Ulughbegsaurus - Historia wersji

Kamil Kamiński o 21:20, 21 kwi 2025

2025-04-21T21:20:09Z

Paweł o 16:52, 21 kwi 2025

2025-04-21T16:52:26Z

Paweł o 13:10, 21 kwi 2025

2025-04-21T13:10:16Z

Taurovenator o 09:30, 21 kwi 2025

2025-04-21T09:30:37Z

Paweł: /* Klasyfikacja i ważność taksonu */

2024-11-07T10:59:33Z

‎Klasyfikacja i ważność taksonu

Paweł: /* Bibliografia */

2024-11-07T10:59:14Z

‎Bibliografia

Paweł: /* Klasyfikacja i ważność taksonu */

2024-11-07T10:58:35Z

‎Klasyfikacja i ważność taksonu

Taurovenator: /* Klasyfikacja i ważność taksonu */

2024-11-07T08:27:57Z

‎Klasyfikacja i ważność taksonu

Taurovenator: /* Klasyfikacja i ważność taksonu */

2024-11-07T08:19:46Z

‎Klasyfikacja i ważność taksonu

Taurovenator o 08:19, 7 lis 2024

2024-11-07T08:19:13Z

@@ Linia 42: / Linia 42: @@
 Materiał przypisany z tej samej formacji obejmuje okazy CCMGE 600/12457 (fragment lewej kości szczękowej) oraz ZIN PH 357/16 (tylny koniec prawej kości szczękowej). Ten ostatni fragment pierwotnie przypisywano do ''[[Itemirus]]''.
-W pokładach starszej, [[cenoman|cenomańskiej]] formacji [[Khodzhakul]] w 1974 roku radziecki paleontolog [[Lev Nessov|Lew Nessow]] odkrył fragment prawej kości szczękowej należącej do dużego teropoda. Ponad pół wieku później, okaz ten (ZIN PH2368/16) został zaklasyfikowany do rodzaju ''Ulughbegsaurus'' jako ''U.'' [[Sp.|sp.]]. Badania histologiczne wykazały, że w chwili śmierci osobnik, do którego należała ta kość osiągnął dojrzałość płciową (Averianov i in., 2025).
+W pokładach starszej, [[cenoman|cenomańskiej]] formacji [[Khodzhakul]] w 1974 roku radziecki paleontolog [[Lev Nessov|Lew Nessow]] odkrył fragment prawej kości szczękowej należącej do dużego teropoda. Ponad pół wieku później, okaz ten (ZIN PH2368/16) został zaklasyfikowany do rodzaju ''Ulughbegsaurus'' jako ''U.'' [[Sp.|sp.]]. Badania histologiczne wykazały, że w chwili śmierci osobnik, do którego należała ta kość, osiągnął dojrzałość płciową (Averianov i in., 2025).
 Możliwe, że do ''Ulughbegsaurus'' należą też pojedyncze zęby i inne kości, znane z osadów formacji Bissekty.
 ==Budowa==
-''Ulughbegsaurus'' jak na karcharodontozaura był teropodem średniej wielkości i zdecydowanie ustępował największym przedstawicielom swojej grupy. Mimo to był zapewne dominującym drapieżnikiem w swoim środowisku. Zob. też [[Timurlengia#Środowisko]]. Znaleziony materiał kopalny jest dość ubogi, wystarcza jednak na wskazanie kilku unikatowych cech, pozwalających na [[diagnoza|zdiagnozowanie]] ''Ulughbegsaurus''. Prawie na pewno był on dwunożnym mięsożercą krótkich kończynach przednich i szczękach uzbrojonych w ostre, sztyletowate zęby.
+''Ulughbegsaurus'' jak na karcharodontozaura był teropodem średniej wielkości i zdecydowanie ustępował największym przedstawicielom swojej grupy. Mimo to był zapewne dominującym drapieżnikiem w swoim środowisku. Zob. też [[Timurlengia#Środowisko]]. Znaleziony materiał kopalny jest dość ubogi, wystarcza jednak na wskazanie kilku unikatowych cech, pozwalających na [[diagnoza|zdiagnozowanie]] ''Ulughbegsaurus''. Prawie na pewno był on dwunożnym mięsożercą o krótkich kończynach przednich i szczękach uzbrojonych w ostre, sztyletowate zęby.
 ==Klasyfikacja i ważność taksonu==

