Yutyrannus - Historia wersji

Paweł: Nowa tabelka

2023-03-16T20:30:09Z

Nowa tabelka

Kamil Kamiński: uzupełnienie (Brusatte i Carr, 2016)

2017-04-21T18:06:44Z

uzupełnienie (Brusatte i Carr, 2016)

Nazuul: dr. aktualizacja, rysunki - można więcej

2016-12-18T20:59:31Z

dr. aktualizacja, rysunki - można więcej

Mateusz o 08:10, 25 wrz 2015

2015-09-25T08:10:04Z

Nazuul o 13:36, 27 lip 2013

2013-07-27T13:36:17Z

Mateusz: /* Budowa, paleobiologia i paleoekologia */

2012-06-18T12:01:15Z

‎Budowa, paleobiologia i paleoekologia

Ag.Ent o 23:19, 24 kwi 2012

2012-04-24T23:19:38Z

Ag.Ent: spora część tekstu zaczerpnięta z http://www.dinozaury.com/2012/04/06/yutyrannus-huali-pierzasty-tyranozaur-z-wczesnej-kredy/, datowanie wziąłem z Beipiaosaurus

2012-04-24T23:10:12Z

spora część tekstu zaczerpnięta z http://www.dinozaury.com/2012/04/06/yutyrannus-huali-pierzasty-tyranozaur-z-wczesnej-kredy/, datowanie wziąłem z Beipiaosaurus

Nowa strona

{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
| Autor:
| Korekta:
|-
| [[Tomasz Skawiński]]
|
|}

----
{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
! colspan=2 | ''Yutyrannus'' (jutyran)
|-
! '''Długość''':
| 9 m

|-
! '''Masa''':
| 1500 kg

|-
! '''[[:Kategoria:Lokacje|Miejsce występowania]]''':
| [[Chiny]] – Liaoning

([[formacja Yixian]])
|-
! '''[[:Kategoria:Stratygrafia|Czas występowania]]'''
| 125-122 (?136-?118) Ma

[[kreda wczesna]] ([[apt]]?)
|-
! '''Systematyka'''
| [[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Theropoda]]

[[Tetanurae]]

[[Coelurosauria]]

[[Tyrannosauroidea]]
|-
| colspan=2 |[[Plik:Yutyrannus.jpg|400px]]
Stado ''Yutyrannus huali'' atakujące parę ''[[Beipiaosaurus]]''. © Brian Choo, 2012.
|}
''Yutyrannus'' to [[rodzaj]] dużego, opierzonego [[Theropoda|teropoda]] z grupy [[Tyrannosauroidea]].

== Budowa, paleobiologia i paleoekologia ==
''Yutyrannus'' osiągał bardzo duże rozmiary – kość udowa największego znanego osobnika mierzy 85 cm długości, co pozwala oszacować długość całego zwierzęcia na około 9 m (z czego blisko 90 cm przypadało na czaszkę), a jego masę na ponad 1400 kg. Mimo to, ''Yutyrannus'' nie był największym [[takson bazalny|bazalnym]] tyranozauroidem – większe od niego rozmiary osiągał ''[[Sinotyrannus]]''. , a protopióra są znane u ''[[Dilong]]''. Połączenie tych dwóch cech czyni jednak z ''Yutyrannus'' największego znanego teropoda, co do którego posiadamy bezpośrednie dowody występowania upierzenia – ponadczterdziestokrotnie większego od ''[[Beipiaosaurus]]'', dotychczasowego rekordzisty.

