Dinevenator

Autor:

Paweł Konarzewski, Michał Siedlecki

---

Dinevnator (dinewenator)
Dieta	prawdopodobnie wszystkożerny
Miejsce	USA - Nowy Meksyk (formacja Kirtland - ogniwo De-na-zin)
Czas	Trias 252 Jura 201,4 Kreda 143,1 66 ok. 73,4-73 Ma późna kreda (kampan)
Systematyka	Dinosauria Saurischia Theropoda Tetanurae Coelurosauria Paraves Troodontidae Troodontinae Troodontini
Tak mógł wyglądać Dinevnator. Autor: Connor Ashbridge [2]

Wstęp

Dinevenator to duży troodontyd zamieszkujący tereny dzisiejszych Stanów Zjednoczonych w późnej kredzie.

Hstoria taksonu

W 2006 r. na podstawie pojedynczej kości czołowej Sullivan opisał nowy gatunek z Nowego Meksyku (formacja Kirtland) - S. robustus. Za prawdopodobnie należące do tego gatunku uznał też inne szczątki – ząb i drugi pazur stopy. Sullivan uważał, że omawiane szczątki należały do dromeozauryda o nieco masywniejszej budowie czaszki niż gatunek typowy zaurornitolesta - S. langstoni. W 2012 roku Turner i współpracownicy uznali, że okaz typowy omawianego gatunku nie wykazuje żadnych diagnostycznych cech rodzaju Saurornitholestes i uznali "S." robustus za nomen dubium. Dwa lata później, David Evans wraz ze współpracownikami stwierdzili, że choć wprawdzie SMP VP-1955 nie posiada cech diagnostycznych dla dromeozaurydów, tak ma pewne cechy charakterystyczne dla troodontydów, więc gatunek ten na pewno nie należy do rodzaju Saurornitholestes. W 2026 roku, Rivera-Sylva i współpracownicy tymczasowo przypisali ten gatunek do nowo utworzonego rodzaju Xenovenator, zaznaczając, że X.? robustus miał raczej płaską głowę, więc prawdopodobnie nie miał kopuły głowowej obecnej u X. espinosai. Tego samego roku Jasinski i Sullivan przenieśli X.? robustus do nowego rodzaju Dinevenator.

Materiał kopalny

Zachowana kość czołowa Dinevenator. Źródło: Jasinski i Sullivan, 2026. [1].

Holotyp (SMP VP-1955) to niemal kompletna lewa kość czołowa.

Budowa i systematyka

Dinevenator był dużym i masywnym troodontydem, podobnym do Albertavenator i Xenovenator. Zachowana kość czołowa mierzyła 6,2 cm długości oraz wykazywała cechy diagnostyczne. Kość czołowa była bardzo gruba i masywna, szczególnie w swojej tylnej części. Jednak kość była stosunkowo płaska oraz pozbawiona rozwiniętego zgrubienia na jej środku. Ponadto Dinevenator różnił się od swoich kuzynów budową szwu między kośćmi czołowymi, kształtem miejsca styku z kością nosową, morfologią tylnej części kości nosowej oraz ułożeniem ściany jamy mózgowej. Według analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez autorów badania omawiany rodzaj był blisko spokrewniony z Albertavenator i Xenovenator, innymi grubogłowymi troodontydami z Ameryki Północnej (Jasinski i Sullivan, 2026).

Etymologia

Nazwa rodzajowa Dinevenator honoruje rdzennych mieszkańców Diné (lub Navajo) zamieszkujących Basen Sam Juan, a drugi człon venator to łacińskie słowo oznaczające "myśliwy" (Jasinski i Sullivan, 2026). Epitet gatunkowy oznacza z łaciny "masywny", co odnosi się do bardziej masywnej budowy k. czołowej tego gatunku od k. czołowej Saurornitholestes langstoni (Sullivan, 2006).

Spis gatunków

Dinevenator	Jasinski i Sullivan, 2026
D. robustus	(Sullivan, 2006) Jasinski i Sullivan, 2026
= Saurornitholestes robustus	Sullivan, 2006
= Xenovenator? robustus	(Sullivan, 2006) Rivera-Sylva, Aguillón-Martinez, Flores-Ventura, Sánchez-Uribe, Guzman-Gutierrez i Longrich, 2026

Bibliografia

Evans, D. C., Larson, D. W., Cullen, T. M., & Sullivan, R. M. (2014). "“Saurornitholestes” robustus is a troodontid (Dinosauria: Theropoda)". Canadian Journal of Earth Sciences, 51(7), 730-734. doi:10.1139/cjes-2014-0073

Jasinski, S. E., & Sullivan, R. M. (2026). "Dinevenator, a new genus of troodontid dinosaur from the Late Cretaceous of New Mexico". Fossil Studies. 4 (3) 21 doi:10.3390/fossils4030021

Rivera-Sylva, H. E., Aguillón-Martinez, M. C., Flores-Ventura, J., Sánchez-Uribe, I. E., Guzman-Gutierrez, J. R., & Longrich, N.vR. (2026). "A thick-skulled troodontid theropod from the Late Cretaceous of Mexico". Diversity. 18 (1): 38. doi:10.3390/d18010038

Sullivan, R. M. (2006). "Saurornitholestes robustus n. sp.(Theropoda: Dromaeosauridae) from the Upper Cretaceous Kirtland Formation (De-na-zin Member), San juan Basin, New Mexico". New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin, 35: 253-256.

Turner, A. H., Makovicky, P. J., & Norell, M. A. (2012). “A review of dromaeosaurid systematics and paravian phylogeny.” Bulletin of the American Museum of Natural History. 371, 1-206.