Ligabuesaurus: Różnice pomiędzy wersjami
m |
m (→Budowa i filogeneza) |
||
| (Nie pokazano 1 pośredniej wersji utworzonej przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 8: | Linia 8: | ||
|masa = 18-30 t <ref>Bellardini i in., 2022</ref> | |masa = 18-30 t <ref>Bellardini i in., 2022</ref> | ||
|dieta = roślinożerny | |dieta = roślinożerny | ||
| − | |miejsce = [[Argentyna]] | + | |miejsce = [[Argentyna]] - Neuquén |
| − | <small>([[formacja]] [[Lohan Cura]]) | + | <small>([[formacja]] [[Lohan Cura]] - ogniwo Cullin Grande)</small> |
| − | |czas = {{Występowanie| | + | |czas = {{Występowanie|115|111.4}} |
| − | + | >111,4 [[Ma]] <ref>Maniel, I. J., Almeida, R., Kimbrough, D. L., de la Puente, G. S., Garrido, A. C., Bellardini, F., & Mahoney, J. B. (2026). "Albian zircon U-Pb crystallization ages from tuff beds in the Candeleros and Huincul formations, Neuquén Basin, Argentina". Gondwana Research.[[doi:10.1016/j.gr.2026.06.020]]</ref><br> | |
| − | <small>[[wczesna kreda]] ([[alb]])</small> | + | <small>[[wczesna kreda]] ([[apt]]-[[alb]])</small> |
|systematyka = | |systematyka = | ||
[[Dinosauria]] | [[Dinosauria]] | ||
| Linia 29: | Linia 29: | ||
|grafika = Ligabuesaurus leanzai.jpg | |grafika = Ligabuesaurus leanzai.jpg | ||
| − | |podpis = Model ''Ligabuesaurus''. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ligabuesaurus_leanzai.jpg] | + | |podpis = Model ''Ligabuesaurus''. Fot. Ademar Pereira do Nascimento [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ligabuesaurus_leanzai.jpg] |
|PorównanieGrupa = | |PorównanieGrupa = | ||
|PorównanieDługość = | |PorównanieDługość = | ||
|mapa = | |mapa = | ||
<display_points type="terrain" zoom=3> | <display_points type="terrain" zoom=3> | ||
| − | -39.5922,-69.3969 ~ | + | -39.5922,-69.3969 ~ stanowisko Cerro de los Leones, formacja Lohan Cura |
</display_points> | </display_points> | ||
}} | }} | ||
==Wstęp== | ==Wstęp== | ||
| − | ''Ligabuesaurus'' to [[rodzaj]] dużego [[zauropod]]a z grupy [[ | + | ''Ligabuesaurus'' to [[rodzaj]] dużego [[zauropod]]a z grupy [[Somphospondyli]] żyjącego na terenie Argentyny we [[wczesna kreda|wczesnej kredzie]] ([[apt]] i [[alb]]). Został opisany w [[2006]] roku przez [[Bonaparte|Jose Bonapartego]], [[González Riga|Bernardo Gonzáleza Rigę]] i Sebastiána Apesteguíę. |
==Materiał kopalny== | ==Materiał kopalny== | ||
| − | [[Holotyp]] (MCF-PHV-233) | + | [[Holotyp]] (MCF-PHV-233) to niekompletna kość szczękowa z dziesięcioma zębami, sześć kręgów szyjnych i grzbietowych, fragmentaryczne żebra, lewa i prawa łopatka, lewa kość ramienna, cztery lewe kości śródręcza i prawie kompletna tylna prawa kończyna. W 2022 roku Bellardini i współpracownicy opisali nowe skamieniałości należące do ''Ligabuesaurus'' (m.in. kręgi, żebra, kości obręczy barkowej, miednicy oraz kończyn). |
| − | ==Budowa i | + | ==Budowa i filogeneza== |
| − | Ligabuezaur był dużym dinozaurem roślinożernym | + | Ligabuezaur był dużym dinozaurem roślinożernym charakteryzującym się niespotykaną budową kręgów, kości ramiennej, kruczej oraz stopy. Wyrostki kolczyste tylnych kręgów szyjnych i przednich grzbietowych były blaszkowate i spłaszczone w kierunku przednio-tylnym. Miały one kształt zbliżony do rombu oraz były szersze niż trzony kręgów. Wspomniane kręgi miały również niskie nasady łuków nerwowych, których wysokość wynosiła mniej niż jedna trzecia przedniej powierzchni stawowej. Głowa kości ramiennej rozszerzała się ku tyłowi. W widoku bocznym dolna połowa kości kruczej była czworokątna. Na bliższych, brzusznych powierzchniach kości śródstopia II i III znajdowały się dołki. Kolejny, głębszy dołek znajdował się również na dalszej, brzusznej powierzchni paliczka II-1 stopy (D'Emic, 2012; Bellardini i in., 2022). Według Moliny Péreza i Larramendiego (2020) ''Ligabuesaurus'' był najszybciej poruszającym się tytanozauryformem żyjącym we wczesnej kredzie na terenach Argentyny. Ich zdaniem mógł on osiągał w biegu prędkość 32 km/h. |
