Titanoceratops - Historia wersji

Paweł o 11:55, 18 wrz 2025

2025-09-18T11:55:56Z

Paweł: /* Spis gatunków */

2023-09-10T15:14:29Z

‎Spis gatunków

Nazuul: kolejność ryc., ważność

2022-09-22T16:30:32Z

kolejność ryc., ważność

Nazuul: grafiki

2022-09-22T15:42:07Z

grafiki

Nazuul: poprawki

2022-09-22T14:10:11Z

poprawki

Nazuul: poprawki

2022-09-22T12:15:21Z

poprawki

Paweł o 21:06, 19 wrz 2022

2022-09-19T21:06:17Z

PabloT o 16:08, 19 lip 2022

2022-07-19T16:08:43Z

PabloT o 16:06, 19 lip 2022

2022-07-19T16:06:41Z

Szerman o 15:27, 15 lis 2012

2012-11-15T15:27:16Z

@@ Linia 9: / Linia 9: @@
   |dieta                  = roślinożerny
   |miejsce                = [[USA]] - Nowy Meksyk
-<small>wyższe pokłady formacji [[Fruitland]]<br>
+<small>([[formacja]] [[Fruitland]] - ogniwo Fossil Forest lub [[formacja]] [[Kirtland]] - ogniwo Hunter Wash)</small>
-lub niższe pokłady formacji [[Kirkland]] </small>
+  |czas                   = {{Występowanie|75|74.5}}
-  |czas                   = {{Występowanie|74|73}}
+ok. 75 [[Ma]]<br>
 <small>[[późna kreda]] ([[kampan]])</small>
   |systematyka            =
@@ Linia 34: / Linia 33: @@
   |mapa                   =
 <display_points type="terrain" zoom=4>
-New Mexico, USA~wyższe pokłady formacji [[Fruitland]] lub niższe pokłady formacji [[Kirkland]], Nowy Meksyk, [[USA]]|<small>''T. ouranos'' - '''OMNH 10165 ([[holotyp]])'''.
+New Mexico, USA~wyższe pokłady formacji [[Fruitland]] lub niższe pokłady formacji [[Kirtland]], Nowy Meksyk, [[USA]]|<small>''T. ouranos'' - '''OMNH 10165 ([[holotyp]])'''.
 </display_points>
 }}
@@ Linia 40: / Linia 39: @@
 ''Titanoceratops'' to [[rodzaj]] dinozaura rogatego, który należy do [[klad]]u [[Triceratopsini]] – [[zaawansowany|zaawansowanej]] grupy zrzeszającej m.in. ''[[Eotriceratops]]'', ''[[Ojoceratops]]'', ''[[Torosaurus]]'' oraz ''[[Triceratops]]'' i jest jego najstarszym przedstawicielem.
-''Titanoceratops'' jest zdaniem Longricha (2011) największym (najcięższym) znanym dinozaurem [[kampan]]u Ameryki Północnej, choć w tej kwestii [[Nicholas Longrich|Longrich]] raczej się myli, np. ''[[Magnapaulia]] laticaudus'' przerasta go. Niemniej ''Titanoceratops'' osiągał rozmiary zbliżone do ''[[Triceratops]]''. Odkrycie tytanoceratopsa zmieniło dotychczasowy pogląd na ewolucję dużych chasmozaurynów – jak się okazało [[Triceratopsini]] wyewoluowały 5 milionów lat wcześniej, niż sądzono wcześniej.
+''Titanoceratops'' jest zdaniem Longricha (2011) największym (najcięższym) znanym dinozaurem [[kampan]]u Ameryki Północnej, choć w tej kwestii [[Nicholas Longrich|Longrich]] raczej się myli, np. ''[[Magnapaulia]] laticaudus'' przerasta go. Niemniej ''Titanoceratops'' osiągał rozmiary zbliżone do ''[[Triceratops]]''. Odkrycie tytanoceratopsa zmieniło dotychczasowy pogląd na ewolucję dużych chasmozaurynów – jak się okazało [[Triceratopsini]] wyewoluowały kilka milionów lat wcześniej, niż sądzono wcześniej.
 ==Materiał kopalny==
@@ Linia 54: / Linia 53: @@
 Początkowo jego [[holotyp]] traktowano jako wyrośnięty okaz ''[[Pentaceratops]] sternbergi'' (Lehman, 1998), jednak nie wykazuje jego cech diagnostycznych (Longrich, 2011).
