Yulong - Historia wersji

Kamil Kamiński o 21:54, 22 cze 2024

2024-06-22T21:54:33Z

Taurovenator o 14:54, 22 cze 2024

2024-06-22T14:54:57Z

Taurovenator o 14:54, 22 cze 2024

2024-06-22T14:54:09Z

Taurovenator o 14:35, 22 cze 2024

2024-06-22T14:35:15Z

Taurovenator o 10:17, 1 kwi 2024

2024-04-01T10:17:42Z

Taurovenator o 18:24, 28 cze 2023

2023-06-28T18:24:31Z

Kamil Kamiński o 16:49, 25 maj 2022

2022-05-25T16:49:17Z

Mateusz o 07:37, 24 lis 2017

2017-11-24T07:37:14Z

Kamil Kamiński o 19:36, 23 lis 2017

2017-11-23T19:36:55Z

Kamil Kamiński: /* Bibliografia */

2017-11-22T21:43:51Z

‎Bibliografia

@@ Linia 69: / Linia 69: @@
 Włoski paleontolog [[Andrea Cau]] (online) zauważył, że cechy wymienione przez Lu i in. (2013) jako diagnostyczne mogą w rzeczywistości wynikać z młodego wieku znalezionych osobników. Ustalenie, które z cech budowy czaszki wynikają z stopnia rozwoju osobniczego, a które są [[plezjomorfia|plezjomorficzne]] jest trudne, albo wręcz niemożliwe (co komplikuje kwestię pozycji systematycznej julonga). Cau zwrócił też uwagę, że szkielet pozaczaszkowy ‘’smoka z Henan’’ został opisany bardzo pobieżnie. Odnalezienie szkieletu należącego do starszego (lecz dalej młodocianego) osobnika, wydaje się potwierdzać ważność tego rodzaju (Wei i in., 2022).
-We wstępnej analizie filogenetycznej, julong został umiejscowiony na kladogramie jako owiraptorozaur bardziej zaawansowany ewolucyjnie niż [[Gigantoraptor|gigantoraptor]], lecz nie należący do [[Oviraptoridae]] (autorzy publikacji twierdzą iż jego pozycja filogenetyczna jest niepewna, gdyż jedyne znane wtedy osobniki julonga były młodociane, co mogło mieć wpływ na wynik analizy, gdyż u nich zwykle występuje więcej cech bazalnych ["prymitywnych"] w stosunku do dojrzałych osobników) (Lü i in., 2013). Analiza filogenetyczna w nowej publikacji umieściła omawiany rodzaj w obrębie owiraptorydów, lecz poza dwoma głównymi podrodzinami ([[Oviraptorinae]] oraz [[Heyuanninae]]) (Wei i in., 2022).
+We wstępnej analizie filogenetycznej, julong został umiejscowiony na kladogramie jako owiraptorozaur bardziej zaawansowany ewolucyjnie niż [[Gigantoraptor|gigantoraptor]], lecz nie należący do [[Oviraptoridae]] (autorzy publikacji twierdzą iż jego pozycja filogenetyczna jest niepewna, gdyż jedyne znane wtedy osobniki julonga były młodociane, co mogło mieć wpływ na wynik analizy, jako że u nich zwykle występuje więcej cech bazalnych ["prymitywnych"] w stosunku do dojrzałych osobników) (Lü i in., 2013). Analiza filogenetyczna w nowej publikacji umieściła omawiany rodzaj w obrębie owiraptorydów, lecz poza dwoma głównymi podrodzinami ([[Oviraptorinae]] oraz [[Heyuanninae]]) (Wei i in., 2022).
 ==Spis gatunków==