@@ Linia 33: / Linia 33: @@
 ==Wstęp==
 ''Ulughbegsaurus'' to [[rodzaj]] późnego [[Carcharodontosauria|karcharodontozaura]], który żył w późnej [[kreda|kredzie]] na terenach dzisiejszego Uzbekistanu.
 ==Materiał kopalny==
@@ Linia 42: / Linia 45: @@
 Możliwe, że do ''Ulughbegsaurus'' należą też pojedyncze zęby i inne kości, znane z osadów formacji Bissekty.
 ==Budowa==
@@ Linia 52: / Linia 52: @@
 W analizach filogenetycznych przeprowadzonych przez autorów ''Ulughbegsaurus'' okazywał się [[Neovenatoridae|neowenatorydem]] lub [[bazalny]]m przedstawicielem szerszego [[klad]]u [[Carcharodontosauria]].
-Sues i in. (2023) uważają, że szczęka [[holotyp|okazu typowego]] ''Ulughbegsaurus'' ma zarówno cechy [[Carcharodontosauria|karcharodontozaurów]] i [[Dromaeosauridae|dromeozaurydów]]. Niestety fragmentaryczność [[holotyp]]u utrudnia określenie jego dokładnej pozycji systematycznej. Ich zdaniem obecność [[Carcharodontosauria|karcharodontozaurów]] w formacji [[Bissekty]] jest wątpliwa. W związku z brakiem [[autapomorfia|autapomorfii]] lub diagnostycznej kombinacji cech charakterystycznych autorzy tej publikacji uznali ten [[takson]] za wątpliwy (''[[nomen dubium]]''). Averianov i Sues (2024) zauważyli, że ulugbezaur wykazuje podobnieństwa w budowie do wtedy nieopisanej nieopisanej częściowej kości szczękowej nowego karcharodontozauryda z cenomańskiej formacji Khodzhakul (Uzbekistan). Na tej podstawie badacze zrewidowali swoją hipotezę i stwierdzili, iż omawiany rodzaj jest diagnostycznym taksonem. Ulugbezaur z Khodzhakul najprawdopodobniej był przodkiem gatunku typowego lub jego najbliższym krewnym. Oba okazy posiadały cechy anatomiczne występujące tylko u karcharodontozaurydów (Averianov i in., 2025).
+Sues i in. (2023) uważają, że szczęka [[holotyp|okazu typowego]] ''Ulughbegsaurus'' miała zarówno cechy [[Carcharodontosauria|karcharodontozaurów]] i [[Dromaeosauridae|dromeozaurydów]]. Niestety fragmentaryczność [[holotyp]]u utrudnia określenie jego dokładnej pozycji systematycznej. Ich zdaniem obecność [[Carcharodontosauria|karcharodontozaurów]] w formacji [[Bissekty]] jest wątpliwa. W związku z brakiem [[autapomorfia|autapomorfii]] lub diagnostycznej kombinacji cech charakterystycznych autorzy tej publikacji uznali ten [[takson]] za wątpliwy (''[[nomen dubium]]''). Averianov i Sues (2024) zauważyli, że ulugbezaur wykazuje podobnieństwa w budowie do wtedy nieopisanej częściowej kości szczękowej nowego karcharodontozauryda z cenomańskiej formacji Khodzhakul (Uzbekistan). Na tej podstawie badacze zrewidowali swoją hipotezę i stwierdzili, iż omawiany rodzaj jest diagnostycznym taksonem. ''Ulughbegsaurus'' z formacji Khodzhakul najprawdopodobniej był przodkiem gatunku typowego lub jego najbliższym krewnym. Oba okazy posiadały cechy anatomiczne występujące tylko u karcharodontozaurydów (Averianov i in., 2025).
 ==Spis gatunków==
@@ Linia 65: / Linia 65: @@
 ==Bibliografia==
 <small>
-Averianov, A.O., Kuzmin, I.T., Skutschas, P.P., Sues, H.-D. (2025). "First record of Carcharodontosauridae (Dinosauria, Theropoda) in the Upper Cretaceous Khodzhakul Formation in Uzbekistan". Journal of Paleontology: 1-13. [[doi:10.1017/jpa.2025.1]]
+Averianov, A.O., Kuzmin, I.T., Skutschas, P.P., & Sues, H.-D. (2025). "First record of Carcharodontosauridae (Dinosauria, Theropoda) in the Upper Cretaceous Khodzhakul Formation in Uzbekistan". Journal of Paleontology: 1-13. [[doi:10.1017/jpa.2025.1]]
 Averianov, A.O., Sues, H.-D. (2024). "New evidence for the presence of carcharodontosaurid theropod dinosaurs in the Late Cretaceous of Uzbekistan". Historical Biology: An International Journal of Paleobiology: 1–7. [[doi:10.1080%2F08912963.2024.2423675]]

