Iguanodon: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Dinozaury.com
Skocz do: nawigacja, szukaj
(Utworzył nową stronę „ wrzucam po kawałeczku i zapisuję bo ostatnio u mnie w b-b jakieś awarie prądu :P <small> {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk" | Autor: | Korekta:...”)
 
Linia 82: Linia 82:
  
 
===Gatunki ważne===
 
===Gatunki ważne===
''I. bernissartensis''
+
====''I. bernissartensis''====
  
 
Długość: > 8 m
 
Długość: > 8 m
Linia 100: Linia 100:
 
[[Gatunek]] typowy iguanodonta. Stał się nim po interwencji [[ICZN]] w [[2000]] roku, kiedy dotychczasowy [[gatunek]] typowy – ''I. anglicus'' – okazał się nie być diagnostyczny. Konieczne było ustalenie nowego gatunku typowego ([[neotyp]]), który miał zastąpić dotychczasowy ([[holotyp]]). W przeciwnym razie wszystkie gatunki iguanodonta, w tym (wówczas potencjalnie) ważne, podzieliłyby los ''I. anglicus'', a więc zostałyby ''[[nomen dubium]]''.
 
[[Gatunek]] typowy iguanodonta. Stał się nim po interwencji [[ICZN]] w [[2000]] roku, kiedy dotychczasowy [[gatunek]] typowy – ''I. anglicus'' – okazał się nie być diagnostyczny. Konieczne było ustalenie nowego gatunku typowego ([[neotyp]]), który miał zastąpić dotychczasowy ([[holotyp]]). W przeciwnym razie wszystkie gatunki iguanodonta, w tym (wówczas potencjalnie) ważne, podzieliłyby los ''I. anglicus'', a więc zostałyby ''[[nomen dubium]]''.
  
Ocenia go na ponad 8 metrów długości i ponad 3 tony ([[Paul]], [[2008]]; [[2010]]).  
+
Ocenia go na ponad 8 metrów długości i ponad 3 tony ([[Paul]], [[2008]]; [[2010]]).
 +
 
 +
===Gatunki przeniesione do innych taksonów (w obrębie których są ważne)===
 +
Patrz: 
  
 
===Gatunki nieważne===
 
===Gatunki nieważne===
  
''I. anglicus''
+
====''I. anglicus''====
  
 
Długość: ? m
 
Długość: ? m
Linia 122: Linia 125:
 
[[Gatunek]] ten był pierwotnym gatunkiem typowym [[rodzaj]]u ''Iguanodon''. [[Mantell]] ustanawiając [[rodzaj]] ''Iguanodon'' ([[1825]]) nie ustanowił gatunku typowego. Zrobił to za niego [[Holl]] ([[1829]]), dodając epitet gatunkowy ''anglicum''. Został on poprawiony na ''anglicus'' przez [[Norman]]a ([[1986]]). Ze względu na brak cech diagnostycznych, obecnie jest uważany za ''[[nomen dubium]]''.
 
[[Gatunek]] ten był pierwotnym gatunkiem typowym [[rodzaj]]u ''Iguanodon''. [[Mantell]] ustanawiając [[rodzaj]] ''Iguanodon'' ([[1825]]) nie ustanowił gatunku typowego. Zrobił to za niego [[Holl]] ([[1829]]), dodając epitet gatunkowy ''anglicum''. Został on poprawiony na ''anglicus'' przez [[Norman]]a ([[1986]]). Ze względu na brak cech diagnostycznych, obecnie jest uważany za ''[[nomen dubium]]''.
  
