Notohypsilophodon: Różnice pomiędzy wersjami
m |
m |
||
| (Nie pokazano 4 wersji utworzonych przez 2 użytkowników) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | {{ | + | {{DISPLAYTITLE:''Notohypsilophodon''}} |
| − | + | {{Opis | |
| − | }} | + | |Autor = [[Maciej Ziegler]] |
| − | + | |Korekta = [[Krzysztof Lichota]], [[Tomasz Sokołowski]], [[Kamil Kamiński]] | |
| − | { | + | |nazwa = ''Notohypsilophodon'' (notohipsylofodont) |
| − | | Autor | + | |długość = ?ok. 1,3 m |
| − | + | |masa = ?ok. 6 kg | |
| − | + | |wysokość = | |
| − | + | |dieta = roślinożerny | |
| − | | [[Krzysztof Lichota]] | + | |miejsce = [[Argentyna]] - Chubut |
| − | [[Tomasz Sokołowski]] | ||
| − | | | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | | | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | | ? kg | ||
| − | |||
| − | | | ||
| − | |||
| − | | [[Argentyna]] - | ||
<small>(górna część dolnego ogniwa [[Bajo Barreal|formacji Bajo Barreal]])</small> | <small>(górna część dolnego ogniwa [[Bajo Barreal|formacji Bajo Barreal]])</small> | ||
| − | + | |czas = {{Występowanie|96|94}} | |
| − | | | + | ok. 96-94 [[Ma]]<br> |
| − | + | <small>[[późna kreda]] ([[cenoman]])</small> | |
| − | + | |systematyka = [[Dinosauria]] | |
| − | |||
| − | <small> | ||
| − | | | ||
| − | |||
| − | |||
[[Ornithischia]] | [[Ornithischia]] | ||
[[Ornithopoda]] | [[Ornithopoda]] | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| + | [[Iguanodontia]] | ||
| + | |||
| + | ?[[Elasmaria]] | ||
| + | |grafika = Notohypsilodon reconstruction raingerr.png | ||
| + | |podpis = Rekonstrukcja przyżyciowa. Autor: Raingerr. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Notohypsilodon_reconstruction_raingerr.png] | ||
| + | |PorównanieGrupa = | ||
| + | |PorównanieDługość = | ||
| + | |mapa = | ||
| + | }} | ||
==Wstęp== | ==Wstęp== | ||
| − | ''Notohypsilophodon'' to [[rodzaj]] [[bazalny|bazalnego]] ornitopoda żyjącego na terenach współczesnej Argentyny. Prawdopodobnie żywił się roślinami i szybko biegał na dwóch nogach, umykając takim drapieżnikom, jak ''[[Xenotarsosaurus]]'' | + | ''Notohypsilophodon'' to [[rodzaj]] [[bazalny|bazalnego]] ?ornitopoda żyjącego na terenach współczesnej Argentyny. Prawdopodobnie żywił się roślinami i szybko biegał na dwóch nogach, umykając takim drapieżnikom, jak ''[[Xenotarsosaurus]]''. |
==Etymologia== | ==Etymologia== | ||
| − | Nazwa ''Notohypsilophodon'', znaczy tyle co "południowy ''[[Hypsilophodon]]''" (dosłownie "południowy wysoki żeberkowany ząb"). Została ona nadana w odniesieniu do pokrewieństwa i miejsca znalezienia skamieniałości tego zwierzęcia. Epitet gatunkowy nadano od miasta Comodoro Rivadavia, które jako pierwsze w Patagonii wsparło poszukiwaczy skamielin. | + | Nazwa ''Notohypsilophodon'', znaczy tyle co "południowy ''[[Hypsilophodon]]''" (dosłownie "południowy wysoki żeberkowany ząb"). Została ona nadana w odniesieniu do domniemanego pokrewieństwa i miejsca znalezienia skamieniałości tego zwierzęcia. Epitet gatunkowy nadano od miasta Comodoro Rivadavia, które jako pierwsze w Patagonii wsparło poszukiwaczy skamielin. |
==Materiał kopalny== | ==Materiał kopalny== | ||
| − | [[Holotyp]] (UNPSJB-PV 942) to szkielet młodego osobnika zawierający kręgi (4 szyjne, 7 grzbietowych, 4 krzyżowe i 6 ogonowych), fragmenty 4 żeber, niekompletną lewą łopatkę, prawą kość kruczą i ramienną, kości łokciowe, niekompletną lewą kość udową, prawą piszczel i niekompletną lewą, lewą kość strzałkową i niekompletną prawą, prawą kość skokową, lewą kość piętową i 13 paliczków ze stopy wraz z trzema pazurami. Okaz typowy znajduje się w Narodowym Uniwersytecie Patagonii (hiszp. Universidad Nacional de la Patagonia). | + | [[Holotyp]] (UNPSJB-PV 942) to szkielet młodego osobnika zawierający kręgi (4 szyjne, 7 grzbietowych, 4 krzyżowe i 6 ogonowych), fragmenty 4 żeber, niekompletną lewą łopatkę, prawą kość kruczą i ramienną, kości łokciowe, niekompletną lewą kość udową, prawą piszczel i niekompletną lewą, lewą kość strzałkową i niekompletną prawą, prawą kość skokową, lewą kość piętową i 13 paliczków ze stopy wraz z trzema pazurami. Okaz typowy znajduje się w Narodowym Uniwersytecie Patagonii (hiszp. Universidad Nacional de la Patagonia). Osobnik w chwili śmierci nie osiągnął dojrzałości somatycznej oraz płciowej (Ibiru i in., 2025). |
