Encyklopedia Dinozaury.com - Ostatnie zmiany [pl]

Tethyshadros

2026-11-13T09:39:38Z

‎Bibliografia

Sinornithomimus

2026-11-12T18:44:37Z

Torvosaurus

2026-11-12T13:17:09Z

Sinotyrannus

2026-11-09T12:49:11Z

‎Budowa

Bahariya

2026-11-08T16:48:34Z

‎Dinozaury

Paralititan

2026-11-08T16:47:49Z

‎Paleoekologia

Plik:Paralititan stromeri.jpg

2026-11-08T16:43:22Z

Paweł przesłał Plik:Paralititan stromeri.jpg Rekonstrukcja paralitytana. Autor: DiBgd. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Paralititan_stromeri.jpg Licencja: CC BY 3.0 https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja paralitytana. Autor: DiBgd.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Paralititan_stromeri.jpg

Licencja: CC BY 3.0
https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/deed.en

Plik:Bahariasaurus vertebra.png

2026-11-08T16:37:45Z

Paweł przesłał Plik:Bahariasaurus vertebra.png Schemat przedstawiający kręg ''Bahariasaurus'' (IPHG 1912 VIII 62). Źródło: Stromer, 1934

Nowa strona

== Opis ==
Schemat przedstawiający kręg ''Bahariasaurus'' (IPHG 1912 VIII 62). Źródło: Stromer, 1934

Plik:Life reconstruction of Sigilmassasaurus brevicollis.png

2026-11-08T16:35:58Z

Paweł przesłał Plik:Life reconstruction of Sigilmassasaurus brevicollis.png Rekonstrukcja ''Sigilmassasaurus ''. Autor: Connor Ashbridge. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Life_reconstruction_of_Sigilmassasaurus_brevicollis.png Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Sigilmassasaurus ''. Autor: Connor Ashbridge.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Life_reconstruction_of_Sigilmassasaurus_brevicollis.png

Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Plik:Spinosaurus aegyptiacus life reconstruction.png

2026-11-08T16:27:31Z

Paweł przesłał Plik:Spinosaurus aegyptiacus life reconstruction.png Rekonstrukcja ''Spinosaurus aegyptiacus''. Autor: Connor Ashbridge. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Spinosaurus_aegyptiacus_life_reconstruction.png Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Spinosaurus aegyptiacus''. Autor: Connor Ashbridge.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Spinosaurus_aegyptiacus_life_reconstruction.png

Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Plik:Sinornithomimus skull.jpg

2026-11-08T16:16:09Z

Paweł przesłał Plik:Sinornithomimus skull.jpg Czaszka okazu typowego sinornitomima. Źródło: Kobayashi i Lü, 2003 Kobayashi, Y. & Lü, J.−C. (2003) "A new ornithomimid dinosaur with gregarious habits from the Late Cretaceous of China" Acta Palaeontologica Polonica, 48(2), 235–259 Licencja...

Nowa strona

== Opis ==
Czaszka okazu typowego sinornitomima. Źródło: Kobayashi i Lü, 2003

Kobayashi, Y. & Lü, J.−C. (2003) "A new ornithomimid dinosaur with gregarious habits from the Late Cretaceous of China" Acta Palaeontologica Polonica, 48(2), 235–259

Licencja: CC BY 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Plik:Sinornithomimus skeletal.jpg

2026-11-08T16:06:21Z

Paweł przesłał Plik:Sinornithomimus skeletal.jpg Holotyp i młody osobnik ''Sinornithomimus'' IVPP−V11797−11. Skala = 30 cm. Źródło: Kobayashi i Lü, 2003. Kobayashi, Y. & Lü, J.−C. (2003) "A new ornithomimid dinosaur with gregarious habits from the Late Cretaceous of China" Acta Palaeonto...

Nowa strona

== Opis ==
Holotyp i młody osobnik ''Sinornithomimus'' IVPP−V11797−11. Skala = 30 cm. Źródło: Kobayashi i Lü, 2003.

Kobayashi, Y. & Lü, J.−C. (2003) "A new ornithomimid dinosaur with gregarious habits from the Late Cretaceous of China" Acta Palaeontologica Polonica, 48(2), 235–259

Licencja: CC BY 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Plik:Sinornithomimus.jpg

2026-11-08T15:54:43Z

Paweł przesłał Plik:Sinornithomimus.jpg Rekonstrukcja ''Sinornithomimus''. Autor: FunkMonk (Michael B. H.). Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sinornithomimus.jpg Licencja: CC BY-SA 3.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Sinornithomimus''. Autor: FunkMonk (Michael B. H.).

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sinornithomimus.jpg

Licencja: CC BY-SA 3.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.en

Plik:Tyrannotitan chubutensis, Museo Egidio Feruglio.jpg

2026-11-08T15:49:47Z

Paweł przesłał Plik:Tyrannotitan chubutensis, Museo Egidio Feruglio.jpg Zrekonstruowany szkielet ''Tyrannotitan''. Fot. Jl FilpoC. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tyrannotitan_chubutensis,_Museo_Egidio_Feruglio.jpg Licencja: CC BY-SA 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Zrekonstruowany szkielet ''Tyrannotitan''. Fot. Jl FilpoC.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tyrannotitan_chubutensis,_Museo_Egidio_Feruglio.jpg

Licencja: CC BY-SA 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Plik:Tyrannotitan skull reconstruction.png

2026-11-08T15:47:39Z

Paweł przesłał Plik:Tyrannotitan skull reconstruction.png Rekonstrukcja czaszki ''Tyrannotitan''. Na biało zostały zaznaczone odnalezione kości. Autor: Eotyrannu5. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tyrannotitan_skull_reconstruction.png Licencja: CC BY-SA 4.0 https://creativecommons.org/l...

