Trierarchuncus - Historia wersji

Taurovenator o 18:13, 8 lut 2025

2025-02-08T18:13:16Z

Taurovenator o 19:34, 8 lis 2024

2024-11-08T19:34:29Z

Taurovenator o 17:15, 6 kwi 2024

2024-04-06T17:15:03Z

Kamil Kamiński: /* Etymologia */

2020-11-29T16:01:08Z

‎Etymologia

Kamil Kamiński o 15:26, 8 lis 2020

2020-11-08T15:26:21Z

Kamil Kamiński: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Trierarchuncus''}} {{Opis |Autor = Kamil Kamiński |Korekta = |nazwa = ''Trierarchuncus'' |dł..."

2020-07-19T19:14:46Z

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Trierarchuncus''}} {{Opis |Autor = Kamil Kamiński |Korekta = |nazwa = ''Trierarchuncus'' |dł..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Trierarchuncus''}}
{{Opis
|Autor = [[Kamil Kamiński]]
|Korekta =
|nazwa = ''Trierarchuncus''
|długość =
|wysokość =
|masa =
|dieta =
|miejsce = [[USA]]
Montana ([[formacja]] [[Hell Creek]])
|czas = {{Występowanie|67|66}}
ok. 66 [[Ma]] 
[[późna kreda]] (późny [[mastrycht]])
|systematyka =
[[Dinosauria]]

[[Theropoda]]

[[Tetanurae]]

[[Coelurosauria]]

[[Alvarezsauroidea]]

[[Alvarezsauridae]]
|grafika = Mononykus_olecranus_Edyta_Felcyn.jpg
|podpis = Rekonstrukcja ''[[Mononykus]]'', ''Trierarchuncus'' był zapewne podobny. Autorka: Edyta Felcyn.
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Trierarchuncus'' to [[rodzaj]] niewielkiego [[Theropoda|teropoda]] z rodziny [[Alvarezsauridae]], którego skamieniałości odkryto na terenie dzisiejszych Stanów Zjednoczonych. Był on ostatnim znanym przedstawicielem tej grupy teropodów i jednocześnie jednym z ostatnich nieptasich dinozaurów.

==Etymologia==
Nazwa ''Trierarchuncus'' nawiązuje do baśniowej postaci Kapitana Hooka i pochodzi od słowa ''trierarch'' (oficer dowodzący triremą [rodzaj statku]] w starożytnej Grecji) oraz ''uncus'' („hak” w języku łacińskim). Epitet gatunkowy odnosi się do Rezerwatu Amerykańskiej Prerii, na terenie którego odnaleziono szczątki ''Trierarchuncus''.

==Materiał kopalny==
[[Holotyp]] (MOR 6622) to pazur dłoni. Materiał przypisany to dwa kolejne pazury. Do ''Trierarchuncus'' prawdopodobnie należy też kość śródstopia, fragment kości promieniowej, kość łonowa i częściowa k. kulszowa.

==Budowa i paleobiologia==
''Trierarchuncus'' zapewne przypominał inne alwarazaurydy i był niewielkim, lekko zbudowanym dwunożnym zwierzęciem o krótkich kończynach przednich, zakończonych zapewne tylko jednym palcem z pokaźnym pazurem. Co ciekawe, wszystkie trzy pazury, przypisywane do ''Trierarchuncus'' różnią się wielkością i morfologią, mogą więc dokumentować zmiany w ich budowie, zachodzące w trakcie [[ontogeneza|ontogenezy]]. Z wiekiem pazur stawał się masywniejszy, a u młodych okazów był on bardziej podobny do ewolucyjnych przodków niż do osobników dorosłych. Podobną sytuację można zaobserwować u ptaków. Pazury okazały się też dłuższe i bardziej zakrzywione niż wcześniej sądzono na podstawie niekompletnych szczątków innych alwarezaurydów. Taka budowa wskazuje na ich przystosowanie do zaczepiania i ciągnięcia a także na znaczną odporność na działanie sił skręcających. Potwierdza to hipotezę, że ''Trierarchuncus'' i jego krewniacy wykorzystywali swoje niezwykłe pazury do rozgrzebywania gniazd owadów lub zgniłego drewna w poszukiwaniu bezkręgowców, stanowiących ich pożywienie.

