Gigantoraptor: Różnice pomiędzy wersjami
m (→Budowa i znaczenie odkrycia) |
|||
| (Nie pokazano 11 wersji utworzonych przez 4 użytkowników) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
{{DISPLAYTITLE:''Gigantoraptor''}} | {{DISPLAYTITLE:''Gigantoraptor''}} | ||
| − | + | {{Opis | |
| − | { | + | |Autor = [[Sebastian Oziemski]], [[Maciej Ziegler]] |
| − | | Autor | + | |Korekta = [[Marcin Szermański]], [[Adrian Tkocz]], [[Kamil Kamiński]], [[Paweł Konarzewski]] |
| − | + | |nazwa = ''Gigantoraptor'' (gigantoraptor) | |
| − | + | |długość = 8 m <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press.</ref> | |
| − | + | |wysokość = 3,2 m (w biodrach) <ref name="Molina-Larramendi"></ref> | |
| − | [[Maciej Ziegler]] | + | |masa = 2 t <ref name="Molina-Larramendi"></ref> |
| − | | [[Marcin Szermański]] | + | |dieta = roślinożerny |
| − | [[Adrian Tkocz]] | + | |miejsce = [[Chiny]] - Region Autonomiczny Mongolii Wewnętrznej |
| − | | | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |- | ||
| − | |||
| − | | | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | | | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | | [[Chiny]] - Region Autonomiczny | ||
| − | Mongolii Wewnętrznej | ||
| − | |||
<small>([[formacja]] [[Iren Dabasu]])</small> | <small>([[formacja]] [[Iren Dabasu]])</small> | ||
| − | | | + | |czas = {{Występowanie|96.5|95.5}} |
| − | + | ok. 96 [[Ma]] <ref> Guo, Z. X., Shi, Y. P., Yang, Y. T., Jiang, S. Q., Li, L. B., & Zhao, Z. G. (2018). "Inversion of the Erlian Basin (NE China) in the early Late Cretaceous: Implications for the collision of the Okhotomorsk Block with East Asia". Journal of Asian Earth Sciences, 154, 49-66. [[doi:10.1016/j.jseaes.2017.12.007]] | |
| − | + | </ref><br> | |
| − | + | <small>[[późna kreda]] ([[cenoman]])</small> | |
| − | <small>[[późna kreda]] ( | + | |systematyka = |
| − | | | + | [[Dinosauria]] |
| − | |||
| − | |||
[[Saurischia]] | [[Saurischia]] | ||
| Linia 51: | Linia 29: | ||
[[Caenagnathoidea]] | [[Caenagnathoidea]] | ||
| − | + | [[Caenagnathidae]] | |
| − | | | + | |grafika = Gigantoraptor Restoration.png |
| − | | | + | |podpis = Rekonstrukcja przyżyciowa ''Gigantoraptor''. Autor: PaleoNeolitic [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gigantoraptor_Restoration.png] |
| − | + | |PorównanieGrupa = | |
| − | |} | + | |PorównanieDługość = |
| − | + | |mapa = | |
| + | }} | ||
==Wstęp== | ==Wstęp== | ||
| − | ''Gigantoraptor erlianensis'' to [[gatunek]] dużego, bardzo ptakopodobnego [[teropod]]a z grupy owiraptorozaurów. | + | ''Gigantoraptor erlianensis'' to [[gatunek]] dużego, bardzo ptakopodobnego [[teropod]]a z grupy owiraptorozaurów żyjacego w [[późna kreda|późnej kredzie]] na terenie dzisiejszych Chin. |
==Etymologia== | ==Etymologia== | ||
| Linia 64: | Linia 43: | ||
==Odkrycie, materiał kopalny i wzrost== | ==Odkrycie, materiał kopalny i wzrost== | ||
