Yi - Historia wersji

Nazuul: -Tyrannosauroidea (??!?)

2021-03-02T18:47:25Z

-Tyrannosauroidea (??!?)

Kamil Kamiński: Dececchi i in., 2020

2020-10-23T18:23:08Z

Dececchi i in., 2020

Mateusz: aktualizacja

2020-01-12T20:30:26Z

aktualizacja

Nazuul: dr. poprawki

2017-02-05T20:34:39Z

dr. poprawki

Mateusz: grafika

2016-11-22T11:01:59Z

grafika

Mateusz: /* Paleobiologia */

2016-03-22T14:52:07Z

‎Paleobiologia

Mateusz: /* Spis gatunków */

2015-11-15T15:46:24Z

‎Spis gatunków

Mateusz o 20:00, 12 maj 2015

2015-05-12T20:00:54Z

Mateusz: Nowe hasło

2015-05-11T22:20:00Z

Nowe hasło

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Yi''}}

{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
| Autor:
| Korekta:
|-
| [[Mateusz Tałanda]]
|
|}

----
{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
! colspan=2 | ''Yi'' (ii)
|-
! '''Długość''':
| ?
|-
! '''Masa''':
| 380 gram
|-
! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
| [[Chiny]] - prowincja Hebei
[[formacja]] [[Tiaojishan]]
|-
! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
| 166-157 [[Ma]]

[[kelowej]]-[[oksford]] ([[środkowa jura|środkowa]]-[[późna jura]])
|-
! '''Systematyka'''
| [[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Theropoda]]

[[Tetanurae]]

[[Maniraptora]]

[[Scansoriopterygidae]]
|-
| colspan=2 |[[Plik:Yi qi by twarda8.jpg|400px|]]
Ii ze skrzydłami jak nietoperz. Autor: Karolina Twardosz [http://twarda8.deviantart.com/art/Yi-qi-530323047].
|-
! colspan=2 | Mapa znalezisk:
|-
| colspan=2 |
<display_points type="terrain" zoom=4>
40.5° N, 119.4° E|Mutoudeng, formacja Tiaojishan
</display_points>
|}
'''Ii''' (łac. ''Yi qi'') to nieduży [[gatunek]] nadrzewnego [[dinozaur]]a o skrzydłach jak nietoperz, który żył na terenie dzisiejszych [[Chiny|Chin]] około 166-157 milionów lat temu. Jego nazwa pochodzi z [[wikipedia:pl:Język mandaryński|języka mandaryńskiego]] i jest najkrótsza wśród dinozaurów. Oznacza "dziwne skrzydło", w nawiązaniu do jego niezwykłej budowy.

== Materiał kopalny ==
Znany jest jeden niekompletny szkielet. Należał prawdopodobnie do dorosłego osobnika. Zawiera czaszkę, [[kręg]]i szyjne, szkrzydła, część klatki piersiowej i fragmenty kończyn tylnych. Zachowała się też błona lotna oraz pióropodobne struktury pokrywające ciało.

