Tianyulong - Historia wersji

Taurovenator o 09:46, 25 mar 2024

2024-03-25T09:46:20Z

Taurovenator o 18:31, 20 paź 2023

2023-10-20T18:31:48Z

Mateusz: mapka

2015-10-30T11:52:49Z

mapka

Szerman o 17:22, 29 paź 2015

2015-10-29T17:22:09Z

Nazuul: zapomniałem o Yutyrannus

2013-12-04T08:53:50Z

zapomniałem o Yutyrannus

Nazuul: +Barrett i Evans (2013 - SVP) sceptyczni wobec homologii ?prapiór

2013-12-02T21:23:55Z

+Barrett i Evans (2013 - SVP) sceptyczni wobec homologii ?prapiór

Dino: /* Pokrycie ciała i jego implikacje */ lit. świetny tekst

2013-11-27T10:55:00Z

‎Pokrycie ciała i jego implikacje: lit. świetny tekst

Nazuul: Pokrycie ciała i jego implikacje: aktualizacja, rozwinięcie

2013-11-26T22:52:23Z

Pokrycie ciała i jego implikacje: aktualizacja, rozwinięcie

Nazuul: wiek

2013-10-27T08:48:21Z

wiek

Szerman o 13:09, 19 lis 2012

2012-11-19T13:09:44Z

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Tianyulong''}}
 <small>
@@ Linia 148: / Linia 149: @@
 [[Kategoria:Jura]]
 [[Kategoria:oksford]]

@@ Linia 43: / Linia 43: @@
 | colspan=2 |
 <display_points type="terrain" zoom=3>
-.9° N, 120.0° E|Daxishan - miejsce znalezienia ''Tianyulong''
+.9° N, 120.0° E~Daxishan - miejsce znalezienia ''Tianyulong''
 </display_points>
 |}

@@ Linia 38: / Linia 38: @@
 | colspan=2 |[[Plik:Tianyulong_rekonstrukcja.jpg|400px|]]
 <small>Rekonstrukcja szkieletu (z Sereno, 2012).</small>
 |}
@@ Linia 90: / Linia 97: @@
 {| class="wikitable"
 ! ''Tianyulong''
-|  {{Kpt|[[Zheng Xiaoting|Zheng]], [[You Hailu|You]], [[Xu Xing|Xu]] i [[Dong Zhiming|Dong]]}}, [[2009]]
+|  {{Kpt|[[Zheng Xiaoting|Zheng]], [[You Hailu|You]], [[Xu Xing|Xu]]}} i {{Kpt|[[Dong Zhiming|Dong]]}}, [[2009]]
 |-
 ! ''T. confuciusi''
-|  {{Kpt|Zheng, You, Xu i Dong}}, 2009
+|  {{Kpt|Zheng, You, Xu}} i {{Kpt|Dong}}, 2009
 |}
@@ Linia 103: / Linia 110: @@
 Butler, R.J., Galton, P.M., Porro, L.B., Chiappe, L.M., Henderson, D.M. & Erickson, G.M. (2010) "Lower limits of ornithischian dinosaur body size inferred from a new Upper Jurassic heterodontosaurid from North America" Proceedings of the Royal Society B, 277 (1680), 375–381. [[doi:10.1098/rspb.2009.1494]]
-Butler, R.J., Liyong, J., Jun, C. & Godefroit, P. (2011) "The postcranial osteology and phylogenetic position of the small ornithischian dinosaur Changchunsaurus parvus from the Quantou Formation (Cretaceous: Aptian-Cenomanian) of Jilin Province, north-eastern China" Palaeontology, 54(3), 667-683. [[doi:10.1111/j.1475-4983.2011.01046.x]]
+Butler, R.J., Liyong, J., Jun, C. & Godefroit, P. (2011) "The postcranial osteology and phylogenetic position of the small ornithischian dinosaur ''Changchunsaurus parvus'' from the Quantou Formation (Cretaceous: Aptian-Cenomanian) of Jilin Province, north-eastern China" Palaeontology, 54(3), 667-683. [[doi:10.1111/j.1475-4983.2011.01046.x]]
-Chiappe, L.M. & Göhlich, U.B. (2010) "Anatomy of Juravenator starki (Theropoda: Coelurosauria) from the Late Jurassic of Germany" Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie - Abhandlungen, 258 (3), 257-296. [[doi:10.1127/0077-7749/2010/0125]]
+Chiappe, L.M. & Göhlich, U.B. (2010) "Anatomy of ''Juravenator starki'' (Theropoda: Coelurosauria) from the Late Jurassic of Germany" Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie - Abhandlungen, 258 (3), 257-296. [[doi:10.1127/0077-7749/2010/0125]]
 Godefroit, P., Sinitsa, S., Dhouailly, D., Bolotsky, Y., Sizov, A. (2013) "Feather-like structures and scales in a Jurassic neornithischian dinosaur from Siberia" Society of Vertebrate Paleontology, 73rd Annual Meeting, Program and Abstracts Book, 135 [abstrakt]
@@ Linia 140: / Linia 147: @@
 [[Kategoria:Mezozoik]]
 [[Kategoria:Jura]]