 +
====''I. phillipsi''====
 +
Nieważny [[gatunek]] znany jedynie z żuchwy z kilkoma/kilkunastoma zębami. To samo zwierzę co jego [[synonim]] - ''[[Priodontognathus]] phillipsi''. Epitet gatunkowy honoruje nijakiego [[Phillips]]a - prawdopodobnie autora m.in. paru gatunków należących do ''[[Cetiosaurus]]''.
 +
 +
====''I. praecursor''====
 +
Najprawdopodobniej chodzi o to samo zwierzę co ''[[Neosodon]] praecursor''. Jest to tzw. "[[takson]] zębowy", tzn. znany jest jedynie z zębów. Opisany przez [[Sauvage]] ([[1876]]), doczekał się nowej nazwy [[rodzaj]]owej 9 lat później.
 +
 +
====''I. hillii''====
 +
[[Gatunek]] nieważny (''[[nomen dubium]]'' lub ''[[nomen nudum]]''). Jest to "[[takson]] zębowy" - na jego skromny materiał kopalny składa się jedynie jeden ząb. Epitet gatunkowy prawdopodobnie honoruje kogoś o nazwisku Hill (bądź Hilli).
 +
 +
====''I. ottingeri''====
 +
[[Gatunek]] ten - w przeciwieństwie do większości gatunków "iguanodonta" - został opisany w drugiej połowie nie XIX, a XX wieku. Kolejny z kolei "[[takson]] zębowy", na którego składają się jedynie zęby. ''[[Nomen dubium]]'', a więc [[takson]] wątpliwy/nieważny.
  
 
==Spis gatunków==
 
==Spis gatunków==
 +
===Gatunki ważne i ich młodsze (nieważne) [[synonim]]y===
 +
{| class="wikitable"
 +
! ''Iguanodon''
 +
| [[Mantell]], [[1825]]
 +
|-
 +
| = ''Iguanosaurus''
 +
| [[Ritgen]], [[1828]]
 +
|-
 +
| = ''Heterosaurus''
 +
| [[Cornuel]], [[1850]]
 +
|-
 +
! ''I. bernissartensis''
 +
| [[Boulenger]], [[1881]]
 +
|-
 +
| ?= ''I. seelyi''
 +
| [[Hulke]], [[1882]]
 +
| = ''[[Dollodon]] seelyi''
 +
| ([[Hulke]], [[1882]]) [[Paul]], [[2008]] ''vide'' [[Carpenter]] i [[Ishida]], [[2010]]
 +
| ?= ''[[Mantellisaurus]] atherfieldensis''
 +
| ([[Hooley]],[[1925]]) [[Paul]], [[2006]]
 +
|-
 +
| = ''Iguanodon seeleyi''
 +
|
 +
| ''[[nomen nudum]]''
 +
|}
 +
 +
===Gatunki przeniesione do innych [[takson]]ów (w obrębie których są ważne)===
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
!
+
| ''I. suessi''
 +
| [[Bunzel]], [[1871]]
 +
| = ''[[Mochlodon]] suessi''
 +
| ([[Bunzel]], [[1871]]) [[Seeley]], [[1881]]
 +
| ?= ''[[Rhabdodon]] priscus''
 +
| [[Matheron]], [[1869]]
 +
|-
 +
| ''I. foxii''
 +
| [[Owen]], [[1873]] lub [[1874]]
 +
| = ''[[Hypshilophodon]] foxii''
 +
| [[Huxley]], [[1869]]
 +
|-
 +
| = ''Iguanodon foxi''
 +
|
 +
| ''[[nomen nudum]]''
 +
|-
 +
| ''I. hoggii''
 +
| [[Owen]], [[1874]]
 +
| = ''[[Owenodon]] hoggii''
 +
| ([[Owen]], [[1874]]) [[Galton]], [[2009]]
 +
| ?''[[nomen dubium]]''
 +
|-
 +
| = ''Iguanodon boggii''
 +
| ([[Owen]], [[1874]])
 +
| ''[[nomen nudum]]''
 +
| = ''Iguanodon hoggi''
 +
| ([[Owen]], [[1874]])
 +
| ''[[nomen nudum]]''
 +
|-
 +
| = ''[[Camptosaurus]] hoggii''
 +
| ([[Owen]], [[1874]]) [[Norman]] i [[Barrett]], [[2002]]
 +
|-
 +
| = ''[[Camptosaurus]] hoggi''
 +
| ([[Owen]], [[1874]]) [[Norman]], [[2004]]
 +
| ''[[nomen nudum]]''
 +
|-
 +
| ''I. prestwichii''
 +
| [[Hulke]], [[1880]]
 +
| = ''[[Cumnoria]] prestwichii''
 +
| ([[Hulke]], [[1880]]) [[Seeley]], [[1888]]
 +
|-
 +
| = ''[[Camptosaurus]] prestwichii''
 +
| ([[Hulke]], [[1880]]) [[Lydekker]], [[1889]]
 +
|-
 +
| = ''Iguanodon prestwichi''
 +
|
 +
| ''[[nomen nudum]]''
 +
|-
 +
| ''I. dawsoni''
 +
| [[Lydekker]], [[1888]]
 +
| = ''[[Barilium]] dawsoni''
 +
| ([[Lydekker]], [[1888]]) [[Norman]], [[2010]]
 +
|-
 +
| = ''[[Torilion]] dawsoni''
 +
| ([[Lydekker]], [[1888]]) [[Carpenter]] i [[Ishida]], [[2010]]
 +
|-
 +
| ''I. fittoni''
 +
| [[Lydekker]], [[1889]]
 +
| = ''[[Hypselospinus]] fittoni''
 +
| ([[Lydekker]], [[1889]]) [[Norman]], [[2010]]
 +
|-
 +
| = ''Iguanodon hollingtonensis''
 +
| [[Lydekker]], [[1889]]
 +
|-
 +
| = ''Iguanodon hollingtoniensis''
 +
|
 +
| ''[[nomen nudum]]''
 +
|-
 +
| = ''[[Wadhurstia]] fittoni''
 +
| ([[Lydekker]], [[1889]]) [[Carpenter]] i [[Ishida]], [[2010]]
 +
|-
 +
| ''I. atherfieldensis''
 +
| [[Hooley]], [[1925]]
 +
| = ''[[Mantellisaurus]] atherfieldensis''
 +
| ([[Hooley]], [[1925]]) [[Paul]], [[2006]]
 +
|-
 +
| = ''Iguanodon mantelli''
 +
| [[Meyer]], [[1832]]
 +
|-
 +
| = ''Heterosaurus neocorniensis''
 +
| [[Cornuel]], [[1850]] [partim]
 +
|-
 +
| = ''[[Vectisaurus]] valdensis''
 +
| [[Hulke]], [[1879]]
 +
| = ''Iguanodon valdensis''
 +
| ([[Hulke]], [[1879]]) [[van der Broeck]], [[1900]]
 +
|-
 +
| = ''[[Sphenospondylus]] gracilis''
 +
| [[Lydekker]], [[1888]]
 +
| = ''Iguanodon gracilis''
 +
| ([[Lydekker]], [[1888]]) [[Steel]], [[1969]]
 +
|-
 +
| ''I. lakotaensis''
 +
| [[Weishampel]] i [[Bjork]], [[1989]]
 +
| = ''[[Dakotadon]] lakotaensis''
 +
| ([[Weishampel]] i [[Bjork]], [[1989]]) [[Paul]], [[2008]]
 +
| ?= ''I. bernissartensis''
 +
|}
  
