Yangchuanosaurus - Historia wersji

Taurovenator: /* Gatunki */

2024-04-30T16:08:06Z

‎Gatunki

Taurovenator: /* Spis gatunków */

2024-04-30T16:06:39Z

‎Spis gatunków

Kamil Kamiński: dr. uzupełnienia

2023-03-10T11:01:17Z

dr. uzupełnienia

Dino o 13:42, 5 lut 2019

2019-02-05T13:42:57Z

Podgląd zmian

Kamil Kamiński o 08:56, 5 lut 2019

2019-02-05T08:56:51Z

Kamil Kamiński o 19:49, 5 lut 2017

2017-02-05T19:49:06Z

Kamil Kamiński: /* Yangchuanosaurus zigongensis */

2016-11-05T16:44:32Z

‎Yangchuanosaurus zigongensis

Kamil Kamiński: /* Bibliografia */

2016-07-31T20:54:45Z

‎Bibliografia

Kamil Kamiński: /* Bibliografia */

2016-07-31T20:53:14Z

‎Bibliografia

Kamil Kamiński: /* Bibliografia */

2016-07-31T19:23:08Z

‎Bibliografia

@@ Linia 108: / Linia 108: @@
 Górne warstwy formacji Shaximiao (a więc Shangshaximiao) reprezentują tzw. faunę ''[[Mamenchisaurus]]'' (Li i in., 2011). ''Y. shangyouensis'' zapewne był czołowym drapieżnikiem w tym środowisku. Jego rywalem mógł być prawdopodobnie nieco mniejszy ''Sinraptor hepingensis''. Pozostałe teropody znalezione w tych osadach to ''[[Sinocoelurus]]'' i ''[[Chienkosaurus]]''. Obydwa są najczęściej uznawane za ''[[nomen dubium|nomina dubia]]'' z powodu fragmentaryczności materiału.
-Wśród potencjalnych ofiar ''Y. shangyouensis'' znajdowały się zauropody, stegozaury i ornitopody. Z tych pierwszych można wyróżnić kilka gatunków z rodzaju ''Mamenchisaurus'' (część z nich może w rzeczywistości reprezentować inne rodzaje), spokrewnionego z nim ''[[Omeisaurus]]'' oraz słabo poznanego ''[[Daanosaurus]]''. Nadzwyczaj liczne stegozaury reprezentowane były przez ''[[Tuojangosaurus]]'', ''[[Chialingosaurus]]'', ''[[Chungkingosaurus]]'' oraz ''[[Gigantospinosaurus]]''. Ornitopody obejmowały dwa niewielkie rodzaje: ''[[Yandusaurus]]'' i ''[[Gongbusaurus]]''.
+Wśród potencjalnych ofiar ''Y. shangyouensis'' znajdowały się zauropody, stegozaury i ornitopody. Z tych pierwszych można wyróżnić kilka gatunków z rodzaju ''Mamenchisaurus'' (część z nich może w rzeczywistości reprezentować inne rodzaje), spokrewnionego z nim ''[[Omeisaurus]]'' oraz słabo poznanego ''[[Daanosaurus]]''. Nadzwyczaj liczne stegozaury reprezentowane były przez ''[[Tuojiangosaurus]]'', ''[[Chialingosaurus]]'', ''[[Chungkingosaurus]]'' oraz ''[[Gigantspinosaurus]]''. Ornitopody obejmowały dwa niewielkie rodzaje: ''[[Yandusaurus]]'' i ''[[Gongbusaurus]]''.