| + | [[Plik:Gigantoraptor erlianensis skeletal.png|thumb|Rekonstrukcja szkieletu ''Gigantoraptor''. Na biało zostały zaznaczone odnalezione kości. Autor: Ivan Iofrida [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gigantoraptor_erlianensis_skeletal.png]]] | ||
Pierwszą skamieniałość - kość udową - odkrył przez przypadek [[Xu Xing]] w Saihangaobi (Sunitezuoqi, pustynia Gobi, [[Chiny]]) w kwietniu [[2005]] r., podczas kręcenia japońskiego dokumentu o jednym z jego wcześniejszych odkryć - ''[[Sonidosaurus]]''. Początkowo pomyślano, że jest to kość wcześniej odkrytego tam zauropoda, lecz Xu szybko stwierdził, że pochodzi ona od [[teropod]]a. Jej rozmiary wskazywały, że chodzi o tyranozauroida (w informacjach prasowych mowa o "tyranozaurze", zapisywanym jako "Tyrannosaur"). Później okazało się, że wydobyte kości należały do ogromnego gatunku owiraptorozaura. | Pierwszą skamieniałość - kość udową - odkrył przez przypadek [[Xu Xing]] w Saihangaobi (Sunitezuoqi, pustynia Gobi, [[Chiny]]) w kwietniu [[2005]] r., podczas kręcenia japońskiego dokumentu o jednym z jego wcześniejszych odkryć - ''[[Sonidosaurus]]''. Początkowo pomyślano, że jest to kość wcześniej odkrytego tam zauropoda, lecz Xu szybko stwierdził, że pochodzi ona od [[teropod]]a. Jej rozmiary wskazywały, że chodzi o tyranozauroida (w informacjach prasowych mowa o "tyranozaurze", zapisywanym jako "Tyrannosaur"). Później okazało się, że wydobyte kości należały do ogromnego gatunku owiraptorozaura. | ||
[[Holotyp]] oznaczony LH V0011 to niekompletny szkielet zawierający prawie całą żuchwę, części kręgów przedkrzyżowych (głównie grzbietowych), większość ogona, niemal kompletną prawą łopatkę oraz kończyny, część kości biodrowej i prawie kompletne kości łonowe. | [[Holotyp]] oznaczony LH V0011 to niekompletny szkielet zawierający prawie całą żuchwę, części kręgów przedkrzyżowych (głównie grzbietowych), większość ogona, niemal kompletną prawą łopatkę oraz kończyny, część kości biodrowej i prawie kompletne kości łonowe. | ||
| − | ''Gigantoraptor'' osiągał mniej więcej 8 m długości, 3,5 m wysokości w biodrach oraz 1,4 t masy. Był to młody dorosły osobnik w wieku 11 lat, który osiągnął rozmiary dorosłe mając 7 lat. Rósł szybciej niż inne celurozaury osiągające takie rozmiary (''[[Albertosaurus]]'' i ''[[Gorgosaurus]]''). | + | Tsuihiji i współpracownicy w 2015 roku opisali dużą i niekompletną kość zębową (MPC-D 107/17) przedstawiciela Caenagnathidae z formacji Bayan Shireh. Rozmiarami i morfologią jest zbliżona do ''Gigantoraptor''. Molina Peréz i Larramendi (2019) uważają, że może ona należeć do omawianego rodzaju. |
| + | |||
| + | ''Gigantoraptor'' osiągał mniej więcej 8 m długości, 3,5 m wysokości w biodrach oraz 1,4-3,2 t masy (w zależności od metody obliczenia masy). Był to młody dorosły osobnik w wieku 11 lat, który osiągnął rozmiary dorosłe mając 7 lat. Rósł szybciej niż inne celurozaury osiągające takie rozmiary (''[[Albertosaurus]]'' i ''[[Gorgosaurus]]''). | ||
==Budowa i znaczenie odkrycia== | ==Budowa i znaczenie odkrycia== | ||