== Niezwykła budowa ==
[[Plik:Yi scale.png|300px|thumb|right|Sylwetki ii (widziane od góry i z boku) na tle sylwetki człowieka.]]
Ii miał krótki, mocny pysk, tak jak inne [[Scansoriopterygidae|skansoriopterygidy]] oraz [[Oviraptorosauria|owiraptorozaury]] i niektóre prymitywne [[Avialae|ptaki]] ([[sapeornis]] i [[jeholornis]]). Jego przód był skierowany lekko w dół. Pierwszy ząb był nieco większy od pozostałych. Zęby generalnie płożyły się na szczękach, zwłaszcza te na przedzie żuchwy. Skrzydła miały trzy palce zakończone pazurami. Jeden z nich był wyjątkowo długi, co również jest charakterystyczne dla skansoriopterygidów. Najbardziej szokującą cechą ii jest długi patykowaty dodatkowy element odchodzący od nadgarstka. Dokładne badania potwierdziły, że jest on skostniały. Żaden z dotychczas znanych dinozaurów nie ma czegoś takiego. Na nim oraz na palcach rozpięta była błona lotna. Podobne rozwiązania są znane u różnych szybujących ssaków na przykład wiewiórek i nietoperzy, a także u [[Pterosauria|pterozaurów]].
[[Plik:Yi qi restoration.jpg|300px|thumb|right|Ii polujący na owada.]]
Oprócz błony lotnej zachowały się pokrywy ciała ii, które wyglądają jak coś między futrem a piórami. Cienkie, ale sztywne włókniste struktury widać wokół głowy, szyi, ale także na skrzydłach. Te na głowie były najkrótsze o długości 1,5-2 centymetrów. Te na szyi sięgały 3 centymetrów, natomiast najdłuższe były na dłoni. Tam dochodziły nawet do 6 cm. Niektóre z tych włóknistych "piór" były rozgałęzione lub składały się z wielu rozchodzących się włókien. Inne przypominały pędzle - podstawa była szeroka i prosta, po czym rozszerzała się jeszcze bardziej w wiele równoległych włókienek. Na włóknach i błonie lotnej ii występują struktury przypominające [[wikipedia:pl:melanosom|melanosomy]] - organella odpowiedzialne za niektóre kolory na pokrywach ciała zwierząt. Są one bardzo zróżnicowane pod wzgledem rozmiarów, kształtu i zagęszczenia. Na błonie lotnej były niewielkie, natomiast te na "piórach" należą do największych spośród znanych z piór w ogóle.

== Paleobiologia ==
Ii należy do tajemniczej rodziny Scansoriopterygidów, która skupia różne nadrzewne formy takie jak [[Zhongornis|zongornis]], [[Epidexipteryx|epideksipteryks]], czy [[Scansoriopteryx|skansoriopteryks]]. Żyły one wśród koron drzew. Wspinały się za pomocą długich pazurów. Ii miał błonę lotną, dzięki której mógł szybować z gałęzi na gałąź w poszukiwaniu pożywienia. Nie miał tak silnych ramion jak ptaki, dlatego nie wiadomo, czy mógł machać skrzydłami w czasie lotu.

== Spis gatunków ==
{| class="wikitable"
! ''Yi''
| {{Kpt|[[Xing Xu|Xu]], [[Xiaoting Zheng|Zheng]], [[Corwin Sullivan|Sullivan]], [[Xiaoli Wang|Wang]], [[Lida Xing|Xing]], [[Yan Wang|Wang]], [[Xiaomei Zhang|Zhang]], [[Jingmai O’Connor|O'Connor]], [[Fucheng Zhang|Zhang]]}} i {{Kpt|[[Yanhong Pan|Pan]]}}, [[2015]]
|-
! ''Y. qi''
| {{Kpt|Xu, Zheng, Sullivan, Wang, Xing, Wang, Zhang, O'Connor, Zhang}} i {{Kpt|Pan}}, 2015
|}

== Literatura ==

Xu, X., Zheng, X., Sullivan, C., Wang, X., Xing, L., Wang, Y., Zhang, X., O'Connor, J.K., Zhang, F., Pan, Y. 2015. A bizarre Jurassic maniraptoran theropod with preserved evidence of membranous wings. Nature. [[doi:10.1038/nature14423]]


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Theropoda]]
[[Kategoria:Tetanurae]]
[[Kategoria:Coelurosauria]]
[[Kategoria:Paraves]]
[[Kategoria:Azja]]
[[Kategoria:Chiny]]
[[Kategoria:mezozoik]]
[[Kategoria:jura]]
[[Kategoria:kelowej]]
[[Kategoria:oksford]]
[[Kategoria:do sprawdzenia]]