@@ Linia 44: / Linia 44: @@
 ==Materiał kopalny==
 [[Holotyp]] (HGM 41HIII-0107) to wyśmienicie zachowany prawie kompletny (brakuje jedynie tylnych kręgów szyjnych, przednich grzbietowych i tylnych ogonowych) szkielet.
-[[Plik: Yulong skull.png300px|thumb|right|Rekonstrukcja czaszki julonga. Źródło: Lü i in., 2015 ([https://doi.org/10.1038/srep11490]).]]
+[[Plik:Yulong skull.png|300px|thumb|right|Rekonstrukcja czaszki julonga. Źródło: Lü i in., 2015 ([https://doi.org/10.1038/srep11490]).]]
 Materiał przypisany: HGM 41HIII-0301 (embrion, składający się z kości biodrowej i kilku kości kończyn; okaz ten obejmuje też gniazdo i dwadzieścia sześć jaj), HGM 41HIII-0108 (prawie kompletna czaszka), HGM 41HIII-0109 (dobrze zachowana czaszka i niekompletny szkielet pozaczaszkowy), HGM 41HIII-0110 (niekompletna czaszka, niektóre trzony kręgów szyjnych), HGM 41HIII-0111 (kompletna lewa kość biodrowa).
 Niektóre źródła internetowe donoszą aż o 115 osobnikach, ale to na pewno wynik błędnej interpretacji fragmentu abstraktu - jak wynika z oryginalnego artykułu oraz jego suplementu, owe tajemnicze 115 to liczba szkieletów różnych owiraptorozaurów, służących do porównania.