Odkryto [[skamieniałość|skamieniałości]] trzech osobników ''Yutyrannus'' – każdy z nich miał zachowane pióra. Szczątki te dowodzą, że pióra pokrywały większość ciała teropoda, choć u każdego z okazów zachowały się w innej części ciała. Prawdopodobnie najdłuższe z nich znajdowały się na szyi zwierzęcia. Pióra pokrywające końcową część ogona były zbyt gęsto położone, by ustalić, czy to wydłużone szerokie pióra nitkowate (EBFF's – ''elongated broad filamentous feathers''), jak te, które odnaleziono u ''Beipiaosaurus'', smukłe monofilamenty (nierozgałęzione), czy struktury bardziej złożone. Funkcja protopiór ''Yutyrannus'' nie jest jasna – mogły one pełnić funkcję pokazową, przydatną w czasie godów, jak u wielu innych wczesnych pierzastych teropodów, jednak niewykluczone, że służyły one głównie do utrzymywania ciepłoty ciała, zwłaszcza że ''Yutyrannus'' żył w czasach znacznie chłodniejszych od reszty okresu [[kreda|kredowego]] – średnia roczna temperatura na terenach dzisiejszej prowincji Liaoning wynosiła przypuszczalnie około 10 °C, podczas gdy kilkadziesiąt milionów lat później, pod koniec kredy – około 18 °C.

Oprócz piór, jedną z cech charakterystycznych jutyrana jest silnie pneumatyczny grzebień kostny biegnący przez środek czaszki, podobny do tego obecnego u tyranozauroida ''[[Guanlong]]'' i [[Carnosauria|karnozaura]] ''[[Concavenator]]''. U ''Yutyrannus'' tworzące grzebień kości [[praemaxilla|przedszczękowa]] i [[nasale|nosowa]] są jednak tylko luźno [[artykulacja|połączone stawowo]]. Pod pewnymi względami ''Yutyrannus'' przypominał swoich późniejszych krewnych – miał np. podobnie długą i głęboką czaszkę. Inne cechy upodabniają go jednak do bazalnych tyranozauroidów – np. jego kręgi nie są w tak dużym stopniu spneumatyzowane, jak u tyranozaurydów.

Odkrycie trzech osobników w różnym wieku pozwala też ocenić, w jaki sposób rósł ''Yutyrannus''. Prawdopodobnie schemat wzrostu był odmienny niż u dobrze poznanych pod tym względem [[Tyrannosauridae|tyranozaurydów]] – np. łopatka i kość biodrowa ''Yutyrannus'' wykazują negatywną [[allometria|allometrię]] w trakcie wzrostu, podczas gdy u tyranozaurydów, odpowiednio, pozytywną allometrię i niemal [[izometria|izometrię]]. Kość promieniowa, śródręcze i dystalne elementy kończyn są negatywnie allometryczne u ''Yutyrannus'' i tyranozaurydów, jednak negatywna allometria śródręcza, śródstopia i piszczeli występuje u ''Yutyrannus'' znacznie silniej niż u tyranozaurydów.

== Systematyka ==
[[analiza kladystyczna|Analizy kladystyczne]] przeprowadzone przez Xu i współpracowników sugerują, że ''Yutyrannus'' zajmuje pozycję bardziej bazalną nie tylko od [[Tyrannosauridae]], ale też ''[[Xiongguanlong]]'' czy ''[[Eotyrannus]]''. Taki wynik przyniosła zarówno analiza, w której trzy okazy jutyrana połączono w pojedynczą roboczą jednostkę taksonomiczną, jak i ta, w której kodowano je jako osobne jednostki.

== Odkrycie ==
Szczątki trzech osobników ''Yutyrannus huali'' zostały kupione przez Zhucheng Dinosaur Museum i Erlianhaote Dinosaur Museum od handlarza skamieniałości, który twierdził, że pochodzą one z jednego kamieniołomu w Batuyingzi na zachodzie prowincji Liaoning, choć nie potrafił przedstawić dokładnej lokalizacji. Cechy osadów otaczających skamieniałości są typowe dla [[formacja Yixian|formacji Yixian]], co potwierdza, że szczątki pochodzą z tej właśnie formacji.

