Huanghetitan: Różnice pomiędzy wersjami
(aktualizacja (Mannion i in. 2013), poprawki) |
m |
||
(Nie pokazano 8 wersji utworzonych przez 3 użytkowników) | |||
Linia 1: | Linia 1: | ||
+ | Do sprawdzenia. | ||
+ | |||
{{DISPLAYTITLE:''Huanghetitan'' }} | {{DISPLAYTITLE:''Huanghetitan'' }} | ||
<small> | <small> | ||
Linia 18: | Linia 20: | ||
|- | |- | ||
! '''Długość''': | ! '''Długość''': | ||
− | | 12 m | + | | 12<ref>Paul G.S. (2010) "The Princeton Field Guide to Dinosaurs" wyd. Princeton University - Princeton i Oxford.</ref>-18<ref>Krzysztof Stuchlik: "[Kość] krzyżowa jest podobnych rozmiarów co brachiozaura a nawet nieco większa chyba, kompletna będzie mieć coś koło 110 cm długości, więc jej właściciel na pewno nie miał 12 m" "''"H". ruyangensis'' ma krzyżową większą chyba o jakieś 25%"</ref> m |
|- | |- | ||
! '''Masa''': | ! '''Masa''': | ||
− | | | + | | ? t |
|- | |- | ||
Linia 33: | Linia 35: | ||
! '''[[Czas|Czas występowania]]''' | ! '''[[Czas|Czas występowania]]''' | ||
| [[apt]] | | [[apt]] | ||
+ | |||
+ | <small>(tj. ok. 125-113 [[Ma]])</small> | ||
|- | |- | ||
! '''Systematyka''' | ! '''Systematyka''' | ||
Linia 53: | Linia 57: | ||
? [[Andesauroidea]] | ? [[Andesauroidea]] | ||
|- | |- | ||
+ | | colspan=2 |[[Plik:Argentinosaurus_BW.jpg|400px]] | ||
+ | <small>Rekonstrukcja ''[[Argentinosaurus]]'' - ''Huanghetitan'' zapewne wyglądał podobnie. | ||
+ | |||
+ | [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Argentinosaurus_BW.jpg Autor: Nobu Tamura].</small> | ||
+ | |- | ||
+ | ! colspan=2 | Mapa znalezisk: | ||
+ | |- | ||
+ | | colspan=2 | | ||
+ | <display_points type="terrain" zoom=3> | ||
+ | 35.9408, 103.3128~Liujiaxia, grupa [[Hekou]]|'''GSLTZP 02-001''' - ''[[Huanghetitan]] liujiaxiaensis'' - [[holotyp]]. | ||
+ | </display_points> | ||
|} | |} | ||
Linia 58: | Linia 73: | ||
''Huanghetitan'' to [[rodzaj]] zauropoda żyjącego na terenach wschodniej Azji. | ''Huanghetitan'' to [[rodzaj]] zauropoda żyjącego na terenach wschodniej Azji. | ||
− | W tych samych osadach, co ''H. liujiaxiaensis'', odnaleziono też | + | W tych samych osadach, co ''H. liujiaxiaensis'', odnaleziono też dwa inne olbrzymie zauropody - ''[[Daxiatitan]]'' i ''[[Yongjinglong]]'', iguanodonta ''[[Lanzhousaurus]]'' oraz wiele innych dinozaurów, ryb i żółwi. |
Typowym [[gatunek|gatunkiem]] jest ''H. liujiaxiaensis'', drugi nazwany gatunek - [[#H._ruyangensis|"''H.''" ''ruyangensis'']] - nie należy do tego [[rodzaj]]u i zasługuje na uwagę zwłaszcza z powodu olbrzymich rozmiarów. | Typowym [[gatunek|gatunkiem]] jest ''H. liujiaxiaensis'', drugi nazwany gatunek - [[#H._ruyangensis|"''H.''" ''ruyangensis'']] - nie należy do tego [[rodzaj]]u i zasługuje na uwagę zwłaszcza z powodu olbrzymich rozmiarów. | ||
==Filogeneza i taksonomia== | ==Filogeneza i taksonomia== | ||