| − | ''Gigantoraptor'' miał najdłuższe proporcjonalnie kończyny przednie wśród owiraptorozaurów - ich długość stanowi 60% długości tylnych, które także były bardzo długie. Co nietypowe wśród teropodów, miały podobne proporcje do jego mniejszych kuzynów. Były też wyjątkowo smukłe i "ptasie", co sugeruje, że był najlepszym biegaczem wśród podobnej wielkości [[teropod]]ów. Miał wiele cech niespotykanych u owiraptorozaurów, ale za to znanych u bardziej zaawansowanych maniraptorów. Budową dłoni przypominał bazalne eumaniraptory, a kręgów ogonowych… tytanozaury! ''Gigantoraptor'' | + | Żuchwa ''Gigantoraptor'' mierzyła 46 cm i była bezzębna, a jej budowa jest unikatowa. Kości zębowe były głębokie, a na swoich górnych krawędziach mają parę mocno wykształconych półek, które są dość płaskie. Kość stawowa, kątowa górna oraz wyrostek dziobiasty były ze sobą zrośnięte tworząc tzw. kompleks ASC (articular-surangular-coronoid). Kość kątowa była połączona ze zrośniętymi kośćmi tworzącymi kompleks ASC oraz nadawała kształt dolnemu otworowi żuchwy. Kość kątowa miała kształt łukowaty, zaś wyrostek dziobiasty był niski i okrągły. Różnice w budowie żuchwy przedstawicieli [[Caenagnathidae]] i [[Oviraptoridae]] wynikały z odmiennej diety (Ma i in., 2017). |
| + | |||
| + | ''Gigantoraptor'' miał najdłuższe proporcjonalnie kończyny przednie wśród owiraptorozaurów - ich długość stanowi 60% długości tylnych, które także były bardzo długie. Co nietypowe wśród teropodów, miały podobne proporcje do jego mniejszych kuzynów. Były też wyjątkowo smukłe i "ptasie", co sugeruje, że był najlepszym biegaczem wśród podobnej wielkości [[teropod]]ów. Miał wiele cech niespotykanych u owiraptorozaurów, ale za to znanych u bardziej zaawansowanych maniraptorów. Budową dłoni przypominał bazalne eumaniraptory, a kręgów ogonowych… tytanozaury! ''Gigantoraptor'' wykazywał wiele cech ptasich nieobecnych u mniejszych owiraptorozaurów, co stoi w sprzeczności z trendem zaobserwowanym u innych grup celurozaurów. Wyróżniał się on także mocno wyspecjalizowaną budową (ma bardzo dużą liczbą autapomorfii). Miał dziwaczną i niespotykaną u innych dinozaurów budowę kręgów ogonowych i kości udowej (Xu i in., 2007). Innymi niespotykanymi cechami ''Gigantoraptor'' były skierowana przyśrodkowo II kość śródstopia oraz proporcjonalnie długi czwarty palec stopy (Hao i in., 2026). | ||
Dlaczego gigantoraptor osiągnął aż takie rozmiary? Nie wiemy. Większe zwierzęta potrzebują więcej pożywienia oraz terytorium. Jest ich także mniej, ponieważ reprodukcja zachodzi u nich rzadziej (na przestrzeni czasu) niż u mniejszych zwierząt. ''[[Caudipteryx]]'' i ''Gigantoraptor'', pomimo różnych rozmiarów zamykają wspólnie grupę owiraptorów. Pomimo groźnie wyglądających, niemal 20-centymetrowych szponów, ''Gigantoraptor'' niekoniecznie mógł być drapieżnikiem. W jego menu znajdowały się być może także mięczaki, owoce i nasiona oraz jaja innych dinozaurów. | Dlaczego gigantoraptor osiągnął aż takie rozmiary? Nie wiemy. Większe zwierzęta potrzebują więcej pożywienia oraz