Nipponopelta

Autor:	Stanisław Kopeć
Korekta:	Paweł Konarzewski

---

Nipponopelta (nipponopelta)
Dieta	roślinożerny
Miejsce	Japonia - Hokkaido (formacja Hikagenosawa)
Czas	Trias 252 Jura 201,4 Kreda 143,1 66 ok. 95-94 Ma późna kreda (cenoman)
Systematyka	Dinosauria Ornithischia Thyreophora Ankylosauria Nodosauridae
Tak mogła wyglądać Nipponopelta. Autor: Connor Ashbridge [2]
Mapa znalezisk
Wczytywanie mapy… {"minzoom":false,"maxzoom":false,"mappingservice":"leaflet","width":"auto","height":"350px","centre":false,"title":"","label":"","icon":"","visitedicon":"","lines":[],"polygons":[],"circles":[],"rectangles":[],"wmsoverlay":false,"copycoords":false,"static":false,"zoom":4,"defzoom":14,"layers":["OpenStreetMap"],"overlaylayers":[],"resizable":false,"enablefullscreen":false,"scrollwheelzoom":true,"markercluster":false,"clustermaxzoom":20,"clusterzoomonclick":true,"clustermaxradius":80,"clusterspiderfy":true,"geojson":"","locations":[{"text":"\u003Cb\u003E\u003Cdiv class=\"mw-parser-output\"\u003E\u003Cp\u003Emiejsce odnalezienia \u003Ca href=\"/wiki/Holotyp\" title=\"Holotyp\"\u003Eholotypu\u003C/a\u003E \u003Ci\u003ENipponopelta yezoensis\u003C/i\u003E\n\u003C/p\u003E\u003C/div\u003E\u003C/b\u003E\u003Chr /\u003E\u003Cdiv class=\"mw-parser-output\"\u003E\u003C/div\u003E","title":"miejsce odnalezienia holotypu Nipponopelta yezoensis\n","link":"","lat":43.11966666666700120913446880877017974853515625,"lon":142.15805555555999717398663051426410675048828125,"icon":""}],"imageoverlays":null}

Wstęp

Nipponopelta yezoensis to gatunek dinozaura pancernego z rodziny Nodosauridae, którego szczątki zostały odkryte na japońskiej wyspie Hokkaido w osadach późnokredowej formacji Hikagenosawa. Jest to pierwszy ankylozaur opisany i nazwany z terenu Japonii.

Odkrycie i materiał kopalny

Replika holotypu Nipponopelta. Fot. Ta-tea-two-te-to [1].

Skamieniałości Nipponopelta zostały odkryte przez Eijiro Goto 25 czerwca 1995 roku nad rzeką Omakizawa w mieście Yūbari (wyspa Hokkaido). Część czaszki ankylozaura znajdowała się w wapiennej konkrecji pochodzącej ze skał formacji Hikagenosawa. Goto przekazał swoje znalezisko do Muzeum Miasta Mikasa, gdzie okaz otrzymał numer katalogowy MCM A522. Do oczyszczania szczątków ze skały użyto kwasu mrówkowego, jednak preparację przerwano po odnalezieniu zębów w jamach czaszki. W 2005 roku Manabe i współpracownicy dokonali wstępnego opisu czaszki. Na podstawie budowy czaszki oraz zębów naukowcy przypisali okaz do grupy Nodosauridae. W 2026 roku Oyabu i współautorzy formalnie opisali okaz, nadając mu nazwę Nipponopelta yezoensis. Dzięki zastosowaniu tomografii komputerowej naukowcy zidentyfikowali wcześniej niezauważone struktury anatomiczne. Holotyp (MCM A522) składa się z częściowej czaszki i żuchwy, 22 zębów, niekompletnego pierwszego kręgu szyjnego (atlas) oraz 3 osteodermy.

Budowa i systematyka

Nipponopelta była przeciętnej wielkości nodozaurydem z cielskiem pokrytymi licznymi osteodermami. Czaszka mogła mierzyć 30-35 cm długości. Zęby miały duże korony oraz korzenie o kształcie litery S (Hayakawa i in. 2005; Oyabu i in., 2026). Według analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez autorów badania Nipponopelta jest bliżej spokrewniona z północnoamerykańskimi nodozaurydami (Denversaurus i Pawpawsaurus) niż z azjatyckimi formami (Taohelong).

Etymologia

Nazwa rodzajowa Nipponopelta łączy japońskie słowo 日本 ("Nippon"), oznaczające "Japonię", z greckim słowem πέλτη ("péltē'"), oznaczającym "tarczę". Epitet gatunkowy yezoensis nawiązuje do Yezo, tradycyjnej nazwy wyspy Hokkaido, na której odkryto okaz typowy.

Bibliografia

Hayakawa, H., Manabe, M., & Carpenter, Kenneth. (2005). "Nodosaurid ankylosaur from the Cenomanian of Japan". Journal of Vertebrate Paleontology. 25 (1): 240-245. [3]

Oyabu, S., Kobayashi, Y., Zelenitsky, D. K., Fiorillo, A. R., & Kano, M. (2026). "A new nodosaurid ankylosaur (Dinosauria: Ornithischia) from the Upper Cretaceous Hikagenosawa Formation in Japan reveals dispersal pattern of Asian nodosaurid ankylosaurs". Cretaceous Research 106477. doi:10.1016/j.cretres.2026.106477.