=== Etymologia ===
Nazwa rodzajowa pochodzi od słowa ''yu'', które w języku mandaryńskim oznacza „pióra”, oraz łacińskiego ''tyrannus'' („tyran”), natomiast epitet gatunkowy gatunku typowego, ''huali'', ponownie pochodzi z języka mandaryńskiego, w którym znaczy „piękny”, co odnosi się do urody upierzenia tego teropoda.

== Spis gatunków ==
{| class="wikitable"
! ''Yutyrannus''
| [[Xu Xing|Xu]], Wang, Zhang, Ma, Xing, Sullivan, Hu, Cheng i Wang, 2012
|-
! ''Y. huali''
| Xu, Wang, Zhang, Ma, Xing, Sullivan, Hu, Cheng i Wang, 2012
|}

== Bibliografia ==

* Xu X, Wang K, Zhang K, Ma Q, Xing L, Sullivan C, Hu D, Cheng S, Wang S. 2012. A gigantic feathered dinosaur from the Lower Cretaceous of China. Nature 484: 92-95. [[doi:10.1038/nature10906]].

[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Theropoda]]
[[Kategoria:Tetanurae]]
[[Kategoria:Coelurosauria]]
[[Kategoria:Tyrannosauroidea]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Apt]]
[[Kategoria:Chiny]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Yutyrannus''}}
-<small>
+{{Opis
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+ |Autor                  = [[Tomasz Skawiński]]
-| Autor:
+ |Korekta                = [[Maciej Ziegler]], [[Kamil Kamiński]]
-| Korekta:
+ |nazwa                  = ''Yutyrannus'' (jutyran)
-|-
+ |długość                = 8-9 m
-| [[Tomasz Skawiński]]
+ |wysokość               =
-| [[Maciej Ziegler]], [[Kamil Kamiński]]
+ |masa                   = 1,5 t
-|}
+ |dieta                  = mięsożerny
-</small>
+ |miejsce                = [[Chiny]] – Liaoning
 <small>([[formacja]] [[Yixian]])</small>
-|-
+ |czas                   = {{Występowanie|121.4|113}}
-! '''[[:Kategoria:Stratygrafia|Czas występowania]]'''
+<small>[[wczesna kreda]] (?[[apt]])</small>
-| 125-122 (?136-?118) [[Ma]]
+ |systematyka            =
 [[Dinosauria]]
 [[Saurischia]]
@@ Linia 45: / Linia 26: @@
 ? [[Proceratosauridae]]
-|-
+ |grafika                = Yutyrannus_huali_by_raph04art.jpg
-| colspan=2 |[[Plik:Yutyrannus_huali_by_raph04art.jpg|400px]]
+ |podpis                 = Rekonstrukcja. Autor: Raph04art [http://raph04art.deviantart.com/art/Yutyrannus-Huali-644556765]
-<small>Rekonstrukcja. Autor: Raph04art [http://raph04art.deviantart.com/art/Yutyrannus-Huali-644556765]</small>
+ |PorównanieGrupa        =
-|}
+ |PorównanieDługość      =
+ |mapa                   =
 ==Wstęp==
 ''Yutyrannus'' to [[rodzaj]] dużego, opierzonego [[Theropoda|teropoda]] z grupy [[Tyrannosauroidea]].
@@ Linia 79: / Linia 61: @@
 == Spis gatunków ==
 {| class="wikitable"
-! ''Yutyrannus''
+|{{V| ''Yutyrannus''}}
 | {{Kpt|[[Xu Xing|Xu]], Wang, Zhang, Ma, Xing, Sullivan, Hu, Cheng}} i {{Kpt|Wang}}, [[2012]]
 |-
-! ''Yutyrannus huali''
+|{{V|''Y. huali''}}
 | {{Kpt|Xu, Wang, Zhang, Ma, Xing, Sullivan, Hu, Cheng}} i {{Kpt|Wang}}, 2012
 |}