 Oprócz dinozaurów w ekosystemie tym występowały także krokodylomorfy, żółwie i prymitywne ssaki (Li i in., 2011).
@@ Linia 145: / Linia 145: @@
 '''Paleoekologia i paleobiologia''': Szczątki ''Y. zigongensis'' pochodzą z formacji Xiashaximiao, są więc starsze niż gatunku typowego. Osady te reprezentują środkową jurę, ale ich dokładne datowanie nie jest pewne. Li i in. (2011) wskazują na bajos-baton, zaś Mortimer (2016 online) podaje aalen-bajos. Pozostali autorzy (Carrano i in., 2012, Gao, 1998) ograniczają się jedynie do stwierdzenia, że jest to środkowa jura.
-Xiashaximiao, a więc dolne warstwy Shaximiao obejmują tzw. faunę ''Omeisaurus-Shunosaurus''. ''Y. zigongensis'' nie był jedynym drapieżnikiem w swoim środowisku. Współwystępował on z kilkoma innymi teropodami, takimi jak megalozauryd  ''[[Leshansaurus]]'', prawdopodobny metriakantozauryd ''[[Xuanhanosaurus]]'', jego możliwy [[synonim]] ''[[Kaijangosaurus]]'', i nieco mniejszy ''[[Gasosaurus]]'', o niepewnej pozycji systematycznej.
+Xiashaximiao, a więc dolne warstwy Shaximiao obejmują tzw. faunę ''Omeisaurus-Shunosaurus''. ''Y. zigongensis'' nie był jedynym drapieżnikiem w swoim środowisku. Współwystępował on z kilkoma innymi teropodami, takimi jak megalozauryd  ''[[Leshansaurus]]'', prawdopodobny metriakantozauryd ''[[Xuanhanosaurus]]'', jego możliwy [[synonim]] ''[[Kaijiangosaurus]]'', i nieco mniejszy ''[[Gasosaurus]]'', o niepewnej pozycji systematycznej.
 Faunę roślinożerców tworzyły zauropody (''[[Omeisaurus]]'', ''[[Shunosaurus]]'' i ''[[Datousaurus]]''), stegozaur ''[[Huajangosaurus]]'' oraz niewielkie ornitopody (''[[Agilisaurus]]'', ''[[Xiaosaurus]]'' i ''[[Yandusaurus]]''). Oprócz  dinozaurów można było tam spotkać pterozaura ''Angustinaripterus'', żółwie, kilka gatunków krokodylomorfów, płaza ''Sinobrachyops'' i inne zwierzęta (Li i in., 2011).

