Tsintaosaurus - Historia wersji

Paweł: Zhang i in., 2021

2023-11-01T10:07:22Z

Zhang i in., 2021

Mateusz: aktualizacja

2015-11-28T16:05:49Z

aktualizacja

Dino o 22:26, 28 sie 2014

2014-08-28T22:26:08Z

Dino o 12:02, 4 gru 2013

2013-12-04T12:02:11Z

Nazuul: Anulowanie wersji nr 11487 utworzonej przez Nazuul (dyskusja)

2013-11-26T19:41:22Z

Anulowanie wersji nr 11487 utworzonej przez Nazuul (dyskusja)

Nazuul: przykładowo skrócona Systematyka

2013-11-26T19:40:59Z

przykładowo skrócona Systematyka

Dino o 13:57, 26 lis 2013

2013-11-26T13:57:35Z

Mateusz: /* Filogeneza */ lit.

2013-11-25T10:18:22Z

‎Filogeneza: lit.

Mateusz: /* Filogeneza */

2013-11-25T10:17:59Z

‎Filogeneza

Nazuul: poprawiony ref. na etymologię

2013-11-24T22:43:32Z

poprawiony ref. na etymologię

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Tsintaosaurus''}}
-<small>
+{{Opis
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+|Autor = [[Marcin Szermański]], [[Maciej Ziegler]], [[Jakub Starzyński]]
-| Autorzy:
+|Korekta = [[Mateusz Tałanda]], [[Paweł Konarzewski]]
-| Korekta:
+|nazwa = ''Tsintaosaurus'' (tsintaozaur)
-|-
+|długość = 8,3<ref name="Paul, 2010">Paul, G.S. (2010) "The Princeton Field Guide to Dinosaurs" wyd. Princeton University, Princeton i Oxford.</ref>-9<ref>Holtz, T.R. Jr. (2012) "Dinosaurs: The Most Complete, Up-to-Date Encyclopedia for Dinosaur Lovers of All Ages Supplementary Information" [http://www.geol.umd.edu/~tholtz/dinoappendix/HoltzappendixWinter2011.pdf]</ref> m
-| [[Marcin Szermański]]
+|wysokość =
-[[Maciej Ziegler]]
+|masa = 2,5<ref name="Paul, 2010"/>-4 t
+|dieta = roślinożerny
-[[Jakub Starzyński]]
+|miejsce = [[Chiny]] - Szantung
 <small>(dolna część [[formacja|formacji]] [[Hongtuya]])</small>
-|-
+|czas = {{Występowanie|77.3|73.5}}
-! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
+,3-73,5 [[Ma]] <ref>An, W., Kuang, H.W., Liu, Y.Q., Peng, N., Xu, K.M., Xu, H., Zhang, P., Wang, K.-B., Chen, S.-Q. & Zhang, Y.X. (2016) "Detrital zircon dating and tracing the provenance of dinosaur bone beds from the Late Cretaceous Wangshi Group in Zhucheng, Shandong, East China". Journal of Palaeogeography, 5(1), 72-99. [[doi:10.1016/j.jop.2015.11.002]]</ref> <br>
 <small>[[późna kreda]] ([[kampan]])</small>
-|-
+|systematyka =
-! '''Systematyka'''
+[[Dinosauria]]
 [[Ornithischia]]
@@ Linia 50: / Linia 27: @@
 [[Tsintaosaurini]]
-|-
+|grafika = A life reconstruction of Tsintaosaurus spinorhinus.png
-| colspan=2 |[[Plik:Tsintaosaurus2_NT.jpg|400px|]]
+|podpis = Rekonstrukcja przyżyciowa ''Tsintaosaurus''. Autor: Connor Ashbridge [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:A_life_reconstruction_of_Tsintaosaurus_spinorhinus.png]
-<small>Rekonstrukcja przyżyciowa tsintaozaura. {{C}} Nobu Tamura [http://spinops.blogspot.com/2013/12/tsintaosaurus-spinorhinus.html]</small>
+|mapa =
-|}
+}}
 ==Wstęp==
 Tsintaozaur to przedstawiciel [[Lambeosaurinae]] z terenów dzisiejszych [[Chiny|Chin]]. Został opisany przez [[Yang Zhongjian|Young]]a w [[1958]] roku, jako ornitopod należący do [[Saurolophinae]]. Żył w późnej kredzie, we wczesnym [[kampan]]ie.
@@ Linia 79: / Linia 55: @@
 [[Plik:Tsintao DB.jpg|200px|thumb|right|Klasyczna (niepoprawna) rekonstrukcja ''Tsintaosaurus'' z charakterystycznym wyrostkiem na głowie. Autor: Dmitry Bogdanov [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tsintao_DB.jpg].]]