@@ Linia 8: / Linia 8: @@
   |masa                   = 380 g
   |dieta                  = mięsożerny
-  |miejsce                = [[Chiny]], prowincja Hebei
+  |miejsce                = [[Chiny]] - Hebei
 <small>[[formacja]] [[Tiaojishan]]</small>
   |czas                   = {{Występowanie|156|158}}
@@ Linia 23: / Linia 23: @@
 [[Coelurosauria]]
-[[Tyrannosauroidea]]
+[[Paraves]]
 [[Scansoriopterygidae]]
@@ Linia 46: / Linia 44: @@
 == Niezwykła budowa ==
 [[Plik:Yi scale.png|300px|thumb|right|Sylwetki ii (widziane od góry i z boku) na tle sylwetki człowieka.]]
-Ii miał krótki, mocny pysk, tak jak inne [[Scansoriopterygidae|skansoriopterygidy]] oraz [[Oviraptorosauria|owiraptorozaury]] i niektóre prymitywne [[Avialae|ptaki]] ([[sapeornis]] i [[jeholornis]]). Jego przód był skierowany lekko w dół. Pierwszy ząb był nieco większy od pozostałych. Zęby generalnie płożyły się na szczękach, zwłaszcza te na przedzie żuchwy. Skrzydła miały trzy palce zakończone pazurami. Jeden z nich był wyjątkowo długi, co również jest charakterystyczne dla skansoriopterygidów. Najbardziej szokującą cechą ii jest długi patykowaty dodatkowy element odchodzący od nadgarstka. Dokładne badania potwierdziły, że jest on skostniały. Żaden z dotychczas znanych dinozaurów nie ma czegoś takiego. Na nim oraz na palcach rozpięta była błona lotna. Podobne rozwiązania są znane u różnych szybujących ssaków na przykład wiewiórek i nietoperzy, a także u [[Pterosauria|pterozaurów]].
+Ii miał krótki, mocny pysk, tak jak inne [[Scansoriopterygidae|skansoriopterygidy]] oraz [[Oviraptorosauria|owiraptorozaury]] i niektóre prymitywne [[Avialae|ptaki]] (''Sapeornis'' i ''Shenzhouraptor''). Jego przód był skierowany lekko w dół. Pierwszy ząb był nieco większy od pozostałych. Zęby generalnie płożyły się na szczękach, zwłaszcza te na przedzie żuchwy. Skrzydła miały trzy palce zakończone pazurami. Jeden z nich był wyjątkowo długi, co również jest charakterystyczne dla skansoriopterygidów. Najbardziej szokującą cechą ii jest długi patykowaty dodatkowy element odchodzący od nadgarstka. Dokładne badania potwierdziły, że jest on skostniały. Żaden z dotychczas znanych dinozaurów nie ma czegoś takiego. Na nim oraz na palcach rozpięta była błona lotna. Podobne rozwiązania są znane u różnych szybujących ssaków na przykład wiewiórek i nietoperzy, a także u [[Pterosauria|pterozaurów]].
 [[Plik:Yi qi restoration.jpg|300px|thumb|right|Ii polujący na owada.]]
 Oprócz błony lotnej zachowały się pokrywy ciała ii, które wyglądają jak coś między futrem a piórami. Cienkie, ale sztywne włókniste struktury widać wokół głowy, szyi, ale także na skrzydłach. Te na głowie były najkrótsze, o długości 1,5-2 centymetrów. Te na szyi sięgały 3 centymetrów, natomiast najdłuższe były na dłoni. Tam dochodziły nawet do 6 cm. Niektóre z tych włóknistych "piór" były rozgałęzione lub składały się z wielu rozchodzących się włókien. Inne przypominały pędzle - podstawa była szeroka i prosta, po czym rozszerzała się jeszcze bardziej w wiele równoległych włókienek. Na włóknach i błonie lotnej ii występują struktury przypominające [[wikipedia:pl:melanosom|melanosomy]] - organella odpowiedzialne za niektóre kolory na pokrywach ciała zwierząt. Są one bardzo zróżnicowane pod względem rozmiarów, kształtu i zagęszczenia. Na błonie lotnej były niewielkie, natomiast te na "piórach" na tylnych kończynach należą do największych spośród znanych z piór w ogóle.