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Yulong''}}
 {{Opis
@@ Linia 8: / Linia 7: @@
 |wysokość       = 21 cm (w biodrach; osobnik młodociany) <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
 |masa           = 525 g (osobnik młodociany) <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
-|dieta          = wszystkożerny
+|dieta          = wszystkożerny (wręcz ?roślinożerny)
 |miejsce        = [[Chiny]] - Henan
 <small>([[formacja]] [[Qiupa]])</small>
@@ Linia 32: / Linia 31: @@
 |PorównanieDługość =
 |mapa =
 }}
 ==Wstęp==
-''Yulong'' to [[rodzaj]] [[Oviraptorosauria|owiraptorozaura]] z późnej kredy Chin. Znamy kilka szkieletów tego zwierzęcia, a wszystkie (z wyjątkiem jednego) należą do bardzo młodych osobników lub embrionów. Są to jedne z najmniejszych znanych okazów oworaptorydów. Odkrycie julona ma więc duże znaczenie sla poznania ontogenezy tej grupy dinozaurów.
+''Yulong'' to [[rodzaj]] [[Oviraptorosauria|owiraptorozaura]] z późnej kredy Chin. Znamy kilka szkieletów tego zwierzęcia, a wszystkie (z wyjątkiem jednego) należą do bardzo młodych osobników lub embrionów. Są to jedne z najmniejszych znanych okazów owiraptorydów. Odkrycie julonga ma więc duże znaczenie dla poznania ontogenezy tej grupy dinozaurów.
 ==Etymologia==
@@ Linia 42: / Linia 44: @@
 ==Materiał kopalny==
 [[Holotyp]] (HGM 41HIII-0107) to wyśmienicie zachowany prawie kompletny (brakuje jedynie tylnych kręgów szyjnych, przednich grzbietowych i tylnych ogonowych) szkielet.
+[[Plik: Yulong skull.png300px|thumb|right|Rekonstrukcja czaszki julonga. Źródło: Lü i in., 2015 ([https://doi.org/10.1038/srep11490]).]]
 Materiał przypisany: HGM 41HIII-0301 (embrion, składający się z kości biodrowej i kilku kości kończyn; okaz ten obejmuje też gniazdo i dwadzieścia sześć jaj), HGM 41HIII-0108 (prawie kompletna czaszka), HGM 41HIII-0109 (dobrze zachowana czaszka i niekompletny szkielet pozaczaszkowy), HGM 41HIII-0110 (niekompletna czaszka, niektóre trzony kręgów szyjnych), HGM 41HIII-0111 (kompletna lewa kość biodrowa).
 Niektóre źródła internetowe donoszą aż o 115 osobnikach, ale to na pewno wynik błędnej interpretacji fragmentu abstraktu - jak wynika z oryginalnego artykułu oraz jego suplementu, owe tajemnicze 115 to liczba szkieletów różnych owiraptorozaurów, służących do porównania.
-W 2022 r. Wei i współpracownicy opisali kolejnego osobnika, pierwszego, który nie był pisklęciem i liczył w chwili śmierci 5-6 lat. Niepełny szkielet pozaczaszkowy obejmuje 3 kegi grzbietowe, 29 ogonowych, a także częściową miednicę i kończyny przednie.
+W 2022 r. Wei i współpracownicy opisali kolejnego osobnika, pierwszego, który nie był pisklęciem i liczył w chwili śmierci 5-6 lat. Niepełny szkielet pozaczaszkowy obejmuje 3 kręgi grzbietowe, 29 ogonowych, a także częściową miednicę i kończyny przednie.
 ==Budowa==
-Okno przedoczodołowy julonga było stosunkowo małe, a od tyłu graniczyło z kością łzową. Oczodoły były zaokrąglone i duże, a ich długość przekraczała jedną trzecią długość czaszki (co wynika jednak z młodego wieku osobnika). Kość przedszczękowa była bezzębna, miała jednakże ''crenulated tomial edge'' (chodzi tu o drobno karbowane, ostre krawędzie dzioba). Jej boczna powierzchnia pokryta była licznymi, niewielkimi otworami. Na środkowo-brzusznej części kości szczękowej występował wyraźny zębopodobny wyrostek. Wyrostki neuralne kręgów szyjnych były stosunkowo niskie. Całkowita ilość kręgów ogonowych jest nieznana, niemniej jednakże zachowało się ok. 20, a zmiany w ich wielkości sugerują, że ogon zwężał się raczej nagle i nie był wiele dłuższy niż jego zachowana cześć. Wydaje się on być krótkim. Widełki obojczykowe były U-kształtne.