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja czaszki ''Tyrannotitan''. Na biało zostały zaznaczone odnalezione kości. Autor: Eotyrannu5.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tyrannotitan_skull_reconstruction.png

Licencja: CC BY-SA 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Plik:Tyrannotitan chubutensis.png

2026-11-08T15:44:47Z

Paweł przesłał Plik:Tyrannotitan chubutensis.png Rekonstrukcja ''Tyrannotitan''. Autor: Connor Ashbridge. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tyrannotitan_chubutensis.png Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Tyrannotitan''. Autor: Connor Ashbridge.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tyrannotitan_chubutensis.png

Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Sinotyrannus

2026-11-07T19:08:36Z

Podgląd zmian

@@ Linia 96: / Linia 96: @@
 [[Plik:Tethyshadros_insularis_1.JPG|300px|thumb|right|Holotyp - zbliżenie. Autor zdjęcia: "Ghedoghedo" [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tethyshadros_insularis_1.JPG].]]
-Jest ona duża i bardziej wydłużona niż u większości [[hadrozauryd]]ów (jedynie ''[[Edmontosaurus]]'' ''annectens'' mógł mieć bardziej wydłużoną). W ogólnym zarysie przypomina najbardziej bazalnego hadrozauroida ''[[Mantellisaurus]]'' i jego prawdopodobnego młodszego synonima ''[[Dollodon]]''. Okna podskroniowe (znajdujące się za oczodołami) są duże i niemal prostokątne oraz prawie dwukrotnie większe od oczodołów. Dziób na górnej szczęce wystawał do przodu, a jego ząbkowanie jest wyjątkowo silnie rozwinięte - wyrostki/ząbki kości przedszczękowej są bardzo duże, smukłe i spiczaste a największy jest położony najbardziej z przodu (w okolicy spojenia). Oczy były osłonięte przez cienką kość nadoczodołową, która występuje w wielu bazalnych [[hadrozauroid]]ów i bardziej prymitywnych [[Iguanodontia|iguanodontów]] (oraz u wielu innych [[Ornithischia|ptasiomiednicznych]]; jest ona zrośnięta z kością przedczołową i zaoczodołową u bardziej zaawansowanych hadrozauroidów). Kość jarzmowa jest bardzo długa, smukła i bez brzusznego kołnierza. Jej wyrostki tylne i górne ponad dwukrotnie dłuższe od wyrostków przednich.
+Jest ona duża i bardziej wydłużona niż u większości [[hadrozauryd]]ów (jedynie ''[[Edmontosaurus]]'' ''annectens'' mógł mieć bardziej wydłużoną). W ogólnym zarysie przypomina najbardziej bazalnego hadrozauroida ''[[Mantellisaurus]]'' i jego prawdopodobnego młodszego synonima ''[[Dollodon]]''. Okna podskroniowe (znajdujące się za oczodołami) są duże i niemal prostokątne oraz prawie dwukrotnie większe od oczodołów. Dziób na górnej szczęce wystawał do przodu, a jego ząbkowanie jest wyjątkowo silnie rozwinięte - wyrostki/ząbki kości przedszczękowej są bardzo duże, smukłe i spiczaste a największy jest położony najbardziej z przodu (w okolicy spojenia). Struktury te prawdopodobnie były podstawą keratynowego dzioba, który rozmiarami i złożonością morfologiczną przewyższał leżące pod nim kości. Badania za pomocą mikrotomografii komputerowej ujawniły też rozległą sieć naczyniową, co wskazuje na funkcje somatyczno-sensoryczne analogiczne do dzioba ptaków. Gęste unaczynienie może również świadczyć o funkcji termoregulacyjnej poprzez wymianę ciepła między nozdrzami a dziobem (Muscioni i in., 2026). Oczy były osłonięte przez cienką kość nadoczodołową, która występuje w wielu bazalnych [[hadrozauroid]]ów i bardziej prymitywnych [[Iguanodontia|iguanodontów]] (oraz u wielu innych [[Ornithischia|ptasiomiednicznych]]; jest ona zrośnięta z kością przedczołową i zaoczodołową u bardziej zaawansowanych hadrozauroidów). Kość jarzmowa jest bardzo długa, smukła i bez brzusznego kołnierza. Jej wyrostki tylne i górne ponad dwukrotnie dłuższe od wyrostków przednich.
 ===Kończyny===
@@ Linia 123: / Linia 123: @@
 ==Bibliografia==
-<small>Chiarenza, A.A., Fabbri, M., Consorti, L., Muscioni, M., Evans, D.C., Cantalapiera, J.L. & Fanti, F. (2021). "An Italian dinosaur Lagerstätte reveals the tempo and mode of hadrosauriform body size evolution." Scientific Report 11, 23295. [[https://doi.org/10.1038/s41598-021-02490-x]].
+<small>Chiarenza, A.A., Fabbri, M., Consorti, L., Muscioni, M., Evans, D.C., Cantalapiera, J.L. & Fanti, F. (2021). "An Italian dinosaur Lagerstätte reveals the tempo and mode of hadrosauriform body size evolution." Scientific Report 11, 23295. [[doi:10.1038/s41598-021-02490-x]].
-Dalla Vecchia, F.M. (2009) "''Tethyshadros insularis'', a new hadrosauroid dinosaur (Ornithischia) from the Upper Cretaceous of Italy" Journal of Vertebrate Paleontology, 29(4), 1100-1116. doi:10.1671/039.029.0428.
+Dalla Vecchia, F.M. (2009) "''Tethyshadros insularis'', a new hadrosauroid dinosaur (Ornithischia) from the Upper Cretaceous of Italy" Journal of Vertebrate Paleontology, 29(4), 1100-1116. [[doi:10.1671/039.029.0428]].
 McDonald, A.T., Barrett, P.M. & Chapman, S.D. (2010A) "A new basal iguanodont (Dinosauria: Ornithischia) from the Wealden (Lower Cretaceous) of England" Zootaxa, 2569, 1-43.
-McDonald, A.T., Kirkland, J.I., DeBlieux, D.D., Madsen, S.K., Cavin, J., Milner, A.R.C. & Panzarin, L. (2010B) "New Basal Iguanodonts from the Cedar Mountain Formation of Utah and the Evolution of Thumb-Spiked Dinosaurs" PLoS ONE 5(11): e14075. doi:10.1371/journal.pone.0014075
+McDonald, A.T., Kirkland, J.I., DeBlieux, D.D., Madsen, S.K., Cavin, J., Milner, A.R.C. & Panzarin, L. (2010B) "New Basal Iguanodonts from the Cedar Mountain Formation of Utah and the Evolution of Thumb-Spiked Dinosaurs" PLoS ONE 5(11): e14075. [[doi:10.1371/journal.pone.0014075]].
-Prieto-Márquez, A. (2010) "Global phylogeny of hadrosauridae (Dinosauria: Ornithopoda) using parsimony and Bayesian methods" Zoological Journal of the Linnean Society, 2010, 159, 435–502. doi: 10.1111/j.1096-3642.2009.00617.x
+Muscioni, M., Rotatori, F.M., Chiarenza, A.A., Dreossi, D. & Fanti, F. (2026). „The bird-like complexity of hadrosauroid beaks.” Royal Society Open Science.13 (11): 260392. [[doi:10.1098/rsos.260392]].
-Ramírez-Velasco, A.A., Benammi, M., Prieto-Márquez, A., Ortega, J.A. & Hernández-Rivera, R. (2012) "''Huehuecanauhtlus tiquichensis'', a new hadrosauroid dinosaur (Ornithischia: Ornithopoda) from the Santonian (Late Cretaceous) of Michoacán, Mexico" Canadian Journal of Earth Sciences, 49(2), 379-395. doi: 10.1139/E11-062
+Prieto-Márquez, A. (2010) "Global phylogeny of hadrosauridae (Dinosauria: Ornithopoda) using parsimony and Bayesian methods" Zoological Journal of the Linnean Society, 2010, 159, 435–502. [[doi:10.1111/j.1096-3642.2009.00617.x]].
 Paul, G.S. (2010) "The Princeton Field Guide to Dinosaurs" wyd. Princeton University - Princeton i Oxford.</small>

