Argentinosaurus

Z Encyklopedia Dinozaury.com
Skocz do: nawigacja, szukaj

Autor: Korekta:
Marcin Szermański

Krzysztof Stuchlik

Maciej Ziegler

Daniel Madzia

Karol Sabath

Tomasz Sokołowski


Argentinosaurus (argentynozaur)
Długość: 30-35 (??37) m
Masa: 50-88(?) t
Miejsce występowania: Argentyna - prowincja Neuquén

(formacja Huincul - grupa Río Limay)

Czas występowania 112-93,5 Ma

przełom wczesnej i późnej kredy (albcenoman)

Systematyka Dinosauria

Saurischia

Sauropodomorpha

Sauropoda

Eusauropoda

Neosauropoda

Macronaria

Titanosauriformes

Somphospondyli

Titanosauria

?? Lithostrotia (?? Andesauroidea)

?? Saltasauridae

?? Opisthocoelicaudiinae

Argentinosaurus.jpg

Stado majestatycznych argentynozaurów. Autor: Raul Martin [2]

Mapa znalezisk:
Wczytywanie mapy…

Wstęp

Argentynozaur to przedstawiciel tytanozaurów żyjący w kredzie na terenie dzisiejszej Argentyny. Był jednym z największych dinozaurów, a często w nienaukowych źródłach - i na stan dzisiejszej wiedzy błędnie - uważa się go za największego dinozaura.

Materiał kopalny

Holotyp o numerze PVPH-1 to: 3 przednie kręgi grzbietowe i 3 tylne (najbardziej przedni bez trzonu kręgu; reszta niekompletna), odcinek krzyżowy zawiera pozostałości kręgów nr I do V (bez ostatniego kręgu krzyżowego) z większością żeber odcinka krzyżowego z prawej strony; duża część fragmentarycznych żeber z odcinka piersiowego i prawa kość piszczelowa (155 cm).

Diagnoza

Uwaga! Poniższy fragment przedstawia szczegółowe dane i może wymagać od Czytelnika znajomości fachowych pojęć anatomicznych.

Wielkich rozmiarów tytanozaur z następującą kombinacją cech: opistoceliczne kręgi grzbietowe zaopatrzone w dobrze rozwinięte hyposphene-hypantria z dodatkowymi połączeniami między nimi. Przednie kręgi grzbietowe z poprzecznymi szerokimi i przedniotylno płaskimi wyrostkami neuralnymi zaopatrzonymi w solidne płytki znajdujące się przed wyrostkami kolczystymi. Środkowe i tylne kręgi grzbietowe z niskimi i szerokimi trzonami z brzusznym przodem prawie płaskim z pleurocelami zlokalizowanymi w przedniej połowie trzonu. Kręgi krzyżowe II do V bardzo zredukowane. Żebra cylindryczne, puste w środku. Kościste macrocells w kręgach krzyżowych i przedkrzyżowych. Smukła kość piszczelowa z krótkim grzbietem goleniowym.

Paleoekologia

Podczas gdy największe znane zauropody Ameryki Północnej żyły w późnej jurze, to największych przedstawicieli tej grupy z Ameryki Południowej znamy z okresu kredowego (Argentinosaurus i późniejszy Puertasaurus). Często sądzi się, że argentynozaur mógł padać ofiarą ogromnego teropoda Giganotosaurus, lecz to błędne myślenie – szczątki giganotozaura są nieco starsze i pochodzą z formacji Candeleros. Jednak odnaleziono innego bardzo dużego teropoda w tych samych pokładach, co argentynozaura: Mapusaurus to bliski krewny Giganotosaurus, który być może z powodzeniem polował na tego ogromnego tytanozaura. Argentinosaurus koegzystował także m.in. z innym mięsożercą, Ilokelesia, rebbachizaurydem Cathartesaura i kilkoma ornitopodami.

Argentinosaurus jest największym znanym roślinożercą zamieszkującym te tereny w owym czasie, więc można przyjąć, że samodzielnie zajmował niszę ekologiczną – był w stanie sięgać po pokarm niedostępny dla innych dinozaurów. Inne zauropody dzielące z nim ekosystemy, jak Cathartesaura, były zbyt małe by mogły z nim konkurować o najwyżej rosnące gałęzie drzew.