-[[Diagnoza]] według Longricha (2011): przedstawiciel [[klad]]u [[Triceratopsini]] różniący się: od innych [[chasmozauryn]]ów ekstremalnym powiększeniem dołu w kości przedszczękowej; od ''[[Triceratops]]'' w posiadaniu cienkich kości łuskowych, obecnością okien ciemieniowych (oba mogą być związane z wiekiem zwierzęcia - [[John Horner|Horner]] i [[Mark Goodwin|Goodwin]], [[2006]]; [[John Scannella|Scannella]] i Horner, [[2010]]), przypominającą róg kością najarzmową; różniący się od ''Triceratops'' i ''[[Torosaurus]]'' w wąskiej części kości ciemieniowej między oknami i pionowej rozpórki nosowej (ang. ''narial strut'') z wąską podstawą; różniący się od ''Triceratops'' i ''Torosaurus'' i ''[[Eotriceratops]]'' w posiadaniu rozszerzonego ''episquamosal'' (małego rożku) na tylnym końcu kości łuskowej (może być związane z wiekiem zwierzęcia - Horner i Goodwin, [[2006]]) i bardzo dużym dołem w kości przedszczękowej, brakiem grzbietowo zgiętego wyrostka nosowego kości przedszczękowej; różniący się od eotriceratopsa w posiadaniu wydłużonej kości przedszczękowej w stosunku do jej wysokości (Longrich, 2011).
+[[Diagnoza]] według [[Longric]]ha (2011): przedstawiciel [[klad]]u [[Triceratopsini]] różniący się: od innych [[chasmozauryn]]ów ekstremalnym powiększeniem dołu w kości przedszczękowej; od ''[[Triceratops]]'' w posiadaniu cienkich kości łuskowych, obecnością okien ciemieniowych (oba mogą być związane z wiekiem zwierzęcia - [[John Horner|Horner]] i [[Mark Goodwin|Goodwin]], [[2006]]; [[John Scannella|Scannella]] i Horner, [[2010]]), przypominającą róg kością najarzmową; różniący się od ''Triceratops'' i ''[[Torosaurus]]'' w wąskiej części kości ciemieniowej między oknami i pionowej rozpórki nosowej (ang. ''narial strut'') z wąską podstawą; różniący się od ''Triceratops'' i ''Torosaurus'' i ''[[Eotriceratops]]'' w posiadaniu rozszerzonego ''episquamosal'' (małego rożku) na tylnym końcu kości łuskowej (może być związane z wiekiem zwierzęcia - Horner i Goodwin, [[2006]]) i bardzo dużym dołem w kości przedszczękowej, brakiem grzbietowo zgiętego wyrostka nosowego kości przedszczękowej; różniący się od eotriceratopsa w posiadaniu wydłużonej kości przedszczękowej w stosunku do jej wysokości (Longrich, 2011).
 [[Nicholas Longrich|Longrich]] ([[2011]]) podał również 22 cechy odróżniające ''Titanoceratops'' od ''Pentaceratopsa'', z których na pewno część (1, 3, 5, 6, 8, 9) może zależeć od wieku osobnika i zmienności między przedstawicielami tego samego gatunku (por. Horner i Goodwin, 2006; Longrich i Field, 2012). Wiele z nich dotyczy kości przedszczękowej a kilka szkieletu pozaczaszkowego. Kolejne cechy różniące oba rodzaje zostały wskazane przez Dalmana i in. (2022).
@@ Linia 67: / Linia 66: @@
 |-
 |{{V| ''T. ouranos''}}
-| {{Kpt|Longrich}}, 2011
+| {{Kpt|[[Longrich]]}}, [[2011]]
 |-
 |= "T. ouranos"
-| {{Kpt|Longrich}}, [[2010]]
+| {{Kpt|[[Longrich]]}}, [[2010]]
 | ''[[nomen nudum]]''
 |-
 |= "T. ouranous"
-| {{Kpt|Longrich}}, 2010
+| {{Kpt|[[Longrich]]}}, [[2010]]
 | ''[[nomen nudum]]''
 |}

@@ Linia 63: / Linia 63: @@
 ==Spis gatunków==
 {| class="wikitable"
-! ''Titanoceratops''
+|{{V|''Titanoceratops''}}
 | {{Kpt|[[Nicholas Longrich|Longrich]]}}, [[2011]]
 |-
-! ''T. ouranos''
+|{{V| ''T. ouranos''}}
 | {{Kpt|Longrich}}, 2011
 |-