− | Nazwano dwa gatunki - ''H. liujiaxiaensis'' i [[#H._ruyangensis|"''H.''" ''ruyangensis'']]. [[Analiza filogenetyczna|Analizy filogenetyczne]], zawierające tylko jeden z tych gatunków, wskazywały, że ''Huanghetitan'' znajduje się u podstawy [[Somphospondyli]] (You i in., 2006; Lü i in., 2007; Hocknull i in., 2009); na przynależność do tego [[klad]]u wskazywał też D'Emic (2012). Analiza filogenetyczna Manniona i in. (2013) wykazała, że oba gatunki tworzą grupę parafiletyczną blisko podstawy [[Titanosauria]] albo należą do różnych grup tytanozaurów: [[Andesauroidea]] (''H. liujiaxiaensis'') i kladu do niego siostrzanego, zawierającego [[Lithostrotia]] ("''H.''" ''ruyangensis''). | + | Nazwano dwa gatunki - ''H. liujiaxiaensis'' i [[#H._ruyangensis|"''H.''" ''ruyangensis'']]. [[Analiza filogenetyczna|Analizy filogenetyczne]], zawierające tylko jeden z tych gatunków, wskazywały, że ''Huanghetitan'' znajduje się u podstawy [[Somphospondyli]] (You i in., 2006; Lü i in., 2007; Hocknull i in., 2009); na przynależność do tego [[klad]]u wskazywał też D'Emic (2012). Analiza filogenetyczna Manniona i in. (2013) wykazała, że oba gatunki tworzą grupę parafiletyczną blisko podstawy [[Titanosauria]] albo - co jest bardziej prawdopodobne - należą do różnych grup tytanozaurów: [[Andesauroidea]] (''H. liujiaxiaensis'') i kladu do niego siostrzanego, zawierającego [[Lithostrotia]] ("''H.''" ''ruyangensis''). |
− | W [[2007]] roku autorzy opisu ''H. ruyangensis'' utworzyli dla dwóch gatunków huanghetytana rodzinę Huanghetitanidae, choć sami uznali, że jest ona zbyteczna. | + | W [[2007]] roku autorzy opisu ''H. ruyangensis'' utworzyli dla dwóch gatunków huanghetytana rodzinę Huanghetitanidae, choć sami uznali, że jest ona zbyteczna. |
==Budowa== | ==Budowa== | ||
− | ''Huanghetitan'' zapewne miał małą głowę, długą szyję i ogon oraz potężne, ciężkie ciało podtrzymywane przez cztery słupowate nogi. | + | ''Huanghetitan'' zapewne miał małą głowę, długą szyję i ogon oraz potężne, ciężkie ciało podtrzymywane przez cztery słupowate nogi. Cechą charakterystyczną ''H. liujiaxiaensis'' są bardzo niskie wyrostki kolczyste z wybitnie poprzecznie rozrośniętymi dalszymi końcami. W przeciwieństwie do "''H.''" ''ruyangensis'', ''H. liujiaxiaensis'' raczej nie był duży - [[Gregory Paul|Paul]] ([[2010]]) ocenia go zaledwie na 12 metrów długości i 3 tony. |
− | |||
− | Cechą charakterystyczną ''H. liujiaxiaensis'' są bardzo niskie wyrostki kolczyste z wybitnie poprzecznie rozrośniętymi dalszymi końcami. | ||
− | |||
− | W przeciwieństwie do "''H.''" ''ruyangensis'', ''H. liujiaxiaensis'' raczej nie był duży - [[Gregory Paul|Paul]] ([[2010]]) ocenia go zaledwie na 12 metrów długości i 3 tony. | ||
==Etymologia== | ==Etymologia== | ||
Huang He to nazwa rzeki (zwanej też Żółtą Rzeką), która płynie przez tereny basenu Lanzhou – miejsca, gdzie znaleziono szczątki tego dinozaura. Drugi człon nazwy - ''titan'' - to słowo często wykorzystywane do nadawania nazw zauropodom, symbolizujące wielkość. Pochodzi z języka greckiego. Nazwa gatunkowa pochodzi od wąwozu Liujia, przez który przepływa Huang He w basenie Lanzhou. Niedaleko znajduje się Narodowy Geopark Dinozaurów Liujiaxia (Liujiaxia National Dinosaur Geopark). | Huang He to nazwa rzeki (zwanej też Żółtą Rzeką), która płynie przez tereny basenu Lanzhou – miejsca, gdzie znaleziono szczątki tego dinozaura. Drugi człon nazwy - ''titan'' - to słowo często wykorzystywane do nadawania nazw zauropodom, symbolizujące wielkość. Pochodzi z języka greckiego. Nazwa gatunkowa pochodzi od wąwozu Liujia, przez który przepływa Huang He w basenie Lanzhou. Niedaleko znajduje się Narodowy Geopark Dinozaurów Liujiaxia (Liujiaxia National Dinosaur Geopark). | ||