 +
===Gatunki ważne i ich młodsze (nieważne) [[synonim]]y===
 +
{| class="wikitable"
 +
! ''Iguanodon''
 +
| [[Mantell]], [[1825]]
 +
|-
 +
| = ''Iguanosaurus''
 +
| [[Ritgen]], [[1828]]
 +
|-
 +
| = ''Heterosaurus''
 +
| [[Cornuel]], [[1850]]
 +
|-
 +
! ''I. bernissartensis''
 +
| [[Boulenger]], [[1881]]
 +
|-
 +
| ?= ''I. seelyi''
 +
| [[Hulke]], [[1882]]
 +
| = ''[[Dollodon]] seelyi''
 +
| ([[Hulke]], [[1882]]) [[Paul]], [[2008]] ''vide'' [[Carpenter]] i [[Ishida]], [[2010]]
 +
| ?= ''[[Mantellisaurus]] atherfieldensis''
 +
| ([[Hooley]],[[1925]]) [[Paul]], [[2006]]
 +
|-
 +
| = ''Iguanodon seeleyi''
 +
|
 +
| ''[[nomen nudum]]''
 
|}
 
|}
 +
  
 
==Bibliografia==
 
==Bibliografia==

Wersja z 11:28, 6 kwi 2012

wrzucam po kawałeczku i zapisuję bo ostatnio u mnie w b-b jakieś awarie prądu :P

Autor: Korekta:
Marcin Szermański


Iguanodon (iguanodont)
Długość: > 8 m
Masa: > 3 t
Miejsce występowania: Belgia

(grupa Upper Hainaut)

