Astrodon

Z Encyklopedia Dinozaury.com
Skocz do: nawigacja, szukaj

Autor:
Marcin Szermański

Tomasz Singer

Tomasz Sokołowski

Łukasz Czepiński


Astrodon (astrodont)
Długość: 15 (22?) m
Masa: ? t
Miejsce występowania: USA (?Kolumbia, Maryland, ?Teksas, Utah)

formacja Arundel

Czas występowania 125-99,6 Ma

wczesna kreda (aptalb)

Systematyka Dinosauria

Saurischia

Sauropodomorpha

Massopoda

Sauropoda

Eusauropoda

Neosauropoda

Macronaria

Titanosauriformes

Plik:Astrodon.jpg

Rekonstrukcja według G. Paula; skala 1 m: A dla młodocianego, B dla dorosłego

Wstęp

Astrodont to jeden z pierwszych opisanych dinozaurów w Stanach Zjednoczonych i na świecie w ogóle. Był to prawdopodobnie średnich rozmiarów zauropod, należący do Titanosauriformes. Żył we wczesnej kredzie, jakieś 125-99,6 milionów lat temu.

Materiał kopalny

Syntyp YPM 798 to ząb i cienka pozostałość po kolejnym zębie.

Pozostałe szczątki pochodzą z przypisanego do niego Pleurocoelus. Niektóre kości opisane przez Marsha (1888) i Lulla (1911) zostały zniszczone. Inne, jak mała kość udowa (USNM 2263) zaginęły.

Lokalizacja szczątków

Astrodont znany jest z kilku stanów USA. Pierwsze jego szczątki odnaleziono w stanie Maryland niedaleko Bladensburga w pokładach formacji Arundel. Prócz w miarę pewnych znalezisk przypisanych do niepewnego rodzaju Astrodon czasami wyróżnia się także również niepewne znaleziska w Oklahomie (USA), w Nigerze i RPA (Afryka). Znaleziska te opisuje się jako Astrodon sp. i zapewne należą do innych dinozaurów.

Taksonomia i pozycja systematyczna

Astrodon to rodzaj zauropoda o niepewnym statusie taksonomicznym i o zawiłej systematyce. Figuruje jako przedstawiciel Titanosauriformes o nie do końca znanej szczegółowej systematyce (incertae sedis). Przez niektórych (Upchurch i in., 2004; Weishambel, 2006) jest uważany za nomen dubium (rodzaj wątpliwy/nieważny). Bywa także uważany za synonim innego zauropoda – mianowicie Pleurocoelus, opisanego w 1888 roku przez Marsha. Co ciekawe, astrodont został opisany parę dekad wcześniej, mimo to bardzo często błędnie figuruje on jako młodszy, a nie starszy (ważny) synonim. Sprawę tę poruszył Gilmore (1921) oraz Carpenter i Tidwell (2005) uważając, że to astrodont jest ważny z taksonomicznego punktu widzenia, zamieniając tym samym Astrodon i Pleurocoelus miejscami. Gatunek typowy A. johnsoni może zatem być uważany za ważny, natomiast pozostałe gatunki zostały przypisane do innych dinozaurów (niekoniecznie zauropodów), jako ich młodsze synonimy.

Ciekawostki

Gdyby Johnson (1859) od razu ustanowił nazwę gatunkową, to astrodont z taksonomicznego punktu widzenia byłby drugim opisanym w Stanach Zjednoczonym dinozaurem.

Zauropod ten "wystąpił" w powieści Roberta Bakkera pt. "Raptor Red" z 1995 roku, która opowiadała o życiu kredowych dinozaurów.

Astrodont został ustanowiony w 1998 roku dinozaurem stanu Maryland.

Etymologia

Nazwa rodzajowa Astrodon znaczy "gwiezdny ząb" i odnosi się zapewne do morfologii zęba odnalezionego osobnika. Epitet gatunkowy johnsoni honoruje Johnsona, który dał nazwę rodzajową temu zauropodowi w 1859 roku. Drugi człon nazwy rodzajowej dał Leidy w 1865 roku.

Spis gatunków

Astrodon Johnson, 1859 nomen dubium ?
= Pleurocoelus Marsh, 1888
A. johnsoni (Johnson) Leidy, 1865
= A. johnstoni Leidy, 1865 nomen dubium ?
= Pleurocoelus altus Marsh, 1888
= Pleurocoelus nanus Marsh, 1888
= Pleurocoelus montanus Marsh, 1896
= A. altus Gilmore, 1921
"A." valdensis = Pelorosaurus conybearei Melville, 1849
?= Pleurocoelus valdensis Lydekker, 1889 nomen dubium
A. pusillus Lapparent i Zbyszewski, 1957 = Dacentrurus armatus (Owen, 1875) Lucas, 1902

Bibliografia

Carpenter K., Tidwell V., 2005. Reassessment of the Early Cretaceous Sauropod Astrodon johnsoni Leidy, 1865 (Titanosauriformes). Thunder - Lizards, the Sauropodomorph Dinosaurs. Tidwell V., Carpenter K. Part One, sauropods old and new, 78-114

Paul G.S., (2010) – "The Princeton Field Guide To Dinosaurs"

Upchurch P., Barrett P. M., Dodson P.: Sauropoda. W: David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.): The Dinosauria. Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press, 2004

http://en.wikipedia.org/wiki/Astrodon

http://paleodb.org/cgi-bin/bridge.pl?a=checkTaxonInfo&taxon_no=38674&is_real_user=1

http://www.thescelosaurus.com/macronaria.htm