Elrhaz: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Dinozaury.com
Skocz do: nawigacja, szukaj
(Nowy artykuł - hasło w trakcie rozbudowy)
 
Linia 6: Linia 6:
 
  |wiek                  = {{Występowanie|125.76|100.5}}
 
  |wiek                  = {{Występowanie|125.76|100.5}}
 
<small>[[wczesna kreda]] (?[[barrem]]/[[apt]]-[[alb]])
 
<small>[[wczesna kreda]] (?[[barrem]]/[[apt]]-[[alb]])
−
  |miejsce                = Niger - Pustynia Tenere
+
  |miejsce                = [[Niger]] - Pustynia Tenere
 
  |podjednostki          =  
 
  |podjednostki          =  
 
  |underlies              = [[formacja]] [[Echkar]]
 
  |underlies              = [[formacja]] [[Echkar]]
Linia 26: Linia 26:
 
==Paleoekologia==
 
==Paleoekologia==
 
[[Plik:Erlhaz Formation.jpg|thumb|Rekonstrukcja paleośrodowiska wraz z dinozaurami (''[[Nigersaurus]]'' i ''[[Suchomimus]]'') z formacji Elrhaz. Autor: ABelov2014 [https://www.deviantart.com/abelov2014/art/Suchomimus-Nigersaurus-520810783].]]
 
[[Plik:Erlhaz Formation.jpg|thumb|Rekonstrukcja paleośrodowiska wraz z dinozaurami (''[[Nigersaurus]]'' i ''[[Suchomimus]]'') z formacji Elrhaz. Autor: ABelov2014 [https://www.deviantart.com/abelov2014/art/Suchomimus-Nigersaurus-520810783].]]
−
Fauna odnaleziona w skałach [[formacja|formacji]] Elrhaz była typowa dla kontynentów tworzącą dawną Gondwanę. Głównymi drapieżnikami były [[Ceratosauria|ceratozaury]] ([[Abelisauridae|abelizaurydy]] i [[Noasauridae|noazaurydy]]) oraz [[Spinosauridae|spinozaurydy]]. Być może żyjące tam grupy dinozaurów mięsożernych zajmowały różne nisze ekologiczne i nie stanowiły dla siebie konkurencji. ''[[Suchomimus]]'' mógł spokojnie poszukiwać ryb w rzekach, gdy ''[[Eocarcharia]]'' aktywnie polować na roślinożerców jak ''[[Nigersaurus]]'' czy ''[[Ouranosaurus]]''. Z kolei ''[[Afromimus]]'' mógł odżywiać się mniejszymi ofiarami niż jego większy kuzyn ''[[Eocarcharia]]''. [[Zauropod]]y oraz [[Iguanodontia|iguanodonty]] spokojnie poszukiwały roślinnego pożywienia w celu zaspokojenia swojego głodu. Jednakże wszystkie dinozaury musiały bardzo uważać przy zbiórkach wodnych, gdyż mógł polować na nie groźny krokodylomorf ''Sarcosuchus''. W przestworzach latały pterozaury, a w zbiornikach wodnych żyły ryby oraz żółwie. Taquet (1976) na podstawie skał osadowych formacji Elrhaz uważa, że występowały tam środowiska rzeczne (np. delty). Z kolei klimat mógł być pomiędzy tropikalnym mokrym a tropikalnym suchym.
+
Fauna odnaleziona w skałach [[formacja|formacji]] Elrhaz była typowa dla kontynentów tworzącą dawną Gondwanę. Głównymi drapieżnikami były [[Ceratosauria|ceratozaury]] ([[Abelisauridae|abelizaurydy]] i [[Noasauridae|noazaurydy]]) oraz [[Spinosauridae|spinozaurydy]]. Być może żyjące tam grupy dinozaurów mięsożernych zajmowały różne nisze ekologiczne i nie stanowiły dla siebie konkurencji. ''[[Suchomimus]]'' mógł spokojnie poszukiwać ryb w rzekach, gdy ''[[Eocarcharia]]'' aktywnie polować na roślinożerców jak ''[[Nigersaurus]]'' czy ''[[Ouranosaurus]]''. Z kolei ''[[Afromimus]]'' mógł odżywiać się mniejszymi ofiarami niż jego większy kuzyn ''[[Eocarcharia]]''. [[Zauropod]]y oraz [[Iguanodontia|iguanodonty]] spokojnie poszukiwały roślinnego pożywienia w celu zaspokojenia swojego głodu. Jednakże wszystkie dinozaury musiały bardzo uważać przy zbiórkach wodnych, gdyż mógł polować na nie groźny krokodylomorf ''Sarcosuchus''. W przestworzach latały pterozaury, a w zbiornikach wodnych żyły ryby oraz żółwie. Taquet (1976) na podstawie skał osadowych formacji Elrhaz uważa, że występowały tam środowiska wilgotne (np. delty rzeczne). Z kolei klimat mógł być pomiędzy tropikalnym mokrym a tropikalnym suchym.
 +
 