@@ Linia 39: / Linia 39: @@
 Materiał przypisany z tej samej formacji obejmuje okazy CCMGE 600/12457 (fragment lewej kości szczękowej) oraz ZIN PH 357/16 (tylny koniec prawej kości szczękowej). Ten ostatni fragment pierwotnie przypisywano do ''[[Itemirus]]''.
-W pokładach starszej, [[cenoman|cenomańskiej]] formacji [[[Khodzhakul]] w 1974 roku radziecki paleontolog [[Lev Nessov|Lew Nessow]] odkrył fragment prawej kości szczękowej należącej do dużego teropoda. Ponad pół wieku później, okaz ten (ZIN PH2368/16) został zaklasyfikowany do rodzaju ''Ulughbegsaurus'' jako ''U.'' [[Sp.|sp.]]. Badania histologiczne wykazały, że w chwili śmierci osobnik, do którego należała ta kość osiągnął dojrzałość płciową (Averianov i in., 2025).
+W pokładach starszej, [[cenoman|cenomańskiej]] formacji [[Khodzhakul]] w 1974 roku radziecki paleontolog [[Lev Nessov|Lew Nessow]] odkrył fragment prawej kości szczękowej należącej do dużego teropoda. Ponad pół wieku później, okaz ten (ZIN PH2368/16) został zaklasyfikowany do rodzaju ''Ulughbegsaurus'' jako ''U.'' [[Sp.|sp.]]. Badania histologiczne wykazały, że w chwili śmierci osobnik, do którego należała ta kość osiągnął dojrzałość płciową (Averianov i in., 2025).
 Możliwe, że do ''Ulughbegsaurus'' należą też pojedyncze zęby i inne kości, znane z osadów formacji Bissekty.
@@ Linia 57: / Linia 57: @@
 {| class="wikitable"
 | {{V|''Ulughbegsaurus''}}
-| {{Kpt|Tanaka, Anvarov, Zelenitsky, Ahmedshaev}} i {{Kpt|[[Yoshitsugu Kobayashi|Kobayashi]]}}, [[2021]]
+| {{Kpt|Tanaka, Anvarov, [[Zelenitsky]], Ahmedshaev}} i {{Kpt|[[Yoshitsugu Kobayashi|Kobayashi]]}}, [[2021]]
 |-
 |{{V|''U. uzbekistanensis''}}
-| {{Kpt|Tanaka, Anvarov, Zelenitsky, Ahmedshaev}} i {{Kpt|[[Yoshitsugu Kobayashi|Kobayashi]]}}, [[2021]]
+| {{Kpt|Tanaka, Anvarov, [[Zelenitsky]], Ahmedshaev}} i {{Kpt|[[Yoshitsugu Kobayashi|Kobayashi]]}}, [[2021]]
 |}
 ==Bibliografia==
 <small>
-Averianov, A.O., Kuzmin, I.T., Skutschas, P.P., Sues, H.-D. (2025). "First record of Carcharodontosauridae (Dinosauria, Theropoda) in the Upper Cretaceous Khodzhakul Formation in Uzbekistan". Journal of Paleontology: 1-13. https://doi.org/10.1017/jpa.2025.1
+Averianov, A.O., Kuzmin, I.T., Skutschas, P.P., Sues, H.-D. (2025). "First record of Carcharodontosauridae (Dinosauria, Theropoda) in the Upper Cretaceous Khodzhakul Formation in Uzbekistan". Journal of Paleontology: 1-13. [[doi:10.1017/jpa.2025.1]]
 Averianov, A.O., Sues, H.-D. (2024). "New evidence for the presence of carcharodontosaurid theropod dinosaurs in the Late Cretaceous of Uzbekistan". Historical Biology: An International Journal of Paleobiology: 1–7. [[doi:10.1080%2F08912963.2024.2423675]]