@@ Linia 5: / Linia 5: @@
   |nazwa                  = ''Sinornithomimus'' (sinornitoimim)
   |długość                = ok. 3,8 m <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press. </ref>
-  |masa                   =  150 kg <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
+  |masa                   = 150 kg <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
   |wysokość               = ok. 1,4 m (w biodrach) <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
   |dieta                  = wszystkożerny/roślinożerny
@@ Linia 49: / Linia 49: @@
 ''Sinornithomimus'' był to średniej wielkości przedstawiciel [[Ornithomimosauria]]. Od swoich kuzynów różnił się morfologią czaszki. U [[holotyp|okazu typowego]] mierzy trochę ponad 18 cm i jest poprzecznie zmiażdzona. W jego pysku nie było zębów. Cechą charakterystyczną tego dinozaura była krótka i wygięta szyja. Łopata była długą i cienką kością, jednak swoim rozmiarem ustępowała smukłej kości ramiennej. Kość piszczelowa była najdłuższym elementem kończyny tylnej.
-==Zachowania stadne==
+==Paleobiologia==
 [[Plik:Sinornithomimus_tab.jpg|300px|thumb|right|<small>Rozkład wieku osobników. Z lewej: liczba osobników; z dołu: długość kości udowych. Rdzawy kolor kwadratów oznacza osobniki opisane w badaniu z 2008, a pomarańczowe te wydobyte wcześniej ([[Yoshitsugu Kobayashi|Kobayashi]] i Lü, 2001). Na szaro hipotetyczne osobniki - pisklę i dorosły.</small>]]
-Znaleziono w jednym miejscu prawie trzydzieści osobników. Wszystkie osobniki mieszczą się w przedziale wiekowym od roku do ponad 7 lat a zdecydowanie najwięcej jest osobników w wieku 1-2 lat. Brak nowo wyklutych oraz zupełnie dorosłych. Zwierzęta prawdopodobnie tworzyły stado i zginęły w błocie wysychającego jeziora lub sadzawki. To odkrycie nasuwa przypuszczenie, że młode ornitomimidy oraz prawdopodobnie inne nieptasie dinozaury często żyły w grupach. Jest to inna strategia niż spotykana wśród współczesnych kręgowców lądowych. [[David Varricchio|Varricchio]] i współpracownicy (2008) doszli do wniosku, iż styl życia dinozaurów był mobilny, były one jajorodne, opiekowały się jajami i najmłodszymi osobnikami, a osiągały dojrzałość dość późno - w ciągu kilku lat. Struktura populacji stada sinornitomimów jest podobna do tych u innych roślinożernych dinozaurów i sugeruje wysoką śmiertelność młodych.
+Znaleziono w jednym miejscu prawie trzydzieści osobników. Wszystkie osobniki mieszczą się w przedziale wiekowym od roku do ponad 7 lat a zdecydowanie najwięcej jest osobników w wieku 1-2 lat. Brak nowo wyklutych oraz zupełnie dorosłych. Zwierzęta prawdopodobnie tworzyły stado i zginęły w błocie wysychającego jeziora lub sadzawki. To odkrycie nasuwa przypuszczenie, że młode ornitomimidy oraz prawdopodobnie inne nieptasie dinozaury często żyły w grupach. Jest to inna strategia niż spotykana wśród współczesnych kręgowców lądowych. [[David Varricchio|Varricchio]] i współpracownicy (2008) doszli do wniosku, iż styl życia dinozaurów był mobilny, były one jajorodne, opiekowały się jajami i najmłodszymi osobnikami, a osiągały dojrzałość dość późno - w ciągu kilku lat. Struktura populacji stada sinornitomimów jest podobna do tych u innych roślinożernych dinozaurów i sugeruje wysoką śmiertelność młodych. Jak na niedużego teropoda ''Sinornithomimus'' miał długi okres wzrostu. Dojrzałość płciową prawdopodobnie osiągał w wieku 6-8 lat (Yan i in., 2026).
 ==Systematyka==
@@ Linia 66: / Linia 66: @@
 |-
 |{{V|''S. dongi''}}
-| {{Kpt|Kobayashi}} i {{Kpt|Lü}}, 2003
+| {{Kpt|[[Kobayashi]]}} i {{Kpt|[[Lü]]}}, [[2003]]
 |}
@@ Linia 76: / Linia 76: @@
 Hattori, S., Shibata, M., Kawabe, S., Imai, T., Nishi, H. & Azuma, Y. (2023). "New theropod dinosaur from the Lower Cretaceous of Japan provides critical implications for the early evolution of ornithomimosaurs". Scientific Reports. 13. 13842. [[doi:10.1038/s41598-023-40804-3]]
-Varricchio, D.J., Sereno, P.C., Zhao, X., Tan, L., Wilson, J.A. & Lyon, G.H. (2008) "Mud−trapped herd captures evidence of distinctive dinosaur sociality" Acta Palaeontologica Polonica, 53(4), 567–578.<references/></small>
+Varricchio, D.J., Sereno, P.C., Zhao, X., Tan, L., Wilson, J.A. & Lyon, G.H. (2008) "Mud−trapped herd captures evidence of distinctive dinosaur sociality" Acta Palaeontologica Polonica, 53(4), 567–578.
 [[Kategoria:Dinosauria]]

