Viavenator - Historia wersji

Paweł: /* Wstęp */

2025-04-03T08:07:26Z

‎Wstęp

Paweł o 08:03, 3 kwi 2025

2025-04-03T08:03:22Z

Kamil Kamiński o 09:24, 25 mar 2025

2025-03-25T09:24:48Z

Kamil Kamiński: Filippi i in., 2018

2025-03-25T09:16:44Z

Filippi i in., 2018

Kamil Kamiński o 09:25, 28 sie 2024

2024-08-28T09:25:14Z

Kamil Kamiński: /* Paleoekologia */

2021-04-07T18:41:39Z

‎Paleoekologia

Kamil Kamiński o 16:04, 8 lis 2020

2020-11-08T16:04:58Z

Kamil Kamiński o 04:59, 10 lip 2019

2019-07-10T04:59:31Z

Kamil Kamiński o 17:00, 6 maj 2018

2018-05-06T17:00:13Z

Kamil Kamiński: Tratayenia

2018-05-06T16:11:39Z

Tratayenia

@@ Linia 37: / Linia 37: @@
 }}
 ==Wstęp==
-Wiawenator był mięsożernym [[teropod]]em, występującym na obszarze dzisiejszej Argentyny w późnej kredzie. Jego odkrycie pozwoliło naukowcom na wypełnienie luki pomiędzy bazalnymi przedstawicielami kladu [[Brachyrostra]], pochodzącymi z [[cenoman]]u i [[turon]]u, a zaawansowanymi formami z [[kampan]]u i [[mastrycht]]u.
+Wiawenator był mięsożernym [[teropod]]em, występującym na obszarze dzisiejszej Argentyny w [[późna kreda|późnej kredzie]]. Jego odkrycie pozwoliło naukowcom na wypełnienie luki pomiędzy bazalnymi przedstawicielami kladu [[Brachyrostra]], pochodzącymi z [[cenoman]]u i [[turon]]u, a zaawansowanymi formami z [[kampan]]u i [[mastrycht]]u.
 ==Odkrycie i opis==

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Viavenator''}}
-<small>
+{{Opis
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+ |Autor                  = [[Kamil Kamiński]]
-| Autor:
+ |Korekta                =
-| Korekta:
+ |nazwa                  = ''Viavenator'' (wiawenator)
-|-
+ |długość                = 5-6,2 m
-| [[Kamil Kamiński]]
+ |wysokość               =
+ |masa                   = 0,7 t
-|}
+ |dieta                  = mięsożerny
-</small>
+ |miejsce                = [[Argentyna]] - Neuquen
 <small>([[formacja]] [[Bajo de la Carpa]])</small>
-|-
+ |czas                   = {{Występowanie|85.5|83.6}}
-! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
+ok. 85,5-83,6 [[Ma]]<br>
 <small>[[późna kreda]] ([[santon]])</small>
-|-
+ |systematyka            =
-! '''Systematyka'''
+[[Dinosauria]]
 [[Saurischia]]
@@ Linia 43: / Linia 27: @@
 [[Furileusauria]]
-|-
+|grafika                = Viavenator.jpg
-| colspan=2 |[[Plik:Aucasaurus_Scott_Hartman.jpg|400px]]
+|podpis                 = Rekonstrukcja ''Viavenator''. Autor: Paleocolour [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Viavenator.jpg].
-<small>Rekonstrukcja szkieletu ''Aucasaurus'' Zapewne podobnie wyglądał ''Viavenator''. <br />Autor: Scott Hartman [http://www.skeletaldrawing.com/theropods].</small>
+|PorównanieGrupa        =
-|-
+|PorównanieDługość      =
-! colspan=2 | Mapa znalezisk:
+|mapa                   =
-|-
+<display_points type="terrain" zoom=4>
 .2° S, 68.6° W~Argentyna, prowincja Nequen, okolice Rincon de los Sauces
 </display_points>
-|}
+}}
 ==Wstęp==
 Wiawenator był mięsożernym [[teropod]]em, występującym na obszarze dzisiejszej Argentyny w późnej kredzie. Jego odkrycie pozwoliło naukowcom na wypełnienie luki pomiędzy bazalnymi przedstawicielami kladu [[Brachyrostra]], pochodzącymi z [[cenoman]]u i [[turon]]u, a zaawansowanymi formami z [[kampan]]u i [[mastrycht]]u.

