Alaskacephale: Różnice pomiędzy wersjami
(poprawki) |
m (uzupełnienia) |
||
| (Nie pokazano 1 wersji utworzonej przez jednego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
{{DISPLAYTITLE:''Alaskacephale''}} | {{DISPLAYTITLE:''Alaskacephale''}} | ||
| − | + | {{Opis | |
| − | { | + | |Autor = [[Jakub Starzyński]] |
| − | | Autor | + | |Korekta = [[Maciej Ziegler]], [[Marcin Szermański]], [[Paweł Konarzewski]] |
| − | + | |nazwa = ''Alaskacephale'' (alaskacefal) | |
| − | + | |długość = ok. 2,3 m (?) | |
| − | + | |wysokość = | |
| − | | [[Maciej Ziegler]], [[Marcin Szermański]] | + | |masa = |
| − | | | + | |dieta = roślinożerny |
| − | + | |miejsce = [[USA]] – Alaska | |
| − | + | <small>([[formacja]] [[Prince Creek]])</small> | |
| − | + | |czas = {{Występowanie|72|69}} | |
| − | + | 72-69<ref>Gangloff i in. (2005), s. 998. Wg ryc. 5 z Evans i in. (2013) 71-69 Ma</ref> [[Ma]]<br> | |
| − | + | <small>[[późna kreda]] ([[mastrycht]])</small> | |
| − | + | |systematyka = | |
| − | + | [[Dinosauria]] | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | | | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | <small>[[późna kreda]]</small> | ||
| − | | | ||
| − | |||
| − | |||
[[Ornithischia]] | [[Ornithischia]] | ||
| Linia 43: | Linia 24: | ||
[[Pachycephalosaurinae]] | [[Pachycephalosaurinae]] | ||
| − | |} | + | |grafika = Alaskacephale gangloffi.png |
| − | + | |podpis = Tak mógł wyglądać ''Alaskacephale''. Autor: Connor Ashbridge [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Alaskacephale_gangloffi.png] | |
| + | |mapa = | ||
| + | }} | ||
==Wstęp== | ==Wstęp== | ||
''Alaskacephale'' był niedużym pachycefalozaurem z terenów obecnej Alaski. Wymiary jego niekompletnej czaszki wskazują, że był o połowę mniejszy od ''[[Pachycephalosaurus]] wyomingensis'' i stanowił trzy czwarte wielkości ''[[Prenocephale]] prenes'', a więc tyle samo, co ''Prenocephale edmontonensis'' i ''Prenocephale brevis''. | ''Alaskacephale'' był niedużym pachycefalozaurem z terenów obecnej Alaski. Wymiary jego niekompletnej czaszki wskazują, że był o połowę mniejszy od ''[[Pachycephalosaurus]] wyomingensis'' i stanowił trzy czwarte wielkości ''[[Prenocephale]] prenes'', a więc tyle samo, co ''Prenocephale edmontonensis'' i ''Prenocephale brevis''. | ||
| − | == | + | ==Materiał kopalny== |
| − | + | [[Holotyp]] (UAMAK-493-V-001) to prawie kompletna lewa kość łuskowa. | |
| − | + | ==Systematyka i budowa== | |
| + | Dinozaur ten należał do rodziny [[Pachycephalosauridae]], a konkretniej podrodziny [[Pachycephalosaurinae]]. Pierwsi autorzy opisu szczątków tego dinozaura - Gangloff i in. ([[2005]]) - zasugerowali, że być może należy do [[rodzaj]]u ''[[Pachycephalosaurus]]'' lub jest jego bliskim krewnym. Opierali się na kości łuskowej mającej szew kwadratowy, którego morfologia jest spotkana wyłącznie u pachycefalozaura. Kolejny naukowiec, który badał jego szczątki, [[Robert Sullivan]] był zdania, że jest to raczej wynik złamania w obu czaszkach dinozaurów, więc nie może być to wykorzystane do zjednoczenia dwóch [[takson]]ów. Ukuł też dla niego zarówno nową nazwę gatunkową, jak i rodzajową. Zachowana kość łuskowa ''Alaskacephale'' cechowała się dwoma rzędami kostnych guzów. Rzędy rozchodziły się boki, ale kierowały się do środka czaszki. Guzy miały wielokątne podstawy i wyraźnie wystające wierzchołki ([[Robert Sullivan|Sullivan]], 2006). | ||
