Yinlong - Historia wersji

Adrian Sztuba o 19:24, 17 cze 2019

2019-06-17T19:24:54Z

Adrian Sztuba: /* Budowa i paleobiologia */

2019-05-28T19:40:26Z

‎Budowa i paleobiologia

Adrian Sztuba o 18:01, 27 maj 2019

2019-05-27T18:01:30Z

Adrian Sztuba: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Yinlong''}} {{Opis |Autor = Dawid Mazurek, Jakub Starzyński, Dawid Mika, Maciej Ziegler |Korekta = ..."

2019-05-27T16:48:08Z

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Yinlong''}} {{Opis |Autor = Dawid Mazurek, Jakub Starzyński, Dawid Mika, Maciej Ziegler |Korekta = ..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Yinlong''}}
{{Opis
|Autor = [[Dawid Mazurek]], [[Jakub Starzyński]], [[Dawid Mika]], [[Maciej Ziegler]]
|Korekta = [[Marcin Szermański]], [[Karol Sabath]], [[Adrian Sztuba]]
|nazwa = ''Yinlong'' (jinlong)
|długość = ok. 1,5 m
|wysokość =
|masa =
|dieta = roślinożerny
|miejsce = [[Chiny]] (formacja [[Shishugou]])
|czas = {{Występowanie|162|159}}
ok. 162-159 [[Ma]]

późna [[jura]] ([[oksford]])
|systematyka = [[Dinosauria]]

[[Ornithischia]]

[[Genasauria]]

[[Neornithischia]]

[[Cerapoda]]

[[Marginocephalia]]

[[Ceratopsia]]

[[Chaoyangsauridae]]

|grafika = Yinlong BW.jpg
|podpis = Rekonstrukcja ''Yinlong''. Autor: Nobu Tamura [http://spinops.blogspot.com]
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
<display_points type="terrain" zoom=3>
44.9, 89.2 ~ Wucaiwan - formacja [[Shishugou]]|''Yinlong downsi'' 
</display_points>

}}
==Wstęp==
Jinlong (''Yinlong'') to jeden z najwcześniejszych znanych [[Ceratopsia|ceratopsów]], który żył w [[późna jura|późnej jurze]] na terenach dzisiejszych [[Chiny|Chin]].

==Materiał kopalny==
[[Holotyp]]em jest prawie kompletny szkielet (brakuje jedynie tylnej części ogona) wraz z czaszką (IVPP V14530). Jest to osobnik prawie dorosły, o czym świadczą widoczne szwy między trzonami kręgów a wyrostkami neuralnymi na przedkrzyżowych kręgach. Czaszka ma długość 18 cm. W części brzusznej znaleziono siedem [[Gastrolit|gastrolitów]]. Oprócz [[holotyp]]u znaleziono także kilka innych osobników. Czaszka największego - IVPP V18637 - ma 23 cm długości.

==Etymologia==
Nazwa rodzajowa jinlonga pochodzi od mandaryńskich słów oznaczających "ukryty (yin) smok (long)" - jest to nawiązanie do filmu "Przyczajony tygrys, ukryty smok", którego część scen kręcono niedaleko lokalizacji, z której pochodzi odkryty w 2004 roku [[holotyp]] tego [[Ceratopsia|ceratopsa]]. Epitet gatunkowy (''downsi'') to ukłon w stronę nieżyjącego już Willa Downsa, uczestnika wielu wypraw paleontologicznych do Azji.

==Budowa i paleobiologia==
[[Plik:Yinlong skull.jpg|300px|thumb|right|Czaszka ''Yinlong downsi''. Autor: Kabacchi [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Yinlong_skull.jpg]]]
Stosunkowo krótkie (<40% tylnych) i smukłe kończyny przednie oraz bardzo masywne i długie tylne świadczą, że ''Yinlong'' był zwierzęciem dwunożnym. Co ciekawe, jego jeszcze bardzo pierwotna prakryza była zbudowana wyłącznie z kości łuskowej, a nie także z ciemieniowej, jak u późniejszych [[Ceratopsia|ceratopsów]]. Tylna część czaszki była proporcjonalnie głęboka (patrząc z boku) i ekstremalnie szeroka w obszarze zaoczodołowym (patrząc z góry). Ogólnie, czaszka była w stosunku do reszty ciała duża jak na przeciętnego [[Ornithischia|dinozaura ptasiomiednicznego]], ale mała jak na [[Ceratopsia|ceratopsa]]. Na stopach jinlonga występowały kopytopodobne pazury, a na dłoniach - również ostre. Obecność kości rostralnej w przedniej części górnej szczęki jest cechą pozwalająca bez wątpienia uznać go za [[Ceratopsia|ceratopsa]], ale posiadał on również cechy charakterystyczne dla [[Pachycephalosauria|pachycefalozaurów]] i [[Heterodontosauridae|heterodontozaurydów]] (autorzy opisu ''Yinlong'' te ostatnie i [[Marginocephalia|marginocefale]] połączyli w [[klad]] Heterodontosauriformes, ale nowsze [[Analiza filogenetyczna|analizy filogenetyczne]] [oparte na macierzy Butlera i in. 2008 - np. zawierająca ''Yinlong'' analiza Makovicky i in., 2011] wskazują, że podobieństwa między nimi wynikają z [[konwergencja|konwergencji]], a nie są odziedziczenia po wspólnym przodku [zob. [[Ornithischia#Kladogramy]]]).