terytorium. Jest ich także mniej, ponieważ reprodukcja zachodzi u nich rzadziej (na przestrzeni czasu) niż u mniejszych zwierząt. ''[[Caudipteryx]]'' i ''Gigantoraptor'', pomimo różnych rozmiarów zamykają wspólnie grupę owiraptorów. Pomimo groźnie wyglądających, niemal 20-centymetrowych szponów, ''Gigantoraptor'' niekoniecznie mógł być drapieżnikiem. W jego menu znajdowały się być może także mięczaki, owoce i nasiona oraz jaja innych dinozaurów. | ||
| Linia 81: | Linia 65: | ||
==Spis gatunków== | ==Spis gatunków== | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
| − | + | |{{V|''Gigantoraptor''}} | |
| {{Kpt|[[Xu Xing|Xu]], [[Tan Qingwei|Tan]], [[Wang Jianmin|Wang]], [[Zhao Xijin|Zhao]]}} i {{Kpt|[[Tan Lin|Tan]]}}, [[2007]] | | {{Kpt|[[Xu Xing|Xu]], [[Tan Qingwei|Tan]], [[Wang Jianmin|Wang]], [[Zhao Xijin|Zhao]]}} i {{Kpt|[[Tan Lin|Tan]]}}, [[2007]] | ||
|- | |- | ||
| − | + | |{{V| ''G. erlianensis''}} | |
| − | | {{Kpt|Xu, Tan, Wang, Zhao}} i {{Kpt|Tan}}, 2007 | + | | {{Kpt|[[Xu]], Tan, Wang, Zhao}} i {{Kpt|Tan}}, [[2007]] |
|} | |} | ||
==Bibliografia== | ==Bibliografia== | ||
| − | <small>Lamanna, M.C., Sues, H.-D., Schachner, E.R. & Lyson, T.R. (2014) "A New Large-Bodied Oviraptorosaurian Theropod Dinosaur from the Latest Cretaceous of Western North America" PLoS ONE, 9(3), e92022. [[doi:10.1371/journal.pone.0092022]] | + | <small>Funston, G. F., Persons, W. S., Bradley, G. J., & Currie, P. J. (2015). "New material of the large-bodied caenagnathid ''Caenagnathus collinsi'' from the Dinosaur Park Formation of Alberta, Canada" Cretaceous Research, 54, 179-187. [[doi:10.1016/j.cretres.2014.12.002]]. |
| + | |||
| + | Hao, M., Tan, Q., & Xu, X. (2026). "Postcranial osteology of the giant oviraptorosaur ''Gigantoraptor erlianensis''". Journal of Vertebrate Paleontology e2716748. doi:10.1080/02724634.2026.2716748 | ||
| + | |||
| + | Lamanna, M. C., Sues, H. -D., Schachner, E. R., & Lyson, T. R. (2014) "A New Large-Bodied Oviraptorosaurian Theropod Dinosaur from the Latest Cretaceous of Western North America" PLoS ONE, 9(3), e92022. [[doi:10.1371/journal.pone.0092022]] | ||
| + | |||
| + | Longrich, N. R., Currie, P. J., & Dong, Z .-M. (2010) "A new oviraptorid (Dinosauria: Theropoda) from the Upper Cretaceous of Bayan Mandahu, Inner Mongolia" Palaeontology, 53 (5), 945–960. [[DOI:10.1111/j.1475-4983.2010.00968.x]] | ||
| + | |||
| + | Ma, W., Wang, J., Pittman, M., Tan, Q., Tan, L., Guo, B., & Xu, X. (2017). "Functional anatomy of a giant toothless mandible from a bird-like dinosaur: ''Gigantoraptor'' and the evolution of the oviraptorosaurian jaw". Scientific reports, 7(1), 16247. [https://www.nature.com/articles/s41598-017-15709-7] | ||
| + | |||
| + | Prieto-Márquez, A. & Norell, M. (2010) "Anatomy and relationships of ''Gilmoreosaurus mongoliensis'' (Dinosauria, Hadrosauroidea) from the late Cretaceous of Central Asia" American Museum novitates 3694, 1-49. | ||