+Okno przedoczodołowe julonga było stosunkowo małe, a od tyłu graniczyło z kością łzową. Oczodoły były zaokrąglone i duże, a ich długość przekraczała jedną trzecią długość czaszki (co wynika jednak z młodego wieku osobnika). Kość przedszczękowa była bezzębna, miała jednakże ''crenulated tomial edge'' (chodzi tu o drobno karbowane, ostre krawędzie dzioba). Jej boczna powierzchnia pokryta była licznymi, niewielkimi otworami. Na środkowo-brzusznej części kości szczękowej występował wyraźny zębopodobny wyrostek. Wyrostki neuralne kręgów szyjnych były stosunkowo niskie. Całkowita ilość kręgów ogonowych jest nieznana, niemniej jednakże zachowało się ok. 20, a zmiany w ich wielkości sugerują, że ogon zwężał się raczej nagle i nie był wiele dłuższy niż jego zachowana cześć. Wydaje się on być krótkim. Widełki obojczykowe były U-kształtne. Kończyny przednie były krótkie zarówno u piskląt jak i starszych młodocianych osobników. Kończyny tylne były również niewielkie.
-==Ontogeneza, zachowania lęgowe==
+==Paleobiologia==
 [[Plik: Yulong_jaw.png|300px|thumb|right|Dolna szczęka julonga. Źródło: Lü i in., 2013 ([http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0080557]).]]
 Na obszarze Qiupa znaleziono co najmniej pięć osobników. Ponieważ przynajmniej cztery czaszki są tej samej długości, niewykluczone, że pochodziły z tego samego lęgu (lub przynajmniej przyszły na świat mniej więcej jednocześnie) oraz zginęły w tym samym czasie, osiągnąwszy identyczny stopień ontogenezy. Analiza histologiczna żebra holotypu (HGM 41HIII-0107) ujawniła brak linii wzrostu. Świadczy to o tym, że zmarł on przed ukończeniem pierwszego roku życia. O młodości okazów świadczą też: brak zrośnięcia się sparowanych kości czaszki (w tym przedszczękowych, czołowych i ciemieniowych) oraz kości puszki mózgowej. Co ciekawe zrośnięte są kości nosowe. Brak powiązanych z skamielinami młodych szczątków osobników dorosłych może sugerować brak opieki rodzicielskiej nad już wyklutymi osobnikami. Dobrze rozwinięte kości kończyn piskląt (podobnie jak u dinozaurów ptasiomiednicznych) zdaje się świadczyć o tym, że młode prowadziły tryb życia podobny do dzisiejszych zagniazdowników, tj. w krótkim czasie po wykluciu były zdolne do samodzielnego życia i nie przebywały dłużej w gnieździe.
@@ Linia 57: / Linia 60: @@
 Warto dodać, że jest to szczególnie cenne znalezisko, bowiem szczątki młodych owiraptorozaurów należą do rzadkości, a najmniejsze odkrywane dotąd osobniki (pomijając embrion z Mongolii opisany przez Norella i współpracowników, 1994) miały co najmniej 1 m długości.
-==Dieta==
+===Dieta===
 Autorzy opisu julonga zauważyli, że u owiraptorozaurów w miarę rozwoju osobniczego proporcje długości kości kończyn pozostają stałe jak u Hadrosauridae, Protoceratopsidae czy Psittacosauridae, w odróżnieniu od typowych drapieżników. Ich zdaniem świadczy to o tym, że przedstawiciele Oviraptorosauria byli raczej roślinożercami niż aktywnymi drapieżnikami. Osobniki ''Yulong'' prezentują wczesny stopień rozwoju ontogenetycznego, w którym jednakże kości nosowe są zrośnięte. Wskazuje to, że zrastały się one wcześniej niż reszta kości czaszki. Jest to interesujące, ponieważ u teropodów zrośnięcie się kości nosowych jest zjawiskiem stosunkowo rzadkim (występuje np. u [[Tyrannosauridae|tyranozaurydów]] i [[Abelisauridae|abelizaurydów]]). Może być to związane z zwiększoną siłą nacisku szczęk i potwierdzać hipotezę jakoby owiraptorozaury spożywały twarde pożywienie jak np. orzechy, jajka czy małże. Również wyrostek dziobasty żuchwy (ang. ''coronoid proces'' odgrywający ważną rolę w mechanice szczęk) był mocno rozwinięty i rzuca się w oczy, co również świadczy o dużej sile ugryzienia. Wnioskuje się to także na podstawie budowy ornitopodów i ceratopsów.
-==Ważność taksonu==
+===Szybkość===
-Włoski paleontolog [[Andrea Cau]] (online) zauważył, że cechy wymienione przez Lu i in. (2013) jako diagnostyczne mogą w rzeczywistości wynikać z młodego wieku znalezionych osobników. Ustalenie, które z cech budowy czaszki wynikają z stopnia rozwoju osobniczego, a które są [[plezjomorfia|plezjomorficzne]] jest trudne, albo wręcz niemożliwe (co komplikuje kwestię pozycji systematycznej julonga). Cau zwrócił też uwagę, że szkielet pozaczaszkowy ‘’smoka z Henan’’ został opisany bardzo pobieżnie.
+Molina-Pérez i Larramendi w swej książce (2019) oszacowali maksymalną prędkość poruszania się młodych osobników julonga na 23 km/h (6,4 m/s), co prawdopodobnie pozwalało im na szybką ucieczkę przed drapieżnikami takimi jak [[Luanchuanraptor|luanczuanraptor]], czy młodociane ''[[Tarbosaurus|Tyrannosaurus luanchuanensis]]'' (ten gatunek [[Tyrannosauridae|tyranozauryda]] był prawie na pewno tym samym gatunkiem co ''[[Tarbosaurus|tarbozaur]]'').