@@ Linia 28: / Linia 28: @@
 [[Triceratopsini]]
-|grafika                = Titanoceratops_ouranos_life_restoration.jpg
+|grafika                = Titanoceratops_Skeletal.svg
-  |podpis                 = Rekonstrukcja ''Titanoceratops''. Autor: Paleocolour
+  |podpis                 = Rekonstrukcja szkieletu. Znany materiał na biało, niewystarczająco zilustrowany na jasnoszaro, zrekonstruowany na ciemnoszaro. Autor: Slate Weasel [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Titanoceratops_Skeletal.svg]
   |PorównanieGrupa        = Titanoceratops silhouette
   |PorównanieDługość      = 6.5
@@ Linia 41: / Linia 40: @@
 ''Titanoceratops'' to [[rodzaj]] dinozaura rogatego, który należy do [[klad]]u [[Triceratopsini]] – [[zaawansowany|zaawansowanej]] grupy zrzeszającej m.in. ''[[Eotriceratops]]'', ''[[Ojoceratops]]'', ''[[Torosaurus]]'' oraz ''[[Triceratops]]'' i jest jego najstarszym przedstawicielem.
-Początkowo jego [[holotyp]] traktowano jako wyrośnięty okaz ''[[Pentaceratops]] sternbergi'' (Lehman, 1998), jednak nie wykazuje jego cech diagnostycznych (Longrich, 2011). ''Titanoceratops'' jest zdaniem Longricha (2011) największym (najcięższym) znanym dinozaurem [[kampan]]u Ameryki Północnej, choć w tej kwestii [[Nicholas Longrich|Longrich]] raczej się myli, np. ''[[Magnapaulia]] laticaudus'' przerasta go. Niemniej ''Titanoceratops'' osiągał rozmiary zbliżone do ''[[Triceratops]]''. Odkrycie tytanoceratopsa zmieniło dotychczasowy pogląd na ewolucję dużych chasmozaurynów – jak się okazało [[Triceratopsini]] wyewoluowały 5 milionów lat wcześniej, niż sądzono wcześniej.
+''Titanoceratops'' jest zdaniem Longricha (2011) największym (najcięższym) znanym dinozaurem [[kampan]]u Ameryki Północnej, choć w tej kwestii [[Nicholas Longrich|Longrich]] raczej się myli, np. ''[[Magnapaulia]] laticaudus'' przerasta go. Niemniej ''Titanoceratops'' osiągał rozmiary zbliżone do ''[[Triceratops]]''. Odkrycie tytanoceratopsa zmieniło dotychczasowy pogląd na ewolucję dużych chasmozaurynów – jak się okazało [[Triceratopsini]] wyewoluowały 5 milionów lat wcześniej, niż sądzono wcześniej.
 ==Materiał kopalny==
 [[Holotyp]] (OMNH 10165) to niekompletny szkielet, na który składają się: niekompletna (brak głównie tyłu kryzy) czaszka z żuchwą, elementy kręgosłupa (''syncervical'', tylny kręg szyjny, 6 grzbietowych, 7 krzyżowych i 7 ogonowych), niekompletne żebra, kości obręczy i kończyny przedniej (łopatka, ramienne, prawa promieniowa), kości kończyny tylnej (udowe, piszczelowe, prawa strzałkowa), kości miednicy (biodrowe, kulszowe) i skostniałe ścięgna (Lehman, 1998; Longrich, 2011).
-[[Plik:Titanoceratops_Skeletal.svg|300px|thumb|rigth|Rekonstrukcja szkieletu. Znany materiał na biało, niewystarczająco zilustrowany na jasnoszaro, zrekonstruowany na ciemnoszaro. Autor: Slate Weasel [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Titanoceratops_Skeletal.svg].]]
+[[Plik:Titanoceratops_ouranos_life_restoration.jpg|300px|thumb|rigth|Rekonstrukcja ''Titanoceratops''. Autor: Paleocolour [https://www.deviantart.com/paleocolour/art/Titanoceratops-ouranos-739855154].]]
 [[Plik:Titanoceratops_ouranos_skull_by_Nick_Longrich.jpg|300px|thumb|rigth|Częściowo zekonstruowana czaszka. Fot.: Nicholas R. Longrich [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Titanoceratops_ouranos_skull_by_Nick_Longrich.jpg].]]
@@ Linia 52: / Linia 51: @@
 [[Plik:Titanoceratops NT.jpg|300px|thumb|rigth|Rekonstrukcja. Autor: Nobu Tamura [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Titanoceratops_NT.jpg].]]
-==Budowa==
+==Budowa i ważność==
-Diagnoza według Longricha (2011): przedstawiciel [[klad]]u [[Triceratopsini]] różniący się: od innych [[chasmozauryn]]ów ekstremalnym powiększeniem dołu w kości przedszczękowej; od ''[[Triceratops]]'' w posiadaniu cienkich kości łuskowych, obecnością okien ciemieniowych (oba mogą być związane z wiekiem zwierzęcia - [[John Horner|Horner]] i [[Mark Goodwin|Goodwin]], [[2006]]; [[John Scannella|Scannella]] i Horner, [[2010]]), przypominającą róg kością najarzmową; różniący się od ''Triceratops'' i ''[[Torosaurus]]'' w wąskiej części kości ciemieniowej między oknami i pionowej rozpórki nosowej (ang. ''narial strut'') z wąską podstawą; różniący się od ''Triceratops'' i ''Torosaurus'' i ''[[Eotriceratops]]'' w posiadaniu rozszerzonego ''episquamosal'' (małego rożku) na tylnym końcu kości łuskowej (może być związane z wiekiem zwierzęcia - Horner i Goodwin, [[2006]]) i bardzo dużym dołem w kości przedszczękowej, brakiem grzbietowo zgiętego wyrostka nosowego kości przedszczękowej; różniący się od eotriceratopsa w posiadaniu wydłużonej kości przedszczękowej w stosunku do jej wysokości (Longrich, 2011).
+Początkowo jego [[holotyp]] traktowano jako wyrośnięty okaz ''[[Pentaceratops]] sternbergi'' (Lehman, 1998), jednak nie wykazuje jego cech diagnostycznych (Longrich, 2011).
-[[Nicholas Longrich|Longrich]] ([[2011]]) podał również 22 cechy odróżniające ''Titanoceratops'' od ''Pentaceratopsa'', z których na pewno część (1, 3, 5, 6, 8, 9) może zależeć od wieku osobnika i zmienności między przedstawicielami tego samego gatunku. Wiele z nich dotyczy kości przedszczękowej a kilka szkieletu pozaczaszkowego. Kolejne cechy różniące oba rodzaje zostały wskazane przez Dalmana i in. (2022).
+[[Diagnoza]] według Longricha (2011): przedstawiciel [[klad]]u [[Triceratopsini]] różniący się: od innych [[chasmozauryn]]ów ekstremalnym powiększeniem dołu w kości przedszczękowej; od ''[[Triceratops]]'' w posiadaniu cienkich kości łuskowych, obecnością okien ciemieniowych (oba mogą być związane z wiekiem zwierzęcia - [[John Horner|Horner]] i [[Mark Goodwin|Goodwin]], [[2006]]; [[John Scannella|Scannella]] i Horner, [[2010]]), przypominającą róg kością najarzmową; różniący się od ''Triceratops'' i ''[[Torosaurus]]'' w wąskiej części kości ciemieniowej między oknami i pionowej rozpórki nosowej (ang. ''narial strut'') z wąską podstawą; różniący się od ''Triceratops'' i ''Torosaurus'' i ''[[Eotriceratops]]'' w posiadaniu rozszerzonego ''episquamosal'' (małego rożku) na tylnym końcu kości łuskowej (może być związane z wiekiem zwierzęcia - Horner i Goodwin, [[2006]]) i bardzo dużym dołem w kości przedszczękowej, brakiem grzbietowo zgiętego wyrostka nosowego kości przedszczękowej; różniący się od eotriceratopsa w posiadaniu wydłużonej kości przedszczękowej w stosunku do jej wysokości (Longrich, 2011).
 ==Etymologia==
@@ Linia 83: / Linia 84: @@
 Longrich N.R. (2011) "Titanoceratops ouranos, a giant horned dinosaur from the Late Campanian of New Mexico" Cretaceous Research, 32 (3), 264-276. [[doi:10.1016/j.cretres.2010.12.007]]
 Horner J.R. & Goodwin M.B. (2006) "Major cranial changes during Triceratops ontogeny" Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, 273 (1602), 2757-2761. [[doi:10.1098/rspb.2006.3643]]