+ | [[Plik:Huanghetitan.jpg|300px|thumb|right|Rekonstrukcje szkieletów ''Huanghetitan'' – lub "''H.''" ''ruyangensis'' (z przodu) i ''[[Daxiatitan]]'' (z tyłu). [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Huanghetitan.jpg Fot.: "Tiouraren"].]] | ||
==Materiał kopalny== | ==Materiał kopalny== | ||
Linia 83: | Linia 95: | ||
'''Lokalizacja''': [[Chiny]] - prowincja Henan ("formacja [[Magchuan]]") | '''Lokalizacja''': [[Chiny]] - prowincja Henan ("formacja [[Magchuan]]") | ||
− | '''Czas''': [[cenoman]]-[[santon]] (tj. ok. | + | '''Czas''': [[cenoman]]-[[santon]] (tj. ok. 101-83 [[Ma]]) |
'''Etymologia''': nazwa gatunkowa pochodzi od jednostki podziału administracyjnego (County) Ruyang, gdzie znaleziono szczątki. | '''Etymologia''': nazwa gatunkowa pochodzi od jednostki podziału administracyjnego (County) Ruyang, gdzie znaleziono szczątki. | ||
Linia 110: | Linia 122: | ||
Fowler, D.W. & Sullivan, R.M. (2011) "The first giant titanosaurian sauropod from the Upper Cretaceous of North America" Acta Palaeontologica Polonica, 56(4), 685-690. [[doi:10.4202/app.2010.0105]] | Fowler, D.W. & Sullivan, R.M. (2011) "The first giant titanosaurian sauropod from the Upper Cretaceous of North America" Acta Palaeontologica Polonica, 56(4), 685-690. [[doi:10.4202/app.2010.0105]] | ||
− | Hocknull, S.A., White, M.A., Tischler, T.R., Cook, A.G., Calleja, N.D., Sloan, T. & Elliott, D.A. (2009) "New mid-Cretaceous (latest Albian) dinosaurs from Winton, Queensland, Australia" PLoS ONE, 4 e6190. | + | Hocknull, S.A., White, M.A., Tischler, T.R., Cook, A.G., Calleja, N.D., Sloan, T. & Elliott, D.A. (2009) "New mid-Cretaceous (latest Albian) dinosaurs from Winton, Queensland, Australia" PLoS ONE, 4 e6190. [[doi:10.1371/journal.pone.0006190]] |
− | Lü, J., Xu, L., Jia, S., Zhang, X., Zhang, J., Yang, L., You, H. & Ji, Q. (2009) "A new gigantic sauropod dinosaur from the Cretaceous of Ruyang, Henan, China" | + | Lü, J., Xu, L., Jia, S., Zhang, X., Zhang, J., Yang, L., You, H. & Ji, Q. (2009) "A new gigantic sauropod dinosaur from the Cretaceous of Ruyang, Henan, China" Geological Bulletin of China 28(1), 1-10. |
Mannion, P.D., Upchurch, P., Barnes, R.N. & Mateus, O. (2013) "Osteology of the Late Jurassic Portuguese sauropod dinosaur Lusotitan atalaiensis (Macronaria) and the evolutionary history of basal titanosauriforms" Zoological Journal of the Linnean Society, 168(1), 98–206. [[doi:10.1111/zoj.12029]] | Mannion, P.D., Upchurch, P., Barnes, R.N. & Mateus, O. (2013) "Osteology of the Late Jurassic Portuguese sauropod dinosaur Lusotitan atalaiensis (Macronaria) and the evolutionary history of basal titanosauriforms" Zoological Journal of the Linnean Society, 168(1), 98–206. [[doi:10.1111/zoj.12029]] | ||
− | + | You, H.-L., Li, D.-Q., Zhou, L.-Q., & Ji, Q. (2008) "Daxiatitan binglingi: a giant sauropod dinosaur from the Early Cretaceous of China" Gansu Geology, 17(4), 1-10. | |
+ | |||
+ | <References/> | ||
− | + | </small> | |
[[Kategoria:Dinosauria]] | [[Kategoria:Dinosauria]] | ||
Linia 132: | Linia 146: | ||
[[Kategoria:Apt]] | [[Kategoria:Apt]] | ||
[[Kategoria:Takson worek]] | [[Kategoria:Takson worek]] | ||
+ | [[Kategoria:Do sprawdzenia]] |
Aktualna wersja na dzień 23:17, 31 mar 2024
Do sprawdzenia.