@@ Linia 17: / Linia 17: @@
 |-
 ! '''Masa''':
-| ? t
+| 0,7 t
 |-
 ! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
@@ Linia 111: / Linia 111: @@
 Filippi, L.S. & Bellardini, F. (2020). "Feeding traces on postcranial sauropod remains from Bajo de la Carpa Formation (Upper Cretaceous, Santonian), northern NeuquÃn Basin, Patagonia, Argentina." Cretaceous Research 104696 [[doi: https://doi.org/10.1016/j.cretres.2020.104696 ]].
 Paulina-Carabajal, A., Filippi, L. (2017). "Neuroanatomy of the abelisaurid theropod ''Viavenator'': The most complete reconstruction of a cranial endocast and inner ear for a South American representative of the clade". Cretaceous Research. [[doi: 10.1016/j.cretres.2017.06.013]].

@@ Linia 61: / Linia 61: @@
 ==Materiał kopalny==
-[[Holotyp]]em jest okaz oznaczony jako MAU-Pv-LI-530. Obejmuje on kości zaoczodołowe, kości łuskowe, puszkę mózgową, kość gnykową, zęby, [[kręg]] obrotowy (''[[atlas]]''), 3.-5., 7.-10. kręgi szyjne, żebra szyjne, 2., 4.-5., 7.-10. kręgi grzbietowe, żebra, fragmentaryczne żebra brzuszne ([[gastralia]]), 5 przednich kręgów ogonowych, 5 środkowych kręgów ogonowych, 2 tylne kręgi ogonowe, szewron, lewą kość łopatkowo-kruczą, fragment kości kulszowej.
+[[Holotyp]]em jest okaz oznaczony jako MAU-Pv-LI-530. Obejmuje on kości zaoczodołowe, kości łuskowe, puszkę mózgową, kość gnykową, zęby, [[kręg]] obrotowy (''[[atlas]]''), 3.-5., 7.-10. kręgi szyjne, żebra szyjne, 2., 4.-5., 7.-10. kręgi grzbietowe, żebra, fragmentaryczne żebra brzuszne ([[gastralia]]), 5 przednich kręgów ogonowych, 5 środkowych kręgów ogonowych, 2 tylne kręgi ogonowe, szewron, lewą kość łopatkowo-kruczą, fragment kości kulszowej. Później w tej samej lokalizacji odnaleziono jeszcze bliższą część kości strzałkowej, włączona w skład holotypu (Filippi i in., 2018).
 ==Etymologia==
@@ Linia 84: / Linia 84: @@
 [[Analiza filogenetyczna]] [[Ceratosauria#Filippi_i_in..2C_2016|przeprowadzona przez Filippi i in. (2016)]] umieszcza ''Viavenator'' jako członka nowo nazwanego [[klad]]u [[zaawansowany]]ch [[brachyrostr]]ów - [[Furileusauria]]. Został on zdefiniowany jako najszerszy klad obejmujący gatunki, którym bliżej do ''[[Carnotaurus]] sastrei'' niż do ''[[Ilokelesia]] aguadagrandensis'', ''[[Skorpiovenator]] bustingoryi'' i ''[[Majungasaurus]] crenatissimus''. Do kladu oprócz wiawenatora należą również inne południowoamerykańskie [[abelizauryd]]y, żyjące od [[santon]]u do [[mastrycht]]u: ''Carnotaurus'', ''[[Abelisaurus]]'', ''[[Aucasaurus]]'', ''[[Quilmesaurus]]'' i ''[[Pycnonemosaurus]]''. Nazwa Furileusauria oznacza „jaszczury o sztywnych plecach” i odnosi się do budowy szkieletu osiowego tych teropodów. Wg autorów wiawenator jest bazalnym członkiem Furileusauria i taksonem siostrzanym bardziej zaawansowanych form: ''Quilmesaurus'', ''Pycnonemosaurus'' i kladu obejmującego ''Carnotaurus'' i Abelisaurinae (''Aucasaurus'' + ''Abelisaurus''). Podobne wymiki daje większośc późniejszych analiz, jednak w badaniu Agnolina i in. (2022) ''Viavenator'' okazał się bazalnym abelizaurydem, znajdującym się na zewnątrz Majungasaurinae i Brachyrostra (zob. [[Ceratosauria#Kladogramy]]).
-Odkrycie wiawenatora ma duże znaczenie dla wyjaśnienia filogenezy zaawansowanych [[abelizauryd]]ów. Jest on bowiem formą pośrednią między [[bazalny]]mi członkami [[Brachyrostra]] z [[cenoman]]u i [[turon]]u, a [[zaawansowany]]mi przedstawicielami tego [[klad]]u z kampanu i mastrychtu. Ma zaawansowane cechy szkieletu pozaczaszkowego typowe dla karnotaura i aukazaura, zachowując [[plezjomorfia|plezjomorficzne]] cechy czaszki, charakteryzujące wcześniejsze abelizaurydy.
+Odkrycie wiawenatora ma duże znaczenie dla wyjaśnienia filogenezy zaawansowanych [[abelizauryd]]ów. Jest on bowiem formą pośrednią (zarówno stratygraficznie, jak i filogenetycznie) między [[bazalny]]mi członkami [[Brachyrostra]] z [[cenoman]]u i [[turon]]u, a [[zaawansowany]]mi przedstawicielami tego [[klad]]u z kampanu i mastrychtu. Ma zaawansowane cechy szkieletu pozaczaszkowego typowe dla karnotaura i aukazaura, zachowując [[plezjomorfia|plezjomorficzne]] cechy czaszki, charakteryzujące wcześniejsze abelizaurydy (Filippi i in., 2018).
 ==Paleoekologia==
@@ Linia 106: / Linia 106: @@
 Filippi, L.S., Méndez, A.H., Valieri, R.D.J., Garrido, A.C. (2016). "A new brachyrostran with hypertrophied axial structures reveals an unexpected radiation of latest Cretaceous abelisaurids". Cretaceous Research 61. [[doi:10.1016/j.cretres.2015.12.018]].
 Filippi, L.S. & Bellardini, F. (2020). "Feeding traces on postcranial sauropod remains from Bajo de la Carpa Formation (Upper Cretaceous, Santonian), northern NeuquÃn Basin, Patagonia, Argentina." Cretaceous Research 104696 [[doi: https://doi.org/10.1016/j.cretres.2020.104696 ]].