@@ Linia 28: / Linia 28: @@
 [[Triceratopsini]]
-|grafika                = Titanoceratops NT.jpg
+|grafika                = Titanoceratops_ouranos_life_restoration.jpg
-  |podpis                 = Rekonstrukcja ''Titanoceratops''. Autor: Nobu Tamura [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Titanoceratops_NT.jpg]
+  |podpis                 = Rekonstrukcja ''Titanoceratops''. Autor: Paleocolour
   |PorównanieGrupa        = Titanoceratops silhouette
   |PorównanieDługość      = 6.5
@@ Linia 44: / Linia 45: @@
 ==Materiał kopalny==
 [[Holotyp]] (OMNH 10165) to niekompletny szkielet, na który składają się: niekompletna (brak głównie tyłu kryzy) czaszka z żuchwą, elementy kręgosłupa (''syncervical'', tylny kręg szyjny, 6 grzbietowych, 7 krzyżowych i 7 ogonowych), niekompletne żebra, kości obręczy i kończyny przedniej (łopatka, ramienne, prawa promieniowa), kości kończyny tylnej (udowe, piszczelowe, prawa strzałkowa), kości miednicy (biodrowe, kulszowe) i skostniałe ścięgna (Lehman, 1998; Longrich, 2011).
 ==Budowa==