@@ Linia 6: / Linia 6: @@
 |-
 | [[Tomasz Skawiński]]
-| [[Maciej Ziegler]]
+| [[Maciej Ziegler]], [[Kamil Kamiński]]
 |}
 </small>
@@ Linia 54: / Linia 54: @@
 == Budowa, paleobiologia i paleoekologia ==
-''Yutyrannus'' osiągał bardzo duże rozmiary – kość udowa największego znanego osobnika mierzy 85 cm długości, co pozwala oszacować długość całego zwierzęcia na około 9 m (z czego blisko 90 cm przypadało na czaszkę), a jego masę na ponad 1400 kg. Mimo to, ''Yutyrannus'' nie był największym [[takson bazalny|bazalnym]] tyranozauroidem – większe od niego rozmiary osiągał ''[[Sinotyrannus]]''. U ''Yutyrannus'' występowały protopióra (u tyranozauroidów znane wcześniej u ''[[Dilong]]''). Połączenie tych dwóch cech czyni z ''Yutyrannus'' największego znanego teropoda, co do którego posiadamy bezpośrednie dowody występowania upierzenia – ponadczterdziestokrotnie większego od ''[[Beipiaosaurus]]'', dotychczasowego rekordzisty.
+''Yutyrannus'' osiągał bardzo duże rozmiary – kość udowa największego znanego osobnika mierzy 85 cm długości, co pozwala oszacować długość całego zwierzęcia na około 9 m (z czego blisko 90 cm przypadało na czaszkę), a jego masę na ponad 1400 kg. Mimo to, ''Yutyrannus'' nie był największym [[takson bazalny|bazalnym]] tyranozauroidem – większe od niego rozmiary osiągał ''[[Sinotyrannus]]'', choć Brusatte i Carr (2016) podają, że oba rodzaje miały po 8-9 m długości i ważyły 1,5 t. U ''Yutyrannus'' występowały protopióra (u tyranozauroidów znane wcześniej u ''[[Dilong]]''). Połączenie tych dwóch cech czyni z ''Yutyrannus'' największego znanego teropoda, co do którego posiadamy bezpośrednie dowody występowania upierzenia – ponadczterdziestokrotnie większego od ''[[Beipiaosaurus]]'', dotychczasowego rekordzisty.
 Odkryto [[skamieniałość|skamieniałości]] trzech osobników ''Yutyrannus'' – każdy z nich miał zachowane pióra. Szczątki te dowodzą, że pióra pokrywały większość ciała teropoda, choć u każdego z okazów zachowały się w innej części ciała. Prawdopodobnie najdłuższe z nich znajdowały się na szyi zwierzęcia. Pióra pokrywające końcową część ogona były zbyt gęsto położone, by ustalić, czy to wydłużone szerokie pióra nitkowate (EBFF's – ''elongated broad filamentous feathers''), jak te, które odnaleziono u ''Beipiaosaurus'', smukłe monofilamenty (nierozgałęzione), czy struktury bardziej złożone. Funkcja protopiór ''Yutyrannus'' nie jest jasna – mogły one pełnić funkcję pokazową, przydatną w czasie godów, jak u wielu innych wczesnych pierzastych teropodów, jednak niewykluczone, że służyły one głównie do utrzymywania ciepłoty ciała, zwłaszcza że ''Yutyrannus'' żył w czasach znacznie chłodniejszych od reszty okresu [[kreda|kredowego]] – średnia roczna temperatura na terenach dzisiejszej prowincji Liaoning wynosiła przypuszczalnie około 10 °C, podczas gdy kilkadziesiąt milionów lat później, pod koniec kredy – około 18 °C.