 +
===Dinozaury===
 +
{| class="wikitable sortable" align="center" width="100%"
 +
|-
 +
! colspan="4" align="center" |'''Dinozaury
 +
|-
 +
!Takson
 +
!Materiał kopalny
 +
!Komentarz
 +
!Grafika
 +
|-
 +
|
 +
''[[Afromimus|Afromimus tenerensis]]'' <ref>Sereno, P. (2017). "Early Cretaceous ornithomimosaurs (Dinosauria: Coelurosauria) from Africa". Ameghiniana. 54 (5): 576–616. [[doi:10.5710/AMGH.23.10.2017.315]]</ref><ref>Cerroni, M. A., Agnolin, F. L., Egli, F. B., & Novas, F. E. (2019). "The phylogenetic position of ''Afromimus tenerensis'' Sereno, 2017 and its paleobiogeographical implications. Journal of African Earth Sciences, 159, 103572. [[doi:10.1016/j.jafrearsci.2019.103572]]</ref><ref>Baiano, M. A., Coria, R. A. & Cau, A. (2020). "A new abelisauroid (Dinosauria: Theropoda) from the Huincul formation (lower upper Cretaceous, Neuquén Basin) of Patagonia, Argentina." Cretaceous Research, Article 104408. [[doi:10.1016/j.cretres.2020.104408]]</ref>
 +
|
 +
MNBH GAD112 - niekompletny szkielet pozaczaszkowy dorosłego osobnika
 +
|
 +
Przedstawiciel [[Noasauridae]]. Pierwotnie opisany jako [[Ornithomimosauria|ornitomimozaur]].
 +
|
 +
[[Plik:Afromimus LM.png|200px]]
 +
|-
 +
|
 +
''[[Cristatusaurus|Cristatusaurus lapparenti]]'' <ref>Taquet, P., & Russell, D. A. (1998). "New data on spinosaurid dinosaurs from the early cretaceous of the Sahara". Comptes Rendus de l'Académie des Sciences, Série IIA. 327 (5): 347–353 [[doi:10.1016/S1251-8050(98)80054-2]]</ref><ref name=Lacerda2021>Lacerda, M. B. S., Grillo, O. N., & Romano, P. S. R. (2021). "Rostral morphology of Spinosauridae (Theropoda, Megalosauroidea): premaxilla shape variation and a new phylogenetic inference". Historical Biology [[doi:10.1080/08912963.2021.2000974.]]</ref>
 +
|
 +
fragmentaryczny szkielet
 +
|
 +
[[Spinozauryd]] prawdopodobnie odrębny do ''[[Suchomimus]]''.
 +
|
 +
[[Plik:Life reconstruction of Cristatusaurus lapparenti.png|200px]]
 +
|-
 +
|
 +
''[[Elrhazosaurus|Elrhazosaurus nigeriensis]]'' <ref>Galton, P.M. (2009). "Notes on Neocomian (Late Cretaceous) ornithopod dinosaurs from England – ''Hypsilophodon'', ''Valdosaurus'', ''Camptosaurus'', ''Iguanodon'' – and referred specimens from Romania and elsewhere". Revue de Paléobiologie. 28 (1): 211–273</ref>
 +
|
 +
GDF 332 - niekompletna lewa kość udowa ?inne prawdopodobne kości kończyn
 +
|
 +
Prymitywny [[Iguanodontia|iguanodont]] pierwotnie opisany jako ''[[Valdosaurus]] nigeriensis''.
 +
|
 +
[[Plik:Valdosaurus nigeriensis.JPG|200px]]
 +
|-
 +
|
 +
''[[Eocarcharia|Eocarcharia dinops]]'' <ref name=Sereno2008>Sereno, P. C., & Brusatte, S. L. (2008). "Basal abelisaurid and carcharodontosaurid theropods from the Lower Cretaceous Elrhaz Formation of Niger". Acta Palaeontologica Polonica, 53, 15-46. [[doi:10.4202/app.2008.0102]]</ref>
 +
|
 +
elementy czaszki oraz zęby
 +
|
 +
Prymitywny przedstawiciel [[Carcharodontosauria]].