@@ Linia 22: / Linia 22: @@
 | [[Chiny]] - Liaoning
-<small>(formacja [[Tiaojishan]] =Lanqi) (?)</small>
+<small>([[formacja]] [[Tiaojishan]] =Lanqi) (?)</small>
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
-| ok. 159-158 Ma (?)
+| ok. 159-158 [[Ma]] (?)
-<small>?późna [[jura]] (?[[oksford]])</small>
+<small>?[[późna jura]] (?[[oksford]])</small>
 |-
 ! '''Systematyka'''
@@ Linia 41: / Linia 41: @@
 == Wstęp ==
-''Tianyulong'' to [[rodzaj]] heterodontozauryda żyjącego w jurze na terenach dzisiejszej Azji. Jego odkrycie rozszerzyło [[zasięg geograficzny]] [[klad]]u Heterodontosauridae o Azję. Jest pierwszym heterodontozaurydem i drugim [[Ornithischia|dinozaurem ptasiomiednicznym]], u którego stwierdzono obecność włóknistych struktur pokrywających ciało. ''Tianyulong'' zapewne był roślinożerny lub wszystkożerny.
+''Tianyulong'' to [[rodzaj]] heterodontozauryda żyjącego w jurze na terenach dzisiejszej Azji. Jego odkrycie rozszerzyło [[zasięg geograficzny]] [[klad]]u [[Heterodontosauridae]] o Azję. Jest pierwszym heterodontozaurydem i drugim [[Ornithischia|dinozaurem ptasiomiednicznym]], u którego stwierdzono obecność włóknistych struktur pokrywających ciało. ''Tianyulong'' zapewne był roślinożerny lub wszystkożerny.
 ==Lokalizacja i wiek==
-Początkowo myślano, że omawiany dinozaur pochodzi z osadów wczesnokredowej formacji [[Yixian]]. Później okazało się, że chodzi o raczej formację [[Tiaojishan]], datowaną na środkową-późną jurę - prawdopodobnie [[oksford]], znaną m.in. z odkryć ''[[Anchiornis]]'', ''Darwinopterus'' i ''Juramaia'' Liu i in. (2012) określili wiek osadów, w których znaleziono ''Tianyulong'' na 159-158 Ma, więc nieco młodszych niż tych, z których pochodzi ''Anchiornis'' (o wieku zob. szerzej [[Anchiornis#Czas_wyst.C4.99powania|opis ''Anchiornis'': czas występowania]]).
+Początkowo myślano, że omawiany dinozaur pochodzi z osadów wczesnokredowej formacji [[Yixian]]. Później okazało się, że chodzi o raczej formację [[Tiaojishan]], datowaną na środkową-późną jurę - prawdopodobnie [[oksford]], znaną m.in. z odkryć ''[[Anchiornis]]'', ''Darwinopterus'' i ''Juramaia'' Liu i in. ([[2012]]) określili wiek osadów, w których znaleziono ''Tianyulong'' na 159-158 [[Ma]], więc nieco młodszych niż tych, z których pochodzi ''Anchiornis'' (o wieku zob. szerzej [[Anchiornis#Czas_wyst.C4.99powania|opis ''Anchiornis'': czas występowania]]).
 Niestety nie można być tego pewnym, gdyż wszystkie okazy zostały zebrane przez prywatnych kolekcjonerów, nie zwracających uwagi na miejsce wydobycia szczątków lub starających się utrzymać miejsce pochodzenia w tajemnicy.
@@ Linia 67: / Linia 67: @@
 == Budowa ==
-Holotyp ''Tianyulong'' był niedojrzały ([[Zheng Xiao-Ting|Zheng]] i in., [[2009]]) lub w pełni dojrzały ([[Paul Sereno|Sereno]], [[2012]]); miał około 70 cm długości, z czego na ogon przypadało ok. 44 cm. Pozostałe osobniki mają podobne rozmiary. Czaszka  ma charakterystyczne cechy [[Heterodontosauridae]] - np. zęby przypominające kły. Był niewielki, zwinny i zapewne szybki, o czym świadczą proporcje kości kończyn tylnych.
+Holotyp ''Tianyulong'' był niedojrzały ([[Zheng Xiaoting|Zheng]] i in., [[2009]]) lub w pełni dojrzały ([[Paul Sereno|Sereno]], [[2012]]); miał około 70 cm długości, z czego na ogon przypadało ok. 44 cm. Pozostałe osobniki mają podobne rozmiary. Czaszka  ma charakterystyczne cechy [[Heterodontosauridae]] - np. zęby przypominające kły. Był niewielki, zwinny i zapewne szybki, o czym świadczą proporcje kości kończyn tylnych.
 Cechami wyróżniającymi ''Tianyulong'' są: tylko dwa zęby przedszczękowe, bardzo skrócone kończyny przednie (mniej niż 30 % długości tylnych), trzeci palec dłoni dłuższy niż drugi oraz długi ogon z wieloma skostniałymi ścięgnami. Szkielet ma bardzo nietypowe proporcje: czaszka jest wielka, szyja krótka, kończyny tylne bardzo długie a przednie zredukowane.
@@ Linia 77: / Linia 77: @@
 == Pokrycie ciała i jego implikacje ==
-Ze skóry ''Tianyulong'' wyrastały długie (do 6 cm), pojedyncze włókna o prostej budowie. Są one puste w środku i przypominają pierwsze stadium rozwoju piór, które nieco wcześniej wykryto u [[Therizinosauroidea|terizinozauroida]] ''[[Beipiaosaurus]]'' a później także u bardziej [[bazalny]]ch [[celurozaur]]ów - [[tyranozauroid]]ów i [[kompsognatyd]]ów (Xu i in., 2010). Zheng i in. (2009) doszli do wniosku, że ich podobieństwo jest wynikiem odziedziczenia tej cechy po wspólnym przodku. Oznacza to, że prawdopodobnie wszystkie dinozaury były pokryte prapiórami, jeszcze przed rozdzieleniem się na ptasiomiedniczne ([[Ornithischia]], do których należał ''Tianyulong'') i gadziomiedniczne ([[Saurischia]], do których należą ptaki i inne upierzone [[teropody]]). Wcześniej jedynym znanym przedstawicielem Ornithischia pokrytym podobnymi strukturami był bazalny ceratops - ''[[Psittacosaurus]]'' - i jak można było przypuszczać, pokrycie ciała ''Tianyulong'' najbardziej przypomina właśnie te znane u [[Psittacosaurus|psittakozaura]]. O ile u [[Ceratopsia|ceratopsa]] twory te wyrastały jedynie z ogona, to u ''Tianyulong'' pokrywały znacznie większą powierzchnię ciała.