@@ Linia 82: / Linia 82: @@
 ==Filogeneza==
-[[Analiza filogenetyczna]] [[Ceratosauria#Filippi_i_in..2C_2016|przeprowadzona przez Filippi i in. (2016)]] umieszcza ''Viavenator'' jako członka nowo nazwanego [[klad]]u [[zaawansowany]]ch [[brachyrostr]]ów - [[Furileusauria]]. Został on zdefiniowany jako najszerszy klad obejmujący gatunki, którym bliżej do ''[[Carnotaurus]] sastrei'' niż do ''[[Ilokelesia]] aguadagrandensis'', ''[[Skorpiovenator]] bustingoryi'' i ''[[Majungasaurus]] crenatissimus''. Do kladu oprócz wiawenatora należą również inne południowoamerykańskie [[abelizauryd]]y, żyjące od [[santon]]u do [[mastrycht]]u: ''Carnotaurus'', ''[[Abelisaurus]]'', ''[[Aucasaurus]]'', ''[[Quilmesaurus]]'' i ''[[Pycnonemosaurus]]''. Nazwa Furileusauria oznacza „jaszczury o sztywnych plecach” i odnosi się do budowy szkieletu osiowego tych teropodów. Wg autorów wiawenator jest bazalnym członkiem Furileusauria i taksonem siostrzanym bardziej zaawansowanych form: ''Quilmesaurus'', ''Pycnonemosaurus'' i kladu obejmującego ''Carnotaurus'' i Abelisaurinae (''Aucasaurus'' + ''Abelisaurus'').
+[[Analiza filogenetyczna]] [[Ceratosauria#Filippi_i_in..2C_2016|przeprowadzona przez Filippi i in. (2016)]] umieszcza ''Viavenator'' jako członka nowo nazwanego [[klad]]u [[zaawansowany]]ch [[brachyrostr]]ów - [[Furileusauria]]. Został on zdefiniowany jako najszerszy klad obejmujący gatunki, którym bliżej do ''[[Carnotaurus]] sastrei'' niż do ''[[Ilokelesia]] aguadagrandensis'', ''[[Skorpiovenator]] bustingoryi'' i ''[[Majungasaurus]] crenatissimus''. Do kladu oprócz wiawenatora należą również inne południowoamerykańskie [[abelizauryd]]y, żyjące od [[santon]]u do [[mastrycht]]u: ''Carnotaurus'', ''[[Abelisaurus]]'', ''[[Aucasaurus]]'', ''[[Quilmesaurus]]'' i ''[[Pycnonemosaurus]]''. Nazwa Furileusauria oznacza „jaszczury o sztywnych plecach” i odnosi się do budowy szkieletu osiowego tych teropodów. Wg autorów wiawenator jest bazalnym członkiem Furileusauria i taksonem siostrzanym bardziej zaawansowanych form: ''Quilmesaurus'', ''Pycnonemosaurus'' i kladu obejmującego ''Carnotaurus'' i Abelisaurinae (''Aucasaurus'' + ''Abelisaurus''). Podobne wymiki daje większośc późniejszych analiz, jednak w badaniu Agnolina i in. (2022) ''Viavenator'' okazał się bazalnym abelizaurydem, znajdującym się na zewnątrz Majungasaurinae i Brachyrostra (zob. [[Ceratosauria#Kladogramy]]).
 Odkrycie wiawenatora ma duże znaczenie dla wyjaśnienia filogenezy zaawansowanych [[abelizauryd]]ów. Jest on bowiem formą pośrednią między [[bazalny]]mi członkami [[Brachyrostra]] z [[cenoman]]u i [[turon]]u, a [[zaawansowany]]mi przedstawicielami tego [[klad]]u z kampanu i mastrychtu. Ma zaawansowane cechy szkieletu pozaczaszkowego typowe dla karnotaura i aukazaura, zachowując [[plezjomorfia|plezjomorficzne]] cechy czaszki, charakteryzujące wcześniejsze abelizaurydy.
@@ Linia 101: / Linia 101: @@
 ==Bibliografia==
-<small>
+<small>Agnolín, F.L., Cerroni, M.A., Scanferla, A., Goswami, A., Paulina-Carabajal, A., Halliday, T., Cuff, A.R. & Reuil, S. (2022). "First definitive abelisaurid theropod from the Late Cretaceous of Northwestern Argentina". Journal of Vertebrate Paleontology. 0 (0): e2002348. [[doi:10.1080/02724634.2021.2002348]].
 Grillo, O.N., Delcourt, R. (2017) "Allometry and body length of abelisauroid theropods: ''Pycnonemosaurus nevesi'' is the new king" Cretaceous Research, 69, 71-89. [[doi:10.1016/j.cretres.2016.09.001]].

