Meraxes: Różnice pomiędzy wersjami
m (→Budowa) |
m |
||
| (Nie pokazano 4 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 9: | Linia 9: | ||
|dieta = mięsożerny | |dieta = mięsożerny | ||
|miejsce = [[Argentyna]] - Neuquén | |miejsce = [[Argentyna]] - Neuquén | ||
| − | <small>([[formacja]] [[Huincul]])</small> | + | <small>(dolne warstwy [[formacja|formacji]] [[Huincul]])</small> |
| − | + | |czas = {{Występowanie|106.2|100.5}} | |
| − | + | <106,2 [[Ma]] <ref>Zobacz więcej: [[Huincul#Wiek]].</ref><br> | |
| − | <small>[[ | + | <small>[[wczesna kreda]] ([[alb]])</small> |
|systematyka = | |systematyka = | ||
[[Dinosauria]] | [[Dinosauria]] | ||
| Linia 33: | Linia 33: | ||
|grafika = Life reconstruction of Meraxes gigas.png | |grafika = Life reconstruction of Meraxes gigas.png | ||
|podpis = Rekonstrukcja przyżyciowa ''Meraxes''. Autor. Cesar Diaz [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Life_reconstruction_of_Meraxes_gigas.png] | |podpis = Rekonstrukcja przyżyciowa ''Meraxes''. Autor. Cesar Diaz [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Life_reconstruction_of_Meraxes_gigas.png] | ||
| − | |||
| − | |||
|PorównanieGrupa = | |PorównanieGrupa = | ||
|PorównanieDługość = | |PorównanieDługość = | ||
| Linia 43: | Linia 41: | ||
}} | }} | ||
==Wstęp== | ==Wstęp== | ||
| − | ''Meraxes'' to [[rodzaj]] dużego [[karcharodontozauryd]]a żyjącego na terenie dzisiejszej Argentyny | + | ''Meraxes'' to [[rodzaj]] dużego [[karcharodontozauryd]]a żyjącego na terenie dzisiejszej Argentyny we [[wczesna kreda|wczesnej kredzie]]. Jego szczątki zostały odkryte w 2012 roku, a przed nadaniem nazwy był znany jako "Campanas carcharodontosaurid". Opisywany dinozaur charakteryzował się zredukowanymi kończynami przednimi, co świadczy, iż cecha ta wyewoluowała się niezależnie u przedstawicieli [[Carcharodontosauridae]], [[Abelisauridae]], [[Tyrannosauridae]] i [[Alvarezsauridae]]. |
==Materiał kopalny== | ==Materiał kopalny== | ||
| Linia 51: | Linia 49: | ||
==Budowa== | ==Budowa== | ||
[[Plik:Meraxes gigas ilustración científica realizada por Carlos Papolio.jpg|thumb|Rekonstrukcja. Autor: Carlos Papolio. [https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:Meraxes_gigas_ilustraci%C3%B3n_cient%C3%ADfica_realizada_por_Carlos_Papolio.jpg]]] | [[Plik:Meraxes gigas ilustración científica realizada por Carlos Papolio.jpg|thumb|Rekonstrukcja. Autor: Carlos Papolio. [https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:Meraxes_gigas_ilustraci%C3%B3n_cient%C3%ADfica_realizada_por_Carlos_Papolio.jpg]]] | ||
| − | Czaszka ''Meraxes'' o długości 127 cm była długa, niska i zdobiona małymi rogami na kości zaoczodołowej, a kształtem i proporcjami przypominała tą u ''[[Acrocanthosaurus]]''. | + | Czaszka ''Meraxes'' o długości 127 cm była długa, niska i zdobiona małymi rogami na kości zaoczodołowej, a kształtem i proporcjami przypominała tą u ''[[Acrocanthosaurus]]''. Kość krzyżowa składała się z 5 całkowicie zrośniętych ze sobą kręgów. Przednie kręgi ogonowe wykazywały pneumatyzację, zaś 1-2 i 3-4 miały również częściowo połączone ze sobą wyrostki kolczyste. Łopatka była długą, solidną i delikatnie zakrzywioną kością, zaś ramienna - mocna i rozszerzona na obydwu końcach. Krótka i mocna kość łokciowa miała wyrostek o kształcie bloku i stanowi 27% całkowitej jej długości. Kość udowa miała silnie wypukłą i lekko skierowaną do przodu głowę. W śródstopiu III kość osiągnęła największą długość. Co ciekawe, drugi palec miał prawie dwukrotnie dłuższy pazur niż jego odpowiednik na czwartym palcu (Canale i in., 2022). |
==Systematyka== | ==Systematyka== | ||
