Sinovenator: Różnice pomiędzy wersjami
(→Budowa i paleobiologia) |
|||
| (Nie pokazano 5 wersji utworzonych przez 3 użytkowników) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | + | {{DISPLAYTITLE:''Sinovenator}} | |
| − | { | + | {{Opis |
| − | | Autor | + | |Autor = [[Maciej Ziegler]] |
| − | + | |Korekta = [[Dawid Mika]], [[Kamil Kamiński]], [[Paweł Konarzewski]] | |
| − | + | |nazwa = ''Sinovenator'' (sinowenator) | |
| − | + | |długość = ok. 70 cm <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press. '''Wymiaru dla okazu IVPP V12615'''. </ref> | |
| − | | [[Dawid Mika]] | + | |masa = 1,3 kg <ref name="Molina-Larramendi"></ref> |
| − | | | + | |wysokość = 30 cm (w biodrach <ref name="Molina-Larramendi"></ref> |
| − | + | |dieta = mięsożerny | |
| − | + | |miejsce = [[Chiny]] - Liaoning i Mongolia Wewnętrzna | |
| − | |||
| − | |||
| − | |- | ||
| − | |||
| − | | | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |- | ||
| − | |||
| − | | [[Chiny]] - | ||
| − | <small>([[formacja Yixian]] | + | <small>([[formacja]] [[Yixian]] </small> |
| − | |- | + | |czas = {{Występowanie|125.7|124.1}} |
| − | + | ok. 125,7-124,1 [[Ma]]<br> | |
| − | + | <small>[[wczesna kreda]] ([[barrem]])</small> | |
| − | + | |systematyka = [[Dinosauria]] | |
| − | <small>wczesna [[ | ||
| − | | | ||
| − | |||
| − | |||
[[Saurischia]] | [[Saurischia]] | ||
| Linia 39: | Linia 24: | ||
[[Coelurosauria]] | [[Coelurosauria]] | ||
| − | [[ | + | [[Paraves]] |
| − | [[ | + | [[Troodontidae]] |
| + | |grafika = Sinovenator_EFelcyn.jpg | ||
| + | |podpis = Rekonstrukcja. Autorka: [[Edyta Felcyn]] | ||
| + | |PorównanieGrupa = | ||
| + | |PorównanieDługość = | ||
| + | |mapa = | ||
| + | }} | ||
| + | ==Wstęp== | ||
| + | ''Sinovenator'' to [[rodzaj]] małego troodontyda żyjącego we [[wczesna kreda|wczesnej kredzie]] na terenie dzisiejszych Chin. | ||
| − | [[ | + | ==Etymologia== |
| + | Nazwa ''Sinovenator'' pochodzi od łacińskich słów ''Sinae'' (oznaczającego [[Chiny]]) i ''venator'' (łowca). Epitet [[gatunek|gatunkowy]] honoruje Meeman Chang z Instytutu Paleontologii Kręgowców i Paleoantropologii Chińskiej Akademii Nauk w Pekinie (Institute of Vertebrate Paleontology and Paleoanthropology, Chinese Academy of Sciences) za znaczącą rolę w badaniach nad fauną Jehol. | ||
| − | + | ==Materiał kopalny== | |
| − | + | [[Plik:Sinovenator.jpg|300px|thumb|right| Autor: Scott Hartman [http://www.skeletaldrawing.com/psgallery/gallery.htm]]] | |
| − | + | [[Holotyp]] (IVPP V 12615) to nieartykułowany szkielet zawierający niekompletną czaszkę, kręgi (4 szyjne,12 grzbietowych, kość krzyżową, 4 ogonowe), 2 niekompletne żebra, kości obręczy barkowej i kończyn przednich (łopatkę, kość kruczą, część kości ramiennej, kość łokciową, kości śródręcza, pazur) oraz obręczy miedniczej i kończyn tylnych (kość biodrową, łonową i biodrową, kości udowe i piszczelowe, II, III i IV kość śródstopia, paliczek II-2, pazur II). | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | [[Paratyp]] (IVPP V12583) to [[artykułowany]], częściowy szkielet pozaczaszkowy. | |
| − | + | Do ''Sinovenator'' przypisano również następujące osobniki: | |