@@ Linia 2: / Linia 2: @@
 {{Opis
   |Autor                  = [[Mateusz Tałanda]]
-  |Korekta                =
+  |Korekta                = [[Kamil Kamiński]]
   |nazwa                  = ''Yi''
   |długość                =
@@ Linia 51: / Linia 51: @@
 == Paleobiologia ==
-Ii należy do tajemniczej rodziny skansoriopterygidów, która prawdopodobnie skupia różne nadrzewne formy takie jak [[Zhongornis|zongornis]], [[Epidexipteryx|epideksipteryks]], czy [[Scansoriopteryx|skansoriopteryks]]. Żyły one wśród koron drzew. Wspinały się za pomocą długich pazurów. Ii miał błonę lotną, dzięki której mógł szybować z gałęzi na gałąź w poszukiwaniu pożywienia. Nie miał tak silnych ramion jak ptaki, dlatego nie wiadomo, czy mógł machać skrzydłami w czasie lotu.
+Ii należy do tajemniczej rodziny skansoriopterygidów, która prawdopodobnie skupia różne nadrzewne formy takie jak [[Zhongornis|zongornis]], [[Epidexipteryx|epideksipteryks]], czy [[Scansoriopteryx|skansoriopteryks]]. Żyły one wśród koron drzew. Wspinały się za pomocą długich pazurów. Ii miał błonę lotną, dzięki której mógł szybować z gałęzi na gałąź w poszukiwaniu pożywienia. Nie miał tak silnych ramion jak ptaki, dlatego nie wiadomo, czy mógł machać skrzydłami w czasie lotu. Wg Dececchi i in. (2020) jest bardzo mało prawdopodobne, by ''Yi'' wykazywał zdolność do aktywnego lotu. Prawdopodobnie był też kiepskim szybownikiem.
 Z tego samego stanowiska (Bawanggou) co ii pochodzą pterozaury ''Qinglongopterus guoi'' i ''Dendrorhynchoides mutoudengensis'', ssak ''Arboroharamiya jenkinsi'', salamandra ''Chunerpeton tianyiensis'' oraz owad ''Yanliaocorixa''. Ten ostatni być może padał ofiarą ii.
@@ Linia 65: / Linia 65: @@
 == Literatura ==
-<small>
+<small>Dececchi, T.A., Roy, A., Pittman, M., Kaye, T.G., Xu, X., Habib, M.B., Larsson, H.C.E., Wang, X. & Zheng, Z. (2020). "Aerodynamics Show Membrane-Winged Theropods Were a Poor Gliding Dead-end. iScience 101574 [[DOI: https://doi.org/10.1016/j.isci.2020.101574]].
 Xu, X., Zheng, X., Sullivan, C., Wang, X., Xing, L., Wang, Y., Zhang, X., O'Connor, J.K., Zhang, F., Pan, Y. 2015. A bizarre Jurassic maniraptoran theropod with preserved evidence of membranous wings. Nature, t. 521, str. 70-73. [[doi:10.1038/nature14423]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Yi''}}
-<small>
+{{Opis
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+ |Autor                  = [[Mateusz Tałanda]]
-| Autor:
+ |Korekta                =
-| Korekta:
+ |nazwa                  = ''Yi''
-|-
+ |długość                =
-| [[Mateusz Tałanda]]
+ |wysokość               =
+ |masa                   = 380 g
-|}
+ |dieta                  = mięsożerny
-</small>
+ |miejsce                = [[Chiny]], prowincja Hebei
 <small>[[formacja]] [[Tiaojishan]]</small>
-|-
+ |czas                   = {{Występowanie|156|158}}
-! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
+ok. 159 [[Ma]]
-[[Saurischia]]
+<small>[[późna jura]] (późny [[oksford]])</small>
 [[Theropoda]]
@@ Linia 38: / Linia 22: @@
 [[Coelurosauria]]
 [[Maniraptora]]
 [[Scansoriopterygidae]]
-|-
+|grafika                = Yi qi by twarda8.jpg
-| colspan=2 |[[Plik:Yi qi by twarda8.jpg|400px|]]
+ |podpis                 = Ii ze skrzydłami jak nietoperz. Autor: Karolina Twardosz [http://twarda8.deviantart.com/art/Yi-qi-530323047].
-<small>Ii ze skrzydłami jak nietoperz. Autor: Karolina Twardosz [http://twarda8.deviantart.com/art/Yi-qi-530323047].</small>
+ |PorównanieGrupa        =
-|-
+ |PorównanieDługość      =
-! colspan=2 | Mapa znalezisk:
+ |mapa                   = <display_points type="terrain" zoom=4>
-|-
+.5° N, 119.4° E~Mutoudeng, formacja Tiaojishan
 </display_points>
-|}
+}}
 == Wstęp ==
 [[Plik:Yi qi by palaeozoologist-d8rxlga.jpg|300px|thumb|right|Samiec ii w szacie godowej. Autor: palaeozoologist [http://palaeozoologist.deviantart.com/art/Yi-qi-530646490].]]
-'''Ii''' (łac. ''Yi qi'') to nieduży [[gatunek]] nadrzewnego [[dinozaur]]a o skrzydłach jak nietoperz, który żył na terenie dzisiejszych [[Chiny|Chin]] około 166-157 milionów lat temu. Jego nazwa pochodzi z [[wikipedia:pl:Język mandaryński|języka mandaryńskiego]] i jest najkrótsza wśród dinozaurów. Oznacza "dziwne skrzydło", w nawiązaniu do jego niezwykłej budowy.
+'''Ii''' (łac. ''Yi qi'') to nieduży [[gatunek]] nadrzewnego [[dinozaur]]a o skrzydłach jak nietoperz, który żył na terenie dzisiejszych [[Chiny|Chin]] około 159 milionów lat temu. Jego nazwa pochodzi z [[wikipedia:pl:Język mandaryński|języka mandaryńskiego]] i jest najkrótsza wśród dinozaurów. Oznacza "dziwne skrzydło", w nawiązaniu do jego niezwykłej budowy.
 == Materiał kopalny ==
@@ Linia 69: / Linia 52: @@
 == Paleobiologia ==
 Ii należy do tajemniczej rodziny skansoriopterygidów, która prawdopodobnie skupia różne nadrzewne formy takie jak [[Zhongornis|zongornis]], [[Epidexipteryx|epideksipteryks]], czy [[Scansoriopteryx|skansoriopteryks]]. Żyły one wśród koron drzew. Wspinały się za pomocą długich pazurów. Ii miał błonę lotną, dzięki której mógł szybować z gałęzi na gałąź w poszukiwaniu pożywienia. Nie miał tak silnych ramion jak ptaki, dlatego nie wiadomo, czy mógł machać skrzydłami w czasie lotu.
 == Spis gatunków ==
@@ Linia 82: / Linia 67: @@
 <small>
 Xu, X., Zheng, X., Sullivan, C., Wang, X., Xing, L., Wang, Y., Zhang, X., O'Connor, J.K., Zhang, F., Pan, Y. 2015. A bizarre Jurassic maniraptoran theropod with preserved evidence of membranous wings. Nature, t. 521, str. 70-73. [[doi:10.1038/nature14423]]
 </small>
@@ Linia 94: / Linia 81: @@
 [[Kategoria:mezozoik]]
 [[Kategoria:jura]]
 [[Kategoria:oksford]]
 [[Kategoria:do sprawdzenia]]