| − | + | Tsuihiji, T., Watabe, M., Barsbold, R., & Tsogtbaatar, K. (2015). "A gigantic caenagnathid oviraptorosaurian (Dinosauria: Theropoda) from the Upper Cretaceous of the Gobi Desert, Mongolia". Cretaceous Research, 56, 60-65. [[doi:10.1016/j.cretres.2015.03.007]] | |
| − | + | Yu, Y., Wang, K., Chen, S., Sullivan, C., Wang, S., Wang, P., & Xu, X. (2018). "A new caenagnathid dinosaur from the Upper Cretaceous Wangshi Group of Shandong, China, with comments on size variation among oviraptorosaurs". Scientific Reports, 8. [[doi:10.1038/s41598-018-23252-2]]. | |
| − | Xu, X., Tan, Q., Wang, J., Zhao, X., | + | Xu, X., Tan, Q., Wang, J., Zhao, X., & Tan, L. (2007). "A gigantic bird-like dinosaur from the Late Cretaceous of China." Nature, 447(7146): 844-847. |
http://www.cosmosmagazine.com/node/1387 | http://www.cosmosmagazine.com/node/1387 | ||
| Linia 102: | Linia 96: | ||
http://www.carnegiemnh.org/news/04-oct-dec/121404oviunveil..htm | http://www.carnegiemnh.org/news/04-oct-dec/121404oviunveil..htm | ||
| − | </small> | + | <references/></small> |
[[Kategoria:Dinosauria]] | [[Kategoria:Dinosauria]] | ||
| Linia 114: | Linia 108: | ||
[[Kategoria:Mezozoik]] | [[Kategoria:Mezozoik]] | ||
[[Kategoria:Kreda]] | [[Kategoria:Kreda]] | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Cenoman]] |
| − | |||
Aktualna wersja na dzień 00:35, 7 wrz 2026
| Autor: | Sebastian Oziemski, Maciej Ziegler |
| Korekta: | Marcin Szermański, Adrian Tkocz, Kamil Kamiński, Paweł Konarzewski |
| Gigantoraptor (gigantoraptor) | |
|---|---|
| Długość | 8 m [1] |
| Wysokość | 3,2 m (w biodrach) [1] |
| Masa | 2 t [1] |
| Dieta | roślinożerny |
| Miejsce | Chiny - Region Autonomiczny Mongolii Wewnętrznej |
| Czas |
ok. 96 Ma [2] |
| Systematyka | Dinosauria |
 Rekonstrukcja przyżyciowa Gigantoraptor. Autor: PaleoNeolitic [2] | |
Wstęp
Gigantoraptor erlianensis to gatunek dużego, bardzo ptakopodobnego teropoda z grupy owiraptorozaurów żyjacego w późnej kredzie na terenie dzisiejszych Chin.
Etymologia
Nazwa rodzajowa odnosi się do wielkości tego "raptora". Epitet gatunkowy nadano od miejsca znalezienia - basenu Erlian. Pełna nazwa zwierzęcia oznacza więc "gigantyczny rabuś z Erlian".
Odkrycie, materiał kopalny i wzrost
Pierwszą skamieniałość - kość udową - odkrył przez przypadek Xu Xing w Saihangaobi (Sunitezuoqi, pustynia Gobi, Chiny) w kwietniu 2005 r., podczas kręcenia japońskiego dokumentu o jednym z jego wcześniejszych odkryć - Sonidosaurus. Początkowo pomyślano, że jest to kość wcześniej odkrytego tam zauropoda, lecz Xu szybko stwierdził, że pochodzi ona od teropoda. Jej rozmiary wskazywały, że chodzi o tyranozauroida (w informacjach prasowych mowa o "tyranozaurze", zapisywanym jako "Tyrannosaur"). Później okazało się, że wydobyte kości należały do ogromnego gatunku owiraptorozaura.
Holotyp oznaczony LH V0011 to niekompletny szkielet zawierający prawie całą żuchwę, części kręgów przedkrzyżowych (głównie grzbietowych), większość ogona, niemal kompletną prawą łopatkę oraz kończyny, część kości biodrowej i prawie kompletne kości łonowe.
