Alcmonavis: Różnice pomiędzy wersjami
m (→Bibliografia) |
(→Bibliografia) |
||
| (Nie pokazano 2 wersji utworzonych przez 2 użytkowników) | |||
| Linia 33: | Linia 33: | ||
==Wstęp== | ==Wstęp== | ||
| − | ''Alcmonavis'' to rodzaj prymitywnego ptaka, żyjącego w późnej jurze na obszarze dzisiejszych Niemiec. Dzielił on swoje środowisko ze słynnym „praptakiem” - ''[[Archaeopteryx]]''. Początkowo przedstawiono go jako trzynasty okaz archeopteryksa. | + | ''Alcmonavis'' to rodzaj prymitywnego ptaka, żyjącego w późnej jurze na obszarze dzisiejszych Niemiec. Dzielił on swoje środowisko ze słynnym „praptakiem” - ''[[Archaeopteryx]]''. Początkowo przedstawiono go jako trzynasty okaz archeopteryksa, następnie został uznany za osobny rodzaj. Ostatnie badania wskazują jednak, że rzeczywiście mógł to być synonim arxheopteryksa. |
==Etymologia== | ==Etymologia== | ||
| Linia 42: | Linia 42: | ||
==Budowa i paleobiologia== | ==Budowa i paleobiologia== | ||
| − | ''Alcmonavis'' był niedużym, prymitywnym ptakiem. Rozmiarami ciała zdecydowanie przewyższał jednak archeopteryksa. Kość łokciowa alkmonawisa stanowiła 111% długości analogicznej kości największego okazu „praptaka”. Poza tym oba zwierzęta były do siebie podobne, różniły się głównie proporcjami poszczególnych kości. ''Alcmonavis'' cechował się m.in. bardzo dużym grzebieniem naramienno-piersiowym (ang. ''deltopectoral crest'') kości ramiennej, II kością śródręcza wyraźnie masywniejszą od pozostałych oraz bardzo masywnym, zaokrąglonym w przekroju pierwszym paliczkiem drugiego palca dłoni. Pod względem rozwoju ewolucyjnego był on nieco bardziej zaawansowany niż ''[[Archaeopteryx]]''. Prawdopodobnie przewyższał też „praptaka” pod względem zdolności do aktywnego lotu, o czym świadczą m.in. wyraźniejsze miejsca przyczepu mięśni odpowiedzialnych za trzepotanie skrzydłami. | + | ''Alcmonavis'' był niedużym, prymitywnym ptakiem. Rozmiarami ciała zdecydowanie przewyższał jednak archeopteryksa. Kość łokciowa alkmonawisa stanowiła 111% długości analogicznej kości największego okazu „praptaka”. Poza tym oba zwierzęta były do siebie podobne, różniły się głównie proporcjami poszczególnych kości. ''Alcmonavis'' cechował się m.in. bardzo dużym grzebieniem naramienno-piersiowym (ang. ''deltopectoral crest'') kości ramiennej, II kością śródręcza wyraźnie masywniejszą od pozostałych oraz bardzo masywnym, zaokrąglonym w przekroju pierwszym paliczkiem drugiego palca dłoni. Pod względem rozwoju ewolucyjnego był on nieco bardziej zaawansowany niż ''[[Archaeopteryx]]''. Prawdopodobnie przewyższał też „praptaka” pod względem zdolności do aktywnego lotu, o czym świadczą m.in. wyraźniejsze miejsca przyczepu mięśni odpowiedzialnych za trzepotanie skrzydłami. Badania morfometryczne (O'Connor i Marugán-Lobón, 2026) wykazały jednak, że ''Alcmonavis'' jest nieodróżnialny od archeopteryksa, a domniemane różnice wynikają z ontogenezy. |
==Spis gatunków== | ==Spis gatunków== | ||
| Linia 54: | Linia 54: | ||
==Bibliografia== | ==Bibliografia== | ||
| − | <small>Rauhut, O.W.M, Tischlinger, H., Foth, C. (2019). "A non-archaeopterygid avialan theropod from the Late Jurassic of southern Germany". eLife. 8: e43789. [[doi:10.7554/eLife.43789]].</small> | + | <small>O’Connor, J. & Marugán-Lobón, J. (2026). "Evaluating variation in Solnhofen avialans." Biology Letters. 22 (3): 20250601. [[doi:10.1098/rsbl.2025.0601]]. |