| − | ==Ważność taksonu== | + | ==Ważność taksonu i filogeneza== |
| − | [[Martinez]] wyliczył wiele potencjalnych [[autapomorfia|autapomorfii]] ''Notohysilophodon'', jednak większość z nich ma szerszy zasięg wśród [[Ornithischia]] lub reprezentuje [[plezjomorfia|plezjomorfie]]. Ważność [[takson]]u | + | [[Martinez]] wyliczył wiele potencjalnych [[autapomorfia|autapomorfii]] ''Notohysilophodon'', jednak większość z nich ma szerszy zasięg wśród [[Ornithischia]] lub reprezentuje [[plezjomorfia|plezjomorfie]]. Ważność [[takson]]u była więc przez pewien czas niepewna niepewna ([[Butler]] i in., [[2008]]). Badania Ibricu i in. (2014) wykazały jednak, że był to ważny rodzaj. |
| + | |||
| + | Początkowo ''Notohypsilophodon'' uznano za pierwszego przedstawiciela [[Hypsilophodontidae]] znanego z Ameryki Południowej. Obecnie grupa ta jest uważana za parafiletyczną. Wg Ibricu i in. (2014) był to [[bazalny]] ornitopod. W analizie Boyda ''Notohypsilophodon'' okazał się przedstawicielem [[klad]]u [[Elasmaria]], który znajduje się poza [[Ornithopoda]] i częścią [[Parksosauridae]]. W innych badaniach Elasmaria mieści się najczęściej wewnątrz [[Iguanodontia]]. | ||
==Spis gatunków== | ==Spis gatunków== | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
| − | + | | {{V|''Notohypsilophodon'' }} | |
| − | | [[Martinez]], [[1998]] | + | | {{Kpt|[[Martinez]]}}, [[1998]] |
| − | |||
|- | |- | ||
| − | + | | {{V|''N. comodorensis''}} | |
| − | | Martinez, | + | | {{Kpt|[[Martinez]]}}, [[1998]] |
| − | |||
|} | |} | ||
==Bibliografia== | ==Bibliografia== | ||
| − | <small>Butler, | + | <small>Boyd, C.A. (2015). "The systematic relationships and biogeographic history of ornithischian dinosaurs". PeerJ, 3, e1523. [[doi:10.7717/peerj.1523]]. |
| + | |||
| + | Butler, R. J., Upchurch, P., & Norman, D. B. (2008). "The phylogeny of the ornithischian dinosaurs". Journal of Systematic Palaeontology 6 (1): 1-40. [[doi:10.1017/S1477201907002271]] | ||
| + | |||
| + | Ibiricu, L. M., Cerda, I. A., Caglianone, J. L., Cardozo, N. V., Alvarez, B. N., Cavasin, S. A., & Casal, G. A. (2025). "Basal ornithopods from the south-central Chubut, central Patagonia: evolutionary, paleohistological, and paleoenvironmental considerations". Publicación Electrónica de la Asociación Paleontológica Argentina. 25 (1): 31-48. [[doi:10.5710/PEAPA.15.11.2024.521]] | ||
| + | |||
| + | Ibiricu, L. M., Martínez, R. D., Luna, M., & Casal, G. A. (2014). "A reappraisal of ''Notohypshilophodon comodorensis'' (Ornithischia: Ornithopoda) from the Late Cretaceous of Patagonia, Argentina". Zootaxa. 3786 (4): 401-422. [[doi:10.11646/zootaxa.3786.4.1]]. | ||
| − | + | Paul, G.S. (2010). "The Princeton Field Guide to Dinosaurs", wyd. Princeton University. | |
</small> | </small> | ||
| Linia 80: | Linia 67: | ||
[[Kategoria:Ornithischia]] | [[Kategoria:Ornithischia]] | ||
[[Kategoria:Ornithopoda]] | [[Kategoria:Ornithopoda]] | ||
| + | [[Kategoria:Iguanodontia]] | ||
| + | [[Kategoria:Iguanodontia bazalne]] | ||
[[Kategoria:Ameryka Południowa]] | [[Kategoria:Ameryka Południowa]] | ||
[[Kategoria:Argentyna]] | [[Kategoria:Argentyna]] | ||
| Linia 85: | Linia 74: | ||
[[Kategoria:Kreda]] | [[Kategoria:Kreda]] | ||
[[Kategoria:Cenoman]] | [[Kategoria:Cenoman]] | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
Aktualna wersja na dzień 08:37, 31 gru 2025
| Autor: | Maciej Ziegler |
| Korekta: | Krzysztof Lichota, Tomasz Sokołowski, Kamil Kamiński |
| Notohypsilophodon (notohipsylofodont) | |
|---|---|
| Długość | ?ok. 1,3 m |
| Masa | ?ok. 6 kg |
| Dieta | roślinożerny |
| Miejsce | Argentyna - Chubut
(górna część dolnego ogniwa formacji Bajo Barreal) |
| Czas |
ok. 96-94 Ma |
| Systematyka | Dinosauria |
 Rekonstrukcja przyżyciowa. Autor: Raingerr. [1] | |
Wstęp
Notohypsilophodon to rodzaj bazalnego ?ornitopoda żyjącego na terenach współczesnej Argentyny. Prawdopodobnie żywił się roślinami i szybko biegał na dwóch nogach, umykając takim drapieżnikom, jak Xenotarsosaurus.