Tsuihiji i współpracownicy w 2015 roku opisali dużą i niekompletną kość zębową (MPC-D 107/17) przedstawiciela Caenagnathidae z formacji Bayan Shireh. Rozmiarami i morfologią jest zbliżona do Gigantoraptor. Molina Peréz i Larramendi (2019) uważają, że może ona należeć do omawianego rodzaju.
Gigantoraptor osiągał mniej więcej 8 m długości, 3,5 m wysokości w biodrach oraz 1,4-3,2 t masy (w zależności od metody obliczenia masy). Był to młody dorosły osobnik w wieku 11 lat, który osiągnął rozmiary dorosłe mając 7 lat. Rósł szybciej niż inne celurozaury osiągające takie rozmiary (Albertosaurus i Gorgosaurus).
Budowa i znaczenie odkrycia
Żuchwa Gigantoraptor mierzyła 46 cm i była bezzębna, a jej budowa jest unikatowa. Kości zębowe były głębokie, a na swoich górnych krawędziach mają parę mocno wykształconych półek, które są dość płaskie. Kość stawowa, kątowa górna oraz wyrostek dziobiasty były ze sobą zrośnięte tworząc tzw. kompleks ASC (articular-surangular-coronoid). Kość kątowa była połączona ze zrośniętymi kośćmi tworzącymi kompleks ASC oraz nadawała kształt dolnemu otworowi żuchwy. Kość kątowa miała kształt łukowaty, zaś wyrostek dziobiasty był niski i okrągły. Różnice w budowie żuchwy przedstawicieli Caenagnathidae i Oviraptoridae wynikały z odmiennej diety (Ma i in., 2017).
Gigantoraptor miał najdłuższe proporcjonalnie kończyny przednie wśród owiraptorozaurów - ich długość stanowi 60% długości tylnych, które także były bardzo długie. Co nietypowe wśród teropodów, miały podobne proporcje do jego mniejszych kuzynów. Były też wyjątkowo smukłe i "ptasie", co sugeruje, że był najlepszym biegaczem wśród podobnej wielkości teropodów. Miał wiele cech niespotykanych u owiraptorozaurów, ale za to znanych u bardziej zaawansowanych maniraptorów. Budową dłoni przypominał bazalne eumaniraptory, a kręgów ogonowych… tytanozaury! Gigantoraptor wykazywał wiele cech ptasich nieobecnych u mniejszych owiraptorozaurów, co stoi w sprzeczności z trendem zaobserwowanym u innych grup celurozaurów. Wyróżniał się on także mocno wyspecjalizowaną budową (ma bardzo dużą liczbą autapomorfii). Miał dziwaczną i niespotykaną u innych dinozaurów budowę kręgów ogonowych i kości udowej (Xu i in., 2007). Innymi niespotykanymi cechami Gigantoraptor były skierowana przyśrodkowo II kość śródstopia oraz proporcjonalnie długi czwarty palec stopy (Hao i in., 2026).
Dlaczego gigantoraptor osiągnął aż takie rozmiary? Nie wiemy. Większe zwierzęta potrzebują więcej pożywienia oraz terytorium. Jest ich także mniej, ponieważ reprodukcja zachodzi u nich rzadziej (na przestrzeni czasu) niż u mniejszych zwierząt. Caudipteryx i Gigantoraptor, pomimo różnych rozmiarów zamykają wspólnie grupę owiraptorów. Pomimo groźnie wyglądających, niemal 20-centymetrowych szponów, Gigantoraptor niekoniecznie mógł być drapieżnikiem. W jego menu znajdowały się być może także mięczaki, owoce i nasiona oraz jaja innych dinozaurów.
Dzięki odkryciom takim jak gigantoraptor (czy owiraptorozaur z Hell Creek - Anzu), wiemy, iż ptakopodobne teropody nie zawsze były małe, lecz mogły osiągać większe rozmiary. "Odkrycie to dostarcza nam bardzo wielu cennych informacji na temat przebiegu ewolucji ptaków. Dodatkowo skomplikowało ono ten obraz" - mówi Xu Xing.