| − | + | *IVPP V14322 - żuchwa, kręgi szyjne i grzbietowe, żebra grzbietowe, bliższa część kości ramiennej, paliczki i pazury dłoni, kość kulszowa i łonowa, kości udowe, piszczelowe, częściowa kość strzałkowa, kość skokowa, kość piętowa, kości śródstopia, pazury i paliczki stopy (Mortimer, online) | |
| + | *IVPP coll. - kość udowa, kość piszczelowa i stopa (White, 2009) | ||
| + | *IVPP V14009 - nadgarstek i kości śródręcza ([[Xu]] i in., 2014) | ||
| + | *PMOL-AD00102 - częściowa czaszka z żuchwą oraz 6 [[artykułowany]]ch kręgów szyjnych (Yin i in., 2018) | ||
| + | *IVPP V20378 - niemal kompletny szkielet (Yu i in., 2024) | ||
| + | *SDUST-V1062 - niemal kompletny i [[artykułowany]] szkielet pozaczaszkowy (Yu i in., 2026) | ||
| − | == | + | ==Budowa i paleobiologia== |
| − | [[ | + | [[Plik:Fossil Japan.jpg|thumb|Skamieniały szkielet okazu IVPP V14322. Fot. Taco. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Fossil_Japan.jpg]]] |
| + | ''Sinovenator'' miał duże i okrągłe oczodoły, których średnica wynosiła 4 cm. Zęby z kości zębowej były ściśle upakowane w przedniej części, podobnie jak u innych troodontydów. Jednak tylne zęby były nieznacznie przesunięte do środka. Kość nadkątowa miała kształt litery T w przekroju poprzecznym. Kość jarzmowa miała dobrze rozwinięty wyrostek w przyśrodkowej części. Badania czaszki za pomocą tomografii komputerowej wskazują, że mózg sinowenatora ogólną budową przypominał mózgi innych troodontydów. Miał też jednak specyficzne cechy, podobne do innych [[Paraves]] i teropodów nienależących do [[Maniraptora]]. Analizy morfometryczne wykazały, że mózg ''Sinovenator'' najbardziej przypominał ''[[Archaeopteryx]]''. Dowodzi to, że ptasia budowa mózgu była szeroko rozpowszechniona wśród maniraptorów (Xu i in., 2002; Yin i in., 2018; Yu i in., 2024). | ||
| − | + | Odcinek szyjny liczył 10 kręgów. Kręgi szyjne wydłużały się w kierunku tylnym, gdzie przy szóstym osiągały swoją największą długość. Następnie skracały się. Trzony tych kręgów oraz łuki nerwowe były całkowicie zrośnięte. Na bocznej powierzchni przednich kręgów szyjnych znajdowały się dwa otwory pneumatyczne. Kręgi grzbietowe miały wysokie i wachlarzowate wyrostki kolczyste. W przeciwieństwie do innych troodontydów, odcinek krzyżowy sinowenatora liczył 5 kręgów. Środkowe kręgi miały największą szerokość. Łopatka i kość krucza były podobne do kości [[Dromaeosauridae|dromeozaurydów]]. Kość ramienna mierzyła ok. 70% długości kości udowej. Wyraźny grzebień piszczelowy łączył się z grzebieniem strzałkowym (Xu i in., 2002; Yin i in., 2018; Yu i in., 2026). | |
==Spis gatunków== | ==Spis gatunków== | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
| − | + | |{{V| ''Sinovenator''}} | |
| − | | [[Xu]], [[Norell]], [[Wang]], [[Makovicky]] i [[Wu]], [[2002]] | + | | {{Kpt|[[Xu]], [[Norell]], [[Wang]], [[Makovicky]]}} i {{Kpt|[[Wu]]}}, [[2002]] |
|- | |- | ||
| − | + | |{{V| ''S. changii''}} | |
| − | | [[Xu]], [[Norell]], [[Wang]], [[Makovicky]] i [[Wu]], [[2002]] | + | | {{Kpt|[[Xu]], [[Norell]], [[Wang]], [[Makovicky]]}} i {{Kpt|[[Wu]]}}, [[2002]] |
|} | |} | ||
== Bibliografia == | == Bibliografia == | ||