 +
|
 +
[[Plik:Eocarcharia.jpg|200px]]
 +
|-
 +
|
 +
''[[Kryptops|Kryptops palaios]]'' <ref name=Sereno2008></ref>
 +
|
 +
MNN GAD1-1 - niekompletna kość szczękowa
 +
|
 +
Prymitywny przedstawiciel [[Abelisauridae]].
 +
|
 +
[[Plik:Kryptops life restoration.jpg|200px]]
 +
|-
 +
|
 +
''[[Lurdusaurus|Lurdusaurus arenatus]]'' <ref>Taquet, P., & Russell, D. A. (1999). "A massively-constructed iguanodont from Gadoufaoua, Lower Cretaceous of Niger". Annales de Paléontologie. 85 (1): 85–96 [[doi:10.1016/S0753-3969(99)80009-3]]</ref>
 +
|
 +
3 osobniki
 +
|
 +
Duży [[Iguanodontia|iguanodont]] charakteryzujący się masywną budową ciała.
 +
|
 +
[[Plik:Lurdusaurus arenatus.jpg|200px]]
 +
|-
 +
|
 +
''[[Nigersaurus|Nigersaurus taqueti]]'' <ref>Sereno, P. C., Beck, A. L., Dutheil, D. B., Larsson, H. C. E., Lyon, G. H., Moussa, B., Sadleir, R. W., Sidor, C. A., Varricchio, D. J., Wilson, G. P., & Wilson, J. A. (1999). "Cretaceous Sauropods from the Sahara and the Uneven Rate of Skeletal Evolution Among Dinosaurs" Science, 286(5443), 1342-1347</ref>
 +
|
 +
wiele osobników
 +
|
 +
[[Rebbachizauryd]] mający się baterie zębowe w pysku.
 +
|
 +
[[Plik:Nigersaurus BW.jpg|200px]]
 +
|-
 +
|
 +
''[[Ouranosaurus|Ouranosaurus nigeriensis]]'' <ref>Bertozzo, F., Dalla Vecchia, F. M., & Fabbri, M. (2017). "The Venice specimen of ''Ouranosaurus nigeriensis'' (Dinosauria, Ornithopoda)." PeerJ. 5: e3403. [[doi:10.7717/peerj.3403]]</ref>
 +
|
 +
5 osobników
 +
|
 +
[[Iguanodontia|Iguanodont]] charakteryzujący się wysokimi wyrostkami kolczystymi kręgów.
 +
|
 +
[[Plik:Ouranosaurus nigeriensis restoration.png|200px]]
 +
|-
 +
|
 +
''"Rebbachisaurus" tamesnensis'' <ref>Wilson, J. A., & Allain, R. (2015). "Osteology of ''Rebbachisaurus garasbae'' Lavocat, 1954, a diplodocoid (Dinosauria, Sauropoda) from the early Late Cretaceous–aged Kem Kem beds of southeastern Morocco". Journal of Vertebrate Paleontology, 35(4), e1000701. [[doi:10.1080/02724634.2014.1000701]]</ref><ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R., & Larramendi, A. (2020). "Dinosaur Facts and Figures: The Sauropods and Other Sauropodomorphs". Princeton University Press. </ref>
 +
|
 +
wiele szczątków
 +
|
 +
Gatunek ten nie należy do ''[[Rebbachisaurus]]'' i prawdopodobnie jest [[Titanosauriformes|tytanozaurymorfem]].
 +
|-
 +
|
 +
''[[Suchomimus|Suchomimus tenerensis]]'' <ref>Sereno P. C., Beck A. L, Dutheil D. B., Gado B., Larsson H. C. E., Lyon G. H., Marcot J. D., Rauhut O. W. M, Sadleir R. W., Sidor C. A., Varricchio D. D., Wilson G. P., & Wilson J. A. (1998). "A long–snouted predatory dinosaur from Africa and the evolution of Spinosaurids". Science 282: 1298–1302 [[doi:10.1126/science.282.5392.1298]]</ref><ref name=Lacerda2021></ref>
 +
|
 +
kilka osób
 +
|
 +
[[Spinozauryd]] prawdopodobnie odrębny od ''[[Cristatusaurus]]''
 +
|
 +
[[Plik:Suchomimus Pair Reconstruction.jpg|200px]]
 +
|}
  