@@ Linia 63: / Linia 63: @@
 == Paleobiologia ==
-Ii należy do tajemniczej rodziny Scansoriopterygidów, która prawdopodobnie skupia różne nadrzewne formy takie jak [[Zhongornis|zongornis]], [[Epidexipteryx|epideksipteryks]], czy [[Scansoriopteryx|skansoriopteryks]]. Żyły one wśród koron drzew. Wspinały się za pomocą długich pazurów. Ii miał błonę lotną, dzięki której mógł szybować z gałęzi na gałąź w poszukiwaniu pożywienia. Nie miał tak silnych ramion jak ptaki, dlatego nie wiadomo, czy mógł machać skrzydłami w czasie lotu.
+Ii należy do tajemniczej rodziny skansoriopterygidów, która prawdopodobnie skupia różne nadrzewne formy takie jak [[Zhongornis|zongornis]], [[Epidexipteryx|epideksipteryks]], czy [[Scansoriopteryx|skansoriopteryks]]. Żyły one wśród koron drzew. Wspinały się za pomocą długich pazurów. Ii miał błonę lotną, dzięki której mógł szybować z gałęzi na gałąź w poszukiwaniu pożywienia. Nie miał tak silnych ramion jak ptaki, dlatego nie wiadomo, czy mógł machać skrzydłami w czasie lotu.
 == Spis gatunków ==