| − | + | Wg analizy [[Longrich]]a i in. (2010) ''Alaskacephale'' tworzy [[politomia|politomię]] z ''Pachycephalosaurus'' i [[klad]]em ''[[Dracorex]]''+''[[Stygimoloch]]'' (prawdopodobnie [[synonim]]y ''[[Pachycephalosaurus]]''). [[David Evans|Evans]] i in. ([[2013]]) zgadzają się po części z wnioskami Gangloffa i in. ([[2005]]) - uważają, że jest on [[takson siostrzany|taksonem siostrzanym]] dla ''Pachycephalosaurus wyomingensis''. Zobacz również: [[Pachycephalosauria#Kladogramy]]. | |
| − | [[ | ||
==Paleoekologia== | ==Paleoekologia== | ||
| Linia 64: | Linia 47: | ||
==Spis gatunków== | ==Spis gatunków== | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
| − | + | |{{V| ''Alaskacephale''}} | |
| − | | {{Kpt|[[Robert|Sullivan]]}}, [[2006]] | + | | {{Kpt|[[Robert Sullivan|Sullivan]]}}, [[2006]] |
|- | |- | ||
| − | + | |{{V|''A. gangloffi''}} | |
| − | | {{Kpt|Sullivan}}, 2006 | + | | {{Kpt|[[Robert Sullivan|Sullivan]]}}, [[2006]] |
|} | |} | ||
==Bibliografia== | ==Bibliografia== | ||
<small> | <small> | ||
| − | Evans D.C., Schott R.K., Larson D.W., Brown C.M. & Ryan M.J. (2013) "The oldest North American pachycephalosaurid and the hidden diversity of small-bodied ornithischian dinosaurs" Nature Communications 4:1828 [[doi: 10.1038/ncomms2749]] | + | Evans D. C., Schott R. K., Larson D. W., Brown C. M. & Ryan M. J. (2013). "The oldest North American pachycephalosaurid and the hidden diversity of small-bodied ornithischian dinosaurs" Nature Communications 4:1828 [[doi: 10.1038/ncomms2749]] |
| − | Fiorillo, A.R. & Tykoski, R.S. (2012) "A new species of the centrosaurine ceratopsid Pachyrhinosaurus from the North Slope (Prince Creek Formation: Maastrichtian) of Alaska" Acta Palaeontologica Polonica, [[doi:10.4202/app.2011.0033]] | + | Fiorillo, A.R. & Tykoski, R.S. (2012). "A new species of the centrosaurine ceratopsid Pachyrhinosaurus from the North Slope (Prince Creek Formation: Maastrichtian) of Alaska" Acta Palaeontologica Polonica, [[doi:10.4202/app.2011.0033]] |
| − | Gangloff, R.A., Fiorillo, A.R. & Norton, D.W. (2005) "The first pachycephalosaurine (Dinosauria) from the paleo-Arctic of Alaska and its paleogeographic implications" Journal of Paleontology, 79, 997-1001. | + | Gangloff, R. A., Fiorillo, A. R. & Norton, D. W. (2005). "The first pachycephalosaurine (Dinosauria) from the paleo-Arctic of Alaska and its paleogeographic implications" Journal of Paleontology, 79, 997-1001. |
| − | Longrich, N.R., Sankey, J. & Tanke, D. (2010) "Texacephale langstoni, a new genus of pachycephalosaurid (Dinosauria: Ornithischia) from the upper Campanian Aguja Formation, southern Texas, USA". Cretaceous Research 31 (2): 274–284. [[doi:10.1016/j.cretres.2009.12.002]] | + | Longrich, N.R., Sankey, J., & Tanke, D. (2010). "Texacephale langstoni, a new genus of pachycephalosaurid (Dinosauria: Ornithischia) from the upper Campanian Aguja Formation, southern Texas, USA". Cretaceous Research 31 (2): 274–284. [[doi:10.1016/j.cretres.2009.12.002]] |