Autor: | Korekta: |
Maciej Ziegler | Marcin Szermański |
Huanghetitan (huanghetytan) | |
---|---|
Długość: | 12[1]-18[2] m |
Masa: | ? t |
Miejsce występowania: | Chiny - prowincja Gansu
grupa Hekou |
Czas występowania | apt
(tj. ok. 125-113 Ma) |
Systematyka | Dinosauria |
Rekonstrukcja Argentinosaurus - Huanghetitan zapewne wyglądał podobnie. | |
Mapa znalezisk: | |
Wczytywanie mapy…
|
Wstęp
Huanghetitan to rodzaj zauropoda żyjącego na terenach wschodniej Azji.
W tych samych osadach, co H. liujiaxiaensis, odnaleziono też dwa inne olbrzymie zauropody - Daxiatitan i Yongjinglong, iguanodonta Lanzhousaurus oraz wiele innych dinozaurów, ryb i żółwi.
Typowym gatunkiem jest H. liujiaxiaensis, drugi nazwany gatunek - "H." ruyangensis - nie należy do tego rodzaju i zasługuje na uwagę zwłaszcza z powodu olbrzymich rozmiarów.
Filogeneza i taksonomia
Nazwano dwa gatunki - H. liujiaxiaensis i "H." ruyangensis. Analizy filogenetyczne, zawierające tylko jeden z tych gatunków, wskazywały, że Huanghetitan znajduje się u podstawy Somphospondyli (You i in., 2006; Lü i in., 2007; Hocknull i in., 2009); na przynależność do tego kladu wskazywał też D'Emic (2012). Analiza filogenetyczna Manniona i in. (2013) wykazała, że oba gatunki tworzą grupę parafiletyczną blisko podstawy Titanosauria albo - co jest bardziej prawdopodobne - należą do różnych grup tytanozaurów: Andesauroidea (H. liujiaxiaensis) i kladu do niego siostrzanego, zawierającego Lithostrotia ("H." ruyangensis).
W 2007 roku autorzy opisu H. ruyangensis utworzyli dla dwóch gatunków huanghetytana rodzinę Huanghetitanidae, choć sami uznali, że jest ona zbyteczna.
Budowa
Huanghetitan zapewne miał małą głowę, długą szyję i ogon oraz potężne, ciężkie ciało podtrzymywane przez cztery słupowate nogi. Cechą charakterystyczną H. liujiaxiaensis są bardzo niskie wyrostki kolczyste z wybitnie poprzecznie rozrośniętymi dalszymi końcami. W przeciwieństwie do "H." ruyangensis, H. liujiaxiaensis raczej nie był duży - Paul (2010) ocenia go zaledwie na 12 metrów długości i 3 tony.
Etymologia
Huang He to nazwa rzeki (zwanej też Żółtą Rzeką), która płynie przez tereny basenu Lanzhou – miejsca, gdzie znaleziono szczątki tego dinozaura. Drugi człon nazwy - titan - to słowo często wykorzystywane do nadawania nazw zauropodom, symbolizujące wielkość. Pochodzi z języka greckiego. Nazwa gatunkowa pochodzi od wąwozu Liujia, przez który przepływa Huang He w basenie Lanzhou. Niedaleko znajduje się Narodowy Geopark Dinozaurów Liujiaxia (Liujiaxia National Dinosaur Geopark).