| − | Analiza filogenetyczna przeprowadzona przez autorów opisu umieszcza [[teropod]]a w [[Giganotosaurini]] jako najbardziej [[bazalny|bazalnego]] przedstawiciela. | + | Analiza filogenetyczna przeprowadzona przez autorów opisu umieszcza [[teropod]]a w [[Giganotosaurini]] jako najbardziej [[bazalny|bazalnego]] przedstawiciela. Jednak [[Andrea Cau]] w 2024 roku uznał, iż opisywany teropod jest bardziej prymitywnym przedstawicielem [[Carcharodontosauridae]]. Jego zdaniem najbliższym krewnym ''Meraxes'' był ''[[Carcharodontosaurus|Carcharodontosaurus iguidensis]]''. |
==Paleobiologia== | ==Paleobiologia== | ||
| Linia 60: | Linia 58: | ||
==Paleośrodowisko== | ==Paleośrodowisko== | ||
| − | [[ | + | Zobacz: [[Huincul#Paleośrodowisko]]. |
| − | |||
==Etymologia== | ==Etymologia== | ||
| Linia 72: | Linia 69: | ||
|- | |- | ||
|{{V| ''M. gigas''}} | |{{V| ''M. gigas''}} | ||
| − | | {{Kpt|Canale}}, {{Kpt|Apesteguía}}, {{Kpt|Gallina}}, {{Kpt|Mitchell}}, {{Kpt|Smith}}, {{Kpt|Cullen}}, {{Kpt|Shinya}}, {{Kpt|Haluza}}, {{Kpt|Gianechini}} i {{Kpt|Makovicky}}, 2022 | + | | {{Kpt|Canale}}, {{Kpt|Apesteguía}}, {{Kpt|Gallina}}, {{Kpt|Mitchell}}, {{Kpt|Smith}}, {{Kpt|Cullen}}, {{Kpt|Shinya}}, {{Kpt|Haluza}}, {{Kpt|Gianechini}} i {{Kpt|Makovicky}}, [[2022]] |
|} | |} | ||
==Bibliografia== | ==Bibliografia== | ||
<small> | <small> | ||
| − | Canale, J.I., Apesteguía, S., Gallina, P.A., Mitchell, J., Smith, N.D., Cullen, T.M., Shinya, A., Haluza, A., Gianechini, F.A., Makovicky, P.J. (2022). "New giant carnivorous dinosaur reveals convergent evolutionary trends in theropod arm reduction". Current Biology [[doi:10.1016/j.cub.2022.05.057]] | + | Canale, J. I., Apesteguía, S., Gallina, P. A., Mitchell, J., Smith, N. D., Cullen, T. M., Shinya, A., Haluza, A., Gianechini, F. A., & Makovicky, P. J. (2022). "New giant carnivorous dinosaur reveals convergent evolutionary trends in theropod arm reduction". Current Biology [[doi:10.1016/j.cub.2022.05.057]] |
Cau, A. (2024). "A Unified Framework for Predatory Dinosaur Macroevolution". Bollettino della Società Paleontologica Italiana. 63 (1). [[doi:10.4435/BSPI.2024.08]] | Cau, A. (2024). "A Unified Framework for Predatory Dinosaur Macroevolution". Bollettino della Società Paleontologica Italiana. 63 (1). [[doi:10.4435/BSPI.2024.08]] | ||
| − | Cullen, T.M., Canale, J.I., Apesteguía, S., Smith., N. D., Hu, D., Makovicky, P.J. (2020). "Osteohistological analyses reveal diverse strategies of theropod dinosaur body-size evolution". Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences. 287 (1939): 20202258 [[doi:10.1098/rspb.2020.2258 | + | Cullen, T. M., Canale, J. I., Apesteguía, S., Smith., N. D., Hu, D., & Makovicky, P. J. (2020). "Osteohistological analyses reveal diverse strategies of theropod dinosaur body-size evolution". Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences. 287 (1939): 20202258 [[doi:10.1098/rspb.2020.2258]] |
| − | |||
| − | |||
<references/></small> | <references/></small> | ||
| Linia 95: | Linia 90: | ||
[[Kategoria:Mezozoik]] | [[Kategoria:Mezozoik]] | ||
[[Kategoria:Kreda]] | [[Kategoria:Kreda]] | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Alb]] |
Aktualna wersja na dzień 15:53, 17 wrz 2026
| Autor: | Paweł Konarzewski |
| Meraxes (merakses) | |
|---|---|
| Długość | ~11 m [1] |
| Masa | do 5,3 t [2] |
| Dieta | mięsożerny |
| Miejsce | Argentyna - Neuquén |
| Czas |
<106,2 Ma [3] |
| Systematyka | Dinosauria |
 Rekonstrukcja przyżyciowa Meraxes. Autor. Cesar Diaz [3] | |
| Mapa znalezisk | |
Wczytywanie mapy…
| |
Wstęp
Meraxes to rodzaj dużego karcharodontozauryda żyjącego na terenie dzisiejszej Argentyny we wczesnej kredzie. Jego szczątki zostały odkryte w 2012 roku, a przed nadaniem nazwy był znany jako "Campanas carcharodontosaurid". Opisywany dinozaur charakteryzował się zredukowanymi kończynami przednimi, co świadczy, iż cecha ta wyewoluowała się niezależnie u przedstawicieli Carcharodontosauridae, Abelisauridae, Tyrannosauridae i Alvarezsauridae.