Na każdej z dwóch kości przedszczękowych znajdowały się 3 zęby, na szczękowych 13, a na zębowych 15. Pierwsze dwa zęby przedszczękowe były większe od zębów szczękowych oraz trzeciego zęba przedszczękowego. U większości okazów jinlonga zęby przedszczękowe były w kształcie stożka i nie zakrzywiały się. Jednak u jednego okazu (IVPP V18636) drugi ząb przedszczękowy był w kształcie ostrza i był lekko zakrzywiony. Przypominał on zęby [[Theropoda|teropodów]], podobne występowały również u niektórych [[Heterodontosauridae|heterodontozaurów]] i [[Pachycephalosauria|pachycefalozaurów]]. Mogła to być cecha związana ze zmiennością w obrębie gatunku lub z dymorfizmem płciowym.

Jinlong był roślinożercą (jak wszystkie [[Ceratopsia|ceratopsy]]), który żerował wśród nisko rosnącej roślinności. W brzusznej części ciała [[holotyp]]u znaleziono siedem [[Gastrolit|gastrolitów]]. Mają one średnice 1-1,5 cm i jak u ''[[Psittacosaurus]]'' są one w stosunku do rozmiarów ciała duże (zob. też [[Psittacosaurus#pokarm i gastrolity]]).

W tej samej formacji znaleziono skamieliny innego [[Ceratopsia|ceratopsa]] (''[[Hualianceratops]]''), a także wczesnego [[Tyrannosauroidea|tyranozauroida]] ''[[Guanlong]]''. Jinlong prawdopodobnie padał ofiarą tego drugiego. Znaleziono tam także inne dinozaury - zob. [[Limusaurus#Paleoekologia]].

==W kulturze masowej==
''Yinlong'' pojawia się w popularnonaukowym programie "Dino Death Trap", nakręconym przez National Geographic. Jest tam przedstawiony jako "niewielki przodek gigantycznych dinozaurów jak ''[[Triceratops]]''". Podkreślana jest także waga odkrycia skamieliny, która "dostarczyła zdjęcia z ewolucji dinozaurów”.

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|''Yinlong''}}
| {{Kpt|[[Xu Xing|Xu]]}}, {{Kpt|[[Catherine Forster|Forster]]}}, {{Kpt|[[James Clark|Clark]]}} i {{Kpt|[[Jinyou Mo|Mo]]}}, [[2006]]
|-
| {{V|''Y. downsi''}}
| {{Kpt|[[Xu Xing|Xu]]}}, {{Kpt|[[Catherine Forster|Forster]]}}, {{Kpt|[[James Clark|Clark]]}} i {{Kpt|[[Jinyou Mo|Mo]]}}, [[2006]]
|}

==Bibliografia==
Xu, X., Forster, C. A., Clark, J. M., & Mo, J. (2006). A basal ceratopsian with transitional features from the Late Jurassic of northwestern China. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, 273(1598), 2135–2140. [[doi:10.1098/rspb.2006.3566]]

Han, F.-L., Forster, C. A., Clark, J. M., & Xu, X. (2015). Cranial anatomy of Yinlong downsi (Ornithischia: Ceratopsia) from the Upper Jurassic Shishugou Formation of Xinjiang, China. Journal of Vertebrate Paleontology, 36(1), e1029579. [[doi:10.1080/02724634.2015.1029579]]

Han, F., Forster, C. A., Xu, X., & Clark, J. M. (2017). Postcranial anatomy of Yinlong downsi (Dinosauria: Ceratopsia) from the Upper Jurassic Shishugou Formation of China and the phylogeny of basal ornithischians. Journal of Systematic Palaeontology, 16(14), 1159–1187. [[doi:10.1080/14772019.2017.1369185]]