Czas występowania ok. 128, 3 / 128,3-125 / ok. 125-124 Ma

wczesna kreda ("środkowy" barrem lub późny barrem

lub najwcześniejszy apt)

Systematyka Dinosauria

Ornithischia

Genasauria

Neornithischia

Cerapoda

Ornithopoda

Iguanodontia

Hadrosauriformes

? Hadrosauroidea

Dollodon.jpg

Rekonstrukcja przyżyciowa dollodonta na podstawie rekonstrukcji szkieletu G.S. Paula.

Autor: Stephen O'Connor[1]

Wstęp

Iguanodon ("ząb legwana") to jeden z najbardziej znanych dinozaurów. Jest również jednym z pierwszych opisanych. Jedynie Megalosaurus został opisany (o zaledwie jeden rok) przed iguanodontem. Następnym z kolei opisanym dinozaurem był kolejny "brytyjski" dinozaur, mianowicie Hylaeosaurus (1833).

Nie jest tu brany pod uwagę zauropod "Rutellum", gdyż został nazwany przed klasyfikacją Linneusza (1758), przez co nie jest nazwą naukową (nomen oblitum).

Warto zaznaczyć, iż wszystkie cztery powyższe dinozaury zostały odnalezione na Wyspach Brytyjskich, lecz – co ciekawe – być może jedyny dziś ważny gatunek iguanodonta, a więc I. bernissartensis, żył jedynie w kontynentalnej Europie (Paul, 2008; McDonald, 2012). Na przestrzeni lat (zwłaszcza w latach 2006-2010) dochodziło do rewizji taksonomicznej gatunków iguanodonta, przez co te pewne "brytyjskie" zostały przeniesione do nowo utworzonych rodzajów.

Zawiłość taksonomiczna gatunków

Od momentu nazwania pierwszych skamieniałości przez Mantella (1825) pod nazwą rodzajową Iguanodon, opisano wiele jego gatunków. Obszerna rewizja taksonomiczna Paula (2008) i Normana (2010) rewiduje ważność poszczególnych gatunków, a dla niektórych tworzy nowe nazwy rodzajowe.

Jeszcze w 2008 roku uważane były za diagnostyczne (ważne) 3 gatunki: I. bernissartensis, I. atherfieldensis i I. lakotaensis. Obecnie tylko ten pierwszy jest uważany za ważny gatunek iguanodonta – pozostałe dwa zostały przeniesione do nowych rodzajów. Co ciekawe – i widać tu pewną niekonsekwencję - I. atherfieldensis został już w 2006 roku przeniesiony do nowego rodzaju Mantellisaurus, a formalności tej dokonał… Gregory S. Paul.

Ten sam naukowiec w tej samej pracy (2008) określił wiele gatunków jako niediagnostyczne (nomen dubium) oraz incertae sedis, gdyż nie jest pewna ich przynależność do rodzaju Iguanodon i Iguanodontia w ogóle. Ponadto utworzył dla niektórych nowe rodzaje: Dakotadon i Dollodon.

Z kolei Norman (2010) dla gatunków I. dawsoni oraz I. fittoni (którego zsynonimizował z I. hollingtonensis) utworzył odpowiednio Barillium i Hypselospinus.

Jakby tego było mało, swoje przysłowiowe "3 grosze" dorzuca McDonald (2012), który krytykuje swoich kolegów po fachu, uznając za ważne – z barremuaptu Anglii i Belgii – jedynie Mantellisaurus atherfieldensis i Iguanodon bernissartensis.

Gatunki

Poniżej zestawienie niektórych (ważne i nieważne) gatunków iguanodonta.