@@ Linia 15: / Linia 15: @@
 |-
 ! '''Długość''':
-| 9-10 m
+| 9-10,4 m
 |-
@@ Linia 63: / Linia 63: @@
 ==Wstęp==
-''Torvosaurus'' to wielki torwozauryd (?=megalozauryd) z później jury Ameryki Północnej i Europy. W przeciwieństwie do większości teropodów, [[rodzaj]] ten obejmuje dwa [[gatunek|gatunki]]. Jego nazwa oznacza "dziki jaszczur".
+''Torvosaurus'' to wielki torwozauryd (?=megalozauryd) z później jury Ameryki Północnej i Europy. Przez pewien czas uważano, że [[rodzaj]] ten obejmuje dwa [[gatunek|gatunki]], choć najnowsze odkrycia wskazują, że jest to raczej pojedynczy gatunek. Nazwa ''Torvosaurus'' oznacza "dziki jaszczur".
 ==Historia odkryć i badań==
@@ Linia 70: / Linia 70: @@
 W 1992 r. [[Robert Bakker]] i in. opisali nowy gatunek teropoda - ''Edmarka rex'', który obecnie uznaje się przeważnie za młodszy synonim ''T. tanneri'' (m.in. Carrano i in., 2012).
-W [[2006]] roku [[Octavio Mateus]] i współpracownicy przypisali odkryte w Portugalii szczątki czaszki do ''Torvosaurus tanneri''. Jednak [[Matthew Carrano|Carrano]] i in. (2012) zalecali większą ostrożność ze względu na podane niżej wyraźne różnice, i zaklasyfikowali portugalski materiał jako ''Torvosaurus sp.''. Zgodnie z tą sugestią, dwa lata później utworzono drugi gatunek torwozaura - ''T. gurneyi'' ([[Christophe Hendrickx|Hendrickx]] i Mateus, 2014). Gatunki te różnią się ilością zębów w kości szczękowej (''T. gurneyi'' ma ich mniej niż jedenaście, natomiast gatunek amerykański jedenaście do trzynastu) oraz szczegółami budowy kości szczękowej. Później liczba zębów szczękowych jako cecha pozwalająca rozróżnić te dwa taksony została jednak poddana w wątpliwość, gdyż znane kości szczękowe gatunku portugalskiego nie są kompletne, a liczba zębów została oszacowana na podstawie zachowanych fragmentów. Malafaia i in. (2017) na podstawie odkrytej kolejnej niekompletnej kości szczękowej stwierdzili, że liczba zębów szczękowych u ''T. gurneyi'' mogła przekraczać dziesięć. Ponadto jest to cecha zmienna nawet w ramach jednego gatunku.
+W [[2006]] roku [[Octavio Mateus]] i współpracownicy przypisali odkryte w Portugalii szczątki czaszki do ''Torvosaurus tanneri''. Jednak [[Matthew Carrano|Carrano]] i in. (2012) zalecali większą ostrożność ze względu na podane niżej wyraźne różnice, i zaklasyfikowali portugalski materiał jako ''Torvosaurus sp.''. Zgodnie z tą sugestią, dwa lata później utworzono drugi gatunek torwozaura - ''T. gurneyi'' ([[Christophe Hendrickx|Hendrickx]] i Mateus, 2014). Gatunki te różnią się ilością zębów w kości szczękowej (''T. gurneyi'' ma ich mniej niż jedenaście, natomiast gatunek amerykański jedenaście do trzynastu) oraz szczegółami budowy kości szczękowej. Później liczba zębów szczękowych jako cecha pozwalająca rozróżnić te dwa taksony została jednak poddana w wątpliwość, gdyż znane kości szczękowe gatunku portugalskiego nie są kompletne, a liczba zębów została oszacowana na podstawie zachowanych fragmentów. Malafaia i in. (2017) na podstawie odkrytej kolejnej niekompletnej kości szczękowej stwierdzili, że liczba zębów szczękowych u ''T. gurneyi'' mogła przekraczać dziesięć. Ponadto jest to cecha zmienna nawet w ramach jednego gatunku. W 2026 r. opublikowano opis nowego, najbardziej kompletnego okazu z Kolorado. Wskazuje on, że domniemane różnice między dwoma gatunkami torwozaura (liczba zębów i kształt płytek międzyzębowych) wynikają z niekompletności i złego stanu zachowania badanych do tej pory szczątków. Inne drobne różnice mogą zaś być wynikiem zmienności osobniczej. Tym samym ''T. gurneyi'' został uznany za młodszy synonim gatunku typowego (Warner-Cowgill i in., 2026).
 ==Budowa i paleobiologia==
 [[Plik:Torvosaurus_Scott_Hartman.jpg|300px|thumb|right|Szkielet ''Torvosaurus tanneri''. Autor: Scott Hartman [http://www.skeletaldrawing.com/theropods].]]