-Cechą wyróżniającą ''Tsintaosaurus'' miał być długi i wąski wyrostek na głowie (Young, 1958). Wg badań przeprowadzonych w latach 90-tych ([[Philippe Taquet|Taquet]], [[1991]]) stwierdzono, że ten "wyrostek" jest w rzeczywistości złamaną kością nosową, która została zniekształcona przez zmiażdżenie i pierwotnie była ułożona dość płasko, jak u przedstawicieli [[Saurolophinae]]. Teza ta została zakwestionowana przez [[Eric Buffetaut|Buffetaut]]a i Tonga ([[1995]]), którzy przebadali dziobową część kości czołowej i przedczołowej u dwóch osobników (uwzględnili także pomijany wcześniej [[paratyp]]) i stwierdzili, że grzebień był skierowany ku górze, jak w pierwotnej rekonstrukcji. Prieto-Márquez i Wagner ([[2013]]) zgodzili się częściowo z Taquetem, uznając, że wyrostek jest przemieszczony. Wg ich rekonstrukcji czaszki tsintaozaura, miał on na czubku głowy grzebień, przypominający nieco ozdobę np. ''[[Corythosaurus]]''. Był wg nich skierowany ku tyłowi, nie ku przodowi, jak w rekonstrukcji Younga. Reszta ciała jest podobna do innych hadrozaurów, jak np. ''[[Lambeosaurus]]''.
+Cechą wyróżniającą ''Tsintaosaurus'' miał być długi i wąski wyrostek na głowie (Young, 1958). Wg badań przeprowadzonych w latach 90-tych ([[Philippe Taquet|Taquet]], [[1991]]) stwierdzono, że ten "wyrostek" jest w rzeczywistości złamaną kością nosową, która została zniekształcona przez zmiażdżenie i pierwotnie była ułożona dość płasko, jak u przedstawicieli [[Saurolophinae]]. Teza ta została zakwestionowana przez [[Eric Buffetaut|Buffetaut]]a i Tonga ([[1995]]), którzy przebadali dziobową część kości czołowej i przedczołowej u dwóch osobników (uwzględnili także pomijany wcześniej [[paratyp]]) i stwierdzili, że grzebień był skierowany ku górze, jak w pierwotnej rekonstrukcji. Prieto-Márquez i Wagner ([[2013]]) zgodzili się częściowo z Taquetem, uznając, że wyrostek jest przemieszczony. Wg ich rekonstrukcji czaszki tsintaozaura, miał on na czubku głowy grzebień, przypominający nieco ozdobę np. ''[[Corythosaurus]]''. Był wg nich skierowany ku tyłowi, nie ku przodowi, jak w rekonstrukcji Younga. Charakterystyczny wyrostek tsintaozaura był najpewniej solindą strukturą warstwową niż pustą w środku. Według Zhanga i in. (2021) grzebień mógłbyć bardziej pochylony do przodu niż obecnie się go przedstawia. Pod wyrostkiem znajduje się wyżłobienie otoczone kością nosowa i czołową. Najprawdopodobniej jest to ślad ciemiączka czołowo-nosowego, które występowało we wcześniejszych fazach ontogenezy. Reszta ciała jest podobna do innych hadrozaurów, jak np. ''[[Lambeosaurus]]''.
 ==Filogeneza==
-''Tsintaosaurus'' jest uniwersalnie uważany za bazalnego przedstawiciela [[Lambeosaurinae]]. Wraz z późniejszym, europejskim  ''[[Pararhabdodon]]'' tworzy [[Tsintaosaurini]] (zob. [[Hadrosauridae|kladogramy]]).
+''Tsintaosaurus'' jest uniwersalnie uważany za bazalnego przedstawiciela [[Lambeosaurinae]]. Wraz z późniejszym, europejskim ''[[Pararhabdodon]]'' tworzy [[Tsintaosaurini]] (zob. [[Hadrosauridae|kladogramy]]).
 ==Etymologia==
@@ Linia 89: / Linia 65: @@
 ==Spis gatunków==
 {| class="wikitable"
-! ''Tsintaosaurus''
+|{{V| ''Tsintaosaurus''}}
 | {{Kpt|[[Yang Zhongjian|Young]]}}, [[1958]]
 |-
-! ''T. spinorhinus''
+|{{V|''T. spinorhinus''}}
 | {{Kpt|Young}}, 1958
 |-
@@ Linia 104: / Linia 80: @@
 ==Bibliografia==
-<small>An, W., Kuang, H.W., Liu, Y.Q., Peng, N., Xu, K.M., Xu, H., Zhang, P., Wang, K.-B., Chen, S.-Q. & Zhang, Y.X. (2015) Detrital zircon dating and tracing the provenance of dinosaur bone beds from the Late Cretaceous Wangshi Group in Zhucheng, Shandong, East China. Journal of Palaeogeography, w druku.
+<small>
 Horner, J.R., Weishampel, D.B. & Forster, C.A. (2004) "Hadrosauridae" [w]: Weishampel, D.B., Dodson, P. & Osmólska, H. [red.] "The Dinosauria" Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press, 438–463.
@@ Linia 114: / Linia 89: @@
 Young, C.C. (1958) "The dinosaurian remains of Laiyang, Shantung" Palaeontologia Sinica, 142, 53–159.
 <references/></small>