@@ Linia 8: / Linia 8: @@
   |masa                   = > 1 t
   |dieta                  = mięsożerny
-  |miejsce                = [[Uzbekistan]]
+  |miejsce                = [[Uzbekistan]] - Pustynia Kyzyłkum
-<small>([[formacja]] [[Bissekty]])</small>
+<small>([[formacja|formacje]] [[Khodzhakul]] i [[Bissekty]])</small>
-  |czas                   = {{Występowanie|92|90}}
+  |czas                   = {{Występowanie|100.5|90}}
-ok. 92-90  [[Ma]]<br>
+ok. 100,5-90 [[Ma]]<br>
-<small>[[późna kreda]] (środkowy - późny [[turon]])</small>
+<small>[[późna kreda]] (wczesny [[cenoman]] - późny [[turon]])</small>
   |systematyka            =
 [[Dinosauria]]
@@ Linia 35: / Linia 35: @@
 ==Materiał kopalny==
-[[Holotyp]]em jest okaz UzSGM – 11-01-02 – lewa kość szczękowa.
+[[Holotyp]]em jest okaz UzSGM – 11-01-02 – fragmentaryczna lewa kość szczękowa. Pochodzi ze stanowiska Dzharakuduk z osadów [[turon|turońskiej]] [[formacja|formacji]] [[Bissekty]].
-Materiał przypisany to okaz CCMGE 600/12457 (fragment lewej kości szczękowej) oraz ZIN PH 357/16 (tylny koniec prawej kości szczękowej). Ten ostatni fragment pierwotnie przypisywano do ''[[Itemirus]]''. Możliwe, że do ''Ulughbegsaurus'' należą też pojedyncze zęby i inne kości, znane z osadów formacji Bissekta.
+Materiał przypisany z tej samej formacji obejmuje okazy CCMGE 600/12457 (fragment lewej kości szczękowej) oraz ZIN PH 357/16 (tylny koniec prawej kości szczękowej). Ten ostatni fragment pierwotnie przypisywano do ''[[Itemirus]]''.
 ==Etymologia==
@@ Linia 48: / Linia 52: @@
 W analizach filogenetycznych przeprowadzonych przez autorów ''Ulughbegsaurus'' okazywał się [[Neovenatoridae|neowenatorydem]] lub [[bazalny]]m przedstawicielem szerszego [[klad]]u [[Carcharodontosauria]].
-Sues i in. (2023) uważają, że szczęka [[holotyp|okazu typowego]] ''Ulughbegsaurus'' ma zarówno cechy [[Carcharodontosauria|karcharodontozaurów]] i [[Dromaeosauridae|dromeozaurydów]]. Niestety fragmentaryczność [[holotyp]]u utrudnia określenie jego dokładnej pozycji systematycznej. Ich zdaniem obecność [[Carcharodontosauria|karcharodontozaurów]] w formacji [[Bissekty]] jest wątpliwa. W związku z brakiem [[autapomorfia|autapomorfii]] lub diagnostycznej kombinacji cech charakterystycznych autorzy tej publikacji uznali ten [[takson]] za wątpliwy (''[[nomen dubium]]''). Averianov i Sues (2024) zauważyli, że ulugbezaur wykazuje podobnieństwa w budowie do nieopisanej częściowej kości szczękowej nowego karcharodontozauryda z [[cenoman|cenomańskiej]] formacji Khodzhakul (Kazachstan). Na tej podstawie badacze zrewidowali swoją hipotezę i stwierdzili, iż omawiany rodzaj jest diagnostycznym taksonem.
+Sues i in. (2023) uważają, że szczęka [[holotyp|okazu typowego]] ''Ulughbegsaurus'' ma zarówno cechy [[Carcharodontosauria|karcharodontozaurów]] i [[Dromaeosauridae|dromeozaurydów]]. Niestety fragmentaryczność [[holotyp]]u utrudnia określenie jego dokładnej pozycji systematycznej. Ich zdaniem obecność [[Carcharodontosauria|karcharodontozaurów]] w formacji [[Bissekty]] jest wątpliwa. W związku z brakiem [[autapomorfia|autapomorfii]] lub diagnostycznej kombinacji cech charakterystycznych autorzy tej publikacji uznali ten [[takson]] za wątpliwy (''[[nomen dubium]]''). Averianov i Sues (2024) zauważyli, że ulugbezaur wykazuje podobnieństwa w budowie do wtedy nieopisanej nieopisanej częściowej kości szczękowej nowego karcharodontozauryda z cenomańskiej formacji Khodzhakul (Uzbekistan). Na tej podstawie badacze zrewidowali swoją hipotezę i stwierdzili, iż omawiany rodzaj jest diagnostycznym taksonem. Ulugbezaur z Khodzhakul najprawdopodobniej był przodkiem gatunku typowego lub jego najbliższym krewnym. Oba okazy posiadały cechy anatomiczne występujące tylko u karcharodontozaurydów (Averianov i in., 2025).
 ==Spis gatunków==
@@ Linia 61: / Linia 65: @@
 ==Bibliografia==
 <small>
 Averianov, A.O., Sues, H.-D. (2024). "New evidence for the presence of carcharodontosaurid theropod dinosaurs in the Late Cretaceous of Uzbekistan". Historical Biology: An International Journal of Paleobiology: 1–7. [[doi:10.1080%2F08912963.2024.2423675]]
@@ Linia 77: / Linia 83: @@
 [[Kategoria:Mezozoik]]
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Turon]]