@@ Linia 87: / Linia 87: @@
 ==Paleoekologia==
-''Viavenator'' współwystępował ze stosunkowo niewielkim [[tytanozaur]]em ''[[Bonitasaura]]''. Być może więc stanowił on zdobycz tego abelizauryda. Innymi dinozaurami znanymi z formacji Bajo de la Carpa są m.in. [[noazauryd]] ''[[Velocisaurus]]'' oraz [[alwarezzaurydy]]: ''[[Alvarezsaurus]]'' i ''[[Achillesaurus]]''. Dominującym drapieżnikiem był prawdopodobnie dość duży [[megaraptoryd]] ''[[Tratayenia]]'' (Porfiri i in., 2018). Obok nich żyło też kilka gatunków krokodylomorfów, węże i prymitywne ptaki.
+''Viavenator'' współwystępował ze stosunkowo niewielkim [[tytanozaur]]em ''[[Bonitasaura]]''. Być może więc stanowił on zdobycz tego abelizauryda. Innymi dinozaurami znanymi z formacji Bajo de la Carpa są m.in. [[noazauryd]] ''[[Velocisaurus]]'' oraz [[alwarezzaurydy]]: ''[[Alvarezsaurus]]'' i ''[[Achillesaurus]]'', a także kuzyn wiawenatora - ''[[Llukalkan]]''. Dominującym drapieżnikiem był prawdopodobnie dość duży [[megaraptoryd]] ''[[Tratayenia]]'' (Porfiri i in., 2018). Obok nich żyło też kilka gatunków krokodylomorfów, węże i prymitywne ptaki.
 W 2020 r. Filippi i Bellardini opisali kręg krzyżowy tytanozaura z formacji Bajo de la Carpa. Nosi on trzy rodzaje śladów, interpretowanych jako uszkodzenia powstałe na skutek odżywiania się padliną tego zauropoda przez drapieżnika. Najbardziej prawdopodobnym sprawcą tych uszkodzeń wydaje się ''Viavenator''.