@@ Linia 163: / Linia 163: @@
 | [[Chure]], [[2000]]
 |-
-| =''[[Metriacanthasaurus]] shangyouensis''
+| =''[[Metriacanthosaurus]] shangyouensis''
 | [[Paul]], [[1988]]
 |-

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-{{DISPLAYTITLE:''Yangchuanosaurus''}}
+{{DISPLAYTITLE: ''Yangchuanosaurus''}}
 {{Opis
   |Autor                  = [[Kamil Kamiński]]
   |Korekta                = [[Jakub Starzyński]]
   |nazwa                  = ''Yangchuanosaurus'' (jangczuanozaur)
-  |długość                = do 11 m <small>(w zależności od gatunku)</small>
+  |długość                = do 10,5 m (zob. tekst)
   |wysokość               =
-  |masa                   = do 3,5 t <small>(w zależności od gatunku)</small>
+  |masa                   = do 3,5 t (zob. tekst)
-  |dieta                  =
+  |dieta                  = mięsożerny
-  |miejsce                = [[Chiny]] <br><small>prowincja Syczuan <br>[[formacja]] [[Shaximiao]]</small>
+  |miejsce                = [[Chiny]] - Xinjiang i Syczuan
-  |czas                   = {{Występowanie|170|163}}
+<small>([[formacja]] [[Shishugou]] i górne warstwy formacji Shaximiao)</small>
-(?174,1) 170,3-163,5 (?ok. 153) Ma
+  |czas                   = {{Występowanie|161|145}}
+ok. 170-145 [[Ma]]<br>
-<small>środkowa - późna [[jura]]</small>
+<small>środkowa - późna [[jura]] (zob. teskt)</small>
-  |systematyka            = [[Dinosauria]]
+  |systematyka            =
 [[Saurischia]]
@@ Linia 24: / Linia 25: @@
 [[Sinraptoridae]] (= [[Metriacanthosauridae]])
- |grafika                = Yanchuanosaurus1.jpg
+|grafika                = Yanchuanosaurus1.jpg
-  |podpis                 = Rekonstrukcja ''Yangchuanosaurus shangyouensis.''<br> Autor: Dmitry Bogdanov
+  |podpis                 = Rekonstrukcja. Autor: Dmitry Bogdanov
- |PorównanieGrupa        =
+|PorównanieGrupa        =
   |PorównanieDługość      =
   |mapa                   =
-<display_points type="terrain" zoom=3>
+<display_points type="terrain" zoom=4>
 °22′N, 105°54′E~Yongchuan County, Syczuan (''Y. shangyouensis'')
 °21′N, 104°46′E~Zigong, Syczuan (''Y. zigongensis'')
@@ Linia 64: / Linia 65: @@
 ===''Yangchuanosaurus'' a ''Sinraptor''===
 [[Oliver Rauhut]] (2003) wysunął sugestię, że ''Y. shangyouensis'' i ''Y. magnus'' (wówczas traktowane jeszcze jako oddzielne gatunki) a także ''Sinraptor dongi'' i ''S. hepingensis'' tak naprawdę tworzą jeden gatunek, określając ich morfologię jako niemal identyczną. Mimo to nie zdecydował się na ich synonimizację. Carrano i in. (2012) wskazują jednak na występujące różnice pomiędzy ''Yangchuanosaurus'' a ''Sinraptor''. Ten pierwszy ma np. proporcjonalnie wyższą czaszkę i kość szczękową, niższe wyrostki kolczyste kręgów grzbietowych, może się także wyróżniać bardziej wyraźną krawędzią dołu przedoczodołowego na kości jarzmowej. Analiza filogenetyczna przeprowadzona przez tych autorów wykazała ponadto, że ''Sinraptor'' należy do kladu Metriacanthosaurinae, obejmującego także ''[[Metriacanthosaurus]]'', ''[[Shidaisaurus]]'' i ''[[Siamotyrannus]]''. ''Yangchuanosaurus'' natomiast jest od nich bardziej [[bazalny]].
 [[Plik:Yangchuanosaurus2008.JPG|300px|thumb|right|Rekonstrukcja szkieletu [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Yangchuanosaurus2008.JPG].]]
@@ Linia 73: / Linia 76: @@
 '''Masa''': 3,1-3,4 t
-'''Czas''': późna [[środkowa jura]] lub wczesna [[późna jura]], ([[baton]]-[[kelowej]] lub  [[oksford]]-wczesny [[kimeryd]]) ok. 168,3-163,5  lub ok. 163,5-157 (?153) Ma
+'''Czas''': późna [[jura]] ([[kimeryd]] – [[tyton]] ok. 155-145 Ma; o wieku zob. więcej: przypis w artykule ''[[Chialingosaurus]]'')