@@ Linia 64: / Linia 64: @@
 [[Plik:Yutyrannus_skull_by_palaeozoologist.jpg|300px|thumb|right|Rekonstrukcja czaszki. Autor: Zach A. "palaeozoologist" [http://palaeozoologist.deviantart.com/art/Yutyrannus-skull-323387072].]]
-Oprócz piór, jedną z cech charakterystycznych jutyrana jest silnie [[Pneumatyzacja|pneumatyczny]] grzebień kostny biegnący przez środek czaszki, podobny do tego obecnego u tyranozauroida ''[[Guanlong]]'' i [[Carnosauria|karnozaura]] ''[[Concavenator]]''. U ''Yutyrannus'' tworzące grzebień kości [[praemaxilla|przedszczękowa]] i [[nasale|nosowa]] są jednak tylko luźno [[artykulacja|połączone stawowo]]. Pod pewnymi względami ''Yutyrannus'' przypominał swoich późniejszych krewnych – miał np. podobnie długą i głęboką czaszkę. Inne cechy upodabniają go jednak do bazalnych tyranozauroidów – np. jego kręgi nie są w tak dużym stopniu spneumatyzowane, jak u tyranozaurydów.
+Oprócz piór, jedną z cech charakterystycznych jutyrana jest silnie [[Pneumatyzacja|pneumatyczny]] grzebień kostny biegnący przez środek czaszki, podobny do tego obecnego u tyranozauroida ''[[Guanlong]]'' i [[Carnosauria|karnozaura]] ''[[Concavenator]]''. U ''Yutyrannus'' tworzące grzebień kości [[praemaxilla|przedszczękowa]] i [[nasale|nosowa]] są jednak tylko luźno [[artykulacja|połączone stawowo]]. Pod pewnymi względami ''Yutyrannus'' przypominał swoich późniejszych krewnych – miał np. podobnie długą i głęboką czaszkę. Jednak Brusatte i Carr (2016) podają, że czaszka jutyrana znacząco różniła się od czaszek tyranozaurydów - była płytsza, nie tak masywna i miała słabsze mięśnie odpowiedzialne za zaciskanie szczęk. Od przedstawicieli [[Tyrannosauridae]] różniły go także bardzo duże nozdrza zewnętrzne i cieńsze zęby.  Inne cechy także upodabniają go do bazalnych tyranozauroidów – np. jego kręgi nie są w tak dużym stopniu spneumatyzowane, jak u tyranozaurydów. Miał on również stosunkowo duże, trójpalczaste kończyny przednie, zupełnie niepodobne do silnie skróconych łap tyranozaura. Wg Brusatta i Carra ''Yutyrannus'' i jego prawdopodobny krewniak ''[[Sinotyrannus]]'', bardziej przypominały przerośniętą wersję [[Guanlong|guanlonga]], niż tyranozaurydy.
 Odkrycie trzech osobników w różnym wieku pozwala też ocenić, w jaki sposób rósł ''Yutyrannus''. Prawdopodobnie schemat wzrostu był odmienny niż u dobrze poznanych pod tym względem [[Tyrannosauridae|tyranozaurydów]] – np. łopatka i kość biodrowa ''Yutyrannus'' wykazują negatywną [[allometria|allometrię]] w trakcie wzrostu, podczas gdy u tyranozaurydów, odpowiednio, pozytywną allometrię i niemal [[izometria|izometrię]]. Kość promieniowa, śródręcze i dystalne elementy kończyn są negatywnie allometryczne u ''Yutyrannus'' i tyranozaurydów, jednak negatywna allometria śródręcza, śródstopia i piszczeli występuje u ''Yutyrannus'' znacznie silniej niż u tyranozaurydów.