+Ze skóry ''Tianyulong'' wyrastały długie (do 6 cm), pojedyncze włókna o prostej budowie. Są one puste w środku i przypominają pierwsze stadium rozwoju piór, które nieco wcześniej wykryto u [[Therizinosauroidea|terizinozauroida]] ''[[Beipiaosaurus]]'' a później także u bardziej [[bazalny]]ch [[celurozaur]]ów - [[tyranozauroid]]ów i [[kompsognatyd]]ów (Xu i in., [[2010]]). Zheng i in. ([[2009]]) doszli do wniosku, że ich podobieństwo jest wynikiem odziedziczenia tej cechy po wspólnym przodku. Oznacza to, że prawdopodobnie wszystkie dinozaury były pokryte prapiórami, jeszcze przed rozdzieleniem się na ptasiomiedniczne ([[Ornithischia]], do których należał ''Tianyulong'') i gadziomiedniczne ([[Saurischia]], do których należą ptaki i inne upierzone [[teropody]]). Wcześniej jedynym znanym przedstawicielem Ornithischia pokrytym podobnymi strukturami był bazalny ceratops - ''[[Psittacosaurus]]'' - i jak można było przypuszczać, pokrycie ciała ''Tianyulong'' najbardziej przypomina właśnie te znane u [[Psittacosaurus|psittakozaura]]. O ile u [[Ceratopsia|ceratopsa]] twory te wyrastały jedynie z ogona, to u ''Tianyulong'' pokrywały znacznie większą powierzchnię ciała.
 Wiele analiz (w tym także te zawierające ''Tianyulong'') wskazuje, że [[Heterodontosauridae]] są niemal najbardziej prymitywnymi wśród Ornithischia (zob. [[Ornithischia#Kladogramy]]), jednak jedno z badań wykazało, że Heterodontosauridae są bardzo blisko spokrewnione z [[Marginocephalia]] (do których należą ceratopsy i [[Pachycephalosauria|pachycefalozaury]]) ([[Ornithischia#Xu_i_in._2006|Xu i in., 2006]]; proponowano także inne umiejscowienia Heterodontosauridae wśród dinozaurów ptasiomiednicznych, zob. [[Ornithischia#Kladogramy]]). Jeżeli prawdziwa byłaby ta druga możliwość, wtedy sceptycznie można by przyjąć, że wśród dinozaurów ptasiomiednicznych jedynie grupa tworzona przez marginocefale i heterodontozaurydy (nazwana [[Heterodontosauriformes]]) miała owe twory, a obecność podobnych struktur u teropodów jest czystym przypadkiem. Istnieją jednak pewne dane, które wskazują, że także inne, nie spokrewnione z ceratopsami ani heterodontozaurami dinozaury ptasiomiedniczne miały pierzaste twory. Według niepublikowanych danych (Godefroit i in., 2013) ze środkowej-późnej jury Rosji znany jest bazalny przedstawiciel [[Neornithischia]], którego ciało było pokryte różnymi strukturami (w tym pokrywającmi kończyny tylne łuskami podobnymi do ptasich), co zdaniem autorów sugeruje, że "proste włókna i złożone pióropodobne twory porównywalne do znanych u [[teropod]]ów były rozpowszechnienione u dinozaurów" (autorzy nie podają jednak wprost, że u tego dinozaura odnaleziono prapióra). Według niepotwierdzonych danych (Stone, 2012) "opierzony" był także [[bazalny]] [[ornitopod]] ''[[Jeholosaurus]]''.
@@ Linia 83: / Linia 83: @@
 Poza [[celurozaur]]ami, u których obecność piór jest dobrze udokumentowana, pierzaste mogły być także bardziej bazalne teropody, choć jest to kontrowersyjne. Dotyczy to [[karnozaur]]a ''[[Concavenator]]'', u którego obecność pióra jest wątpliwa (zob. [[Concavenator|opis]]) i mogącego mieścić się jeszcze bliżej podstawy [[Tetanurae]] ''[[Sciurumimus]]'', który może być jednak celurozaurem (zob. [[Tetanurae#Prapi.C3.B3ra_i_Avifilopluma|Tetanurae: Prapióra i Avifilopluma]]). U wczesnojurajskiego teropoda - prawdopodobnie ''[[Dilophosaurus]]'' lub jego bliskiego krewnego - odnaleziono odciski, które prawdopodobnie są śladami prapiór. Odkrycie tych struktur u tak prymitywnego i wczesnego teropoda uprawdopodabnia twierdzenie, że wszystkie dinozaury były pokryte taką szczeciną od początku swojej ewolucji. Jednak większość paleontologów nie zgadza się z taką interpretacją dziwnych pozostałości na śladzie wczesnego teropoda (zob. [[Dilophosaurus|opis ''Dilophosaurus'']].
-Nie można jednak wykluczyć możliwości, że takie struktury pojawiły się niezależnie u ptasiomiednicznych, jak i gadziomiednicznych dinozaurów. Sugerują to, na podstawie stworzonej przez siebie, niepublikowanej bazy danych dotyczącej struktur pokrywających ciała dinozaurów Barrett i Evans (2013). Uznają oni, że struktury '' Tianyulong'' i ''[[Psittacosaurus]]'' powstały niezależnie, ponieważ u praktycznie wszystkich grup dinozaurów ptasiomiednicznych oraz u zauropodomorfów występują łuski i czasem osteodermy. Trzeba jednak wiedzieć o tym, że (1) zachowanie się piór w zapisie kopalnym jest bardzo rzadkim przypadkiem - wiele okazów pierzastych dinozaurów jest zupełnie pozbawionych odcisków piór (np. ''[[Archaeopteryx]]'') a pióra ''[[Juravenator]]'' są widoczne dopiero w świetle ultrafioletowym (Chiappe i Göhlich, 2010); odnaleziono tylko jednego psittakozaura z zachowanymi dziwnymi strukturami, choć w Liaoning znaleziono setki osobników tego rodzaju, (2) u