 
==Bibliografia==
 
==Bibliografia==

Wersja z 14:48, 8 kwi 2025

Hasło w trakcie rozbudowy

Autor: Paweł Konarzewski

Formacja Elrhaz
Wiek
252 201,4 143,1
66

wczesna kreda (?barrem/apt-alb)

Miejsce Niger - Pustynia Tenere
Leży pod formacja Echkar
Leży nad formacja Tazolé
Klimat prawdopodobnie przejściowy między tropikalnym mokrym a tropikalnym suchym
Litologia piaskowce
Gadoufaoua.png
Mapa przedstawiająca lokalizację stanowiska Gadoufaoua w formacji Elrhaz. Źródło: Sereno i in., 2007 [2]

Wstęp

Formacja Elrhaz to jednostka geologiczna znajdująca się na terenie dzisiejszego Nigru. Jej osady są datowane na wczesną kredę.

Litologia

Formacja Elrhaz należy do grupy geologicznej Temaga. Najstarsze jej osady stykają się z formacją Tazolé, zaś najmłodsze - Echkar. Najbardziej znanym stanowiskiem z omawianej jednostki geologicznej jest Gadoufaoua, bogata w skamieniałości zwierząt. Znajduje się ona na południowy-wschód od miasta Agadez, ma długość ok. 180 km i szerokość ok. 10 km. Warstwy kościonośne ma taką samą długość, lecz szerokość wynoszącą jedynie 2 km. Stanowisko Gadoufaoua ma kształt wąskiego, lekko zakrzywionego pasa o zmiennej orientacji. Formacje Elrhaz tworzą piaskowce, które różnią się od siebie strukturą oraz barwą (Taquet, 1976).

Paleoekologia

Rekonstrukcja paleośrodowiska wraz z dinozaurami (Nigersaurus i Suchomimus) z formacji Elrhaz. Autor: ABelov2014 [1].

Fauna odnaleziona w skałach formacji Elrhaz była typowa dla kontynentów tworzącą dawną Gondwanę. Głównymi drapieżnikami były ceratozaury (abelizaurydy i noazaurydy) oraz spinozaurydy. Być może żyjące tam grupy dinozaurów mięsożernych zajmowały różne nisze ekologiczne i nie stanowiły dla siebie konkurencji. Suchomimus mógł spokojnie poszukiwać ryb w rzekach, gdy Eocarcharia aktywnie polować na roślinożerców jak Nigersaurus czy Ouranosaurus. Z kolei Afromimus mógł odżywiać się mniejszymi ofiarami niż jego większy kuzyn Eocarcharia. Zauropody oraz iguanodonty spokojnie poszukiwały roślinnego pożywienia w celu zaspokojenia swojego głodu. Jednakże wszystkie dinozaury musiały bardzo uważać przy zbiórkach wodnych, gdyż mógł polować na nie groźny krokodylomorf Sarcosuchus. W przestworzach latały pterozaury, a w zbiornikach wodnych żyły ryby oraz żółwie. Taquet (1976) na podstawie skał osadowych formacji Elrhaz uważa, że występowały tam środowiska wilgotne (np. delty rzeczne). Z kolei klimat mógł być pomiędzy tropikalnym mokrym a tropikalnym suchym.

Dinozaury

Dinozaury
Takson Materiał kopalny Komentarz Grafika

Afromimus tenerensis [1][2][3]

MNBH GAD112 - niekompletny szkielet pozaczaszkowy dorosłego osobnika

Przedstawiciel Noasauridae. Pierwotnie opisany jako ornitomimozaur.

Afromimus LM.png

Cristatusaurus lapparenti [4][5]

fragmentaryczny szkielet

Spinozauryd prawdopodobnie odrębny do Suchomimus.

Life reconstruction of Cristatusaurus lapparenti.png

Elrhazosaurus nigeriensis [6]

GDF 332 - niekompletna lewa kość udowa ?inne prawdopodobne kości kończyn

Prymitywny iguanodont pierwotnie opisany jako Valdosaurus nigeriensis.

Valdosaurus nigeriensis.JPG

Eocarcharia dinops [7]

elementy czaszki oraz zęby

Prymitywny przedstawiciel Carcharodontosauria.

Eocarcharia.jpg

Kryptops palaios [7]

MNN GAD1-1 - niekompletna kość szczękowa

Prymitywny przedstawiciel Abelisauridae.

Kryptops life restoration.jpg

Lurdusaurus arenatus [8]

3 osobniki

Duży iguanodont charakteryzujący się masywną budową ciała.

200px

Nigersaurus taqueti [9]

wiele osobników

Rebbachizauryd mający się baterie zębowe w pysku.

200px

Ouranosaurus nigeriensis [10]

5 osobników

Iguanodont charakteryzujący się wysokimi wyrostkami kolczystymi kręgów.

200px

"Rebbachisaurus" tamesnensis [11][12]

wiele szczątków

Gatunek ten nie należy do Rebbachisaurus i prawdopodobnie jest tytanozaurymorfem.