==Paleoekologia==
Zob. [[Edmontosaurus#Środowisko E. annestens]].

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|''Trierarchuncus''}}
| {{Kpt|[[Denver Fowler|Fowler]], [[John Wilson|Wilson]], [[Elizabeth Freedman Fowler|Freedman Fowler]], [[Christopher Noto|Noto]], [[Daniel Anduza|Anduza]]}} i {{Kpt|[[John Horner|Horner]]}}, [[2020]]
|-
| {{V|''T. prairiensis''}}
| {{Kpt|[[Denver Fowler|Fowler]], [[John Wilson|Wilson]], [[Elizabeth Freedman Fowler|Freedman Fowler]], [[Christopher Noto|Noto]], [[Daniel Anduza|Anduza]]}} i {{Kpt|[[John Horner|Horner]]}}, [[2020]]
|}

==Bibliografia==
Fowler, D.W., Wilson, J.P., Freedman Fowler, E.A., Noto, C.R., Anduza, D. & Horner, J.R. (2020). "Trierarchuncus prairiensis gen. et sp. nov., the last alvarezsaurid: Hell Creek Formation (uppermost Maastrichtian), Montana". Cretaceous Research. in press: Article 104560. [[doi:10.1016/j.cretres.2020.104560]]

[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Theropoda]]
[[Kategoria:Tetanurae]]
[[Kategoria:Coelurosauria]]
[[Kategoria:Alvarezsauroidea]]
[[Kategoria:Ameryka Północna]]
[[Kategoria:USA]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Mastrycht]]

@@ Linia 8: / Linia 8: @@
   |masa                   =
   |dieta                  =
-  |miejsce                = [[USA]]
+  |miejsce                = [[USA]] - Montana i Wyoming
-<small>Montana ([[formacja]] [[Hell Creek]])</small>
+<small>([[formacja|formacje]] [[Hell Creek]] i [[Lance]])</small>
-  |czas                   = {{Występowanie|67|66}}
+  |czas                   = {{Występowanie|69|66}}
-ok. 66 [[Ma]]<br>
+ok. 69-66 [[Ma]]<br>
-<small>[[późna kreda]] (późny [[mastrycht]])</small>
+<small>[[późna kreda]] (środkowy - późny [[mastrycht]])</small>
   |systematyka            =
 [[Dinosauria]]
@@ Linia 40: / Linia 40: @@
 ==Materiał kopalny==
-[[Holotyp]] (MOR 6622) to pazur dłoni. Materiał przypisany to dwa kolejne pazury. Do ''Trierarchuncus'' prawdopodobnie należy też kość śródstopia, fragment kości promieniowej, kość łonowa i częściowa k. kulszowa (Fowler i in., 2020). Freimuth i Wilson (2020) przypisali dwa kolejne pazury.
+[[Holotyp]] (MOR 6622) to pazur pierwszego palca dłoni. Materiał przypisany to dwa kolejne pazury pierwszych palców dłoni (BDM 001 i MOR 3098). Do ''Trierarchuncus'' prawdopodobnie należy też trzecia kość śródstopia (MOR 2920), dalszy fragment kości promieniowej (BDM 002), kość łonowa i częściowa k. kulszowa (UCMP 154584) (Fowler i in., 2020). Freimuth i Wilson (2021) przypisali dwa kolejne pazury (DDM 1682.32 i MOR 10889). Okazy te pochodzą z osadów późnomastrychckiej [[formacja|formacji]] [[Hell Creek]].
 ==Budowa i paleobiologia==
@@ Linia 58: / Linia 60: @@
 ==Bibliografia==
-<small>Fowler, D.W., Wilson, J.P., Freedman Fowler, E.A., Noto, C.R., Anduza, D. & Horner, J.R. (2020). "Trierarchuncus prairiensis gen. et sp. nov., the last alvarezsaurid: Hell Creek Formation (uppermost Maastrichtian), Montana". Cretaceous Research. 116: Article 104560. [[doi:10.1016/j.cretres.2020.104560]]
+<small>
-Freimuth, W.J. & Wilson, J.P. (2020). "New manual unguals of ''Trierarchuncus prairiensis'' from the Hell Creek Formation, Montana, and the ontogenetic development of the functional alvarezsaurid hand claw. Cretaceous Research 104698 [[doi: https://doi.org/10.1016/j.cretres.2020.104698]] </small>
+Freimuth, W.J. & Wilson, J.P. (2021). "New manual unguals of ''Trierarchuncus prairiensis'' from the Hell Creek Formation, Montana, and the ontogenetic development of the functional alvarezsaurid hand claw. Cretaceous Research 104698 [[doi: https://doi.org/10.1016/j.cretres.2020.104698]] </small>
 [[Kategoria:Dinosauria]]

