Foskeia

Autor:

Kamil Kamiński

---

Foskeia
Długość	0,6-0,7 m
Dieta	roślinożerny
Miejsce	Hiszpania – prowincja Burgos (formacja Castrillo de la Reyna)
Czas	Trias 252 Jura 201,4 Kreda 143,1 66 wczesna kreda (późny barrem – wczesny apt)
Systematyka	Dinosauria Ornithischia Ornithopoda Iguanodontia Rhabdodontomorpha
Rekonstrukcja. Autor: Connor Ashbridge [1]

Wstęp

Foskeia to rodzaj rabdodontomorfa zamieszkującego tereny dzisiejszej Hiszpanii we wczesnej kredzie. Szczątki tego zwierzęcia zostały zebrane w 1998 r. Przez wiele lat było ono znane jako „ornitopod Vegagete”. W 2026 r. Dieudonne i współpracownicy zidentyfikowali dodatkowy materiał i dokonali formalnego opisu oraz nadania nazwy.

Materiał kopalny

Holotyp obejmuje elementy czaszki (fragment dolnej szczęki, fragmenty kości podstawno-klinowej, k. klinowej bocznej, zrośniętych k. przedszczękowych, k. szczękowej z zębami, prawej k. zaoczodołowej, lewej. K. kwadratowo-jarzmowej, prawej k. kwadratowej i lewą k. zaoczodołową), trzony osiemnastu kręgów z różnych części ciała, fragment lewej łopatki, fragment lewej k. ramiennej, zagubione obecnie kości nadgarstka oraz w większości fragmentaryczne kości kończyn tylnych.

Paratyp obejmuje fragmenty czaszki i żuchwy, trzony trzydziestu jeden kręgów, fragmenty obręczy barkowej, miednicy oraz kończyn przednich i tylnych (Dieudonne i in., 2026).

Łącznie znaleziony materiał należy co najmniej do pięciu osobników w różnych stadiach rozwoju, od pisklaka do młodego dorosłego.

Budowa i paleobiologia

Foskeia była jednym z najmniejszych ornitopodów, mierząc zaledwie 65-70 cm długości (Dieudonne i in., 2016). Jedną z jej charakterystycznych cech były zrośnięte kości przedszczękowe i dwa wystające do przodu zęby w każdej z nich. Pierwszy ząb kości zębowej był nitkowaty, pusty i silnie pochylony do tyłu. W efekcie Foskeia nie miała funkcjonalnych zębów z przodu pyska. Staw czaszkowo-żuchwowy był uniesiony. Omawiany dinozaur miał też nietypowe boczno-brzuszne poszerzenie przyczepu mięśnia przywodziciela żuchwy na wyrostku dziobiastym kości zębowej (Dieudonne i in., 2026).

Foskeia w trakcie rozwoju osobniczego przechodziła prawdopodobnie od czworonożności do postawy dwunożnej. Żaden z badanych osobników nie wykazuje linii zatrzymanego wzrostu, co naukowcy interpretują jako dowód bardzo szybkiego, nieprzerwanego wzrostu (Dieudonne i in., 2023). Budowa tylnych kończyn wskazuje, że Foskeia była szybkim biegaczem, co ułatwiało ucieczkę przed drapieżnikami.

Etymologia

Nazwa rodzajowa Foskeia pochodzi z greki i składa się z przedrostka fos („lekki”) oraz drugiego członu skei (od boskein – „żerowanie”). Stanowią one nawiązanie kolejno do lekkiej budowy i niewielkich rozmiarów tego zwierzęcia oraz niecodziennego sposobu żerowania, spowodowanego utratą funkcjonalnych zębów w przedniej części pyska. Epitet gatunkowy pochodzi od starożytnego celtyberyjskiego plemienia Pelendones, zamieszkującego północno-środkową Hiszpanię.

Spis gatunków

Foskeia	Dieudonne, Becerra, Zanesco, Tortosa, Cruzado-Caballero, Stein i Fernandez-Baldor, 2026
F. pelendonum	Dieudonne, Becerra, Zanesco, Tortosa, Cruzado-Caballero, Stein i Fernandez-Baldor, 2026

Bibliografia

Dieudonn_e, P.-E., Tortosa, T., Torcida Fernandez-Baldor, F., Canudo, J. I. & Dıaz-Martınez, I. (2016). „An unexpected early rhabdodontid from Europe (Lower Cretaceous of Salas de los Infantes, Burgos Province, Spain) and a re-examination of basal iguanodontian relationships.” PLoS One, 11, e0156251

Dieudonn_e, P.-E., Torcida Fernandez-Baldor, F. & Stein, K. (2023). „Histogenesis and growth dynamics of the tiny Vegagete rhabdodontomorph hindlimb (Ornithischia, Ornithopoda): paleoecological and evolutionary implications.” Cretaceous Research, 141, 105342.

Dieudonne, P.-M., Becerra, M.G., Zanesco, T., Tortosa, T., Cruzado-Caballero, P., Stein, K. & Fernandez-Baldor, F.T. (2026). „Foskeia pelendonum, a new rhabdodontomorph from the Lower Cretaceous of Salas de los Infantes (Burgos Province, Spain), and a new phylogeny of ornithischian dinosaurs.” Papers in Palaeontology, Vol. 12, Part 1, e70057.