Materiał kopalny
Holotyp o numerze katalogowym MMCh-PV 65 to prawie kompletna czaszka pozbawiona żuchwy, częściowe kończyny przednie, kość łopatkowo-krucza, fragmenty żeber, gastralia, kompletna miednica i całe kończyny tylne, fragmenty kręgów szyjnych i grzbietowych, kompletna kość krzyżowa oraz kilkanaście kręgów ogonowych.
Budowa
Czaszka Meraxes o długości 127 cm była długa, niska i zdobiona małymi rogami na kości zaoczodołowej, a kształtem i proporcjami przypominała tą u Acrocanthosaurus. Kość krzyżowa składała się z 5 całkowicie zrośniętych ze sobą kręgów. Przednie kręgi ogonowe wykazywały pneumatyzację, zaś 1-2 i 3-4 miały również częściowo połączone ze sobą wyrostki kolczyste. Łopatka była długą, solidną i delikatnie zakrzywioną kością, zaś ramienna - mocna i rozszerzona na obydwu końcach. Krótka i mocna kość łokciowa miała wyrostek o kształcie bloku i stanowi 27% całkowitej jej długości. Kość udowa miała silnie wypukłą i lekko skierowaną do przodu głowę. W śródstopiu III kość osiągnęła największą długość. Co ciekawe, drugi palec miał prawie dwukrotnie dłuższy pazur niż jego odpowiednik na czwartym palcu (Canale i in., 2022).
Systematyka
Analiza filogenetyczna przeprowadzona przez autorów opisu umieszcza teropoda w Giganotosaurini jako najbardziej bazalnego przedstawiciela. Jednak Andrea Cau w 2024 roku uznał, iż opisywany teropod jest bardziej prymitywnym przedstawicielem Carcharodontosauridae. Jego zdaniem najbliższym krewnym Meraxes był Carcharodontosaurus iguidensis.
Paleobiologia
Zespół naukowców pod przewodnictwem Thomasa Cullena w 2020 roku zbadał histologię kości okazu MMCh-PV 65. Jak się okazało w momencie śmierci teropod mógł mieć 39-53 lata, gdy dojrzałość szkieletową osiągnął mając 35-49 lata. Oszacowany wiek czyni go jednym z najstarszych znanych dużych dinozaurów drapieżnych.
Paleośrodowisko
Zobacz: Huincul#Paleośrodowisko.
Etymologia
Nazwa rodzajowa Meraxes odnosi się do smoka z powieści fantasy "Pieśń Ognia i Lodu" autorstwa George'a R.R. Martina. Epitet gatunkowy gigas z języka greckiego znaczy duży, gigantyczny i nawiązuje do dużych rozmiarów odnalezionego dinozaura.
Spis gatunków
| Meraxes | Canale, Apesteguía, Gallina, Mitchell, Smith, Cullen, Shinya, Haluza, Gianechini i Makovicky, 2022 |
| M. gigas | Canale, Apesteguía, Gallina, Mitchell, Smith, Cullen, Shinya, Haluza, Gianechini i Makovicky, 2022 |
Bibliografia
Canale, J. I., Apesteguía, S., Gallina, P. A., Mitchell, J., Smith, N. D., Cullen, T. M., Shinya, A., Haluza, A., Gianechini, F. A., & Makovicky, P. J. (2022). "New giant carnivorous dinosaur reveals convergent evolutionary trends in theropod arm reduction". Current Biology doi:10.1016/j.cub.2022.05.057
Cau, A. (2024). "A Unified Framework for Predatory Dinosaur Macroevolution". Bollettino della Società Paleontologica Italiana. 63 (1). doi:10.4435/BSPI.2024.08
Cullen, T. M., Canale, J. I., Apesteguía, S., Smith., N. D., Hu, D., & Makovicky, P. J. (2020). "Osteohistological analyses reveal diverse strategies of theropod dinosaur body-size evolution". Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences. 287 (1939): 20202258 doi:10.1098/rspb.2020.2258
- ↑ Długość zbliżona do Acrocanthosaurus na podstawie: Paul, G.S., 2016, "The Princeton Field Guide to Dinosaurs 2nd Edition", Princeton University Press
- ↑ Canale i in., 2022
- ↑ Zobacz więcej: Huincul#Wiek.
![[3]](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Life_reconstruction_of_Meraxes_gigas.png){kind=link}
![[1]](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Meraxes_gigas_skull_reconstruction.png){kind=link}
![[2]](https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:Meraxes_gigas_ilustraci%C3%B3n_cient%C3%ADfica_realizada_por_Carlos_Papolio.jpg){kind=link}