Gatunki ważne

I. bernissartensis

Długość: > 8 m

Masa: > 3 t

Czas: wczesna kreda ("środkowy" barrem lub późny barrem lub najwcześniejszy apt; ?ok. 128,3/ 128,3-125/ok. 122-121 Ma)

Miejsce: Belgia

Materiał kopalny:

Lektotyp: IRSNB 1534

Materiał przypisany: wszystkie osobniki z lokalizacji lektotypu.

Gatunek typowy iguanodonta. Stał się nim po interwencji ICZN w 2000 roku, kiedy dotychczasowy gatunek typowy – I. anglicus – okazał się nie być diagnostyczny. Konieczne było ustalenie nowego gatunku typowego (neotyp), który miał zastąpić dotychczasowy (holotyp). W przeciwnym razie wszystkie gatunki iguanodonta, w tym (wówczas potencjalnie) ważne, podzieliłyby los I. anglicus, a więc zostałyby nomen dubium.

Ocenia go na ponad 8 metrów długości i ponad 3 tony (Paul, 2008; 2010).

Gatunki przeniesione do innych taksonów (w obrębie których są ważne)

Patrz:

Gatunki nieważne

I. anglicus

Długość: ? m

Masa: ? t

Czas: wczesna kreda

Miejsce: Wielka Brytania

Materiał kopalny:

Holotyp: zęby

Materiał przypisany: osobniki nazwane pierwotnie Cetiosaurus brevis i Streptospondylus major.

Gatunek ten był pierwotnym gatunkiem typowym rodzaju Iguanodon. Mantell ustanawiając rodzaj Iguanodon (1825) nie ustanowił gatunku typowego. Zrobił to za niego Holl (1829), dodając epitet gatunkowy anglicum. Został on poprawiony na anglicus przez Normana (1986). Ze względu na brak cech diagnostycznych, obecnie jest uważany za nomen dubium.

I. phillipsi

Nieważny gatunek znany jedynie z żuchwy z kilkoma/kilkunastoma zębami. To samo zwierzę co jego synonim - Priodontognathus phillipsi. Epitet gatunkowy honoruje nijakiego Phillipsa - prawdopodobnie autora m.in. paru gatunków należących do Cetiosaurus.

I. praecursor

Najprawdopodobniej chodzi o to samo zwierzę co Neosodon praecursor. Jest to tzw. "takson zębowy", tzn. znany jest jedynie z zębów. Opisany przez Sauvage (1876), doczekał się nowej nazwy rodzajowej 9 lat później.

I. hillii

Gatunek nieważny (nomen dubium lub nomen nudum). Jest to "takson zębowy" - na jego skromny materiał kopalny składa się jedynie jeden ząb. Epitet gatunkowy prawdopodobnie honoruje kogoś o nazwisku Hill (bądź Hilli).

I. ottingeri

Gatunek ten - w przeciwieństwie do większości gatunków "iguanodonta" - został opisany w drugiej połowie nie XIX, a XX wieku. Kolejny z kolei "takson zębowy", na którego składają się jedynie zęby. Nomen dubium, a więc takson wątpliwy/nieważny.

Spis gatunków

Gatunki ważne i ich młodsze (nieważne) synonimy

Iguanodon Mantell, 1825
= Iguanosaurus Ritgen, 1828
= Heterosaurus Cornuel, 1850
I. bernissartensis Boulenger, 1881
?= I. seelyi Hulke, 1882 = Dollodon seelyi (Hulke, 1882) Paul, 2008 vide Carpenter i Ishida, 2010 ?= Mantellisaurus atherfieldensis (Hooley,1925) Paul, 2006
= Iguanodon seeleyi nomen nudum

Gatunki przeniesione do innych taksonów (w obrębie których są ważne)