@@ Linia 6: / Linia 6: @@
 |-
 | [[Tomasz Skawiński]]
+| [[Maciej Ziegler]]
 |}
 </small>
@@ Linia 43: / Linia 43: @@
 [[Tyrannosauroidea]]
 |-
-| colspan=2 |[[Plik:Feathered_tyrant_by_pilsator-d4vbemk.jpg|400px]]
+| colspan=2 |[[Plik:Yutyrannus_huali_by_raph04art.jpg|400px]]
-<small>Rekonstrukcja głowy ''[[Yutyrannus]]''. Autor:"pilsator" [http://pilsator.deviantart.com/art/Feathered-Tyrant-294464972]</small>
+<small>Rekonstrukcja. Autor: Raph04art [http://raph04art.deviantart.com/art/Yutyrannus-Huali-644556765]</small>
 |}
 ''Yutyrannus'' to [[rodzaj]] dużego, opierzonego [[Theropoda|teropoda]] z grupy [[Tyrannosauroidea]].
@@ Linia 54: / Linia 58: @@
 Odkryto [[skamieniałość|skamieniałości]] trzech osobników ''Yutyrannus'' – każdy z nich miał zachowane pióra. Szczątki te dowodzą, że pióra pokrywały większość ciała teropoda, choć u każdego z okazów zachowały się w innej części ciała. Prawdopodobnie najdłuższe z nich znajdowały się na szyi zwierzęcia. Pióra pokrywające końcową część ogona były zbyt gęsto położone, by ustalić, czy to wydłużone szerokie pióra nitkowate (EBFF's – ''elongated broad filamentous feathers''), jak te, które odnaleziono u ''Beipiaosaurus'', smukłe monofilamenty (nierozgałęzione), czy struktury bardziej złożone. Funkcja protopiór ''Yutyrannus'' nie jest jasna – mogły one pełnić funkcję pokazową, przydatną w czasie godów, jak u wielu innych wczesnych pierzastych teropodów, jednak niewykluczone, że służyły one głównie do utrzymywania ciepłoty ciała, zwłaszcza że ''Yutyrannus'' żył w czasach znacznie chłodniejszych od reszty okresu [[kreda|kredowego]] – średnia roczna temperatura na terenach dzisiejszej prowincji Liaoning wynosiła przypuszczalnie około 10 °C, podczas gdy kilkadziesiąt milionów lat później, pod koniec kredy – około 18 °C.
-[[Plik:Yutyrannus_skull_by_palaeozoologist.jpg|300px|thumb|right|Czaszka ''[[Yutyrannus]]''. Autor: Zach A. "palaeozoologist" [http://palaeozoologist.deviantart.com/art/Yutyrannus-skull-323387072].]]
+[[Plik:Feathered_tyrant_by_pilsator-d4vbemk.jpg|300px|thumb|right|Rekonstrukcja. Autor: "pilsator" [http://pilsator.deviantart.com/art/Feathered-Tyrant-294464972].]]
 Oprócz piór, jedną z cech charakterystycznych jutyrana jest silnie [[Pneumatyzacja|pneumatyczny]] grzebień kostny biegnący przez środek czaszki, podobny do tego obecnego u tyranozauroida ''[[Guanlong]]'' i [[Carnosauria|karnozaura]] ''[[Concavenator]]''. U ''Yutyrannus'' tworzące grzebień kości [[praemaxilla|przedszczękowa]] i [[nasale|nosowa]] są jednak tylko luźno [[artykulacja|połączone stawowo]]. Pod pewnymi względami ''Yutyrannus'' przypominał swoich późniejszych krewnych – miał np. podobnie długą i głęboką czaszkę. Inne cechy upodabniają go jednak do bazalnych tyranozauroidów – np. jego kręgi nie są w tak dużym stopniu spneumatyzowane, jak u tyranozaurydów.
@@ Linia 61: / Linia 69: @@
 == Systematyka ==
-[[analiza kladystyczna|Analizy kladystyczne]] przeprowadzone przez Xu i współpracowników sugerują, że ''Yutyrannus'' zajmuje pozycję bardziej bazalną nie tylko od [[Tyrannosauridae]], ale też ''[[Xiongguanlong]]'' czy ''[[Eotyrannus]]''. Taki wynik przyniosła zarówno analiza, w której trzy okazy jutyrana połączono w pojedynczą roboczą jednostkę taksonomiczną, jak i ta, w której kodowano je jako osobne jednostki.
+[[analiza kladystyczna|Analizy kladystyczne]] przeprowadzone przez Xu i współpracowników sugerują, że ''Yutyrannus'' zajmuje pozycję bardziej bazalną nie tylko od [[Tyrannosauridae]], ale też ''[[Xiongguanlong]]'' czy ''[[Eotyrannus]]''. Taki wynik przyniosła zarówno analiza, w której trzy okazy jutyrana połączono w pojedynczą roboczą jednostkę taksonomiczną, jak i ta, w której kodowano je jako osobne jednostki. Późniejsza analiza wykazała, że jest bardziej bazalny - należy do [[Proceratosauridae]] jako bliski krewny ''[[Sinotyrannus]]'' (Brusatte i Carr, 2016).
 == Odkrycie ==
@@ Linia 74: / Linia 82: @@
 | {{Kpt|[[Xu Xing|Xu]], Wang, Zhang, Ma, Xing, Sullivan, Hu, Cheng}} i {{Kpt|Wang}}, [[2012]]
 |-
-! ''Y. huali''
+! ''Yutyrannus huali''
 | {{Kpt|Xu, Wang, Zhang, Ma, Xing, Sullivan, Hu, Cheng}} i {{Kpt|Wang}}, 2012
 |}
@@ Linia 80: / Linia 88: @@
 == Bibliografia ==
 <small>
-* Xu X, Wang K, Zhang K, Ma Q, Xing L, Sullivan C, Hu D, Cheng S, Wang S. 2012. A gigantic feathered dinosaur from the Lower Cretaceous of China. Nature 484: 92-95. [[doi:10.1038/nature10906]].</small>
+* Brusatte SL, Carr TD 2016. The phylogeny and evolutionary history of tyrannosauroid dinosaurs. Scientific Reports 6: 20252. [[doi:10.1038/srep20252]]
 [[Kategoria:Dinosauria]]

