Patagopelta: Różnice pomiędzy wersjami
(Soto-Acuña i in., 2024) |
|||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
{{DISPLAYTITLE: ''Patagopelta''}} | {{DISPLAYTITLE: ''Patagopelta''}} | ||
{{Opis | {{Opis | ||
| − | |Autor = [[Paweł Konarzewski]] | + | |Autor = [[Paweł Konarzewski]], [[Kamil Kamiński]] |
|Korekta = [[Michał Siedlecki]] | |Korekta = [[Michał Siedlecki]] | ||
|nazwa = ''Patagopelta'' (patagopelta) | |nazwa = ''Patagopelta'' (patagopelta) | ||
| − | |długość = ok. 2,2 m | + | |długość = ok. 2,2-3 m |
|wysokość = | |wysokość = | ||
|masa = | |masa = | ||
| Linia 20: | Linia 20: | ||
[[Thyreophora]] | [[Thyreophora]] | ||
| − | [[Ankylosauria]] | + | ?[[Ankylosauria]] |
| − | ? [[Nodosauridae]]/? [[Parankylosauria]] | + | ?[[Nodosauridae]]/? [[Parankylosauria]] |
| − | ? [[Nodosaurinae]] | + | ?[[Nodosaurinae]] |
|grafika = Patagopelta into the water.png | |grafika = Patagopelta into the water.png | ||
|podpis = Rekonstrukcja przyżyciowa ''Patagopelta'' jako nodozauryda. Autor: Gabriel Díaz Yantén [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Patagopelta_into_the_water.png] | |podpis = Rekonstrukcja przyżyciowa ''Patagopelta'' jako nodozauryda. Autor: Gabriel Díaz Yantén [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Patagopelta_into_the_water.png] | ||
| Linia 41: | Linia 41: | ||
Materiał przypisany MACN-PV-RN 1149 to pięć osteoderm. | Materiał przypisany MACN-PV-RN 1149 to pięć osteoderm. | ||
| + | |||
| + | W 2026 r. opisano nowe szczątki patagopelty. Obejmuje on elementy czaszki, kończyn, kręgów, miednicy oraz kolejne osteodermy (Agnolin i in., 2026). | ||
==Budowa== | ==Budowa== | ||
| − | ''Patagopelta'' była niewielkim dinozaurem pancernych dorównującym rozmiarami ''[[Struthiosaurus]]''. Jej ciało pokrywały liczne osteodermy, jednak na końcu ogona nie znajdowała się kostna buława. Od swoich kuzynów różniła się unikalną budową tarczek szyjnych oraz kości udowych. Według autorów opisu miała silnie rozwinięte mięśnie na przedniej powierzchni kości udowej. | + | ''Patagopelta'' była niewielkim dinozaurem pancernych dorównującym rozmiarami ''[[Struthiosaurus]]''. Jej ciało pokrywały liczne osteodermy, jednak na końcu ogona nie znajdowała się kostna buława. Od swoich kuzynów różniła się unikalną budową tarczek szyjnych oraz kości udowych. Według autorów opisu miała silnie rozwinięte mięśnie na przedniej powierzchni kości udowej. Prymitywna budowa miednicy i opancerzenia ogona zbliżały patagopeltę do ''[[Stegouros]]''. Budowa czaszki była zbliżona do bazalnych ankylozaurów - kości były względnie cienkie i słabo zrośnięte, ze słabo rozwiniętą, na ogół płaską ornamentacją. Nie ma dowodów na występowanie kolców czy rogów na czaszce. |
==Systematyka== | ==Systematyka== | ||
| − | Analiza filogenetyczna umieściła patagopeltę jako członka [[klad|kladu]] [[Nodosaurinae]] w obrębie nodozaurydów, jako stosunkowo bliskiego krewniaka [[Texasetes|texasetesa]] | + | Analiza filogenetyczna autorstwa Riguetti i współpracowmników umieściła patagopeltę jako członka [[klad|kladu]] [[Nodosaurinae]] w obrębie nodozaurydów, jako stosunkowo bliskiego krewniaka [[Texasetes|texasetesa]]. Jednakże nowe szczątki późnokredowych ankylozaurów z Patagonii wskazują, że patagopelta mogła być o wiele bardziej [[takson bazalny|bazalnym]] ankylozaurem w obrębie kladu [[Parankylosauria]], obejmującego ankylozaury z terenów dawnej [[Gondwana|Gondwany]] (Agnolín i in., 2024). Podobne wyniki dała analiza Soto-Acuña i in. (20224) - ''Patagopelta'' uplasowała się węwnątrz grupy [[Parankylosauria]]. Również analiza Agnolina i współpracowników (2026) wskazuje na przynależność patagopelty do Parankylosauria, z tą różnicą, że klad ten może nie należeć do Ankylosauria, lecz być siostrzany do [[Eurypoda]]. |