| + | |||
| + | [[Bonaparte]] i in. (2006) początkowo uznali ligabuezaura za [[Titanosauria|tytanozaura]], jednak według Bellardiniego i współpracowników (2022) jest bardziej prymitywny i należy do [[Somphospondyli]]. | ||
==Etymologia== | ==Etymologia== | ||
| − | Nazwa rodzajowa ''Ligabuesaurus'' honoruje włoskiego filantropa Giancarlo Ligabue, z greckim przyrostkiem ''sauros'', | + | Nazwa rodzajowa ''Ligabuesaurus'' honoruje włoskiego filantropa Giancarlo Ligabue, z greckim przyrostkiem ''sauros'', które znaczy "jaszczurka" lub "gad". Epitet [[gatunek|gatunkowy]] ''leanzai'' został nadany na cześć geologa Héctora Leanza, który odkrył skamieniałości tego dinozaura. |
==Spis gatunków== | ==Spis gatunków== | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
| − | |{{V| '' Ligabuesaurus ''}} | + | |{{V|''Ligabuesaurus''}} |
| − | | {{Kpt|[[José Bonaparte|Bonaparte]]}}, {{Kpt|[[Bernardo González Riga|González Riga]]}} | + | | {{Kpt|[[José Bonaparte|Bonaparte]]}}, {{Kpt|[[Bernardo González Riga|González Riga]]}} i {{Kpt|[[Sebastián Apesteguía|Apesteguía]]}}, [[2006]] |
|- | |- | ||
| − | |{{V| ''L. leanzai ''}} | + | |{{V|''L. leanzai''}} |
| − | | {{Kpt|Bonaparte}}, {{Kpt|González Riga}} | + | | {{Kpt|[[Bonaparte]]}}, {{Kpt|[[González Riga]]}} i {{Kpt|Apesteguía}}, [[2006]] |
|} | |} | ||
==Bibliografia== | ==Bibliografia== | ||
<small> | <small> | ||
| + | Bellardini, F., Coria, R. A., Pino, D. .A., Windholz, G. J., Baiano, M. A., & Martinelli, A. G. (2022). "Osteology and phylogenetic relationships of ''Ligabuesaurus leanzai'' (Dinosauria: Sauropoda) from the Early Cretaceous of the Neuquén Basin, Patagonia, Argentina". Zoological Journal of the Linnean Society [[doi:10.1093/zoolinnean/zlac003]] | ||
| − | + | Bonaparte, J. F., Gonzaléz Riga, B. J., & Apesteguía, S., 2006. "''Ligabuesaurus leanzai'' gen. et sp. nov. (Dinosauria, Sauropoda), a new titanosaur fromthe Lohan Cura Formation (Aptian, Lower Cretaceous) of Neuquén, Patagonia, Argentina". Cretaceous Research 27, 364-376. [[doi:10.1016/j.cretres.2005.07.004]] | |
| − | + | D'Emic, M. (2012). "The early evolution of titanosauriform sauropod dinosaurs" Zoological Journal of the Linnean Society, 166, 624-671. [[doi:10.1111/j.1096-3642.2012.00853.x]] | |
| − | |||
| − | |||
Molina-Pérez, R., & Larramendi, A. (2020). "Dinosaur Facts and Figures: The Sauropods and Other Sauropodomorphs". Princeton University Press | Molina-Pérez, R., & Larramendi, A. (2020). "Dinosaur Facts and Figures: The Sauropods and Other Sauropodomorphs". Princeton University Press | ||
| − | |||
| − | |||
<references/></small> | <references/></small> | ||
| Linia 82: | Linia 81: | ||
[[Kategoria:Mezozoik]] | [[Kategoria:Mezozoik]] | ||
[[Kategoria:Kreda]] | [[Kategoria:Kreda]] | ||
| + | [[Kategoria:Apt]] | ||
[[Kategoria:Alb]] | [[Kategoria:Alb]] | ||
Aktualna wersja na dzień 18:44, 21 sie 2026
| Autor: | Paweł Konarzewski |
| Ligabuesaurus (ligabuezaur) | |
|---|---|
| Długość | ok. 23,6 m [1] |
| Masa | 18-30 t [2] |
| Dieta | roślinożerny |
| Miejsce | Argentyna - Neuquén
(formacja Lohan Cura - ogniwo Cullin Grande) |
| Czas |
>111,4 Ma [3] |
| Systematyka | Dinosauria |
 Model Ligabuesaurus. Fot. Ademar Pereira do Nascimento [1] | |
| Mapa znalezisk | |
Wczytywanie mapy…
| |
Wstęp
Ligabuesaurus to rodzaj dużego zauropoda z grupy Somphospondyli żyjącego na terenie Argentyny we wczesnej kredzie (apt i alb). Został opisany w 2006 roku przez Jose Bonapartego, Bernardo Gonzáleza Rigę i Sebastiána Apesteguíę.