Suchomimus tenerensis [13][5]

kilka osób

Spinozauryd prawdopodobnie odrębny od Cristatusaurus

200px

Bibliografia

Taquet, P. (1976). "Géologie et Paléontologie du Gisement de Gadoufaoua (Aptien du Niger)". Cahiers de Paléontologie. Éditions du Centre National de la Recherche Scientifique, Paris: 1–191

  1. ↑ Sereno, P. (2017). "Early Cretaceous ornithomimosaurs (Dinosauria: Coelurosauria) from Africa". Ameghiniana. 54 (5): 576–616. doi:10.5710/AMGH.23.10.2017.315
  2. ↑ Cerroni, M. A., Agnolin, F. L., Egli, F. B., & Novas, F. E. (2019). "The phylogenetic position of Afromimus tenerensis Sereno, 2017 and its paleobiogeographical implications. Journal of African Earth Sciences, 159, 103572. doi:10.1016/j.jafrearsci.2019.103572
  3. ↑ Baiano, M. A., Coria, R. A. & Cau, A. (2020). "A new abelisauroid (Dinosauria: Theropoda) from the Huincul formation (lower upper Cretaceous, Neuquén Basin) of Patagonia, Argentina." Cretaceous Research, Article 104408. doi:10.1016/j.cretres.2020.104408
  4. ↑ Taquet, P., & Russell, D. A. (1998). "New data on spinosaurid dinosaurs from the early cretaceous of the Sahara". Comptes Rendus de l'Académie des Sciences, Série IIA. 327 (5): 347–353 doi:10.1016/S1251-8050(98)80054-2
  5. ↑ 5,0 5,1 Lacerda, M. B. S., Grillo, O. N., & Romano, P. S. R. (2021). "Rostral morphology of Spinosauridae (Theropoda, Megalosauroidea): premaxilla shape variation and a new phylogenetic inference". Historical Biology doi:10.1080/08912963.2021.2000974.
  6. ↑ Galton, P.M. (2009). "Notes on Neocomian (Late Cretaceous) ornithopod dinosaurs from England – Hypsilophodon, Valdosaurus, Camptosaurus, Iguanodon – and referred specimens from Romania and elsewhere". Revue de Paléobiologie. 28 (1): 211–273
  7. ↑ 7,0 7,1 Sereno, P. C., & Brusatte, S. L. (2008). "Basal abelisaurid and carcharodontosaurid theropods from the Lower Cretaceous Elrhaz Formation of Niger". Acta Palaeontologica Polonica, 53, 15-46. doi:10.4202/app.2008.0102
  8. ↑ Taquet, P., & Russell, D. A. (1999). "A massively-constructed iguanodont from Gadoufaoua, Lower Cretaceous of Niger". Annales de Paléontologie. 85 (1): 85–96 doi:10.1016/S0753-3969(99)80009-3
  9. ↑ Sereno, P. C., Beck, A. L., Dutheil, D. B., Larsson, H. C. E., Lyon, G. H., Moussa, B., Sadleir, R. W., Sidor, C. A., Varricchio, D. J., Wilson, G. P., & Wilson, J. A. (1999). "Cretaceous Sauropods from the Sahara and the Uneven Rate of Skeletal Evolution Among Dinosaurs" Science, 286(5443), 1342-1347
  10. ↑ Bertozzo, F., Dalla Vecchia, F. M., & Fabbri, M. (2017). "The Venice specimen of Ouranosaurus nigeriensis (Dinosauria, Ornithopoda)." PeerJ. 5: e3403. doi:10.7717/peerj.3403
  11. ↑ Wilson, J. A., & Allain, R. (2015). "Osteology of Rebbachisaurus garasbae Lavocat, 1954, a diplodocoid (Dinosauria, Sauropoda) from the early Late Cretaceous–aged Kem Kem beds of southeastern Morocco". Journal of Vertebrate Paleontology, 35(4), e1000701. doi:10.1080/02724634.2014.1000701
  12. ↑ Molina-Pérez, R., & Larramendi, A. (2020). "Dinosaur Facts and Figures: The Sauropods and Other Sauropodomorphs". Princeton University Press.
  13. ↑ Sereno P. C., Beck A. L, Dutheil D. B., Gado B., Larsson H. C. E., Lyon G. H., Marcot J. D., Rauhut O. W. M, Sadleir R. W., Sidor C. A., Varricchio D. D., Wilson G. P., & Wilson J. A. (1998). "A long–snouted predatory dinosaur from Africa and the evolution of Spinosaurids". Science 282: 1298–1302 doi:10.1126/science.282.5392.1298
Źródło: „https://encyklopedia.dinozaury.com/index.php?title=Elrhaz&oldid=36057”