@@ Linia 38: / Linia 38: @@
 }}
 ==Wstęp==
-''Titanoceratops'' to [[rodzaj]] dinozaura rogatego, który należy do [[klad]]u [[Triceratopsini]] – [[zaawansowany|zaawansowanej]] grupy zrzeszającej ''[[Eotriceratops]]'', ''[[Nedoceratops]]'', ''[[Ojoceratops]]'', ''[[Torosaurus]]'' oraz ''[[Triceratops]]'' i jest jego najstarszym przedstawicielem. Początkowo [[holotyp]] traktowano jako wyrośnięty okaz ''[[Pentaceratops]] sternbergi'', jednak nie wykazuje jego cech diagnostycznych. ''Titanoceratops'' jest największym (najcięższym) znanym dinozaurem [[kampan]]u Ameryki Północnej, choć w tej kwestii [[Nicholas Longrich|Longrich]] raczej się myli – ''[[Magnapaulia]] laticaudus'' (pierwotnie zaliczana do ''[[Lambeosaurus]]'') przerasta go rozmiarami. Na podstawie skamieniałości uważa się, że osiągał rozmiary zbliżone do ''[[Triceratops]]''. Odkrycie tytanoceratopsa zmieniło dotychczasowy pogląd na ewolucję dużych chasmozaurynów – jak się okazuje [[Triceratopsini]] wyewoluowały 5 milionów lat wcześniej, niż sądzono wcześniej.
+''Titanoceratops'' to [[rodzaj]] dinozaura rogatego, który należy do [[klad]]u [[Triceratopsini]] – [[zaawansowany|zaawansowanej]] grupy zrzeszającej m.in. ''[[Eotriceratops]]'', ''[[Ojoceratops]]'', ''[[Torosaurus]]'' oraz ''[[Triceratops]]'' i jest jego najstarszym przedstawicielem.
 ==Materiał kopalny==
-[[Plik:Titanoceratops.jpg|300px|thumb|rigth|Autor: Nicholas Longrich, 2011. Skala = 1 m.]]
+[[Holotyp]] (OMNH 10165) to niekompletny szkielet, na który składają się: niekompletna (brak głównie tyłu kryzy) czaszka z żuchwą, elementy kręgosłupa (''syncervical'', tylny kręg szyjny, 6 grzbietowych, 7 krzyżowych i 7 ogonowych), niekompletne żebra, kości obręczy i kończyny przedniej (łopatka, ramienne, prawa promieniowa), kości kończyny tylnej (udowe, piszczelowe, prawa strzałkowa), kości miednicy (biodrowe, kulszowe) i skostniałe ścięgna (Lehman, 1998; Longrich, 2011).
 ==Budowa==
-Przedstawiciel [[klad]]u [[Triceratopsini]] różniący się: od innych chasmozaurynów ekstremalnym powiększeniem dołu w kości przedszczękowej; od triceratopsa w posiadaniu cienkich kości łuskowych, obecnością okien ciemieniowych (oba mogą być związane z wiekiem zwierzęcia - [[John Horner|Horner]] i [[Mark Goodwin|Goodwin]], [[2006]]; [[John Scannella|Scannella]] i Horner, [[2010]]), przypominającej róg kość nadjarzmową; różniący się od triceratopsa i torozaura w posiadaniu wąskiego łuku ciemieniowego i pionowej nosowej rozpórki z wąską podstawą; różniący się od triceratopsa, torozaura i eotriceratopsa w posiadaniu rozszerzonego ''epoccipital'' (małego rożku) na ogonowym końcu kości łuskowej (może być związane z wiekiem zwierzęcia - Horner i Goodwin, [[2006]]; Scannella i Horner, [[2010]]) i bardzo dużym dołem w kości przedszczękowej, brakiem rzędu zgiętych grzbietowo wyrostków; różniący się od eotriceratopsa w posiadaniu wydłużonej kości przedszczękowej w stosunku do jej wysokości.
+Diagnoza według Longricha (2011): przedstawiciel [[klad]]u [[Triceratopsini]] różniący się: od innych [[chasmozauryn]]ów ekstremalnym powiększeniem dołu w kości przedszczękowej; od ''[[Triceratops]]'' w posiadaniu cienkich kości łuskowych, obecnością okien ciemieniowych (oba mogą być związane z wiekiem zwierzęcia - [[John Horner|Horner]] i [[Mark Goodwin|Goodwin]], [[2006]]; [[John Scannella|Scannella]] i Horner, [[2010]]), przypominającą róg kością najarzmową; różniący się od ''Triceratops'' i ''[[Torosaurus]]'' w wąskiej części kości ciemieniowej między oknami i pionowej rozpórki nosowej (ang. ''narial strut'') z wąską podstawą; różniący się od ''Triceratops'' i ''Torosaurus'' i ''[[Eotriceratops]]'' w posiadaniu rozszerzonego ''episquamosal'' (małego rożku) na tylnym końcu kości łuskowej (może być związane z wiekiem zwierzęcia - Horner i Goodwin, [[2006]]) i bardzo dużym dołem w kości przedszczękowej, brakiem grzbietowo zgiętego wyrostka nosowego kości przedszczękowej; różniący się od eotriceratopsa w posiadaniu wydłużonej kości przedszczękowej w stosunku do jej wysokości (Longrich, 2011).
-[[Nicholas Longrich|Longrich]] ([[2011]]) podaje 22 cechy odróżniające tytanoceratopsa od pentaceratopsa, z których niektóre mogą zależeć od wieku osobnika i zmienności między przedstawicielami tego samego gatunku. Kolejne cechy są wskazane przez Dalmana i in. (2022).
+[[Nicholas Longrich|Longrich]] ([[2011]]) podał również 22 cechy odróżniające ''Titanoceratops'' od ''Pentaceratopsa'', z których na pewno część (1, 3, 5, 6, 8, 9) może zależeć od wieku osobnika i zmienności między przedstawicielami tego samego gatunku. Wiele z nich dotyczy kości przedszczękowej a kilka szkieletu pozaczaszkowego. Kolejne cechy różniące oba rodzaje zostały wskazane przez Dalmana i in. (2022).
 ==Etymologia==