@@ Linia 43: / Linia 43: @@
 [[Tyrannosauroidea]]
 |-
-| colspan=2 |[[Plik:Yutyrannus.jpg|400px]]
+| colspan=2 |[[Plik:Feathered_tyrant_by_pilsator-d4vbemk.jpg|400px]]
-<small>Stado ''Yutyrannus huali'' atakujące parę ''[[Beipiaosaurus]]''. © Brian Choo, 2012.</small>
+<small>Rekonstrukcja głowy ''[[Yutyrannus]]''. Autor:"pilsator" [http://pilsator.deviantart.com/art/Feathered-Tyrant-294464972]</small>
 |}
 ''Yutyrannus'' to [[rodzaj]] dużego, opierzonego [[Theropoda|teropoda]] z grupy [[Tyrannosauroidea]].
@@ Linia 52: / Linia 52: @@
 Odkryto [[skamieniałość|skamieniałości]] trzech osobników ''Yutyrannus'' – każdy z nich miał zachowane pióra. Szczątki te dowodzą, że pióra pokrywały większość ciała teropoda, choć u każdego z okazów zachowały się w innej części ciała. Prawdopodobnie najdłuższe z nich znajdowały się na szyi zwierzęcia. Pióra pokrywające końcową część ogona były zbyt gęsto położone, by ustalić, czy to wydłużone szerokie pióra nitkowate (EBFF's – ''elongated broad filamentous feathers''), jak te, które odnaleziono u ''Beipiaosaurus'', smukłe monofilamenty (nierozgałęzione), czy struktury bardziej złożone. Funkcja protopiór ''Yutyrannus'' nie jest jasna – mogły one pełnić funkcję pokazową, przydatną w czasie godów, jak u wielu innych wczesnych pierzastych teropodów, jednak niewykluczone, że służyły one głównie do utrzymywania ciepłoty ciała, zwłaszcza że ''Yutyrannus'' żył w czasach znacznie chłodniejszych od reszty okresu [[kreda|kredowego]] – średnia roczna temperatura na terenach dzisiejszej prowincji Liaoning wynosiła przypuszczalnie około 10 °C, podczas gdy kilkadziesiąt milionów lat później, pod koniec kredy – około 18 °C.
 Oprócz piór, jedną z cech charakterystycznych jutyrana jest silnie [[Pneumatyzacja|pneumatyczny]] grzebień kostny biegnący przez środek czaszki, podobny do tego obecnego u tyranozauroida ''[[Guanlong]]'' i [[Carnosauria|karnozaura]] ''[[Concavenator]]''. U ''Yutyrannus'' tworzące grzebień kości [[praemaxilla|przedszczękowa]] i [[nasale|nosowa]] są jednak tylko luźno [[artykulacja|połączone stawowo]]. Pod pewnymi względami ''Yutyrannus'' przypominał swoich późniejszych krewnych – miał np. podobnie długą i głęboką czaszkę. Inne cechy upodabniają go jednak do bazalnych tyranozauroidów – np. jego kręgi nie są w tak dużym stopniu spneumatyzowane, jak u tyranozaurydów.