@@ Linia 48: / Linia 48: @@
 W analizach filogenetycznych przeprowadzonych przez autorów ''Ulughbegsaurus'' okazywał się [[Neovenatoridae|neowenatorydem]] lub [[bazalny]]m przedstawicielem szerszego [[klad]]u [[Carcharodontosauria]].
-Sues i in. (2022) uważają, że szczęka [[holotyp|okazu typowego]] ''Ulughbegsaurus'' ma zarówno cechy [[Carcharodontosauria|karcharodontozaurów]] i [[Dromaeosauridae|dromeozaurydów]]. Niestety fragmentaryczność [[holotyp]]u utrudnia określenie jego dokłanej pozycji systematycznej. Ich zdaniem obecność [[Carcharodontosauria|karcharodontozaurów]] w formacji [[Bissekty]] jest wątpliwa. W związku z brakiem [[autapomorfia|autapomorfii]] lub diagnostycznej kombinacji cech charakterystycznych autorzy tej publikacji uznali ten [[takson]] za wątpliwy (''[[nomen dubium]]''). Averianov i Sues (2024) zauważyli, że ulugbezaur wykazuje podobnieństwa w budowie do nieopisanej częściowej kości szczękowej nowego karcharodontozauryda z [[cenoman|cenomańskiej]] formacji Khodzhakul (Kazachstan). Na tej podstawie badacze zrewidowali swoją hipotezę i stwierdzili, iż omawiany rodzaj jest diagnostycznym taksonem.
+Sues i in. (2023) uważają, że szczęka [[holotyp|okazu typowego]] ''Ulughbegsaurus'' ma zarówno cechy [[Carcharodontosauria|karcharodontozaurów]] i [[Dromaeosauridae|dromeozaurydów]]. Niestety fragmentaryczność [[holotyp]]u utrudnia określenie jego dokładnej pozycji systematycznej. Ich zdaniem obecność [[Carcharodontosauria|karcharodontozaurów]] w formacji [[Bissekty]] jest wątpliwa. W związku z brakiem [[autapomorfia|autapomorfii]] lub diagnostycznej kombinacji cech charakterystycznych autorzy tej publikacji uznali ten [[takson]] za wątpliwy (''[[nomen dubium]]''). Averianov i Sues (2024) zauważyli, że ulugbezaur wykazuje podobnieństwa w budowie do nieopisanej częściowej kości szczękowej nowego karcharodontozauryda z [[cenoman|cenomańskiej]] formacji Khodzhakul (Kazachstan). Na tej podstawie badacze zrewidowali swoją hipotezę i stwierdzili, iż omawiany rodzaj jest diagnostycznym taksonem.
 ==Spis gatunków==