@@ Linia 2: / Linia 2: @@
 {{Opis
   |Autor                  = [[Marcin Szermański]], [[Maciej Ziegler]]
-  |Korekta                = [[Tomasz Skawiński]], [[Dawid Mika]]
+  |Korekta                = [[Tomasz Skawiński]], [[Dawid Mika]], [[Paweł Konarzewski]]
   |nazwa                  = ''Titanoceratops'' (tytanoceratops)
-  |długość                = 6,5 m <ref name=Paul2016>Paul, G.S. (2016). "The Princeton Field Guide to Dinosaurs: 2nd Edition" wyd. Princeton University.</ref>
+  |długość                = 6,5<ref name=Paul2016>Paul, G.S. (2016). "The Princeton Field Guide to Dinosaurs: 2nd Edition" wyd. Princeton University.</ref>-6,8<ref>Lehman (1998)</ref> m
   |wysokość               =
-  |masa                   = 4,5 t <ref name=Paul2016>Paul, G.S. (2016). "The Princeton Field Guide to Dinosaurs: 2nd Edition" wyd. Princeton University.</ref>
+  |masa                   = 4,5<ref name=Paul2016>Paul, G.S. (2016). "The Princeton Field Guide to Dinosaurs: 2nd Edition" wyd. Princeton University.</ref>-10,8<ref>Benson, R.B.J., Campione, N.E., Carrano, M.T., Mannion, P.D., Sullivan, C., Upchurch, P. & Evans, D.C. (2014) "Rates of Dinosaur Body Mass Evolution Indicate 170 Million Years of Sustained Ecological Innovation on the Avian Stem Lineage" PLoS Biology, 12(5), e1001853. [[doi:10.1371/journal.pbio.1001853]]</ref> t
   |dieta                  = roślinożerny
   |miejsce                = [[USA]] - Nowy Meksyk
@@ Linia 38: / Linia 38: @@
 }}
 ==Wstęp==
-''Titanoceratops'' to [[rodzaj]] dinozaura rogatego, który należy do [[klad]]u [[Triceratopsini]] – [[zaawansowany|zaawansowanej]] grupy zrzeszającej ''[[Eotriceratops]]'', ''[[Nedoceratops]]'', ''[[Ojoceratops]]'', ''[[Torosaurus]]'' oraz ''[[Triceratops]]'' i jest jego najstarszym przedstawicielem. Początkowo [[holotyp]] traktowano jako wyrośnięty okaz ''[[Pentaceratops]] sternbergi'', jednak nie wykazuje jego cech diagnostycznych. ''Titanoceratops'' jest największym (najcięższym) znanym dinozaurem [[kampan]]u Ameryki Północnej, choć w tej kwestii [[Nicholas Longrich|Longrich]] raczej się myli – ''[[Magnapaulia]] laticaudus'' (pierwotnie zaliczana do ''[[Lambeosaurus]]'') przerasta go rozmiarami. Na podstawie skamieniałości uważa się, że osiągał rozmiary zbliżone do ''[[Triceratops]]''. Odkrycie tytanoceratopsa zmieniło dotychczasowy pogląd na ewolucję dużych chasmozaurynów – jak się okazuje [[Triceratopsini]] wyewoluowały 5 milionów lat wcześniej, niż sądzono dotychczas.
+''Titanoceratops'' to [[rodzaj]] dinozaura rogatego, który należy do [[klad]]u [[Triceratopsini]] – [[zaawansowany|zaawansowanej]] grupy zrzeszającej ''[[Eotriceratops]]'', ''[[Nedoceratops]]'', ''[[Ojoceratops]]'', ''[[Torosaurus]]'' oraz ''[[Triceratops]]'' i jest jego najstarszym przedstawicielem. Początkowo [[holotyp]] traktowano jako wyrośnięty okaz ''[[Pentaceratops]] sternbergi'', jednak nie wykazuje jego cech diagnostycznych. ''Titanoceratops'' jest największym (najcięższym) znanym dinozaurem [[kampan]]u Ameryki Północnej, choć w tej kwestii [[Nicholas Longrich|Longrich]] raczej się myli – ''[[Magnapaulia]] laticaudus'' (pierwotnie zaliczana do ''[[Lambeosaurus]]'') przerasta go rozmiarami. Na podstawie skamieniałości uważa się, że osiągał rozmiary zbliżone do ''[[Triceratops]]''. Odkrycie tytanoceratopsa zmieniło dotychczasowy pogląd na ewolucję dużych chasmozaurynów – jak się okazuje [[Triceratopsini]] wyewoluowały 5 milionów lat wcześniej, niż sądzono wcześniej.