| + | |||
| + | Rauhut, O.W.M, Tischlinger, H., Foth, C. (2019). "A non-archaeopterygid avialan theropod from the Late Jurassic of southern Germany". eLife. 8: e43789. [[doi:10.7554/eLife.43789]].</small> | ||
| + | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
[[Kategoria:Avialae]] | [[Kategoria:Avialae]] | ||
[[Kategoria:Avialae bazalne]] | [[Kategoria:Avialae bazalne]] | ||
| − | [[Kategoria:Europa]] | + | [[Kategoria:Europa (ptaki)]] |
| − | [[Kategoria:Niemcy]] | + | [[Kategoria:Niemcy (ptaki)]] |
| − | [[Kategoria:Mezozoik]] | + | [[Kategoria:Mezozoik (ptaki)]] |
| − | [[Kategoria:Jura]] | + | [[Kategoria:Jura (ptaki)]] |
| − | [[Kategoria:Tyton]] | + | [[Kategoria:Tyton (ptaki)]] |
Aktualna wersja na dzień 13:58, 3 kwi 2026
| Autor: | Kamil Kamiński |
| Alcmonavis | |
|---|---|
| Dieta | mięsożerny |
| Miejsce | Niemcy |
| Czas |
ok. 150 Ma |
| Systematyka | Dinosauria |
 Holotyp. Źródło: Rauhut i in., 2019. | |
Wstęp
Alcmonavis to rodzaj prymitywnego ptaka, żyjącego w późnej jurze na obszarze dzisiejszych Niemiec. Dzielił on swoje środowisko ze słynnym „praptakiem” - Archaeopteryx. Początkowo przedstawiono go jako trzynasty okaz archeopteryksa, następnie został uznany za osobny rodzaj. Ostatnie badania wskazują jednak, że rzeczywiście mógł to być synonim arxheopteryksa.
Etymologia
Nazwa Alcmonavis pochodzi od słowa Alcmona, będącego celtyckim oznaczeniem rzeki Altmühl w rejonie Solnhofen w Niemczech, oraz łacińskiego avis („ptak”). Epitet gatunkowy honoruje Rolanda Pöschla, który odkrył szczątki i przewodził pracom wykopaliskowym.
Materiał kopalny
Holotyp (SNSB-BSPG 2017 I 133) to niemal kompletne, częściowo artykułowane prawe skrzydło.
Budowa i paleobiologia
Alcmonavis był niedużym, prymitywnym ptakiem. Rozmiarami ciała zdecydowanie przewyższał jednak archeopteryksa. Kość łokciowa alkmonawisa stanowiła 111% długości analogicznej kości największego okazu „praptaka”. Poza tym oba zwierzęta były do siebie podobne, różniły się głównie proporcjami poszczególnych kości. Alcmonavis cechował się m.in. bardzo dużym grzebieniem naramienno-piersiowym (ang. deltopectoral crest) kości ramiennej, II kością śródręcza wyraźnie masywniejszą od pozostałych oraz bardzo masywnym, zaokrąglonym w przekroju pierwszym paliczkiem drugiego palca dłoni. Pod względem rozwoju ewolucyjnego był on nieco bardziej zaawansowany niż Archaeopteryx. Prawdopodobnie przewyższał też „praptaka” pod względem zdolności do aktywnego lotu, o czym świadczą m.in. wyraźniejsze miejsca przyczepu mięśni odpowiedzialnych za trzepotanie skrzydłami. Badania morfometryczne (O'Connor i Marugán-Lobón, 2026) wykazały jednak, że Alcmonavis jest nieodróżnialny od archeopteryksa, a domniemane różnice wynikają z ontogenezy.
Spis gatunków
| Alcmonavis | Rauhut, Tischlinger i Foth, 2019 |
| A. poeschli | Rauhut, Tischlinger i Foth, 2019 |
Bibliografia
O’Connor, J. & Marugán-Lobón, J. (2026). "Evaluating variation in Solnhofen avialans." Biology Letters. 22 (3): 20250601. doi:10.1098/rsbl.2025.0601.
Rauhut, O.W.M, Tischlinger, H., Foth, C. (2019). "A non-archaeopterygid avialan theropod from the Late Jurassic of southern Germany". eLife. 8: e43789. doi:10.7554/eLife.43789.