wiele dinozaurów mogło być pokrytych zarówno łuskami, jak i piórami, co jest widoczne u ''[[Juravenator]]'' i ''[[Psittacosaurus]]'', (3) wreszcie, większość dinozaurów, u których znaleziono odciski łusek, było dużo większych niż  znalezione opierzone dinozaury (do ok. 2 m długości) - być może, tak jak słonie czy nosorożce owłosienie, duże dinozaury utraciły prapióra ze względu na konieczność chłodzenia organizmu - choć znany jest także ważący 1,5 t i mierzący ok. 9 m długości pierzasty ''[[Yutyrannus]]'', który żył w chłodnym klimacie, w przeciwieństwie do wielu dinozaurów pokrytych łuskami (Xu i in., 2012); jedynymi niewielkimi wyjątkami wydają się odnalezione w Argentynie embriony zauropodów pokrytych łuskami - jednak niecała powierzchnia ciała jest odciśnięta, a pióropodobne twory często pokrywały jedynie część ciała odnalezionych dinozaurów. Jak na razie, wydaje się, że jedynie u [[Sauropoda|zauropodów]] mogło dojść do wtórnej utraty prapiór (choć istnieją też doniesienia o pierzastych zauropodach - Safir, online 2012), a uznawanie wielu przedstawicieli Dinosauria za zwierzęta pokryte łuskami jest zwyczajnie wynikiem nieodnalezienia odcisków skóry.
+Nie można jednak wykluczyć możliwości, że takie struktury pojawiły się niezależnie u ptasiomiednicznych, jak i gadziomiednicznych dinozaurów. Sugerują to, na podstawie stworzonej przez siebie, niepublikowanej bazy danych dotyczącej struktur pokrywających ciała dinozaurów Barrett i Evans ([[2013]]). Uznają oni, że struktury '' Tianyulong'' i ''[[Psittacosaurus]]'' powstały niezależnie, ponieważ u praktycznie wszystkich grup dinozaurów ptasiomiednicznych oraz u zauropodomorfów występują łuski i czasem osteodermy. Trzeba jednak wiedzieć o tym, że (1) zachowanie się piór w zapisie kopalnym jest bardzo rzadkim przypadkiem - wiele okazów pierzastych dinozaurów jest zupełnie pozbawionych odcisków piór (np. ''[[Archaeopteryx]]'') a pióra ''[[Juravenator]]'' są widoczne dopiero w świetle ultrafioletowym (Chiappe i Göhlich, [[2010]]); odnaleziono tylko jednego psittakozaura z zachowanymi dziwnymi strukturami, choć w Liaoning znaleziono setki osobników tego rodzaju, (2) u wiele dinozaurów mogło być pokrytych zarówno łuskami, jak i piórami, co jest widoczne u ''[[Juravenator]]'' i ''[[Psittacosaurus]]'', (3) wreszcie, większość dinozaurów, u których znaleziono odciski łusek, było dużo większych niż  znalezione opierzone dinozaury (do ok. 2 m długości) - być może, tak jak słonie czy nosorożce owłosienie, duże dinozaury utraciły prapióra ze względu na konieczność chłodzenia organizmu - choć znany jest także ważący 1,5 t i mierzący ok. 9 m długości pierzasty ''[[Yutyrannus]]'', który żył w chłodnym klimacie, w przeciwieństwie do wielu dinozaurów pokrytych łuskami (Xu i in., [[2012]]); jedynymi niewielkimi wyjątkami wydają się odnalezione w Argentynie embriony zauropodów pokrytych łuskami - jednak niecała powierzchnia ciała jest odciśnięta, a pióropodobne twory często pokrywały jedynie część ciała odnalezionych dinozaurów. Jak na razie, wydaje się, że jedynie u [[Sauropoda|zauropodów]] mogło dojść do wtórnej utraty prapiór (choć istnieją też doniesienia o pierzastych zauropodach - Safir, online [[2012]]), a uznawanie wielu przedstawicieli Dinosauria za zwierzęta pokryte łuskami jest zwyczajnie wynikiem nieodnalezienia odcisków skóry.
 Ponieważ przypominające futro twory znaleziono też u najbliższych krewnych dinozaurów - pterozaurów, istnieje jeszcze trzecia możliwość - mianowicie, że wszystkie zwierzęta z kladu Ornithodira (zawierająca dinozaury, pterozaury i przodków obu grup) były pokryte prapiórami, i to już zapewne od wczesnego triasu. Jest też możliwe, że twory, które pokrywają ciało heterodontozauryda, pojawiły się niezależnie także od szczeciny psittakozaura (i innych, niepublikowanych dinozaurów ptasiomiednicznych), w trakcie długiej historii tej znanej głównie z przełomu triasu i jury grupy małych dinozaurów. Nie jest pewne powiązanie pokrycia ciała ze stałocieplnością - być może główną, pierwotną funkcją była komunikacja, obrona czy maskowanie, a nie izolowane ciała od warunków zewnętrznych. Aby wskazać najbardziej prawdopodobną hipotezę dotyczącą rozpowszechnienia włóknistych tworów wśród ornitodirów, należy dokładnie zbadać pokrycie ciała dinozaurów, pterozaurów oraz je porównać. W wyjaśnieniu tej kwestii na pewno pomogą także oczekujące na opisanie kolejne pokryte nietypowymi strukturami zwierzęta. Moim zdaniem hipoteza o homologiczności tych struktur, a więc o pierwotnie pierzastych ornitodirach, jest na dzień dzisiejszy bardziej prawdopodobna (bardziej oszczędna) niż inne zapatrywania.
@@ Linia 90: / Linia 90: @@
 {| class="wikitable"
 ! ''Tianyulong''
-|  {{Kpt|[[Zheng Xiao-Ting|Zheng]], [[You Hai-Lu|You]], [[Xu Xing|Xu]] i [[Dong Zhi-Ming|Dong]]}}, [[2009]]
+|  {{Kpt|[[Zheng Xiaoting|Zheng]], [[You Hailu|You]], [[Xu Xing|Xu]] i [[Dong Zhiming|Dong]]}}, [[2009]]
 |-
 ! ''T. confuciusi''