@@ Linia 3: / Linia 3: @@
 {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
 | Autorzy:
 |-
 | [[Marcin Szermański]]
@@ Linia 8: / Linia 9: @@
 [[Jakub Starzyński]]
 |}
 </small>
@@ Linia 27: / Linia 29: @@
 | [[Chiny]] - Shantung
-<small>([[formacja]] [[Jingangkou]])</small>
+<small>(dolna część [[formacja|formacji]] [[Hongtuya]])</small>
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
-| ok. 80,3 [[Ma]]
+| 77,3-73,5 [[Ma]]
-<small>[[późna kreda]] (wczesny [[kampan]])</small>
+<small>[[późna kreda]] ([[kampan]])</small>
 |-
 ! '''Systematyka'''
@@ Linia 102: / Linia 104: @@
 ==Bibliografia==
-<small>Horner, J.R., Weishampel, D.B. & Forster, C.A. (2004) "Hadrosauridae" [w]: Weishampel, D.B., Dodson, P. & Osmólska, H. [red.] "The Dinosauria" Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press, 438–463.
+<small>An, W., Kuang, H.W., Liu, Y.Q., Peng, N., Xu, K.M., Xu, H., Zhang, P., Wang, K.-B., Chen, S.-Q. & Zhang, Y.X. (2015) Detrital zircon dating and tracing the provenance of dinosaur bone beds from the Late Cretaceous Wangshi Group in Zhucheng, Shandong, East China. Journal of Palaeogeography, w druku.
 Prieto-Márquez, A. & Wagner, J.R. (2013) "The ‘Unicorn’ Dinosaur That Wasn’t: A New Reconstruction of the Crest of Tsintaosaurus and the Early Evolution of the Lambeosaurine Crest and Rostrum" PLoS ONE, 8(11), e82268. [[doi:10.1371/journal.pone.0082268]]

@@ Linia 49: / Linia 49: @@
 [[Tsintaosaurini]]
 |-
-| colspan=2 |[[Plik:Tsintaosaurus spinorhinus.png|400px|]]
+| colspan=2 |[[Plik:Tsintaosaurus2_NT.jpg|400px|]]
-<small>Aktualna rekonstrukcja czaszki. Źródło: Prieto-Márquez i Wagner, 2013 [http://dx.doi.org/10.1371/journal.pone.0082268].
+<small>Rekonstrukcja przyżyciowa tsintaozaura. {{C}} Nobu Tamura [http://spinops.blogspot.com/2013/12/tsintaosaurus-spinorhinus.html]</small>
 |}
@@ Linia 58: / Linia 57: @@
 ==Materiał kopalny==
 ''Tsintaosaurus'' znany jest z przynajmniej czterech osobników (zważywszy na ilość kości ramiennych) ([[Albert Prieto-Márquez|Prieto-Márquez]] i [[Jonathan Wagner|Wagner]], [[2013]]). O pięciu osobnikach piszą [[John Horner|Horner]] i in. ([[2004]]), z kolei Young ([[1958]]) pisze o przynajmniej trzech. Jednak okazów może być więcej, zważywszy na liczne fragmenty czaszki czy kości śródręcza i paliczki mające należeć do "wielu" osobników.