 '''Miejsce''': środkowe [[Chiny]], prowincja Syczuan, okręg Yangchuan (górne warstwy formacji Shaximiao, znane też jako Shangshaximiao
@@ Linia 83: / Linia 86: @@
 CV 00214 (początkowo opisany jako'' Szechuanosaurus campi'', później jako holotyp „Szechuanoraptor dongi”): kręg obrotowy (''axis''), 3.-8. kręgi szyjne, 1.-4. i 7.-10. kręgi grzbietowe, żebra, gastralia, centrum kości krzyżowej, 18 kręgów ogonowych, łopatka, kość krucza, kości ramienne, łokciowe, promieniowe, dwie dalsze kości nadgarstka, kości śródręcza I-III, paliczki z pazurami przednich łap, kość biodrowa, łonowa, kulszowa, kość udowa, obie kości piszczelowe, kość strzałkowa, kości skokowe, piętowe, kości śródstopia I-IV, paliczki i pazury tylnych kończyn.
-'''Budowa i rozmiary''': ''Yangchuanosaurus shangyouensis'' był zbudowany w sposób typowy dla karnozaurów: był to mięsożerca poruszający się na silnych kończynach tylnych, posiadający dużą głowę z ostrymi zębami i zdecydowanie mniejsze kończyny przednie. Holotyp (osobnik niedojrzały) mierzył 7,9 m ([[Seebacher]], 2001; Mortimer, 2016 online) lub 8 m (Dong i in., 1978). Zdecydowanie większy był osobnik CV 00216, opisany pierwotnie jako holotyp ''Y. magnus.'' Jego długość wynosiła 10,5 m (Holtz, 2012, online; Mortimer, 2016 online) lub 10,8 m (Paul, 1988). Masę holotypu określa się na 1,33 t (Mortimer, 2016 online; Paul, 2010 online) lub 1,23 t (Seebacher, 2001). Z kolei masę okazu CV 00216 Paul (1988) ocenił na 3,4 t, a Mortimer na 3,1 t.
+'''Budowa i rozmiary''': ''Yangchuanosaurus shangyouensis'' był zbudowany w sposób typowy dla karnozaurów: był to mięsożerca poruszający się na silnych kończynach tylnych, posiadający dużą głowę z ostrymi zębami i zdecydowanie mniejsze kończyny przednie. Holotyp (osobnik niedojrzały) mierzył 7,9 m ([[Seebacher]], 2001; Mortimer, 2016 online) lub 8 m (Dong i in., 1978). Zdecydowanie większy był osobnik CV 00216, opisany pierwotnie jako holotyp ''Y. magnus.'' Jego długość wynosiła 10,5 m (Holtz, 2012, online; Mortimer, 2016 online) lub 10,8 m (Paul, 1988). Masę holotypu określa się na 1,33 t (Mortimer, 2016 online; Paul, 2010 online) lub 1,23 t (Seebacher, 2001). Z kolei masę okazu CV 00216 Paul (1988) ocenił na 3,4 t, Mortimer na 3,1 t, a Molina-Perez i Larramendi (2019) na 2,9 t..
 [[Plik:Yangchuanosaurus NT.jpg|300px|thumb|right|Rekonstrukcja gatunku typowego. Autor: Nobu Tamura [http://spinops.blogspot.com/2014/06/yangchuanosaurus-shangyouensis.html].]]
@@ Linia 113: / Linia 116: @@
 ===''Yangchuanosaurus zigongensis''===
 [[Plik:Yangchuanosaurus by abelov2014-dajlsi9.jpg|300px|thumb|right|''Yangchuanosaurus'' w towarzystwie ''Mamenchisaurus'' i stegozaurów. Autor: ABelov2014 [http://abelov2014.deviantart.com/art/Yangchuanosaurus-637591185].]]
-'''Długość''': ?4,5-5 m (szacunki własne KK)
+'''Długość''': ok. 6,5 m
-'''Masa''': 370 kg
+'''Masa''': ok. 490 kg
-'''Czas''': środkowa jura ([[aalen]]-[[bajos]] lub [[bajos]]-[[baton]]) ok. 174,1-168,3 lub 170,3 -166,1 Ma
+'''Czas''': środkowa jura lub początek późnej jury ([[bajos]]-[[baton]] lub [[oksford]]) ok. 160-159 lub 170-166 Ma
 '''Miejsce''': środkowe Chiny, prowincja Syczuan, okręg Yangchuan (dolne warstwy formacji Shaximiao, znane też jako Xiashaximiao)
@@ Linia 168: / Linia 171: @@
 | =''Szechuanosaurus zigongensis''
 | [[Gao]], [[1993]]
 |}
@@ Linia 196: / Linia 208: @@
 Li, K., Liu, J., Yang, C., Hu, F., (2011). ''“Dinosaur assemblages from the Middle Jurassic Shaximiao Formation and Chuanjie Formation in the Sichuan-Yunnan Basin, China.”'' Volumina Jurasica 9 (9). [http://voluminajurassica.org/abstracted.php?level=5&ICID=1114169].
 Mortimer, M. (2016). ''“The theropod database”'' [http://theropoddatabase.com/Carnosauria.htm#Yangchuanosaurusshangyouensis].