@@ Linia 58: / Linia 58: @@
 ==Bibliografia==
-<small>Fowler, D.W., Wilson, J.P., Freedman Fowler, E.A., Noto, C.R., Anduza, D. & Horner, J.R. (2020). "Trierarchuncus prairiensis gen. et sp. nov., the last alvarezsaurid: Hell Creek Formation (uppermost Maastrichtian), Montana". Cretaceous Research. in press: Article 104560. [[doi:10.1016/j.cretres.2020.104560]]
+<small>Fowler, D.W., Wilson, J.P., Freedman Fowler, E.A., Noto, C.R., Anduza, D. & Horner, J.R. (2020). "Trierarchuncus prairiensis gen. et sp. nov., the last alvarezsaurid: Hell Creek Formation (uppermost Maastrichtian), Montana". Cretaceous Research. 116: Article 104560. [[doi:10.1016/j.cretres.2020.104560]]
 Freimuth, W.J. & Wilson, J.P. (2020). "New manual unguals of ''Trierarchuncus prairiensis'' from the Hell Creek Formation, Montana, and the ontogenetic development of the functional alvarezsaurid hand claw. Cretaceous Research 104698 [[doi: https://doi.org/10.1016/j.cretres.2020.104698]] </small>

@@ Linia 25: / Linia 25: @@
 [[Alvarezsauridae]]
-  |grafika                = Mononykus_olecranus_Edyta_Felcyn.jpg
-|podpis                 = Rekonstrukcja ''[[Mononykus]]'', ''Trierarchuncus'' był zapewne podobny. Autorka: Edyta Felcyn.
+?[[Parvicursorinae]]
   |PorównanieGrupa        =
   |PorównanieDługość      =

@@ Linia 35: / Linia 35: @@
 ==Etymologia==
-Nazwa ''Trierarchuncus'' nawiązuje do baśniowej postaci Kapitana Hooka i pochodzi od słowa ''trierarch'' (oficer dowodzący triremą [rodzaj statku]] w starożytnej Grecji) oraz ''uncus'' („hak” w języku łacińskim). Epitet gatunkowy odnosi się do Rezerwatu Amerykańskiej Prerii, na terenie którego odnaleziono szczątki ''Trierarchuncus''.
+Nazwa ''Trierarchuncus'' nawiązuje do baśniowej postaci Kapitana Hooka i pochodzi od słowa ''trierarch'' (oficer dowodzący triremą [rodzaj statku] w starożytnej Grecji) oraz ''uncus'' („hak” w języku łacińskim). Epitet gatunkowy odnosi się do Rezerwatu Amerykańskiej Prerii, na terenie którego odnaleziono szczątki ''Trierarchuncus''.
-−
 ==Materiał kopalny==
 [[Holotyp]] (MOR 6622) to pazur dłoni. Materiał przypisany to dwa kolejne pazury. Do ''Trierarchuncus'' prawdopodobnie należy też kość śródstopia, fragment kości promieniowej, kość łonowa i częściowa k. kulszowa (Fowler i in., 2020). Freimuth i Wilson (2020) przypisali dwa kolejne pazury.