Rozmiary

Argentinosaurus to jeden z największych odkrytych zauropodów. Jego fragmentaryczne skamieniałości zostały odnalezione w Argentynie w pokładach datowanych na "środkową" kredę.

Duże wrażenie robią wymiary jego szczątków: jeden z kręgów mierzy 159 cm długości, a kość piszczelowa 155 cm. Nie znamy kości ramieniowej argentynozaura, ale na podstawie stosunku tej kości do piszczeli u Aegyptosaurus to można uznać (o ile Argentinosaurus miał takie same proporcje tych kości długich) że wynosiła ona 181 cm. Jest to niewiele mniej niż u Brachiosaurus (ok. 216 cm), a należy pamiętać, że u argentynozaura kończyny przednie były zapewne wyraźnie krótsze od tylnych.

Plik:Argentinosaurus skeleton.jpg
Zrekonstruowany szkielet argentynozaura wystawiony w Muzeum Historii Naturalnej Senckenberg we Frankfurcie nad Menem. [1]

Mimo okazałych rozmiarów poszczególnych skamieniałości należących do tego tytanozaura, to szacunki wielkości całego zwierzęcia są niepewne. Wydaje się nieco mniejszy od opisanego w 2005 r. Puertasaurus, innego kredowego tytanozaura znanego z fragmentarycznego materiału kopalnego, którego podawane wymiary najczęściej mieszczą się w przedziale 35-40 metrów. Argentynozaur z kolei w momencie opisu był ochrzczony największym zwierzęciem lądowym wszech czasów (ale zob. opisy Amphicoelias i Bruhathkayosaurus). Wczesne rekonstrukcje Paula mówiły o 30-35 m długości i aż 80-100 t wagi. W 2006 roku Carpenter posiłkując się dobrze poznanym tytanozaurem o nazwie Saltasaurus oszacował jego długość na 30 metrów, a Mazzetta i in. (2004) ustalił ciężar na 60-88 t (wg nich najbardziej prawdopodobne są 73 t). Z kolei Paul (2010) podaje 30 m długości i ponad 50 t. Mimo poznanego jedynie w 5% szkieletu tego olbrzyma naukowcy pokusili się o rekonstrukcję całego zwierzęcia na podstawie innych, mniejszych tytanozaurów. Szkielet wystawiony w Muzeum Historii Naturalnej Senckenberg we Frankfurcie nad Menem ma aż 37 metrów długości.

Etymologia

Nazwa rodzajowa Argentinosaurus można przetłumaczyć jako "argentyński jaszczur" bądź "srebrny jaszczur" (łac. argentum, z którego wzięła się nazwa tego państwa, oznacza srebro). Epitet gatunkowy huinculensis wziął się z nazwy znalezienia szczątków - formacji Huincul.

Spis gatunków

Argentinosaurus Bonaparte i Coria, 1993
A. huinculensis Bonaparte i Coria, 1993

Bibliografia

Carballido J.L., Rauhut O.W.M., Pol D., Salgado L. (2011): Osteology and phylogenetic relationships of Tehuelchesaurus benitezii (Dinosauria, Sauropoda) from the Upper Jurassic of Patagonia. The Linnean Society of London, DOI: 10.1111/j.1096-3642.2011.00723.x

Mazzetta, Gerardo V.; Christiansen, Per; Fariña, Richard A. (2004) "Giants and Bizarres: Body Size of Some Southern South American Cretaceous Dinosaurs" Historical Biology 65 (2-4): ss.1–13.

Upchurch P., Barrett P. M., Dodson P. (2004) Sauropoda. [w]: David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.): The Dinosauria. Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press

http://www.dinodata.org/index.php?option=com_content&task=view&id=5932&Itemid=67

http://en.wikipedia.org/wiki/Argentinosaurus

http://www.paleodb.org/cgi-bin/bridge.pl?action=checkTaxonInfo&taxon_no=66645&is_real_user=1

Paul G.S. (2010) "The Princeton Field Guide to Dinosaurs" wyd. Princeton University - Princeton i Oxford