| − | <small> | + | <small>Mortimer, M. (online) [https://theropoddatabase.github.io/Troodontidae.htm#Sinovenatorchangii] |
| − | + | White, M. A. (2009) "The subarctometatarsus: intermediate metatarsus architecture demonstrating the evolution of the arctometatarsus and advanced agility in theropod dinosaurs" Alcheringa: An Australasian Journal of Palaeontology, 33,1-21. | |
| − | + | Xu, X., Han, F., & Zhao, Q. (2014). "Homologies and homeotic transformation of the theropod ‘semilunate’carpal". Scientific reports, 4(1), 6042. [[doi:10.1038/srep06042]] | |
| − | + | Xu, X., M. A. Norell, X. Wang, P. J. Makovicky & X. Wu. (2002). "A basal troodontid from the Early Cretaceous of China". Nature 415(6873):780-784. | |
| − | + | Yin, Y. -L., Pei, R., & Zhou, C. -F. (2018). "Cranial morphology of ''Sinovenator changii'' (Theropoda: Troodontidae) on the new material from the Yixian Formation of western Liaoning, China". PeerJ, 6, e4977. [[doi:10.7717/peerj.4977]] | |
| − | + | Yu, C., Watanabe, A., & Qin, Z. (2024). "Avialan-like brain morphology in ''Sinovenator'' (Troodontidae, Theropoda)." Commun Biol 7, 168 (2024). [[doi:10.1038/s42003-024-05832-3]] | |
| − | + | Yu, D., Zhang, H., Zhou, C. F., & Pei, R. (2026). "A new postcranial skeleton of ''Sinovenator changii'' (Theropoda, Troodontidae) from the Jehol Biota of the Ningcheng Basin, Inner Mongolia, China". Swiss Journal of Palaeontology, 145, 901-926. [[doi:10.3897/sjp.145.196379]]. | |
| − | </small> | + | <references/></small> |
[[Kategoria:Dinosauria]] | [[Kategoria:Dinosauria]] | ||
| Linia 101: | Linia 96: | ||
[[Kategoria:Kreda]] | [[Kategoria:Kreda]] | ||
[[Kategoria:Barrem]] | [[Kategoria:Barrem]] | ||
| − | |||
Aktualna wersja na dzień 00:33, 20 wrz 2026
| Autor: | Maciej Ziegler |
| Korekta: | Dawid Mika, Kamil Kamiński, Paweł Konarzewski |
| Sinovenator (sinowenator) | |
|---|---|
| Długość | ok. 70 cm [1] |
| Wysokość | 30 cm (w biodrach [1] |
| Masa | 1,3 kg [1] |
| Dieta | mięsożerny |
| Miejsce | Chiny - Liaoning i Mongolia Wewnętrzna |
| Czas |
ok. 125,7-124,1 Ma |
| Systematyka | Dinosauria |
 Rekonstrukcja. Autorka: Edyta Felcyn | |
Wstęp
Sinovenator to rodzaj małego troodontyda żyjącego we wczesnej kredzie na terenie dzisiejszych Chin.
Etymologia
Nazwa Sinovenator pochodzi od łacińskich słów Sinae (oznaczającego Chiny) i venator (łowca). Epitet gatunkowy honoruje Meeman Chang z Instytutu Paleontologii Kręgowców i Paleoantropologii Chińskiej Akademii Nauk w Pekinie (Institute of Vertebrate Paleontology and Paleoanthropology, Chinese Academy of Sciences) za znaczącą rolę w badaniach nad fauną Jehol.
Materiał kopalny
Holotyp (IVPP V 12615) to nieartykułowany szkielet zawierający niekompletną czaszkę, kręgi (4 szyjne,12 grzbietowych, kość krzyżową, 4 ogonowe), 2 niekompletne żebra, kości obręczy barkowej i kończyn przednich (łopatkę, kość kruczą, część kości ramiennej, kość łokciową, kości śródręcza, pazur) oraz obręczy miedniczej i kończyn tylnych (kość biodrową, łonową i biodrową, kości udowe i piszczelowe, II, III i IV kość śródstopia, paliczek II-2, pazur II).
Paratyp (IVPP V12583) to artykułowany, częściowy szkielet pozaczaszkowy.