 ==Materiał kopalny==
@@ Linia 47: / Linia 47: @@
 Przedstawiciel [[klad]]u [[Triceratopsini]] różniący się: od innych chasmozaurynów ekstremalnym powiększeniem dołu w kości przedszczękowej; od triceratopsa w posiadaniu cienkich kości łuskowych, obecnością okien ciemieniowych (oba mogą być związane z wiekiem zwierzęcia - [[John Horner|Horner]] i [[Mark Goodwin|Goodwin]], [[2006]]; [[John Scannella|Scannella]] i Horner, [[2010]]), przypominającej róg kość nadjarzmową; różniący się od triceratopsa i torozaura w posiadaniu wąskiego łuku ciemieniowego i pionowej nosowej rozpórki z wąską podstawą; różniący się od triceratopsa, torozaura i eotriceratopsa w posiadaniu rozszerzonego ''epoccipital'' (małego rożku) na ogonowym końcu kości łuskowej (może być związane z wiekiem zwierzęcia - Horner i Goodwin, [[2006]]; Scannella i Horner, [[2010]]) i bardzo dużym dołem w kości przedszczękowej, brakiem rzędu zgiętych grzbietowo wyrostków; różniący się od eotriceratopsa w posiadaniu wydłużonej kości przedszczękowej w stosunku do jej wysokości.
-[[Nicholas Longrich|Longrich]] ([[2011]]) podaje 22 cechy odróżniające tytanoceratopsa od pentaceratopsa, z których niektóre mogą zależeć od wieku osobnika i zmienności między przedstawicielami tego samego gatunku.
+[[Nicholas Longrich|Longrich]] ([[2011]]) podaje 22 cechy odróżniające tytanoceratopsa od pentaceratopsa, z których niektóre mogą zależeć od wieku osobnika i zmienności między przedstawicielami tego samego gatunku. Kolejne cechy są wskazane przez Dalmana i in. (2022).
 ==Etymologia==
@@ Linia 56: / Linia 56: @@
 ! ''Titanoceratops''
 | {{Kpt|[[Nicholas Longrich|Longrich]]}}, [[2011]]
 |-
 ! ''T. ouranos''
 | {{Kpt|Longrich}}, 2011
 |-
 |= "T. ouranos"
@@ Linia 72: / Linia 70: @@
 ==Bibliografia==
-<small>Lehman T.M. (1998) "A gigantic skull and skeleton of the horned dinosaur Pentaceratops sternbergi from New Mexico" Journal of Paleontology, 72(5), 894-906.
+<small>Dalman, S., Jasinski, S., & Lucas, S. (2022) "A New Chasmosaurine Ceratopsid from the Upper Cretaceous (Campanian) Farmington Member of the Kirtland Formation, New Mexico" New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin, 90, 127-153.
-Longrich N.R. (2011) "Titanoceratops ouranos, a giant horned dinosaur from the Late Campanian of New Mexico" Cretaceous Research, 32 (3), 264-276. [http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0195667110001205]
+Lehman T.M. (1998) "A gigantic skull and skeleton of the horned dinosaur Pentaceratops sternbergi from New Mexico" Journal of Paleontology, 72(5), 894-906.
-Horner J.R. & Goodwin M.B. (2006) "Major cranial changes during Triceratops ontogeny" Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, 273 (1602), 2757-2761.
+Longrich N.R. (2011) "Titanoceratops ouranos, a giant horned dinosaur from the Late Campanian of New Mexico" Cretaceous Research, 32 (3), 264-276. [[doi:10.1016/j.cretres.2010.12.007]]
-Scannella, J. & Horner J.R. (2010) "Torosaurus Marsh, 1891, is Triceratops Marsh, 1889 (Ceratopsidae: Chasmosaurinae): synonymy through ontogeny" Journal of Vertebrate Paleontology, 30(4): 1157-1168.
+Horner J.R. & Goodwin M.B. (2006) "Major cranial changes during Triceratops ontogeny" Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, 273 (1602), 2757-2761. [[doi:10.1098/rspb.2006.3643]]
 <references/></small>