@@ Linia 38: / Linia 38: @@
 ==Materiał kopalny==
-[[Holotyp]] (MOR 6622) to pazur dłoni. Materiał przypisany to dwa kolejne pazury. Do ''Trierarchuncus'' prawdopodobnie należy też kość śródstopia, fragment kości promieniowej, kość łonowa i częściowa k. kulszowa.
+[[Holotyp]] (MOR 6622) to pazur dłoni. Materiał przypisany to dwa kolejne pazury. Do ''Trierarchuncus'' prawdopodobnie należy też kość śródstopia, fragment kości promieniowej, kość łonowa i częściowa k. kulszowa (Fowler i in., 2020). Freimuth i Wilson (2020) przypisali dwa kolejne pazury.
 ==Budowa i paleobiologia==
-''Trierarchuncus'' zapewne przypominał inne alwarazaurydy i był niewielkim, lekko zbudowanym dwunożnym zwierzęciem o krótkich kończynach przednich, zakończonych zapewne tylko jednym palcem z pokaźnym pazurem. Co ciekawe, wszystkie trzy pazury, przypisywane do ''Trierarchuncus'' różnią się wielkością i morfologią, mogą więc dokumentować zmiany w ich budowie, zachodzące w trakcie [[ontogeneza|ontogenezy]]. Z wiekiem pazur stawał się masywniejszy, a u młodych okazów był on bardziej podobny do ewolucyjnych przodków niż do osobników dorosłych. Podobną sytuację można zaobserwować u ptaków. Pazury okazały się też dłuższe i bardziej zakrzywione niż wcześniej sądzono na podstawie niekompletnych szczątków innych alwarezaurydów. Taka budowa wskazuje na ich przystosowanie do zaczepiania i ciągnięcia a także na znaczną odporność na działanie sił skręcających. Potwierdza to hipotezę, że ''Trierarchuncus'' i jego krewniacy wykorzystywali swoje niezwykłe pazury do rozgrzebywania gniazd owadów lub zgniłego drewna w poszukiwaniu bezkręgowców, stanowiących ich pożywienie.
+''Trierarchuncus'' zapewne przypominał inne alwarazaurydy i był niewielkim, lekko zbudowanym dwunożnym zwierzęciem o krótkich kończynach przednich, zakończonych zapewne tylko jednym palcem z pokaźnym pazurem. Co ciekawe, wszystkie trzy pazury, przypisywane do ''Trierarchuncus'' różnią się wielkością i morfologią, mogą więc dokumentować zmiany w ich budowie, zachodzące w trakcie [[ontogeneza|ontogenezy]]. Z wiekiem pazur stawał się masywniejszy, a u młodych okazów był on bardziej podobny do ewolucyjnych przodków niż do osobników dorosłych. Podobną sytuację można zaobserwować u ptaków. Pazury okazały się też dłuższe i bardziej zakrzywione niż wcześniej sądzono na podstawie niekompletnych szczątków innych alwarezaurydów. Taka budowa wskazuje na ich przystosowanie do zaczepiania i ciągnięcia a także na znaczną odporność na działanie sił skręcających. Potwierdza to hipotezę, że ''Trierarchuncus'' i jego krewniacy wykorzystywali swoje niezwykłe pazury do rozgrzebywania gniazd owadów lub zgniłego drewna w poszukiwaniu bezkręgowców, stanowiących ich pożywienie (Fowler i in., 2020). Wg Freimutha i Wilsona (2020), zmiany zachodzące w budowie pazurów w trakcie ontogenezy potwierdzają tego typu zwyczaje żywieniowe.
 ==Paleoekologia==
@@ Linia 56: / Linia 56: @@
 ==Bibliografia==
-<small>Fowler, D.W., Wilson, J.P., Freedman Fowler, E.A., Noto, C.R., Anduza, D. & Horner, J.R. (2020). "Trierarchuncus prairiensis gen. et sp. nov., the last alvarezsaurid: Hell Creek Formation (uppermost Maastrichtian), Montana". Cretaceous Research. in press: Article 104560. [[doi:10.1016/j.cretres.2020.104560]]</small>
+<small>Fowler, D.W., Wilson, J.P., Freedman Fowler, E.A., Noto, C.R., Anduza, D. & Horner, J.R. (2020). "Trierarchuncus prairiensis gen. et sp. nov., the last alvarezsaurid: Hell Creek Formation (uppermost Maastrichtian), Montana". Cretaceous Research. in press: Article 104560. [[doi:10.1016/j.cretres.2020.104560]]
 [[Kategoria:Dinosauria]]