@@ Linia 51: / Linia 51: @@
 | colspan=2 |
 <display_points type="terrain" zoom=4>
-°22′N, 105°54′E|Yongchuan County, Syczuan (''Y. shangyouensis'')
+°22′N, 105°54′E~Yongchuan County, Syczuan (''Y. shangyouensis'')
-°21′N, 104°46′E|Zigong, Syczuan (''Y. zigongensis'')
+°21′N, 104°46′E~Zigong, Syczuan (''Y. zigongensis'')
 </display_points>
 |}

← poprzednia wersja		Wersja z 19:49, 5 lut 2017
Linia 1:		Linia 1:
		+	{{DISPLAYTITLE:''Yangchuanosaurus''}}
	<small>		<small>
	{\| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"		{\| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"

@@ Linia 133: / Linia 133: @@
 ===''Yangchuanosaurus zigongensis''===
 '''Długość''': ?4,5-5 m (szacunki własne KK)
@@ Linia 148: / Linia 149: @@
 Kręgi szyjne 3.-8. były opistoceliczne z dobrze rozwiniętymi pleurocelami, przy czym kręgi 3.-5. były silniej bocznie spłaszczone niż pozostałe. Ich wyrostki kolczyste przyjmowały kształt płytek. 9. i 10. kręgi szyjne były płaskie z przodu i lekko wklęsłe z tyłu, z wyraźnymi pleurocelami.
 Zachowane kręgi grzbietowe tworzyły fragment kręgosłupa o długości 117 cm. Trzy pierwsze z nich zostały opisane jako amfiplatyczne, z krótkimi trzonami i umiarkowanie rozwiniętymi pleurocelami. Wyrostki kolczyste miały kształt pałeczek. Kolejne kręgi grzbietowe były również płaskie na obu końcach, rosła jednak długość ich trzonów, a wyrostki kolczyste przyjmowały płytkowaty kształt.
@@ Linia 158: / Linia 157: @@
 Kość ramienna miała 36 cm długości. Jej trzon był stosunkowo prosty, a dalszy koniec lekko rozszerzony, cienki i płaski. Kość łokciowa była proksymalnie rozszerzona, i patrząc od tyłu, miała trójkątny kształt. Podobnie jak u gatunku typowego, była ona dłuższa od kości łokciowej, opisanej jako lekko rozszerzona na dalszym końcu i prawie eliptyczna w przednim widoku.
 Zachowała się kompletna miednica okazu holotypowego. Kość biodrowa mierzyła 55 cm i była wyjątkowo niska, jej wysokość stanowi mniej niż połowę długości. Kość łonowa była proksymalnie rozszerzona, z długim i delikatnym trzonem. Jej długość wynosiła 58 cm. Otwór zasłoniowy przybierał eliptyczny kształt. Kość kulszowa o długości 51 cm była natomiast krótsza i szersza, z rozszerzonym bliższym końcem (Gao, 1998).

← poprzednia wersja		Wersja z 20:54, 31 lip 2016
Linia 221:		Linia 221:

	Naish, D., Martill, D., M. (2007). ''“Dinosaurs of Great Britain and the role of the Geological Society of London in their discovery: basal Dinosauria and Saurischia.”'' Journal of the Geological Society. 164. [http://www.miketaylor.org.uk/tmp/NaishMartill2007-british-dinosaurs.pdf]		Naish, D., Martill, D., M. (2007). ''“Dinosaurs of Great Britain and the role of the Geological Society of London in their discovery: basal Dinosauria and Saurischia.”'' Journal of the Geological Society. 164. [http://www.miketaylor.org.uk/tmp/NaishMartill2007-british-dinosaurs.pdf]
		+
		+	Novas, F.E., Salgado, L., Suárez, M., Agnolín, F.L. Ezcurra, M.D., Chimento, N.R., de la Cruz, R., Isasi, M.P., Vargas, A.O. & Rubilar-Rogers, D. (2015) ''"An enigmatic plant-eating theropod from the Late Jurassic period of Chile" Nature".'' [[doi:10.1038/nature14307]]

	Paul, G.S. (1988). ''"Predatory dinosaurs of the world"'' wyd. Simon & Schuster,.		Paul, G.S. (1988). ''"Predatory dinosaurs of the world"'' wyd. Simon & Schuster,.

@@ Linia 194: / Linia 194: @@
 <small>
 Apesteguía, S., Smith, N.D., Juárez Valieri, R. & Makovicky, P.J. (2016) ''"An Unusual New Theropod with a Didactyl Manus from the Upper Cretaceous of Patagonia, Argentina"'' PLoS ONE, 11(7), e0157793. [[doi:10.1371/journal.pone.0157793]]
 Benson, R. B. J., Campione, N. E., Carrano, M. T., Mannion, P. D., Sullivan, C., Upchurch, P. & Evans, D. C. (2014) ''"Rates of Dinosaur Body Mass Evolution Indicate 170 Million Years of Sustained Ecological Innovation on the Avian Stem Lineage."'' PLoS Biology, 12(5), e1001853. [[doi:10.1371/journal.pbio.1001853]]

@@ Linia 193: / Linia 193: @@
 == Bibliografia ==
 <small>
 Benson, R. B. J., Campione, N. E., Carrano, M. T., Mannion, P. D., Sullivan, C., Upchurch, P. & Evans, D. C. (2014) ''"Rates of Dinosaur Body Mass Evolution Indicate 170 Million Years of Sustained Ecological Innovation on the Avian Stem Lineage."'' PLoS Biology, 12(5), e1001853. [[doi:10.1371/journal.pbio.1001853]]