I. suessi Bunzel, 1871 = Mochlodon suessi (Bunzel, 1871) Seeley, 1881 ?= Rhabdodon priscus Matheron, 1869
I. foxii Owen, 1873 lub 1874 = Hypshilophodon foxii Huxley, 1869
= Iguanodon foxi nomen nudum
I. hoggii Owen, 1874 = Owenodon hoggii (Owen, 1874) Galton, 2009 ?nomen dubium
= Iguanodon boggii (Owen, 1874) nomen nudum = Iguanodon hoggi (Owen, 1874) nomen nudum
= Camptosaurus hoggii (Owen, 1874) Norman i Barrett, 2002
= Camptosaurus hoggi (Owen, 1874) Norman, 2004 nomen nudum
I. prestwichii Hulke, 1880 = Cumnoria prestwichii (Hulke, 1880) Seeley, 1888
= Camptosaurus prestwichii (Hulke, 1880) Lydekker, 1889
= Iguanodon prestwichi nomen nudum
I. dawsoni Lydekker, 1888 = Barilium dawsoni (Lydekker, 1888) Norman, 2010
= Torilion dawsoni (Lydekker, 1888) Carpenter i Ishida, 2010
I. fittoni Lydekker, 1889 = Hypselospinus fittoni (Lydekker, 1889) Norman, 2010
= Iguanodon hollingtonensis Lydekker, 1889
= Iguanodon hollingtoniensis nomen nudum
= Wadhurstia fittoni (Lydekker, 1889) Carpenter i Ishida, 2010
I. atherfieldensis Hooley, 1925 = Mantellisaurus atherfieldensis (Hooley, 1925) Paul, 2006
= Iguanodon mantelli Meyer, 1832
= Heterosaurus neocorniensis Cornuel, 1850 [partim]
= Vectisaurus valdensis Hulke, 1879 = Iguanodon valdensis (Hulke, 1879) van der Broeck, 1900
= Sphenospondylus gracilis Lydekker, 1888 = Iguanodon gracilis (Lydekker, 1888) Steel, 1969
I. lakotaensis Weishampel i Bjork, 1989 = Dakotadon lakotaensis (Weishampel i Bjork, 1989) Paul, 2008 ?= I. bernissartensis

Gatunki ważne i ich młodsze (nieważne) synonimy

Iguanodon Mantell, 1825
= Iguanosaurus Ritgen, 1828
= Heterosaurus Cornuel, 1850
I. bernissartensis Boulenger, 1881
?= I. seelyi Hulke, 1882 = Dollodon seelyi (Hulke, 1882) Paul, 2008 vide Carpenter i Ishida, 2010 ?= Mantellisaurus atherfieldensis (Hooley,1925) Paul, 2006
= Iguanodon seeleyi nomen nudum


Bibliografia

Carpenter, K. and Ishida, Y. (2010) "Early and "Middle" Cretaceous Iguanodonts in Time and Space". Journal of Iberian Geology 36 (2): 145-164.doi:10.5209/rev_JIGE.2010.v36.n2.3.

McDonald, A.T. (2012) "The status of Dollodon and other basal iguanodonts (Dinosauria: Ornithischia) from the upper Wealden beds (Lower Cretaceous) of Europe". Cretaceous Research advance online publication. doi:10.1016/j.cretres.2011.03.002

McDonald, A.T., Wolfe, D.G. & Kirkland, J.I. (2010A) "A new basal hadrosauroid (Dinosauria: Ornithopoda) from the Turonian of New Mexico" Journal of Vertbrate Paleontology, 30(3), 799-812. doi:10.1080/02724631003763516

McDonald, A.T., Barrett, P.M. & Chapman, S.D. (2010B) "A new basal iguanodont (Dinosauria: Ornithischia) from the Wealden (Lower Cretaceous) of England" Zootaxa, 2569, 1–43.

Norman D.B. (2004) Basal Iguanodontia. [w]: David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.): "The Dinosauria". Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press

Norman, D.B. (2010) "A taxonomy of iguanodontian (Dinosauria: Ornithopoda) from the lower Wealden Group (Cretaceous: Valanginian) of southern England". Zootaxa 2489: 47–66.

Paul, G.S. (2008) "A revised taxonomy of the iguanodont dinosaur genera and species". Cretaceous Research 29 (2): 192–216. doi:10.1016/j.cretres.2007.04.009

Paul, G.S. (2010) "The Princeton Field Guide to Dinosaurs" wyd. Princeton University - Princeton i Oxford