 ==Spis gatunków==
@@ Linia 94: / Linia 102: @@
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Mastrycht]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
   Do sprawdzenia (wymiary, nowa tabelka).
 {{DISPLAYTITLE:''Yulong''}}
-<small>
+{{Opis
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+|Autor          = [[Dawid Mika]]
-| Autor:
+|Korekta        = [[Kamil Kamiński]], [[Michał Siedlecki]]
-| Korekta:
+|nazwa          = ''Yulong'' (julong)
-|-
+|długość        = 50 cm (osobnik młodociany) <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press. </ref>
-|[[Dawid Mika]]
+|wysokość       = 21 cm (w biodrach; osobnik młodociany) <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
-|[[Kamil Kamiński]]
+|masa           = 525 g (osobnik młodociany) <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
-|}
+|dieta          = wszystkożerny
-</small>
+|miejsce        = [[Chiny]] - Henan
 <small>([[formacja]] [[Qiupa]])</small>
-|-
+|czas           = {{Występowanie|72|66}}
-! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
+ok. 72-66 [[Ma]] <br>
 <small>[[późna kreda]] ([[mastrycht]])</small>
-|-
+|systematyka    =
-! '''Systematyka'''
+[[Dinosauria]]
 [[Theropoda]]
@@ Linia 46: / Linia 27: @@
 [[Oviraptoridae]]
-|-
+|grafika  = Yulong NT.jpg
-| colspan=2 |[[Plik:Nomingia_gobiensis.png|400px]]
+|podpis  = Rekonstrukcja przyżyciowa. Autor: Nobu Tamura. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Yulong_NT.jpg]
-<small>Rekonstrukcja ''[[Nomingia]]''. Julong był zapewne podobny.
+|PorównanieGrupa =
+|PorównanieDługość =
-Autor: Smokeybjb.
+|mapa =
-[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nomingia_gobiensis.png].</small>
+}}
 ==Wstęp==
@@ Linia 90: / Linia 69: @@
 |-
 |{{V|''Y. mini''}}
-|{{Kpt|[[Lü Junchang|Lü]], [[Philip Currie|Currie]], [[Xu Li|Xu]], [[Zhang Xingliao|Zhang]], [[Pu Hanyong|Pu]]}} i {{Kpt|[[Jia Songhai|Jia]]}},  [[2013]]
+|{{Kpt|Lü, Currie,Xu, Zhang, Pu}} i {{Kpt|Jia}},  2013
 |-
 |}
@@ Linia 99: / Linia 78: @@
 Lü, J.; Currie, P. J.; Xu, L.; Zhang, X.; Pu, H.; Jia, S. (2013). "Chicken-sized oviraptorid dinosaurs from central China and their ontogenetic implications". Naturwissenschaften. [[doi:10.1007/s00114-012-1007-0]]
-Mortimer, M. (online 2015) [http://theropoddatabase.com/Oviraptorosauria.htm#Yulongmini]
+Mortimer, M. (online 2024) [https://theropoddatabase.com/Oviraptorosauria.htm#Yulongmini]
-Wei, X., Kundrát, M., Xu, L., Ma, W., Wu, Y., Chang, H., Zhang, J. & Zhou, X. (2022). "A new subadult specimen of oviraptorid ''Yulong mini'' (Theropoda: Oviraptorosauria) from the Upper Cretaceous Qiupa Formation of Luanchuan, central China." Cretaceous Research.</small>
+Wei, X., Kundrát, M., Xu, L., Ma, W., Wu, Y., Chang, H., Zhang, J. & Zhou, X. (2022). "A new subadult specimen of oviraptorid ''Yulong mini'' (Theropoda: Oviraptorosauria) from the Upper Cretaceous Qiupa Formation of Luanchuan, central China." Cretaceous Research.
 [[Kategoria:Dinosauria]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Yulong''}}
 <small>
@@ Linia 113: / Linia 114: @@
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Mastrycht]]

← poprzednia wersja		Wersja z 07:37, 24 lis 2017
Linia 108:		Linia 108:
	[[Kategoria:Mezozoik]]		[[Kategoria:Mezozoik]]
	[[Kategoria:Kreda]]		[[Kategoria:Kreda]]
		+	[[Kategoria:Mastrycht]]

@@ Linia 94: / Linia 94: @@
 <small>Cau, A. (online 2013) [http://theropoda.blogspot.com/2013/01/coming-soon-un-vero-pollo-raptor.html].
-Lü, J.; Currie, P. J.; Xu, L.; Zhang, X.; Pu, H.; Jia, S. (2013). "Chicken-sized oviraptorid dinosaurs from central China and their ontogenetic implications". Naturwissenschaften. [[DOI 10.1007/s00114-012-1007-0]]
+Lü, J.; Currie, P. J.; Xu, L.; Zhang, X.; Pu, H.; Jia, S. (2013). "Chicken-sized oviraptorid dinosaurs from central China and their ontogenetic implications". Naturwissenschaften. [[doi:10.1007/s00114-012-1007-0]]
 Mortimer, M. (online 2015) [http://theropoddatabase.com/Oviraptorosauria.htm#Yulongmini]</small>