-''Torvosaurus'' był dużym [[teropod]]em, ocenianym dawniej na 11-12 m długości, choć [[Gregory Paul]] ([[2010]]) daje mu "jedynie" 9 m w przypadku ''T. tanneri'', a Mateus i Hendrickx (2014) - ok. 10 m dla gatunku europejskiego. Jednak nawet takie rozmiary czynią go jednym z największych drapieżników jury, obok m.in ''[[Yangchuanosaurus]]'' czy ''[[Saurophaganax]]''. Poruszał się na dwóch potężnych nogach.  Czaszka była stosunkowo długa i niska, z dość krótkimi oknami przedoczodołowymi i wysokimi oczodołami o spiczastych dolnych końcach. Szczęki były silnie zbudowane, z ostrymi zębami o wydłużonych koronach, dochodzących do trzynastu cm długości, które umożliwiały wyrywanie dużych kawałów mięsa. Przednie kończyny były mocno zbudowane, większe od tyranozaurowych i zakończone trzema ostrymi pazurami. Masywna kość ramienna charakteryzowała się dużym grzebieniem naramienno-piersiowym, świadczącym o silnej muskulaturze. Przedramiona były ponad dwa razy krótsze od ramion (Jensen, 1985).
+''Torvosaurus'' był dużym [[teropod]]em, ocenianym dawniej na 11-12 m długości, choć [[Gregory Paul]] ([[2010]]) daje mu "jedynie" 9 m w przypadku ''T. tanneri'', a Mateus i Hendrickx (2014) - ok. 10 m dla gatunku europejskiego. Warner-Cowgill i in. (2026) oszacowali ''T. tanneri'' na 10,4 m długości. Jednak nawet takie rozmiary czynią torwozaura jednym z największych drapieżników jury, obok m.in ''[[Yangchuanosaurus]]'' czy ''[[Saurophaganax]]''.
 Torwozaur, jako jeden z największych drapieżników swoich czasów, prawdopodobnie polował na dinozaury - stegozaury, zauropody i ornitopody, jak np. ''[[Camptosaurus]]''. Zarówno gatunek europejski, jak i amerykański współwystępowały z kilkoma innymi dużymi teropodami, jak ''[[Allosaurus]]'' czy ''[[Ceratosaurus]]''. Zob. też [[Allosaurus#Paleoekologia]].
@@ Linia 83: / Linia 85: @@
 ===''T. tanneri''===
 [[Plik:Torvosaurus tanner DBi.jpg|300px|thumb|right|Rekonstrukcja ''Torvosaurus tanneri''. Autor: Sdmitrchel [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Torvosaurus_tanner_DBi.jpg].]]
-Długość: 9 m
+Długość: 9-10,4 m
 Masa: 1-2,4 t
@@ Linia 95: / Linia 97: @@
 Materiał kopalny: [[Holotyp]] (BYUVP 2002): kości: ramienne (412, 429 mm), promieniowa (187 mm), łokciowe (225, 229 mm). Hendrickx i Mateus ([[2014]]) dzielą go na [[lektotyp]] (lewa k. ramienna) i [[paralektotyp]] (pozostałości lewej i prawej przedniej kończyny) o takim samym jak holotyp numerze katalogowym.
-[[Paratyp]]y to: BYUVP 2003 (czaszka ~1,31 m) - przednia część żuchwy; BYUVP 2004a-d - kręgi szyjne: fragment piątego, szósty (115 mm), siódmy (123 mm), ósmy (121 mm); BYUVP 2005 - pierwszy kręg grzbietowy (135 mm); BYUVP 2006 - piąty kręg grzbietowy (118 mm); BYUVP 2007 - szósty kręg grzbietowy (~107 mm); BYUVP 2008 - dwunasty kręg grzbietowy; BYUVP 2009 - kręg grzbietowy; BYUVP 2010 - kość śródręcza I (72,3 mm); BYUVP 2011 - kość śródręcza II (117,5 mm); BYUVP 2012 - kość śródręcza III (96,5 mm); BYUVP 2013 - kość biodrowa; BYUVP 2014 - kości łonowe (736 mm); BYUVP 2015 - kość kulszowa (736 mm); BYUVP 2016 - kość piszczelowa (725 mm); BYUVP 2017 - niekompletna kość piszczelowa; BYUVP 2018 - paliczek górnej kończyny I-1 i BYUVP 2020 - pazur górnej kończyny I.
+[[Paratyp]]y to: BYUVP 2003 (czaszka ~1,31 m) - przednia część żuchwy; BYUVP 2004a-d - kręgi szyjne: fragment piątego, szósty (115 mm), siódmy (123 mm), ósmy (121 mm); BYUVP 2005 - pierwszy kręg grzbietowy (135 mm); BYUVP 2006 - piąty kręg grzbietowy (118 mm); BYUVP 2007 - szósty kręg grzbietowy (~107 mm); BYUVP 2008 - dwunasty kręg grzbietowy; BYUVP 2009 - kręg grzbietowy; BYUVP 2010 - kość śródręcza I (72,3 mm); BYUVP 2011 - kość śródręcza II (117,5 mm); BYUVP 2012 - kość śródręcza III (96,5 mm); BYUVP 2013 - kość biodrowa; BYUVP 2014 - kości łonowe (736 mm); BYUVP 2015 - kość kulszowa (736 mm); BYUVP 2016 - kość piszczelowa (725 mm); BYUVP 2017 - niekompletna kość piszczelowa; BYUVP 2018 - paliczek górnej kończyny I-1, BYUVP 5029 – kość skokowa, BYUVP 9620 – kość strzałkowa i BYUVP 9622 – kość piętowa.
-TATE 401, 1002–1005 (''Edmarka rex'') - kość jarzmowa (policzkowa), łopatkowo-krucza i żebra; TATE 0012 z 0012-11 (oficjalnie 1003 - "''Brontoraptor''") - atlas, [[kręg]] osiowy, kość krzyżowa, kręgi ogonowe, szewrony, łopatka, kości krucze, biodrowa, łonowa, kulszowa, udowa, piszczelowa i strzałkowa; FMNH PR 3060 - 3 środkowe fragmenty gastraliów, prawa kość śródręcza III, prawa paliczek "dłoni" III-2, lewa kość śródstopia II-IV i lewy paliczek stopy I-1.