@@ Linia 83: / Linia 83: @@
 Poza [[celurozaur]]ami, u których obecność piór jest dobrze udokumentowana, pierzaste mogły być także bardziej bazalne teropody, choć jest to kontrowersyjne. Dotyczy to [[karnozaur]]a ''[[Concavenator]]'', u którego obecność pióra jest wątpliwa (zob. [[Concavenator|opis]]) i mogącego mieścić się jeszcze bliżej podstawy [[Tetanurae]] ''[[Sciurumimus]]'', który może być jednak celurozaurem (zob. [[Tetanurae#Prapi.C3.B3ra_i_Avifilopluma|Tetanurae: Prapióra i Avifilopluma]]). U wczesnojurajskiego teropoda - prawdopodobnie ''[[Dilophosaurus]]'' lub jego bliskiego krewnego - odnaleziono odciski, które prawdopodobnie są śladami prapiór. Odkrycie tych struktur u tak prymitywnego i wczesnego teropoda uprawdopodabnia twierdzenie, że wszystkie dinozaury były pokryte taką szczeciną od początku swojej ewolucji. Jednak większość paleontologów nie zgadza się z taką interpretacją dziwnych pozostałości na śladzie wczesnego teropoda (zob. [[Dilophosaurus|opis ''Dilophosaurus'']].
-Nie można jednak wykluczyć możliwości, że takie struktury pojawiły się niezależnie u ptasiomiednicznych, jak i gadziomiednicznych dinozaurów. Sugerują to, na podstawie stworzonej przez siebie, niepublikowanej bazy danych dotyczącej struktur pokrywających ciała dinozaurów Barrett i Evans (2013). Uznają oni, że struktury '' Tianyulong'' i ''[[Psittacosaurus]]'' powstały niezależnie, ponieważ u praktycznie wszystkich grup dinozaurów ptasiomiednicznych oraz u zauropodomorfów występują łuski i czasem osteodermy. Trzeba jednak wiedzieć o tym, że (1) zachowanie się piór w zapisie kopalnym jest bardzo rzadkim przypadkiem - wiele okazów pierzastych dinozaurów jest zupełnie pozbawionych odcisków piór (np. ''[[Archaeopteryx]]'') a pióra ''[[Juravenator]]'' są widoczne dopiero w świetle ultrafioletowym (Chiappe i Göhlich, 2010); odnaleziono tylko jednego psittakozaura z zachowanymi dziwnymi strukturami, choć w Liaoning znaleziono setki osobników tego rodzaju, (2) u wiele dinozaurów mogło być pokrytych zarówno łuskami, jak i piórami, co jest widoczne u ''[[Juravenator]]'' i ''[[Psittacosaurus]]'', (3) wreszcie, wszystkie dinozaury, u których znaleziono odciski łusek były dużo większe niż największe znalezione opierzone dinozaury (zapewne tak jak słonie czy nosorożce, duże dinozaury nie miały już prapiór); jedynym wyjątkiem wydają się odnalezione w Argentynie embriony zauropodów pokrytych łuskami - jednak niecała powierzchnia ciała jest odciśnięta, a pióropodobne twory często pokrywały jedynie część ciała odnalezionych dinozaurów. Jak na razie, wydaje się, że jedynie u [[Sauropoda|zauropodów]] mogło dojść do wtórnej utraty prapiór (choć istnieją też doniesienia o pierzastych zauropodach - Safir, online 2012), a uznawanie wielu przedstawicieli Dinosauria za zwierzęta pokryte łuskami jest zwyczajnie wynikiem nieodnalezienia odcisków skóry.
+Nie można jednak wykluczyć możliwości, że takie struktury pojawiły się niezależnie u ptasiomiednicznych, jak i gadziomiednicznych dinozaurów. Sugerują to, na podstawie stworzonej przez siebie, niepublikowanej bazy danych dotyczącej struktur pokrywających ciała dinozaurów Barrett i Evans (2013). Uznają oni, że struktury '' Tianyulong'' i ''[[Psittacosaurus]]'' powstały niezależnie, ponieważ u praktycznie wszystkich grup dinozaurów ptasiomiednicznych oraz u zauropodomorfów występują łuski i czasem osteodermy. Trzeba jednak wiedzieć o tym, że (1) zachowanie się piór w zapisie kopalnym jest bardzo rzadkim przypadkiem - wiele okazów pierzastych dinozaurów jest zupełnie pozbawionych odcisków piór (np. ''[[Archaeopteryx]]'') a pióra ''[[Juravenator]]'' są widoczne dopiero w świetle ultrafioletowym (Chiappe i Göhlich, 2010); odnaleziono tylko jednego psittakozaura z zachowanymi dziwnymi strukturami, choć w Liaoning znaleziono setki osobników tego rodzaju, (2) u wiele dinozaurów mogło być pokrytych zarówno łuskami, jak i piórami, co jest widoczne u ''[[Juravenator]]'' i ''[[Psittacosaurus]]'', (3) wreszcie, większość dinozaurów, u których znaleziono odciski łusek, było dużo większych niż  znalezione opierzone dinozaury (do ok. 2 m długości) - być może, tak jak słonie czy nosorożce owłosienie, duże dinozaury utraciły prapióra ze względu na konieczność chłodzenia organizmu - choć znany jest także ważący 1,5 t i mierzący ok. 9 m długości pierzasty ''[[Yutyrannus]]'', który żył w chłodnym klimacie, w przeciwieństwie do wielu dinozaurów pokrytych łuskami (Xu i in., 2012); jedynymi niewielkimi wyjątkami wydają się odnalezione w Argentynie embriony zauropodów pokrytych łuskami - jednak niecała powierzchnia ciała jest odciśnięta, a pióropodobne twory często pokrywały jedynie część ciała odnalezionych dinozaurów. Jak na razie, wydaje się, że jedynie u [[Sauropoda|zauropodów]] mogło dojść do wtórnej utraty prapiór (choć istnieją też doniesienia o pierzastych zauropodach - Safir, online 2012), a uznawanie wielu przedstawicieli Dinosauria za zwierzęta pokryte łuskami jest zwyczajnie wynikiem nieodnalezienia odcisków skóry.
 Ponieważ przypominające futro twory znaleziono też u najbliższych krewnych dinozaurów - pterozaurów, istnieje jeszcze trzecia możliwość - mianowicie, że wszystkie zwierzęta z kladu Ornithodira (zawierająca dinozaury, pterozaury i przodków obu grup) były pokryte prapiórami, i to już zapewne od wczesnego triasu. Jest też możliwe, że twory, które pokrywają ciało heterodontozauryda, pojawiły się niezależnie także od szczeciny psittakozaura (i innych, niepublikowanych dinozaurów ptasiomiednicznych), w trakcie długiej historii tej znanej głównie z przełomu triasu i jury grupy małych dinozaurów. Nie jest pewne powiązanie pokrycia ciała ze stałocieplnością - być może główną, pierwotną funkcją była komunikacja, obrona czy maskowanie, a nie izolowane ciała od warunków zewnętrznych. Aby wskazać najbardziej prawdopodobną hipotezę dotyczącą rozpowszechnienia włóknistych tworów wśród ornitodirów, należy dokładnie zbadać pokrycie ciała dinozaurów, pterozaurów oraz je porównać. W wyjaśnieniu tej kwestii na pewno pomogą także oczekujące na opisanie kolejne pokryte nietypowymi strukturami zwierzęta. Moim zdaniem hipoteza o homologiczności tych struktur, a więc o pierwotnie pierzastych ornitodirach, jest na dzień dzisiejszy bardziej prawdopodobna (bardziej oszczędna) niż inne zapatrywania.
@@ Linia 126: / Linia 126: @@
 Xu, X., Zheng, X. & You, H. (2010) "Exceptional dinosaur fossils show ontogenetic development of early feathers" Nature, 464, 1338-1341.
 Witmer, L.M. (2009) "Fuzzy origins for feathers" Nature, 458 (7236), 293-295. [[doi:10.1038/458293a]]