Etymologia
Nazwa Notohypsilophodon, znaczy tyle co "południowy Hypsilophodon" (dosłownie "południowy wysoki żeberkowany ząb"). Została ona nadana w odniesieniu do domniemanego pokrewieństwa i miejsca znalezienia skamieniałości tego zwierzęcia. Epitet gatunkowy nadano od miasta Comodoro Rivadavia, które jako pierwsze w Patagonii wsparło poszukiwaczy skamielin.
Materiał kopalny
Holotyp (UNPSJB-PV 942) to szkielet młodego osobnika zawierający kręgi (4 szyjne, 7 grzbietowych, 4 krzyżowe i 6 ogonowych), fragmenty 4 żeber, niekompletną lewą łopatkę, prawą kość kruczą i ramienną, kości łokciowe, niekompletną lewą kość udową, prawą piszczel i niekompletną lewą, lewą kość strzałkową i niekompletną prawą, prawą kość skokową, lewą kość piętową i 13 paliczków ze stopy wraz z trzema pazurami. Okaz typowy znajduje się w Narodowym Uniwersytecie Patagonii (hiszp. Universidad Nacional de la Patagonia). Osobnik w chwili śmierci nie osiągnął dojrzałości somatycznej oraz płciowej (Ibiru i in., 2025).
Ważność taksonu i filogeneza
Martinez wyliczył wiele potencjalnych autapomorfii Notohysilophodon, jednak większość z nich ma szerszy zasięg wśród Ornithischia lub reprezentuje plezjomorfie. Ważność taksonu była więc przez pewien czas niepewna niepewna (Butler i in., 2008). Badania Ibricu i in. (2014) wykazały jednak, że był to ważny rodzaj.
Początkowo Notohypsilophodon uznano za pierwszego przedstawiciela Hypsilophodontidae znanego z Ameryki Południowej. Obecnie grupa ta jest uważana za parafiletyczną. Wg Ibricu i in. (2014) był to bazalny ornitopod. W analizie Boyda Notohypsilophodon okazał się przedstawicielem kladu Elasmaria, który znajduje się poza Ornithopoda i częścią Parksosauridae. W innych badaniach Elasmaria mieści się najczęściej wewnątrz Iguanodontia.
Spis gatunków
| Notohypsilophodon | Martinez, 1998 |
| N. comodorensis | Martinez, 1998 |
Bibliografia
Boyd, C.A. (2015). "The systematic relationships and biogeographic history of ornithischian dinosaurs". PeerJ, 3, e1523. doi:10.7717/peerj.1523.
Butler, R. J., Upchurch, P., & Norman, D. B. (2008). "The phylogeny of the ornithischian dinosaurs". Journal of Systematic Palaeontology 6 (1): 1-40. doi:10.1017/S1477201907002271
Ibiricu, L. M., Cerda, I. A., Caglianone, J. L., Cardozo, N. V., Alvarez, B. N., Cavasin, S. A., & Casal, G. A. (2025). "Basal ornithopods from the south-central Chubut, central Patagonia: evolutionary, paleohistological, and paleoenvironmental considerations". Publicación Electrónica de la Asociación Paleontológica Argentina. 25 (1): 31-48. doi:10.5710/PEAPA.15.11.2024.521
Ibiricu, L. M., Martínez, R. D., Luna, M., & Casal, G. A. (2014). "A reappraisal of Notohypshilophodon comodorensis (Ornithischia: Ornithopoda) from the Late Cretaceous of Patagonia, Argentina". Zootaxa. 3786 (4): 401-422. doi:10.11646/zootaxa.3786.4.1.
Paul, G.S. (2010). "The Princeton Field Guide to Dinosaurs", wyd. Princeton University.
![[1]](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Notohypsilodon_reconstruction_raingerr.png){kind=link}