Materiał kopalny
Holotyp (MCF-PHV-233) to niekompletna kość szczękowa z dziesięcioma zębami, sześć kręgów szyjnych i grzbietowych, fragmentaryczne żebra, lewa i prawa łopatka, lewa kość ramienna, cztery lewe kości śródręcza i prawie kompletna tylna prawa kończyna. W 2022 roku Bellardini i współpracownicy opisali nowe skamieniałości należące do Ligabuesaurus (m.in. kręgi, żebra, kości obręczy barkowej, miednicy oraz kończyn).
Budowa i filogeneza
Ligabuezaur był dużym dinozaurem roślinożernym charakteryzującym się niespotykaną budową kręgów, kości ramiennej, kruczej oraz stopy. Wyrostki kolczyste tylnych kręgów szyjnych i przednich grzbietowych były blaszkowate i spłaszczone w kierunku przednio-tylnym. Miały one kształt zbliżony do rombu oraz były szersze niż trzony kręgów. Wspomniane kręgi miały również niskie nasady łuków nerwowych, których wysokość wynosiła mniej niż jedna trzecia przedniej powierzchni stawowej. Głowa kości ramiennej rozszerzała się ku tyłowi. W widoku bocznym dolna połowa kości kruczej była czworokątna. Na bliższych, brzusznych powierzchniach kości śródstopia II i III znajdowały się dołki. Kolejny, głębszy dołek znajdował się również na dalszej, brzusznej powierzchni paliczka II-1 stopy (D'Emic, 2012; Bellardini i in., 2022). Według Moliny Péreza i Larramendiego (2020) Ligabuesaurus był najszybciej poruszającym się tytanozauryformem żyjącym we wczesnej kredzie na terenach Argentyny. Ich zdaniem mógł on osiągał w biegu prędkość 32 km/h.
Bonaparte i in. (2006) początkowo uznali ligabuezaura za tytanozaura, jednak według Bellardiniego i współpracowników (2022) jest bardziej prymitywny i należy do Somphospondyli.
Etymologia
Nazwa rodzajowa Ligabuesaurus honoruje włoskiego filantropa Giancarlo Ligabue, z greckim przyrostkiem sauros, które znaczy "jaszczurka" lub "gad". Epitet gatunkowy leanzai został nadany na cześć geologa Héctora Leanza, który odkrył skamieniałości tego dinozaura.
Spis gatunków
| Ligabuesaurus | Bonaparte, González Riga i Apesteguía, 2006 |
| L. leanzai | Bonaparte, González Riga i Apesteguía, 2006 |
Bibliografia
Bellardini, F., Coria, R. A., Pino, D. .A., Windholz, G. J., Baiano, M. A., & Martinelli, A. G. (2022). "Osteology and phylogenetic relationships of Ligabuesaurus leanzai (Dinosauria: Sauropoda) from the Early Cretaceous of the Neuquén Basin, Patagonia, Argentina". Zoological Journal of the Linnean Society doi:10.1093/zoolinnean/zlac003
Bonaparte, J. F., Gonzaléz Riga, B. J., & Apesteguía, S., 2006. "Ligabuesaurus leanzai gen. et sp. nov. (Dinosauria, Sauropoda), a new titanosaur fromthe Lohan Cura Formation (Aptian, Lower Cretaceous) of Neuquén, Patagonia, Argentina". Cretaceous Research 27, 364-376. doi:10.1016/j.cretres.2005.07.004
D'Emic, M. (2012). "The early evolution of titanosauriform sauropod dinosaurs" Zoological Journal of the Linnean Society, 166, 624-671. doi:10.1111/j.1096-3642.2012.00853.x
Molina-Pérez, R., & Larramendi, A. (2020). "Dinosaur Facts and Figures: The Sauropods and Other Sauropodomorphs". Princeton University Press
- ↑ Oszacowanie własne (PK) na podstawie ryc. 4a w Bellardini i in., 2022
- ↑ Bellardini i in., 2022
- ↑ Maniel, I. J., Almeida, R., Kimbrough, D. L., de la Puente, G. S., Garrido, A. C., Bellardini, F., & Mahoney, J. B. (2026). "Albian zircon U-Pb crystallization ages from tuff beds in the Candeleros and Huincul formations, Neuquén Basin, Argentina". Gondwana Research.doi:10.1016/j.gr.2026.06.020
![[1]](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ligabuesaurus_leanzai.jpg){kind=link}