@@ Linia 85: / Linia 85: @@
 Nie można jednak wykluczyć możliwości, że takie struktury pojawiły się niezależnie u ptasiomiednicznych, jak i gadziomiednicznych dinozaurów, choć trzeba też wiedzieć o tym, że (1) zachowanie się piór w zapisie kopalnym jest bardzo rzadkim przypadkiem - wiele okazów ''[[Archaeopteryx]]'' jest zupełnie pozbawionych odcisków piór a pióra ''[[Juravenator]]'' są widoczne dopiero w świetle ultrafioletowym (Chiappe i Göhlich, 2010), (2) odnaleziono tylko jednego psittakozaura z zachowanymi dziwnymi strukturami, choć w Liaoning znaleziono setki osobników tego rodzaju, (3) wreszcie, wszystkie dinozaury, u których znaleziono odciski łusek były dużo większe niż największe znalezione opierzone dinozaury (zapewne tak jak słonie czy nosorożce, duże dinozaury nie miały już prapiór); jedynym wyjątkiem wydają się odnalezione w Argentynie embriony zauropodów pokrytych łuskami - jednak niecała powierzchnia ciała jest odciśnięta, a pióropodobne twory często pokrywały jedynie część ciała odnalezionych dinozaurów. Jak na razie, wydaje się, że jedynie u [[Sauropoda|zauropodów]] mogło dojść do wtórnej utraty prapiór (choć istnieją też doniesienia o pierzastych zauropodach - Safir, online 2012), a uznawanie wielu przedstawicieli Dinosauria za zwierzęta pokryte łuskami jest zwyczajnie wynikiem nieodnalezienia odcisków skóry.
-Ponieważ przypominające futro twory znaleziono też u najbliższych krewnych dinozaurów - pterozaurów, istnieje jeszcze trzecia możliwość - mianowicie, że wszystkie zwierzęta z kladu Ornithodira (zawierająca dinozaury, pterozaury i przodków obu grup) były pokryte prapiórami, i to już zapewne od wczesnego triasu. Jest też możliwe, że twory, które pokrywają ciało heterodontozauryda, pojawiły się niezależnie także od szczeciny psittakozaura (i innych, niepublikowanych dinozaurów ptasiomiednicznych), w trakcie długiej historii tej znanej głównie z przełomu triasu i jury grupy małych dinozaurów. Nie jest pewne powiązanie pokrycia ciała ze stałocieplnością - być może główną, pierwotną funkcją była komunikacja, obrona czy maskowanie, a nie izolowane ciała od warunków zewnętrznych. Aby wskazać najbardziej prawdopodobną hipotezę dotyczącą rozpowszechnienia włóknistych tworów wśród ornitodirów, należy dokładnie zbadać pokrycie ciała dinozaurów, pterozaurów oraz je porównać. W wyjaśnieniu tej kwestii na pewno pomogą także oczekujące na opisianie kolejne pokryte nietypowymi strukturami zwierzęta. Moim zdaniem hipoteza o homologiczności tych struktur, a więc o pierwotnie pierzastych ornitodirach, jest na dzień dzisiejszy bardziej prawdopodobna (bardziej oszczędna) niż inne zapatrywania.
+Ponieważ przypominające futro twory znaleziono też u najbliższych krewnych dinozaurów - pterozaurów, istnieje jeszcze trzecia możliwość - mianowicie, że wszystkie zwierzęta z kladu Ornithodira (zawierająca dinozaury, pterozaury i przodków obu grup) były pokryte prapiórami, i to już zapewne od wczesnego triasu. Jest też możliwe, że twory, które pokrywają ciało heterodontozauryda, pojawiły się niezależnie także od szczeciny psittakozaura (i innych, niepublikowanych dinozaurów ptasiomiednicznych), w trakcie długiej historii tej znanej głównie z przełomu triasu i jury grupy małych dinozaurów. Nie jest pewne powiązanie pokrycia ciała ze stałocieplnością - być może główną, pierwotną funkcją była komunikacja, obrona czy maskowanie, a nie izolowane ciała od warunków zewnętrznych. Aby wskazać najbardziej prawdopodobną hipotezę dotyczącą rozpowszechnienia włóknistych tworów wśród ornitodirów, należy dokładnie zbadać pokrycie ciała dinozaurów, pterozaurów oraz je porównać. W wyjaśnieniu tej kwestii na pewno pomogą także oczekujące na opisanie kolejne pokryte nietypowymi strukturami zwierzęta. Moim zdaniem hipoteza o homologiczności tych struktur, a więc o pierwotnie pierzastych ornitodirach, jest na dzień dzisiejszy bardziej prawdopodobna (bardziej oszczędna) niż inne zapatrywania.
 ==Spis gatunków==