@@ Linia 61: / Linia 61: @@
 ==Bibliografia==
 <small>
-Averianov, A.O., Sues, H.-D. (2024). "New evidence for the presence of carcharodontosaurid theropod dinosaurs in the Late Cretaceous of Uzbekistan". Historical Biology: An International Journal of Paleobiology: 1–7. [https://doi.org/10.1080%2F08912963.2024.2423675]
+Averianov, A.O., Sues, H.-D. (2024). "New evidence for the presence of carcharodontosaurid theropod dinosaurs in the Late Cretaceous of Uzbekistan". Historical Biology: An International Journal of Paleobiology: 1–7. [[doi:10.1080%2F08912963.2024.2423675]]
-Sues, H., Averianov, A., & Britt, B. (2022). "A giant dromaeosaurid theropod from the Upper Cretaceous (Turonian) Bissekty Formation of Uzbekistan and the status of ''Ulughbegsaurus uzbekistanensis''". Geological Magazine, 1-6. [[doi:10.1017/S0016756822000954]]
+Sues, H., Averianov, A., & Britt, B. (2023). "A giant dromaeosaurid theropod from the Upper Cretaceous (Turonian) Bissekty Formation of Uzbekistan and the status of ''Ulughbegsaurus uzbekistanensis''". Geological Magazine, 1-6. [[doi:10.1017/S0016756822000954]]
 Tanaka, K., Anvarov, O.U., Zelenitsky, D.K., Ahmedshaev, A.S., Kobayashi, Y. (2021). "A new carcharodontosaurian theropod dinosaur occupies apex predator niche in the early Late Cretaceous of Uzbekistan". Royal Society Open Science. 8: 210923. [[doi:10.1098/rsos.210923]].

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Ulughbegsaurus''}}
 {{Opis
   |Autor                  = [[Kamil Kamiński]]
-  |Korekta                = [[Paweł Konarzewski]]
+  |Korekta                = [[Paweł Konarzewski]], [[Michał Siedlecki]]
   |nazwa                  = ''Ulughbegsaurus''
   |długość                = ok. 7,5-8 m