@@ Linia 35: / Linia 35: @@
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
-| 74-73 [[Ma]]
+|{{Występowanie|74|73}}
+-73 [[Ma]] <br>
 <small>późna [[kreda]] ([[kampan]])</small>
 |-

@@ Linia 37: / Linia 37: @@
 | 74-73 [[Ma]]
-<small>późna [[kreda]] (późny [[kampan]])</small>
+<small>późna [[kreda]] ([[kampan]])</small>
 |-
 ! '''Systematyka'''
@@ Linia 43: / Linia 43: @@
 [[Ornithischia]]
 [[Ceratopsia]]
 [[Ceratopsoidea]]
@@ Linia 64: / Linia 54: @@
 [[Triceratopsini]]
 |-
-| colspan=2 |[[Plik:Titanoceratops.jpg|400px|]]
+| colspan=2 |[[Plik:Titanoceratops NT.jpg|400px]]
-<small> Autor: Nicholas Longrich, 2011. Skala = 1 m.</small>
+<small>Rekonstrukcja ''Titanoceratops''. Autor: Nobu Tamura [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Titanoceratops_NT.jpg]</small>
 |-
 ! colspan=2 | Mapa znalezisk ''Titanoceratops''
@@ Linia 71: / Linia 61: @@
 | colspan=2 |
 <display_points type="terrain" zoom=3>
-New Mexico, USA|wyższe pokłady formacji [[Fruitland]] lub niższe pokłady formacji [[Kirkland]], Nowy Meksyk, [[USA]]|<small>''T. ouranos'' - '''OMNH 10165 ([[holotyp]])'''.
+New Mexico, USA~wyższe pokłady formacji [[Fruitland]] lub niższe pokłady formacji [[Kirkland]], Nowy Meksyk, [[USA]]|<small>''T. ouranos'' - '''OMNH 10165 ([[holotyp]])'''.
 </display_points>
 |}
@@ Linia 79: / Linia 69: @@
 ==Materiał kopalny==
 [[Holotyp]] (OMNH 10165) to niekompletny szkielet na którego składają się: niekompletna czaszka z żuchwą, elementy kręgosłupa (''syncervical'', kręgi szyjne, grzbietowe, krzyżowe i ogonowe), niekompletne żebra, kości kończyny górnej (ramienne, prawa promieniowa), kości kończyny dolnej (udowe, piszczelowe, prawa strzałkowa), kości miednicy (biodrowe, kulszowe) i skostniałe ścięgna.

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 <small>
 {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
@@ Linia 29: / Linia 30: @@
 | [[USA]] - Nowy Meksyk
-<small>wyższe pokłady [[formacja Fruitland|formacji Fruitland]]
+<small>wyższe pokłady formacji [[Fruitland]]
-lub niższe pokłady [[formacja Kirkland|formacji Kirkland]]</small>
+lub niższe pokłady formacji [[Kirkland]]</small>
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
@@ Linia 91: / Linia 92: @@
 {| class="wikitable"
 ! ''Titanoceratops''
-| [[Nicholas Longrich|Longrich]], [[2011]]
+| {{Kpt|[[Nicholas Longrich|Longrich]]}}, [[2011]]
 | ?= ''[[Pentaceratops]]''
 |-
 ! ''T. ouranos''
-| Longrich, 2011
+| {{Kpt|Longrich}}, 2011
 | ?= ''[[Pentaceratops]] sternbergi''
 |-
 |= "T. ouranos"
-| Longrich, [[2010]]
+| {{Kpt|Longrich}}, [[2010]]
 | ''[[nomen nudum]]''
 |-
 |= "T. ouranous"
-| Longrich, 2010
+| {{Kpt|Longrich}}, 2010
 | ''[[nomen nudum]]''
 |}