@@ Linia 41: / Linia 41: @@
 == Wstęp ==
-''Tianyulong'' to [[rodzaj]] heterodontozauryda żyjącego w jurze na terenach dzisiejszej Azji. Jego odkrycie rozszerzyło [[zasięg geograficzny]] [[klad]]u Heterodontosauridae o Azję. Jest pierwszym heterodontozaurydem i drugim dinozaurem ptasiomiednicznym, u którego stwierdzono obecność włóknistych struktur pokrywających ciało. ''Tianyulong'' zapewne był roślinożerny lub wszystkożerny.
+''Tianyulong'' to [[rodzaj]] heterodontozauryda żyjącego w jurze na terenach dzisiejszej Azji. Jego odkrycie rozszerzyło [[zasięg geograficzny]] [[klad]]u Heterodontosauridae o Azję. Jest pierwszym heterodontozaurydem i drugim [[Ornithischia|dinozaurem ptasiomiednicznym]], u którego stwierdzono obecność włóknistych struktur pokrywających ciało. ''Tianyulong'' zapewne był roślinożerny lub wszystkożerny.
 ==Lokalizacja i wiek==
@@ Linia 74: / Linia 74: @@
 == Pozycja filogenetyczna i jej konsekwencje ==
-''Tianyulong'' to z pewnością heterodontozauryd - wskazują na to jednoznacznie cechy budowy czaszki. Wg pierwszej [[analiza filogenetyczna|analizy]] ([[Ornithischia#Zheng_i_in._2009|Zheng i in., 2009]]) najbliżej spokrewnione z nim są ''[[Heterodontosaurus]]'' i okaz oznaczony BMNH A100 (przypisany przez Sereno w 2012 r. do ''[[Lycorhinus]]'') - w [[klad]] łączą je dwie [[synapomorfia|synapomorfie]] w budowie zębów. [[Ornithischia#Butler_i_in._2011|Analiza Butlera i in. (2011)]], konkretnie wynik uzyskany dzięki ''majority-rule'' wskazuje, że najbliższym krewnym  ''Tianyulong'' jest ''[[Fruitadens]]'', które tworzą [[takson siostrzany]] do wczesnojurajskiego kladu ''[[Heterodontosaurus]]''+''Lycorhinus''+BMNH A100. Zawierająca więcej heterodontozaurydów analiza Pola i in. (2011) wykazała natomiast, że ''Tianyulong'' jest najbardziej [[bazalny]]m heterodontozaurydem a bardziej [[zaawansowany|zaawansowane]] są kolejno: ''Fruitadens'' (późna jura, Ameryka Płn.), ''[[Manidens]]'' (środkowa jura, Ameryka Płd.) oraz afrykański, wczesnojurajski klad zawierający ''[[Abrictosaurus]]'',''[[Heterodontosaurus]]'', ''[[Lycorhinus]]'' i BMNH A100. W [[Ornithischia#Pol_i_in._2011|analizie Pola i in. (2011]]) klad afrykański zawiera zwierzęta o bardziej wyszukanych przystosowaniach do roślinożerności niż u bardziej bazalnych heterodontozaurydów, które były większymi generalistami od wcześniejszych. Linie prowadząca do ''Tianyulong'' i innych, późnych przedstawicieli Heterodontosauridae musiały oddzielić się we wczesnej jurze a zapewne jeszcze w triasie, co sugeruje wielkie luki w zapisie kopalnym. Wszystko to daje podstawy do przypuszczania, że dzieje tej grupy mogą być nieprawidłowo zrekonstruowane. Problemu tego nie wykazała [[Ornithischia#Sereno_2012|analiza Sereno (2012)]], gdzie ''Tianyulong'' tworzy klad z ''[[Echinodon]]'' i ''Fruitadens'', siostrzany do pozostałych heterodontozaurydów, do których należy też ''Manidens''.
+''Tianyulong'' to z pewnością heterodontozauryd - wskazują na to jednoznacznie cechy budowy czaszki. Wg pierwszej [[analiza filogenetyczna|analizy]] ([[Ornithischia#Zheng_i_in._2009|Zheng i in., 2009]]) najbliżej spokrewnione z nim są ''[[Heterodontosaurus]]'' i okaz oznaczony BMNH A100 (przypisany przez Sereno w 2012 r. do ''[[Lycorhinus]]'') - w [[klad]] łączą je dwie [[synapomorfia|synapomorfie]] w budowie zębów. [[Ornithischia#Butler_i_in._2011|Analiza Butlera i in. (2011)]], konkretnie wynik uzyskany dzięki ''majority-rule'' wskazuje, że najbliższym krewnym ''Tianyulong'' jest ''[[Fruitadens]]'', które tworzą [[takson siostrzany]] do wczesnojurajskiego kladu ''Heterodontosaurus''+''Lycorhinus''+BMNH A100. Zawierająca więcej heterodontozaurydów analiza Pola i in. (2011) wykazała natomiast, że ''Tianyulong'' jest najbardziej [[bazalny]]m heterodontozaurydem a bardziej [[zaawansowany|zaawansowane]] są kolejno: ''Fruitadens'' (późna jura, Ameryka Płn.), ''[[Manidens]]'' (środkowa jura, Ameryka Płd.) oraz afrykański, wczesnojurajski klad zawierający ''[[Abrictosaurus]]'',''[[Heterodontosaurus]]'', ''[[Lycorhinus]]'' i BMNH A100. W [[Ornithischia#Pol_i_in._2011|analizie Pola i in. (2011]]) klad afrykański zawiera zwierzęta o bardziej wyszukanych przystosowaniach do roślinożerności niż u bardziej bazalnych heterodontozaurydów, które były większymi generalistami od wcześniejszych. Linie prowadząca do ''Tianyulong'' i innych, późnych przedstawicieli Heterodontosauridae musiały oddzielić się we wczesnej jurze a zapewne jeszcze w triasie, co sugeruje wielkie luki w zapisie kopalnym. Wszystko to daje podstawy do przypuszczania, że dzieje tej grupy mogą być nieprawidłowo zrekonstruowane. Problemu tego nie wykazała [[Ornithischia#Sereno_2012|analiza Sereno (2012)]], gdzie ''Tianyulong'' tworzy klad z ''[[Echinodon]]'' i ''Fruitadens'', siostrzany do pozostałych heterodontozaurydów, do których należy też ''Manidens''.
 == Pokrycie ciała i jego implikacje ==
-Ze skóry ''Tianyulong'' wyrastały długie (do 6 cm), pojedyncze włókna o prostej budowie. Są one puste w środku i przypominają pierwsze stadium rozwoju piór, które nieco wcześniej wykryto u [[Therizinosauroidea|terizinozauroida]] ''[[Beipiaosaurus]]''. Autorzy pracy opublikowanej w czasopiśmie Nature doszli do wniosku, że ich podobieństwo jest wynikiem odziedziczenia tej cechy po wspólnym przodku. Oznacza to, że prawdopodobnie wszystkie dinozaury były pokryte prapiórami, jeszcze przed rozdzieleniem się na ptasiomiedniczne ([[Ornithischia]], do których należał ''Tianyulong'') i gadziomiedniczne ([[Saurischia]], do których należą ptaki i inne upierzone [[teropody]]). Dotąd jedynym znanym przedstawicielem Ornithischia pokrytym podobnymi strukturami był bazalny ceratops - ''[[Psittacosaurus]]'' - i jak można było przypuszczać, pokrycie ciała ''Tianyulong'' najbardziej przypomina właśnie te znane u [[Psittacosaurus|psittakozaura]]. O ile u [[Ceratopsia|ceratopsa]] twory te wyrastały jedynie z ogona, to u ''Tianyulong'' pokrywały znacznie większą powierzchnię ciała. Według niepotwierdzonych danych (Stone, 2012) "opierzony" był także [[bazalny]] [[ornitopod]] ''[[Jeholosaurus]]''. Nie można jednak wykluczyć możliwości, że takie struktury pojawiły się niezależnie u ptasiomiednicznych, jak i gadziomiednicznych dinozaurów. Mimo że wiele analiz (w tym także te zawierające ''Tianyulong'') wskazują, że [[Heterodontosauridae]] są niemal najbardziej prymitywnymi wśród Ornithischia, to jednak jedno z badań wykazało, że Heterodontosauridae są bardzo blisko spokrewnione z [[Marginocephalia]] (do których należą ceratopsy i [[Pachycephalosauria|pachycefalozaury]]) ([[Ornithischia#Xu_i_in._2006|Xu i in., 2006]]; proponowano także inne umiejscowienia Heterodontosauridae wśród dinozaurów ptasiomiednicznych, zob. [[Ornithischia#Kladogramy]]). Jeżeli prawdziwa byłaby ta druga możliwość, wtedy sceptycznie można by przyjąć, że wśród dinozaurów ptasiomiednicznych jedynie grupa tworzona przez marginocefale i heterodontozaurydy (nazwana [[Heterodontosauriformes]]) miała owe twory, a obecność podobnych struktur u teropodów jest czystym przypadkiem. Nie można jednak zapominać o tym, że (1) zachowanie się piór w zapisie kopalnym jest bardzo rzadkim przypadkiem - wiele okazów ''[[Archaeopteryx]]'' jest zupełnie pozbawionych odcisków piór a pióra ''[[Juravenator]]'' są widoczne dopiero w świetle ultrafioletowym (Chiappe i Göhlich, 2010), (2) odnaleziono tylko jednego psittakozaura z zachowanymi dziwnymi strukturami, choć w Liaoning znaleziono setki osobników tego rodzaju, (3) wreszcie, wszystkie dinozaury, u których znaleziono odciski łusek były dużo większe niż największe znalezione opierzone dinozaury (zapewne tak jak słonie czy nosorożce, duże dinozaury nie miały już prapiór); jedynym wyjątkiem wydają się być odnalezione w Argentynie embriony zauropodów pokrytych łuskami - jednak niecała powierzchnia ciała jest odciśnięta, a pióropodobne twory często pokrywały jedynie część ciała odnalezionych dinozaurów. Jak na razie, wydaje się, że jedynie u [[Sauropoda|zauropodów]] mogło dojść do wtórnej utraty prapiór, co jednak nie jest pewne, a uznawanie wielu przedstawicieli Dinosauria za zwierzęta pokryte łuskami jest zwyczajnie wynikiem nieodnalezienia odcisków skóry. Poza [[celurozaur]]ami, u których obecność piór jest dobrze udokumentowana, pierzasty może być także nieco bardziej bazalny teropod - ''[[Concavenator]]'' (zob. opis) i przede wszystkim mogący mieścić się jeszcze bliżej podstawy [[Tetanurae]] ''[[Sciurumimus]]'' (zob. [[Tetanurae#Prapi.C3.B3ra_i_Avifilopluma|Tetanurae: Prapióra i Avifilopluma]]). U wczesnojurajskiego teropoda - prawdopodobnie ''[[Dilophosaurus]]'' lub jego bliskiego krewnego - odnaleziono odciski, które prawdopodobnie są śladami prapiór. Odkrycie tych struktur u tak prymitywnego i wczesnego teropoda uprawdopodabnia twierdzenie, że wszystkie dinozaury były pokryte taką szczeciną od początku swojej ewolucji. Jednak większość paleontologów nie zgadza się z taką interpretacją dziwnych pozostałości na śladzie wczesnego teropoda. Jako że przypominające futro twory znaleziono też u najbliższych krewnych dinozaurów - pterozaurów, istnieje jeszcze trzecia możliwość - mianowicie, że wszystkie zwierzęta z kladu Ornithodira (zawierająca dinozaury, pterozaury i przodków obu grup) były pokryte prapiórami, i to już zapewne już od wczesnego triasu. Jest też możliwe, że twory, które pokrywają ciało nowoodkrytego heterodontozauryda, pojawiły się niezależnie także od szczeciny psittakozaura, w trakcie długiej historii tej znanej głównie z przełomu triasu i jury grupy małych dinozaurów. Nie jest pewne powiązanie pokrycia ciała ze stałocieplnością - być może główną, pierwotną funkcją była komunikacyja, obrona czy maskowanie, a nie izolowane ciała od warunków zewnętrznych. Aby wskazać najbardziej prawdopodobną hipotezę dotyczącą rozpowszechnienia włóknistych tworów wśród ornitodirów, należy dokładnie zbadać pokrycie ciała dinozaurów, pterozaurów oraz je porównać. W wyjaśnieniu tej kwestii na pewno pomogą także oczekujące być może na odkrycie kolejne pokryte nietypowymi strukturami zwierzęta. Moim zdaniem hipoteza o homologiczności tych struktur, a więc o pierwotnie pierzastych ornitodirach, jest na dzień dzisiejszy bardziej prawdopodobna (bardziej oszczędna) niż inne zapatrywania.
+Ze skóry ''Tianyulong'' wyrastały długie (do 6 cm), pojedyncze włókna o prostej budowie. Są one puste w środku i przypominają pierwsze stadium rozwoju piór, które nieco wcześniej wykryto u [[Therizinosauroidea|terizinozauroida]] ''[[Beipiaosaurus]]'' a później także u bardziej [[bazalny]]ch [[celurozaur]]ów - [[tyranozauroid]]ów i [[kompsognatyd]]ów (Xu i in., 2010). Zheng i in. (2009) doszli do wniosku, że ich podobieństwo jest wynikiem odziedziczenia tej cechy po wspólnym przodku. Oznacza to, że prawdopodobnie wszystkie dinozaury były pokryte prapiórami, jeszcze przed rozdzieleniem się na ptasiomiedniczne ([[Ornithischia]], do których należał ''Tianyulong'') i gadziomiedniczne ([[Saurischia]], do których należą ptaki i inne upierzone [[teropody]]). Wcześniej jedynym znanym przedstawicielem Ornithischia pokrytym podobnymi strukturami był bazalny ceratops - ''[[Psittacosaurus]]'' - i jak można było przypuszczać, pokrycie ciała ''Tianyulong'' najbardziej przypomina właśnie te znane u [[Psittacosaurus|psittakozaura]]. O ile u [[Ceratopsia|ceratopsa]] twory te wyrastały jedynie z ogona, to u ''Tianyulong'' pokrywały znacznie większą powierzchnię ciała.
 ==Spis gatunków==
@@ Linia 96: / Linia 104: @@
 Chiappe, L.M. & Göhlich, U.B. (2010) "Anatomy of Juravenator starki (Theropoda: Coelurosauria) from the Late Jurassic of Germany" Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie - Abhandlungen, 258 (3), 257-296. [[doi:10.1127/0077-7749/2010/0125]]
 Liu, Y.-Q., Kuang, H.W., Jiang, X.-J., Peng, N., Xu, H. & Sun, H.-Y. (2012) "Timing of the earliest known feathered dinosaurs and transitional pterosaurs older than the Jehol Biota" Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology. [[doi:10.1016/j.palaeo.2012.01.017]]
@@ Linia 104: / Linia 114: @@
 Pol, D., Rauhut, O.W.M. & Becerra, M. (2011) "A Middle Jurassic heterodontosaurid dinosaur from Patagonia and the evolution of heterodontosaurids" Naturwissenschaften, 98 (5), 369–379. [[doi:10.1007/s00114-011-0780-5]]
 Sereno, P.C. (2012) "Taxonomy, morphology, masticatory function and phylogeny of heterodontosaurid dinosaurs" ZooKeys, 226, 1–225. [[doi:10.3897/zookeys.226.2840]]
@@ Linia 110: / Linia 122: @@
 Xu, X., Forster, C.A., Clark, J.M. & Mo, J. (2006) "A basal ceratopsian with transitional features from the Late Jurassic of northwestern China" Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, 273(1598), 2135-2140. [[doi:10.1098/rspb.2006.3566]]
 Witmer, L.M. (2009) "Fuzzy origins for feathers" Nature, 458 (7236), 293-295. [[doi:10.1038/458293a]]

← poprzednia wersja		Wersja z 13:09, 19 lis 2012
Linia 1:		Linia 1:
		+	{{DISPLAYTITLE:''Tianyulong''}}
	<small>		<small>
	{\| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"		{\| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"