Materiał kopalny
Holotyp (GSLTZP 02-001) to niemal kompletna kość krzyżowa, bliższy kręg ogonowy, kręg ze środkowej części ogona, fragmenty żeber szyjnych, niekompletny szewron, lewa łopatka i kość krucza. Okaz typowy znajduje się w Centrum Badań i Eksploatacji Skamieniałości w Trzeciej Akademii Geologii i Eksploatacji Zasobów Mineralnych Prowincji Gansu w Lanzhou (Fossil Research and Development Center of the Third Geology and Mineral Resources Exploration Academy of Province Gansu).
H. ruyangensis
Lokalizacja: Chiny - prowincja Henan ("formacja Magchuan")
Czas: cenoman-santon (tj. ok. 101-83 Ma)
Etymologia: nazwa gatunkowa pochodzi od jednostki podziału administracyjnego (County) Ruyang, gdzie znaleziono szczątki.
Materiał kopalny: holotyp (Henan Geological Museum 41HIII-0001) to sześć kręgów krzyżowych, 10 przednich ogonowych, łuki hermalne żebra i niekompletna kość kulszowej.
Budowa: kręgi krzyżowe mają zrośnięte wyrostki kolczyste, które tworzą jakby platformę. Żebra osiągały długość przynajmniej 2,93 m. Wyrostki neuralne przednich kręgów przypominałe w kształcie grzyby.
Komentarz: "H." ruyangensis jest jednym z trzech opisanych w latach 2007-2009 azjatyckich gigantów, obok Daxiatitan i jeszcze większego Ruyangosaurus. Osiągały one podobne rozmiary co argentyńskie Puertasaurus i Argentinosaurus oraz amerykański Alamosaurus (Lü i in., 2007; You i in., 2008; Lü i in., 2009; Fowler i Sullivan, 2011).
Spis gatunków
Huanghetitan | You, Li, Zhou i Ji, 2006 |
---|---|
H. liujiaxiaensis | You, Li, Zhou i Ji, 2006 |
"H." ruyangensis | Lü, Xu, Zhang, Hu, Wu, Jia i Ji, 2007 |
Bibliografia
D'Emic, M. (2012) "The early evolution of titanosauriform sauropod dinosaurs" Zoological Journal of the Linnean Society, 166, 624-671. doi:10.1111/j.1096-3642.2012.00853.x
Fowler, D.W. & Sullivan, R.M. (2011) "The first giant titanosaurian sauropod from the Upper Cretaceous of North America" Acta Palaeontologica Polonica, 56(4), 685-690. doi:10.4202/app.2010.0105
Hocknull, S.A., White, M.A., Tischler, T.R., Cook, A.G., Calleja, N.D., Sloan, T. & Elliott, D.A. (2009) "New mid-Cretaceous (latest Albian) dinosaurs from Winton, Queensland, Australia" PLoS ONE, 4 e6190. doi:10.1371/journal.pone.0006190
Lü, J., Xu, L., Jia, S., Zhang, X., Zhang, J., Yang, L., You, H. & Ji, Q. (2009) "A new gigantic sauropod dinosaur from the Cretaceous of Ruyang, Henan, China" Geological Bulletin of China 28(1), 1-10.
Mannion, P.D., Upchurch, P., Barnes, R.N. & Mateus, O. (2013) "Osteology of the Late Jurassic Portuguese sauropod dinosaur Lusotitan atalaiensis (Macronaria) and the evolutionary history of basal titanosauriforms" Zoological Journal of the Linnean Society, 168(1), 98–206. doi:10.1111/zoj.12029
You, H.-L., Li, D.-Q., Zhou, L.-Q., & Ji, Q. (2008) "Daxiatitan binglingi: a giant sauropod dinosaur from the Early Cretaceous of China" Gansu Geology, 17(4), 1-10.
- ↑ Paul G.S. (2010) "The Princeton Field Guide to Dinosaurs" wyd. Princeton University - Princeton i Oxford.
- ↑ Krzysztof Stuchlik: "[Kość] krzyżowa jest podobnych rozmiarów co brachiozaura a nawet nieco większa chyba, kompletna będzie mieć coś koło 110 cm długości, więc jej właściciel na pewno nie miał 12 m" ""H". ruyangensis ma krzyżową większą chyba o jakieś 25%"