@@ Linia 51: / Linia 51: @@
 </display_points>
 |}
 '''Ii''' (łac. ''Yi qi'') to nieduży [[gatunek]] nadrzewnego [[dinozaur]]a o skrzydłach jak nietoperz, który żył na terenie dzisiejszych [[Chiny|Chin]] około 166-157 milionów lat temu. Jego nazwa pochodzi z [[wikipedia:pl:Język mandaryński|języka mandaryńskiego]] i jest najkrótsza wśród dinozaurów. Oznacza "dziwne skrzydło", w nawiązaniu do jego niezwykłej budowy.
@@ Linia 67: / Linia 70: @@
 == Spis gatunków ==
 {| class="wikitable"
-! ''Yi''
+| {{V|''Yi''}}
 | {{Kpt|[[Xu Xing|Xu]], [[Zheng Xiaoting|Zheng]], [[Corwin Sullivan|Sullivan]], [[Wang Xiaoli|Wang]], [[Xing Lida|Xing]], [[Wang Yan|Wang]], [[Zhang Xiaomei|Zhang]], [[Jingmai O’Connor|O'Connor]], [[Zhang Fucheng|Zhang]]}} i {{Kpt|[[Pan Yanhong|Pan]]}}, [[2015]]
 |-
-! ''Y. qi''
+| {{V|''Yi qi''}}
-| {{Kpt|Xu, Zheng, Sullivan, Wang, Xing, Wang, Zhang, O'Connor, Zhang}} i {{Kpt|Pan}}, 2015
+| {{Kpt|[[Xu Xing|Xu]], [[Zheng Xiaoting|Zheng]], [[Corwin Sullivan|Sullivan]], [[Wang Xiaoli|Wang]], [[Xing Lida|Xing]], [[Wang Yan|Wang]], [[Zhang Xiaomei|Zhang]], [[Jingmai O’Connor|O'Connor]], [[Zhang Fucheng|Zhang]]}} i {{Kpt|[[Pan Yanhong|Pan]]}}, [[2015]]
 |}
 == Literatura ==
 <small>
-Xu, X., Zheng, X., Sullivan, C., Wang, X., Xing, L., Wang, Y., Zhang, X., O'Connor, J.K., Zhang, F., Pan, Y. 2015. A bizarre Jurassic maniraptoran theropod with preserved evidence of membranous wings. Nature. [[doi:10.1038/nature14423]]
+Xu, X., Zheng, X., Sullivan, C., Wang, X., Xing, L., Wang, Y., Zhang, X., O'Connor, J.K., Zhang, F., Pan, Y. 2015. A bizarre Jurassic maniraptoran theropod with preserved evidence of membranous wings. Nature, t. 521, str. 70-73. [[doi:10.1038/nature14423]]
 </small>

@@ Linia 17: / Linia 17: @@
 |-
 ! '''Masa''':
-| 380 gram
+| 380 g
 |-
 ! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
@@ Linia 63: / Linia 63: @@
 == Paleobiologia ==
-Ii należy do tajemniczej rodziny Scansoriopterygidów, która skupia różne nadrzewne formy takie jak [[Zhongornis|zongornis]], [[Epidexipteryx|epideksipteryks]], czy [[Scansoriopteryx|skansoriopteryks]]. Żyły one wśród koron drzew. Wspinały się za pomocą długich pazurów. Ii miał błonę lotną, dzięki której mógł szybować z gałęzi na gałąź w poszukiwaniu pożywienia. Nie miał tak silnych ramion jak ptaki, dlatego nie wiadomo, czy mógł machać skrzydłami w czasie lotu.
+Ii należy do tajemniczej rodziny Scansoriopterygidów, która prawdopodobnie skupia różne nadrzewne formy takie jak [[Zhongornis|zongornis]], [[Epidexipteryx|epideksipteryks]], czy [[Scansoriopteryx|skansoriopteryks]]. Żyły one wśród koron drzew. Wspinały się za pomocą długich pazurów. Ii miał błonę lotną, dzięki której mógł szybować z gałęzi na gałąź w poszukiwaniu pożywienia. Nie miał tak silnych ramion jak ptaki, dlatego nie wiadomo, czy mógł machać skrzydłami w czasie lotu.
 == Spis gatunków ==