==Etymologia== | ==Etymologia== | ||
| Linia 62: | Linia 64: | ||
==Bibliografia== | ==Bibliografia== | ||
<small> | <small> | ||
| − | Agnolín, F. L., Álvarez Herrera, G., Rolando, M. A., Motta, M.,Rozadilla, S., Verdiquio, L., D'Angelo, J. S., Moyano-Paz, D., Varela, A. N., Sterli, J., Bogan, S., Miner, S., Moreno, R., Ana, Muñoz, G., Isasi, M. P., & Novas, F. E. (2024). "Fossil vertebrates from the Cerro Fortaleza Formation (Upper Cretaceous), Santa Cruz Province, Argentina". Cretaceous Research. 154. 105735. [[doi:10.1016%2Fj.cretres.2023.105735]] | + | Agnolín, F. L., Álvarez Herrera, G., Rolando, M. A., Motta, M., Rozadilla, S., Verdiquio, L., D'Angelo, J. S., Moyano-Paz, D., Varela, A. N., Sterli, J., Bogan, S., Miner, S., Moreno, R., Ana, Muñoz, G., Isasi, M. P., & Novas, F. E. (2024). "Fossil vertebrates from the Cerro Fortaleza Formation (Upper Cretaceous), Santa Cruz Province, Argentina". Cretaceous Research. 154. 105735. [[doi:10.1016%2Fj.cretres.2023.105735]] |
| + | |||
| + | Agnolín, F. L., Rozadilla, S., Marsà , J.G., Álvarez Nogueira, R., Miner, S., Álvarez-Herrera, G., Novas, F.E. & Pol, D. (2026). "New remains of the armored dinosaur Patagopelta cristata Riguetti et al. 2022 (Ornithischia, Parankylosauria) from the Late Cretaceous of Patagonia, Argentina,." HistoricalBiology. [[doi:10.1080/08912963.2025.2583504]]. | ||
Riguetti, F., Pereda-Suberbiola, X., Ponce, D., Salgado, L., Apesteguía, S., Rozadilla, S., & Arbour, V. (2022). "A new small-bodied ankylosaurian dinosaur from the Upper Cretaceous of North Patagonia (Río Negro Province, Argentina)". Journal of Systematic Palaeontology. 20(1): 1-33, 2137441. [[doi:10.1080/14772019.2022.2137441]] | Riguetti, F., Pereda-Suberbiola, X., Ponce, D., Salgado, L., Apesteguía, S., Rozadilla, S., & Arbour, V. (2022). "A new small-bodied ankylosaurian dinosaur from the Upper Cretaceous of North Patagonia (Río Negro Province, Argentina)". Journal of Systematic Palaeontology. 20(1): 1-33, 2137441. [[doi:10.1080/14772019.2022.2137441]] | ||
Wersja z 14:19, 14 sty 2026
| Autor: | Paweł Konarzewski, Kamil Kamiński |
| Korekta: | Michał Siedlecki |
| Patagopelta (patagopelta) | |
|---|---|
| Długość | ok. 2,2-3 m |
| Dieta | roślinożerny |
| Miejsce | Argentyna - Patagonia |
| Czas |
ok. 73-69 Ma |
| Systematyka | Dinosauria |
 Rekonstrukcja przyżyciowa Patagopelta jako nodozauryda. Autor: Gabriel Díaz Yantén [2] | |
Wstęp
Patagopelta to nodozauryd lub parankylozaur żyjący w Argentynie na przełomie kampanu i mastrychtu (późna kreda). Jest to drugi ważny takson ankylozaura pochodzący z Ameryki Południowej.
Materiał kopalny
Holotyp MPCA-SM-78 to fragment tarczki kręgu szyjnego (ang. cervical half-ring element)
Paratypy stanowią różne osteodermy, ząb, kręgi grzbietowe i ogonowe oraz kości udowe.
Materiał przypisany MACN-PV-RN 1149 to pięć osteoderm.
W 2026 r. opisano nowe szczątki patagopelty. Obejmuje on elementy czaszki, kończyn, kręgów, miednicy oraz kolejne osteodermy (Agnolin i in., 2026).