[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Ornithischia]]
[[Kategoria:Ceratopsia]]
[[Kategoria:Ceratopsia bazalne]]
[[Kategoria:Azja]]
[[Kategoria:Chiny]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Jura]]
[[Kategoria:Oksford]]

@@ Linia 31: / Linia 31: @@
   |grafika                = Yinlong BW.jpg
   |podpis                 = Rekonstrukcja ''Yinlong''. Autor: Nobu Tamura [http://spinops.blogspot.com]
-  |PorównanieGrupa        =
+  |PorównanieGrupa        = Ceratopsia_bazalne
-  |PorównanieDługość      =
+  |PorównanieDługość      = 1.5
   |mapa                   =
 <display_points type="terrain" zoom=3>

@@ Linia 54: / Linia 54: @@
 Na każdej z dwóch kości przedszczękowych znajdowały się 3 zęby, na szczękowych 13, a na zębowych 15. Pierwsze dwa zęby przedszczękowe były większe od zębów szczękowych oraz trzeciego zęba przedszczękowego. U większości okazów jinlonga zęby przedszczękowe były w kształcie stożka i nie zakrzywiały się. Jednak u jednego okazu  (IVPP V18636) drugi ząb przedszczękowy był w kształcie ostrza i był lekko zakrzywiony. Przypominał on zęby [[Theropoda|teropodów]], podobne występowały również u niektórych [[Heterodontosauridae|heterodontozaurów]] i [[Pachycephalosauria|pachycefalozaurów]]. Mogła to być cecha związana ze zmiennością w obrębie gatunku lub z dymorfizmem płciowym.
-Jinlong był roślinożercą (jak wszystkie [[Ceratopsia|ceratopsy]]), który żerował wśród nisko rosnącej roślinności. W brzusznej części ciała [[holotyp]]u znaleziono siedem [[Gastrolit|gastrolitów]]. Mają one średnice 1-1,5 cm i jak u ''[[Psittacosaurus]]'' są one w stosunku do rozmiarów ciała duże (zob. też [[Psittacosaurus#pokarm i gastrolity]]).
+Jinlong był roślinożercą (jak wszystkie [[Ceratopsia|ceratopsy]]), który żerował wśród nisko rosnącej roślinności. W brzusznej części ciała [[holotyp]]u znaleziono siedem [[Gastrolit|gastrolitów]]. Mają one średnice 1-1,5 cm i jak u ''[[Psittacosaurus]]'' są one w stosunku do rozmiarów ciała duże (zob. też [[Psittacosaurus#Pokarm i gastrolity]]).
 W tej samej formacji znaleziono skamieliny innego [[Ceratopsia|ceratopsa]] (''[[Hualianceratops]]''), a także wczesnego [[Tyrannosauroidea|tyranozauroida]] ''[[Guanlong]]''. Jinlong prawdopodobnie padał ofiarą tego drugiego. Znaleziono tam także inne dinozaury - zob. [[Limusaurus#Paleoekologia]].

@@ Linia 43: / Linia 43: @@
 ==Materiał kopalny==
-[[Holotyp]]em jest prawie kompletny szkielet (brakuje jedynie tylnej części ogona) wraz z czaszką (IVPP V14530). Jest to osobnik prawie dorosły, o czym świadczą widoczne szwy między trzonami kręgów a wyrostkami neuralnymi na przedkrzyżowych kręgach. Czaszka ma długość 18 cm. W części brzusznej znaleziono siedem [[Gastrolit|gastrolitów]]. Oprócz [[holotyp]]u znaleziono także kilka innych osobników. Czaszka największego - IVPP V18637 - ma 23 cm długości.
+[[Holotyp]]em jest prawie kompletny szkielet (brakuje jedynie tylnej części ogona) wraz z czaszką (IVPP V14530). Jest to osobnik prawie dorosły, o czym świadczą widoczne szwy między trzonami kręgów a wyrostkami neuralnymi na przedkrzyżowych kręgach. Czaszka ma długość 18 cm. W części brzusznej znaleziono siedem [[Gastrolit|gastrolitów]]. Oprócz [[holotyp]]u znaleziono także kilka innych osobników. Czaszka największego - IVPP V18637 - ma ok. 23–25 cm długości (dokładna długość jest nieznana ze względu na jej niekompletność).
 ==Etymologia==