Do Sinovenator przypisano również następujące osobniki:
- IVPP V14322 - żuchwa, kręgi szyjne i grzbietowe, żebra grzbietowe, bliższa część kości ramiennej, paliczki i pazury dłoni, kość kulszowa i łonowa, kości udowe, piszczelowe, częściowa kość strzałkowa, kość skokowa, kość piętowa, kości śródstopia, pazury i paliczki stopy (Mortimer, online)
- IVPP coll. - kość udowa, kość piszczelowa i stopa (White, 2009)
- IVPP V14009 - nadgarstek i kości śródręcza (Xu i in., 2014)
- PMOL-AD00102 - częściowa czaszka z żuchwą oraz 6 artykułowanych kręgów szyjnych (Yin i in., 2018)
- IVPP V20378 - niemal kompletny szkielet (Yu i in., 2024)
- SDUST-V1062 - niemal kompletny i artykułowany szkielet pozaczaszkowy (Yu i in., 2026)
Budowa i paleobiologia
Sinovenator miał duże i okrągłe oczodoły, których średnica wynosiła 4 cm. Zęby z kości zębowej były ściśle upakowane w przedniej części, podobnie jak u innych troodontydów. Jednak tylne zęby były nieznacznie przesunięte do środka. Kość nadkątowa miała kształt litery T w przekroju poprzecznym. Kość jarzmowa miała dobrze rozwinięty wyrostek w przyśrodkowej części. Badania czaszki za pomocą tomografii komputerowej wskazują, że mózg sinowenatora ogólną budową przypominał mózgi innych troodontydów. Miał też jednak specyficzne cechy, podobne do innych Paraves i teropodów nienależących do Maniraptora. Analizy morfometryczne wykazały, że mózg Sinovenator najbardziej przypominał Archaeopteryx. Dowodzi to, że ptasia budowa mózgu była szeroko rozpowszechniona wśród maniraptorów (Xu i in., 2002; Yin i in., 2018; Yu i in., 2024).
Odcinek szyjny liczył 10 kręgów. Kręgi szyjne wydłużały się w kierunku tylnym, gdzie przy szóstym osiągały swoją największą długość. Następnie skracały się. Trzony tych kręgów oraz łuki nerwowe były całkowicie zrośnięte. Na bocznej powierzchni przednich kręgów szyjnych znajdowały się dwa otwory pneumatyczne. Kręgi grzbietowe miały wysokie i wachlarzowate wyrostki kolczyste. W przeciwieństwie do innych troodontydów, odcinek krzyżowy sinowenatora liczył 5 kręgów. Środkowe kręgi miały największą szerokość. Łopatka i kość krucza były podobne do kości dromeozaurydów. Kość ramienna mierzyła ok. 70% długości kości udowej. Wyraźny grzebień piszczelowy łączył się z grzebieniem strzałkowym (Xu i in., 2002; Yin i in., 2018; Yu i in., 2026).
Spis gatunków
| Sinovenator | Xu, Norell, Wang, Makovicky i Wu, 2002 |
| S. changii | Xu, Norell, Wang, Makovicky i Wu, 2002 |
Bibliografia
Mortimer, M. (online) [3]
White, M. A. (2009) "The subarctometatarsus: intermediate metatarsus architecture demonstrating the evolution of the arctometatarsus and advanced agility in theropod dinosaurs" Alcheringa: An Australasian Journal of Palaeontology, 33,1-21.
Xu, X., Han, F., & Zhao, Q. (2014). "Homologies and homeotic transformation of the theropod ‘semilunate’carpal". Scientific reports, 4(1), 6042. doi:10.1038/srep06042
Xu, X., M. A. Norell, X. Wang, P. J. Makovicky & X. Wu. (2002). "A basal troodontid from the Early Cretaceous of China". Nature 415(6873):780-784.
Yin, Y. -L., Pei, R., & Zhou, C. -F. (2018). "Cranial morphology of Sinovenator changii (Theropoda: Troodontidae) on the new material from the Yixian Formation of western Liaoning, China". PeerJ, 6, e4977. doi:10.7717/peerj.4977
Yu, C., Watanabe, A., & Qin, Z. (2024). "Avialan-like brain morphology in Sinovenator (Troodontidae, Theropoda)." Commun Biol 7, 168 (2024). doi:10.1038/s42003-024-05832-3
Yu, D., Zhang, H., Zhou, C. F., & Pei, R. (2026). "A new postcranial skeleton of Sinovenator changii (Theropoda, Troodontidae) from the Jehol Biota of the Ningcheng Basin, Inner Mongolia, China". Swiss Journal of Palaeontology, 145, 901-926. doi:10.3897/sjp.145.196379.
![[2]](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Fossil_Japan.jpg){kind=link}