+Prawdopodobnie do tego gatunku należą też okazy: TATE 401, 1002–1005 (''Edmarka rex'') - kość jarzmowa (policzkowa), łopatkowo-krucza i żebra; TATE 0012 z 0012-11 (oficjalnie 1003 - "''Brontoraptor''") - atlas, [[kręg]] osiowy, kość krzyżowa, kręgi ogonowe, szewrony, łopatka, kości krucze, biodrowa, łonowa, kulszowa, udowa, piszczelowa i strzałkowa; FMNH PR 3060 - 3 środkowe fragmenty gastraliów, prawa kość śródręcza III, prawa paliczek "dłoni" III-2, lewa kość śródstopia II-IV i lewy paliczek stopy I-1.
-Do ''T. tanneri'' przypisano też wiele innych kości z różnych części ciała. Nie możemy mieć pewności, czy wszystkie zaliczone do niego skamieliny pochodzą rzeczywiście od tego gatunku. Nawet gdyby wszystkie miały cechy megalozaurydów - a możemy przypuszczać, że nie mają, ponieważ wiele z nich mogło zostać uznanych za ''T. tanneri'' tylko dlatego, że nie pasują do innych dużych teropodów z formacji Morrison (''[[Allosaurus]]'', ''[[Ceratosaurus]]'') - to obecność innego, blisko spokrewnionego zwierzęcia jest całkiem możliwa, zważywszy na to, że osady formacji [[Morrison]] dokumentują kilka milionów lat (występowało tam kilka gatunków allozaurydów i - co jednak zostało przekonująco podważone - także ceratozaurydów).
+Do ''T. tanneri'' przypisano też wiele innych kości z różnych części ciała. Nie możemy mieć pewności, czy wszystkie zaliczone do niego skamieliny pochodzą rzeczywiście od tego gatunku. Nawet gdyby wszystkie miały cechy megalozaurydów - a możemy przypuszczać, że nie mają, ponieważ wiele z nich mogło zostać uznanych za ''T. tanneri'' tylko dlatego, że nie pasują do innych dużych teropodów z formacji Morrison (''[[Allosaurus]]'', ''[[Ceratosaurus]]'') - to obecność innego, blisko spokrewnionego zwierzęcia jest całkiem możliwa, zważywszy na to, że osady formacji [[Morrison]] dokumentują kilka milionów lat (występowało tam kilka gatunków allozaurydów i - co jednak zostało przekonująco podważone - także ceratozaurydów). Jednym z najważniejszych okazów jest CMC VP15575. Obejmuje on fragmenty czaszki i żuchwy (k. szczękową, stawową, przedstawową i nadkątową), kręgi od piątego szyjnego do drugiego ogonowego, większość żeber, gastralia, miednicę i fragmenty tylnych kończyn (Warner-Cowgill i in., 2026).
 Epitet gatunkowy ''tanneri'' honoruje Eldona Tannera, doradcę The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints (Galton i Jensen, 1979).
@@ Linia 129: / Linia 131: @@
 W 2020 r. Soto i in. opisali zęby dużego teropoda z późnojurajskich osadów formacji Tacuarembó w Urugwaju, które mocno przypominały uzębienie torwozaura. Uznali oni również, że do ''Torvosaurus'' powinien zostać przypisany ''"[[Megalosaurus]]" ingens'' - znany tylko z zębów teropod z późnej jury Tanzanii, wcześniej uznawany za bliżej nieokreślonego [[Tetanurae|tetanura]] lub [[Carnosauria|karnozaura]].
-Rauhut i in. (2020) przypisali do ''Torvosaurus'' fragment kości szczękowej z [[kelowej]]u Niemiec. Jeśli ta identyfikacja jest poprawna, rozszerzy zakres czasowy i geograficzny występowania torwozaura.
+Rauhut i in. (2020) przypisali do ''Torvosaurus'' fragment kości szczękowej z [[kelowej]]u Niemiec. Warner-Cowgill i in. (2026) uznali, że szczątki te różnią się od ''T. tanneri'' i mogą reprezentować nowy gatunek torwozaura. Jeśli ta identyfikacja jest poprawna, rozszerzy zakres czasowy i geograficzny występowania omawianego rodzaju.
 ==''Torvosaurus'' w mediach==
@@ Linia 136: / Linia 138: @@
 ==Spis gatunków==
 {| class="wikitable"
-! ''Torvosaurus''
+| {{V|''Torvosaurus''}}
 | {{Kpt|[[Peter Galton|Galton]]}} i {{Kpt|[[James Jensen|Jensen]]}}, [[1979]]
 |-
@@ Linia 145: / Linia 147: @@
 | {{Kpt|Redman}}, [[1995]]
 |-
-! ''T. tanneri''
+| {{V |''T. tanneri''}}
 | {{Kpt|Galton}} i {{Kpt|Jensen}}, 1979
 |-
@@ Linia 154: / Linia 156: @@
 | {{Kpt|Bakker, Kralis, Siegwarth}} i {{Kpt|Filla}}, 1992
 |-
-! ''T. gurneyi''
+| {{V |''T. gurneyi''}}
 | {{Kpt|[[Christophe Hendrickx|Hendrickx]]}} i {{Kpt|[[Octávio Mateus|Mateus]]}}, [[2014]]
 |}
@@ Linia 196: / Linia 200: @@
 Soto, M., Toriño, P. & Perea, D. (2020) "A large sized megalosaurid (Theropoda, Tetanurae) from the late Jurassic of Uruguay and Tanzania." Journal of South American Earth Sciences 98: 102458. [[https://doi.org/10.1016/j.jsames.2019.102458]].
 <References/>