← poprzednia wersja		Wersja z 12:02, 4 gru 2013
Linia 73:		Linia 73:

	==Budowa==		==Budowa==
		+	[[Plik:Tsintaosaurus_Spike_Head_by_Qilong_Jaime_Headden.jpg\|link=http://qilong.wordpress.com/2013/11/22/recrowning-the-unicorn/\|250px\|thumb\|left\|Rekonstrukcja ''Tsintaosaurus'', obecnie uznawana przez autora - Jaime'go A. Headdena - za niepoprawną [http://qilong.wordpress.com/2013/11/22/recrowning-the-unicorn/].]]
		+
	[[Plik:Tsintao DB.jpg\|200px\|thumb\|right\|Klasyczna (niepoprawna) rekonstrukcja ''Tsintaosaurus'' z charakterystycznym wyrostkiem na głowie. Autor: Dmitry Bogdanov [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tsintao_DB.jpg].]]		[[Plik:Tsintao DB.jpg\|200px\|thumb\|right\|Klasyczna (niepoprawna) rekonstrukcja ''Tsintaosaurus'' z charakterystycznym wyrostkiem na głowie. Autor: Dmitry Bogdanov [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tsintao_DB.jpg].]]

@@ Linia 35: / Linia 35: @@
 |-
 ! '''Systematyka'''
-| [[Hadrosauridae]]
+| [[Dinosauria]]
 [[Lambeosaurinae]]

← poprzednia wersja		Wersja z 13:57, 26 lis 2013
Linia 73:		Linia 73:

	==Budowa==		==Budowa==
−	[[Plik:Tsintaosaurus_Spike_Head_by_Qilong_Jaime_Headden.jpg\|250px\|thumb\|left\|Rekonstrukcja ''Tsintaosaurus'', obecnie uznawana przez autora - Jaime'go A. Headdena - za niepoprawną [http://qilong.wordpress.com/2013/11/22/recrowning-the-unicorn/].]]
−
	[[Plik:Tsintao DB.jpg\|200px\|thumb\|right\|Klasyczna (niepoprawna) rekonstrukcja ''Tsintaosaurus'' z charakterystycznym wyrostkiem na głowie. Autor: Dmitry Bogdanov [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tsintao_DB.jpg].]]		[[Plik:Tsintao DB.jpg\|200px\|thumb\|right\|Klasyczna (niepoprawna) rekonstrukcja ''Tsintaosaurus'' z charakterystycznym wyrostkiem na głowie. Autor: Dmitry Bogdanov [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tsintao_DB.jpg].]]

@@ Linia 80: / Linia 80: @@
 ==Filogeneza==
-''Tsintaosaurus'' jest uniwersalnie uważany za bazalnego przedstawiciela [[Lambeosaurinae]]. Wraz z póżniejszy, europejskim  ''[[Pararhabdodon]]'' tworzy [[Tsintaosaurini]] (zob. [[Hadrosauridae|kladogramy]]).
+''Tsintaosaurus'' jest uniwersalnie uważany za bazalnego przedstawiciela [[Lambeosaurinae]]. Wraz z póżniejszym, europejskim  ''[[Pararhabdodon]]'' tworzy [[Tsintaosaurini]] (zob. [[Hadrosauridae|kladogramy]]).
 ==Etymologia==

@@ Linia 83: / Linia 83: @@
 ==Etymologia==
-Young w swojej pracy opisującej tsintaozaura ([[1958]]) nie wyjaśnia oficjalnie, skąd zaczerpnął jego nazwę. Jednakże np. [[Thomas Holtz|Holtz]] ([[2012]]) wyjaśnia nazwę [[rodzaj]]ową - ''Tsintaosaurus'' znaczy "jaszczur z Tsingtao" (obecnie Qingdao). Epitet gatunkowy ''spinorhinus'' najprawdopodobniej w wolnym tłumaczeniu znaczy "kolczasty nosorożec" i odnosi się do pierwotnego (jak się okazało błędnego) wyobrażenia kształtu głowy tego hadrozaura.
+Young w swojej pracy opisującej tsintaozaura ([[1958]]) nie wyjaśnia oficjalnie, skąd zaczerpnął jego nazwę. Jednakże np. Creisler wyjaśnia nazwę [[rodzaj]]ową - ''Tsintaosaurus'' znaczy "jaszczur z (miasta) Qingdao" (Tsingtao, Ch'ing-tao)<ref>Creisler, B. (online) "Dinosauria Translation and Pronunciation Guide: T" [kopia umieszczona na http://archive.is/Yo8mr]</ref>. Epitet gatunkowy ''spinorhinus'' najprawdopodobniej w wolnym tłumaczeniu znaczy "kolczasty nosorożec" i odnosi się do pierwotnego (jak się okazało błędnego) wyobrażenia kształtu głowy tego hadrozaura.
 ==Spis gatunków==