Początkowe analizy filogenetyczne wskazywały, że Gigantoraptor to bazalny przedstawiciel Oviraptoridae, lecz wg wielu późniejszych jest to bazalny Caenagnathidae.
Spis gatunków
| Gigantoraptor | Xu, Tan, Wang, Zhao i Tan, 2007 |
| G. erlianensis | Xu, Tan, Wang, Zhao i Tan, 2007 |
Bibliografia
Funston, G. F., Persons, W. S., Bradley, G. J., & Currie, P. J. (2015). "New material of the large-bodied caenagnathid Caenagnathus collinsi from the Dinosaur Park Formation of Alberta, Canada" Cretaceous Research, 54, 179-187. doi:10.1016/j.cretres.2014.12.002.
Hao, M., Tan, Q., & Xu, X. (2026). "Postcranial osteology of the giant oviraptorosaur Gigantoraptor erlianensis". Journal of Vertebrate Paleontology e2716748. doi:10.1080/02724634.2026.2716748
Lamanna, M. C., Sues, H. -D., Schachner, E. R., & Lyson, T. R. (2014) "A New Large-Bodied Oviraptorosaurian Theropod Dinosaur from the Latest Cretaceous of Western North America" PLoS ONE, 9(3), e92022. doi:10.1371/journal.pone.0092022
Longrich, N. R., Currie, P. J., & Dong, Z .-M. (2010) "A new oviraptorid (Dinosauria: Theropoda) from the Upper Cretaceous of Bayan Mandahu, Inner Mongolia" Palaeontology, 53 (5), 945–960. DOI:10.1111/j.1475-4983.2010.00968.x
Ma, W., Wang, J., Pittman, M., Tan, Q., Tan, L., Guo, B., & Xu, X. (2017). "Functional anatomy of a giant toothless mandible from a bird-like dinosaur: Gigantoraptor and the evolution of the oviraptorosaurian jaw". Scientific reports, 7(1), 16247. [3]
Prieto-Márquez, A. & Norell, M. (2010) "Anatomy and relationships of Gilmoreosaurus mongoliensis (Dinosauria, Hadrosauroidea) from the late Cretaceous of Central Asia" American Museum novitates 3694, 1-49.
Tsuihiji, T., Watabe, M., Barsbold, R., & Tsogtbaatar, K. (2015). "A gigantic caenagnathid oviraptorosaurian (Dinosauria: Theropoda) from the Upper Cretaceous of the Gobi Desert, Mongolia". Cretaceous Research, 56, 60-65. doi:10.1016/j.cretres.2015.03.007
Yu, Y., Wang, K., Chen, S., Sullivan, C., Wang, S., Wang, P., & Xu, X. (2018). "A new caenagnathid dinosaur from the Upper Cretaceous Wangshi Group of Shandong, China, with comments on size variation among oviraptorosaurs". Scientific Reports, 8. doi:10.1038/s41598-018-23252-2.
Xu, X., Tan, Q., Wang, J., Zhao, X., & Tan, L. (2007). "A gigantic bird-like dinosaur from the Late Cretaceous of China." Nature, 447(7146): 844-847.
http://www.cosmosmagazine.com/node/1387
http://palaeoblog.blogspot.com/2007/06/gigantoraptor-erlianensis-from-china.html
http://www.carnegiemnh.org/news/04-oct-dec/121404oviunveil..htm
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press.
- ↑ Guo, Z. X., Shi, Y. P., Yang, Y. T., Jiang, S. Q., Li, L. B., & Zhao, Z. G. (2018). "Inversion of the Erlian Basin (NE China) in the early Late Cretaceous: Implications for the collision of the Okhotomorsk Block with East Asia". Journal of Asian Earth Sciences, 154, 49-66. doi:10.1016/j.jseaes.2017.12.007
![[2]](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gigantoraptor_Restoration.png){kind=link}
![[1]](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gigantoraptor_erlianensis_skeletal.png){kind=link}