@@ Linia 44: / Linia 44: @@
 ==Materiał kopalny==
-[[Plik:Sinotyrannus kazuoensis skeletal.png|thumb|Sylwetka ''Sinotyrannus'' z zaznaczanymi na biało odnalezionymi kośćmi. Autor: SirBlameson [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sinotyrannus_kazuoensis_skeletal.png
+[[Plik:Sinotyrannus kazuoensis skeletal.png|thumb|Sylwetka ''Sinotyrannus'' z zaznaczanymi na biało odnalezionymi kośćmi wg początkowego stanu wiedzy. Zgodnie z obecnymi ustaleniami szkielet jest niemal kompletny. Autor: SirBlameson [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sinotyrannus_kazuoensis_skeletal.png
 ]]]
-Holotyp (KZV-001) to przednia część czaszki i żuchwy (kości przedszczękowe, niekompletne k. szczękowe, nosowe i zębowe), trzy niekompletne kręgi grzbietowe, kilka żeber grzbietowych, niekompletne kości biodrowe, bliższa część kości łonowej, fragmenty kości łonowej, niekompletne paliczki i pazur przedniej kończyny. Jak podają Zheng i in. (2026) czaszka [[holotyp]]u jest niemal kompletna. Odnalezione kości zaznaczono kolorem biało na ilustracji obok. Okaz ten znajduje się w Bureau of Land and Resources of Kazuo County w prowincji Liaonong. Według Zhenga i współpracowników (2026) wiek osadów, w których odnaleziono szczątki sinotyrana wynosi ok. 124 [[Ma]].
+Holotyp (KZV-001) wg pierwotnych opisów zawierał przednią część czaszki i żuchwy (kości przedszczękowe, niekompletne k. szczękowe, nosowe i zębowe), trzy niekompletne kręgi grzbietowe, kilka żeber grzbietowych, niekompletne kości biodrowe, bliższą część kości łonowej, fragmenty kości łonowej, niekompletne paliczki i pazur przedniej kończyny (zob. ilustrację obok). Jak podają Zheng i in. (2026) dalsze wykopaliska i badania wykazały, że czaszka i szkielet [[holotyp]]u są niemal kompletne.  Okaz ten znajduje się w Bureau of Land and Resources of Kazuo County w prowincji Liaonong. Według Zhenga i współpracowników (2026) wiek osadów, w których odnaleziono szczątki sinotyrana wynosi ok. 124 [[Ma]].
 ==Budowa==
 Czaszka sinotyrana znana jest jedynie fragmentarycznie, jednak wg najnowszych doniesień jest ona niemal kompletna (Zheng i in., 2026). Zachowana część była silnie bocznie spłaszczona i mierzyła 458 mm, co wskazuje, że całkowita długość czaszki mogła wynosić ok. 1 m. Kości przedszczękowe były krótkie i wysokie, jak u późniejszych tyranozaurydów. Nozdrza zewnętrzne były niezwykle duże, długie i owalne. Mierzyły one aż 212 mm, znacznie więcej niż u przedstawicieli [[Tyrannosauridae]]. Kości szczękowe i zębowe nie zachowały się w całości, przez co nie można określić dokładnej liczby zębów. Brzuszna krawędź przedniej części kości szczękowej była nieco wklęsła, co odróżnia sinotyrana od tyranozaurydów, u których krawędź ta była wypukła. Zęby miały piłkowane krawędzie z przodu i tyłu, a struktura ząbkowania była podobna jak u tyranozaurydów (Ji i in., 2009). Jednak wg [[Stephen Brusatte|Brusattego]] i [[Thomas Carr|Carra]] (2016) były one cieńsze niż u późniejszych krewniaków, takich jak ''[[Daspletosaurus]]'' czy ''[[Albertosaurus]]''. Okno przedoczodołowe było duże i miało owalny kształt. Na nosie sinotyrana znajdował się grzebień, tak jak u bazalnych tyranozauroidów ''[[Guanlong]]'' i ''[[Proceratosaurus]]''. Czaszka była płytsza i mniej wytrzymała niż u tyranozaurydów, a mięśnie szczęk słabiej rozwinięte (Brusatte i Carr, 2016). Wg tych autorów ''Sinotyrannus'' prawdopodobnie przypominał przerośniętą wersję [[Guanlong|guanlonga]].
-Nieliczne zachowane kręgi grzbietowe miały wysokie i masywne wyrostki kolczyste, zwrócone pionowo lub nieznacznie ku tyłowi. Trzony w widoku bocznym były prawie prostokątne (Ji i in., 2009).
+Kręgi grzbietowe miały wysokie i masywne wyrostki kolczyste, zwrócone pionowo lub nieznacznie ku tyłowi. Trzony w widoku bocznym były prawie prostokątne (Ji i in., 2009).
 [[Velociraptorinae|welociraptorynów]], ''[[Eotyrannus]]'' i młodych [[Tyrannosauridae|tyranozaurydów]] (Xu i in., 2004).