Budowa
Patagopelta była niewielkim dinozaurem pancernych dorównującym rozmiarami Struthiosaurus. Jej ciało pokrywały liczne osteodermy, jednak na końcu ogona nie znajdowała się kostna buława. Od swoich kuzynów różniła się unikalną budową tarczek szyjnych oraz kości udowych. Według autorów opisu miała silnie rozwinięte mięśnie na przedniej powierzchni kości udowej. Prymitywna budowa miednicy i opancerzenia ogona zbliżały patagopeltę do Stegouros. Budowa czaszki była zbliżona do bazalnych ankylozaurów - kości były względnie cienkie i słabo zrośnięte, ze słabo rozwiniętą, na ogół płaską ornamentacją. Nie ma dowodów na występowanie kolców czy rogów na czaszce.
Systematyka
Analiza filogenetyczna autorstwa Riguetti i współpracowmników umieściła patagopeltę jako członka kladu Nodosaurinae w obrębie nodozaurydów, jako stosunkowo bliskiego krewniaka texasetesa. Jednakże nowe szczątki późnokredowych ankylozaurów z Patagonii wskazują, że patagopelta mogła być o wiele bardziej bazalnym ankylozaurem w obrębie kladu Parankylosauria, obejmującego ankylozaury z terenów dawnej Gondwany (Agnolín i in., 2024). Podobne wyniki dała analiza Soto-Acuña i in. (20224) - Patagopelta uplasowała się węwnątrz grupy Parankylosauria. Również analiza Agnolina i współpracowników (2026) wskazuje na przynależność patagopelty do Parankylosauria, z tą różnicą, że klad ten może nie należeć do Ankylosauria, lecz być siostrzany do Eurypoda.
Etymologia
Nazwa rodzajowa Patagopelta to połączenie słowa patago odnoszącego się do miejsca odnalezienia szczątków dinozaura oraz greckiego wyrazu pelta znaczącego "tarcza". Epitet gatunkowy cristata (z języka łacińskiego) oznacza "grzebień". Nawiązuje on do dużych grzebieni znajdujących się na osteodermach szyjnych i kości udowej.
Spis gatunków
| Patagopelta | Riguetti, Pereda-Suberbiola, Ponce, Salgado, Apesteguía, Rozadilla i Arbour, 2022 |
| P. cristata | Riguetti, Pereda-Suberbiola, Ponce, Salgado, Apesteguía, Rozadilla i Arbour, 2022 |
Bibliografia
Agnolín, F. L., Álvarez Herrera, G., Rolando, M. A., Motta, M., Rozadilla, S., Verdiquio, L., D'Angelo, J. S., Moyano-Paz, D., Varela, A. N., Sterli, J., Bogan, S., Miner, S., Moreno, R., Ana, Muñoz, G., Isasi, M. P., & Novas, F. E. (2024). "Fossil vertebrates from the Cerro Fortaleza Formation (Upper Cretaceous), Santa Cruz Province, Argentina". Cretaceous Research. 154. 105735. doi:10.1016/j.cretres.2023.105735
Agnolín, F. L., Rozadilla, S., Marsà , J.G., Álvarez Nogueira, R., Miner, S., Álvarez-Herrera, G., Novas, F.E. & Pol, D. (2026). "New remains of the armored dinosaur Patagopelta cristata Riguetti et al. 2022 (Ornithischia, Parankylosauria) from the Late Cretaceous of Patagonia, Argentina,." HistoricalBiology. doi:10.1080/08912963.2025.2583504.
Riguetti, F., Pereda-Suberbiola, X., Ponce, D., Salgado, L., Apesteguía, S., Rozadilla, S., & Arbour, V. (2022). "A new small-bodied ankylosaurian dinosaur from the Upper Cretaceous of North Patagonia (Río Negro Province, Argentina)". Journal of Systematic Palaeontology. 20(1): 1-33, 2137441. doi:10.1080/14772019.2022.2137441
Soto Acuña, S., Vargas, A.O. & Kaluza, J.A. (2024). "A new look at the first dinosaur discovered in Antarctica: reappraisal of Antarctopelta oliveroi (Ankylosauria: Parankylosauria)". Advances in Polar Science. 35 (1): 78–107. doi:10.12429/j.advps.2023.0036
![[2]](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Patagopelta_into_the_water.png){kind=link}
![[1]](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Patagopelta_Skeletal.svg){kind=link}