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 <small>
 {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
@@ Linia 23: / Linia 24: @@
 | [[Chiny]] – Liaoning
-<small>([[formacja Yixian]])</small>
+<small>([[formacja]] [[Yixian]])</small>
 |-
 ! '''[[:Kategoria:Stratygrafia|Czas występowania]]'''
-| 125-122 (?136-?118) Ma
+| 125-122 (?136-?118) [[Ma]]
 <small>[[kreda wczesna]] ([[apt]]?)</small>
@@ Linia 63: / Linia 64: @@
 == Odkrycie ==
-Szczątki trzech osobników ''Yutyrannus huali'' zostały kupione przez Zhucheng Dinosaur Museum i Erlianhaote Dinosaur Museum od handlarza skamieniałości, który twierdził, że pochodzą one z jednego kamieniołomu w Batuyingzi na zachodzie prowincji Liaoning, choć nie potrafił przedstawić dokładnej lokalizacji. Cechy osadów otaczających skamieniałości są typowe dla [[formacja Yixian|formacji Yixian]], co potwierdza, że szczątki pochodzą z tej właśnie formacji.
+Szczątki trzech osobników ''Yutyrannus huali'' zostały kupione przez Zhucheng Dinosaur Museum i Erlianhaote Dinosaur Museum od handlarza skamieniałości, który twierdził, że pochodzą one z jednego kamieniołomu w Batuyingzi na zachodzie prowincji Liaoning, choć nie potrafił przedstawić dokładnej lokalizacji. Cechy osadów otaczających skamieniałości są typowe dla [[Yixian|formacji Yixian]], co potwierdza, że szczątki pochodzą z tej właśnie formacji.
 === Etymologia ===
@@ Linia 71: / Linia 72: @@
 {| class="wikitable"
 ! ''Yutyrannus''
-| [[Xu Xing|Xu]], Wang, Zhang, Ma, Xing, Sullivan, Hu, Cheng i Wang, 2012
+| {{Kpt|[[Xu Xing|Xu]], Wang, Zhang, Ma, Xing, Sullivan, Hu, Cheng}} i {{Kpt|Wang}}, [[2012]]
 |-
 ! ''Y. huali''
-| Xu, Wang, Zhang, Ma, Xing, Sullivan, Hu, Cheng i Wang, 2012
+| {{Kpt|Xu, Wang, Zhang, Ma, Xing, Sullivan, Hu, Cheng}} i {{Kpt|Wang}}, 2012
 |}
@@ Linia 87: / Linia 88: @@
 [[Kategoria:Coelurosauria]]
 [[Kategoria:Tyrannosauroidea]]
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Apt]]
 [[Kategoria:Chiny]]