@@ Linia 91: / Linia 91: @@
 Jeden z najbardziej znanych [[Spinosauridae|spinozaurydów]] i jednocześnie wszystkich nieptasich dinozaurów. Materiał kopalny uległ zniszczeniu podczas II wojny światowej.
+|
-[[Plik:Life reconstruction of Spinosaurus aegyptiacus.png|200px]]
+[[Plik:Spinosaurus aegyptiacus life reconstruction.png|200px]]
 |-
+|

@@ Linia 43: / Linia 43: @@
 ==Materiał kopalny==
 [[Holotyp]] (CGM 81119) to 2 zrośnięte kręgi (?)krzyżowo-ogonowe (''caudal sacral''; prawdopodobnie 5 i 6), pierwszy kręg ogonowy, proksymalny krąg ogonowy, żebra grzbietowe i krzyżowe, niekompletne obie kości łopatkowe, kompletna prawa i niekompletna lewa kość ramienna, dystalna kość śródręcza i kilka(naście) dodatkowych elementów.
@@ Linia 51: / Linia 50: @@
 ''Paralititan'' zamieszkiwał obszary strefy pływowej, porośnięte wysoką roślinnością namorzynową, którą miał się pożywiać. Były to zielone tereny, poprzecinane meandrującymi rzekami, pełne jezior i rozlewisk – istna oaza, gdyż wewnątrz kontynentu panował klimat gorący i suchy.
-Tereny te zamieszkiwało prócz niego wiele zwierząt, takie jak: ryby (liczne rekiny, ryby dwudyszne), płazy (reprezentowane przez liczne żaby), żółwie, plezjozaury, pterozaury (''[[Alanqa]]'', ''[[Coloborhynchus]]''), łuskonośne, krokodylomorfy (''Laganosuchus'', ''Stomatosuchus'') oraz pozostałe 4 gatunki dinozaurów: [[teropod]]y ''[[Bahariasaurus]]'', ''[[Carcharodontosaurus]]'' i ''[[Spinosaurus]]'' oraz zauropod ''[[Aegyptosaurus]]''.
+Tereny te zamieszkiwało prócz niego wiele zwierząt, takie jak: ryby (liczne rekiny, ryby dwudyszne), płazy (reprezentowane przez liczne żaby), żółwie, plezjozaury, pterozaury, łuskonośne, krokodylomorfy (''Laganosuchus'', ''Stomatosuchus'') oraz pozostałe 4 gatunki dinozaurów: [[teropod]]y ''[[Bahariasaurus]]'', ''[[Tameryraptor]]'' i ''[[Spinosaurus]]'' oraz zauropod ''[[Aegyptosaurus]]''. Zobacz również: [[Bahariya#Paleośrodowisko]].
-Istnieją dowody na to, że ''Paralititan'' mógł padać ofiarą ''[[Carcharodontosaurus]]''. Odnaleziono bowiem wśród szczątków tego zauropoda koronę zęba należącego do karcharodontozaura. Prawdopodobnie albo upolował on (nie wiadomo czy sam, czy stadnie) paralitytana, albo spożywał jego padlinę.
+Istnieją dowody na to, że ''Paralititan'' mógł padać ofiarą ''[[Tameryraptor]]''. Odnaleziono bowiem wśród szczątków tego zauropoda koronę zęba należącego do karcharodontozaura. Prawdopodobnie albo upolował on (nie wiadomo czy sam, czy stadnie) paralitytana, albo spożywał jego padlinę.
 ==Rozmiary==