| − | Sullivan, R.M. | + | Sullivan, R. M. (2006). "A taxonomic review of the Pachycephalosauridae (Dinosauria: Ornithischia)". New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin 35: 347-365. |
http://en.wikipedia.org/wiki/Prince_Creek_Formation | http://en.wikipedia.org/wiki/Prince_Creek_Formation | ||
| Linia 94: | Linia 77: | ||
[[Kategoria:Mezozoik]] | [[Kategoria:Mezozoik]] | ||
[[Kategoria:Kreda]] | [[Kategoria:Kreda]] | ||
| − | |||
[[Kategoria:Mastrycht]] | [[Kategoria:Mastrycht]] | ||
Aktualna wersja na dzień 22:27, 7 mar 2026
| Autor: | Jakub Starzyński |
| Korekta: | Maciej Ziegler, Marcin Szermański, Paweł Konarzewski |
| Alaskacephale (alaskacefal) | |
|---|---|
| Długość | ok. 2,3 m (?) |
| Dieta | roślinożerny |
| Miejsce | USA – Alaska |
| Czas |
72-69[1] Ma |
| Systematyka | Dinosauria |
 Tak mógł wyglądać Alaskacephale. Autor: Connor Ashbridge [1] | |
Wstęp
Alaskacephale był niedużym pachycefalozaurem z terenów obecnej Alaski. Wymiary jego niekompletnej czaszki wskazują, że był o połowę mniejszy od Pachycephalosaurus wyomingensis i stanowił trzy czwarte wielkości Prenocephale prenes, a więc tyle samo, co Prenocephale edmontonensis i Prenocephale brevis.
Materiał kopalny
Holotyp (UAMAK-493-V-001) to prawie kompletna lewa kość łuskowa.
Systematyka i budowa
Dinozaur ten należał do rodziny Pachycephalosauridae, a konkretniej podrodziny Pachycephalosaurinae. Pierwsi autorzy opisu szczątków tego dinozaura - Gangloff i in. (2005) - zasugerowali, że być może należy do rodzaju Pachycephalosaurus lub jest jego bliskim krewnym. Opierali się na kości łuskowej mającej szew kwadratowy, którego morfologia jest spotkana wyłącznie u pachycefalozaura. Kolejny naukowiec, który badał jego szczątki, Robert Sullivan był zdania, że jest to raczej wynik złamania w obu czaszkach dinozaurów, więc nie może być to wykorzystane do zjednoczenia dwóch taksonów. Ukuł też dla niego zarówno nową nazwę gatunkową, jak i rodzajową. Zachowana kość łuskowa Alaskacephale cechowała się dwoma rzędami kostnych guzów. Rzędy rozchodziły się boki, ale kierowały się do środka czaszki. Guzy miały wielokątne podstawy i wyraźnie wystające wierzchołki (Sullivan, 2006).
Wg analizy Longricha i in. (2010) Alaskacephale tworzy politomię z Pachycephalosaurus i kladem Dracorex+Stygimoloch (prawdopodobnie synonimy Pachycephalosaurus). Evans i in. (2013) zgadzają się po części z wnioskami Gangloffa i in. (2005) - uważają, że jest on taksonem siostrzanym dla Pachycephalosaurus wyomingensis. Zobacz również: Pachycephalosauria#Kladogramy.
Paleoekologia
Dinozaur ten był roślinożercą. W osadach tej samej formacji znaleziono: trzy deinonychozaury (Dromaeosaurus albertensis, Saurornitholestes langstoni i Troodon formosus), ceratopsy (Pachyrhinosaurus perotorum) i ornitopody Thescelosaurus.
Etymologia
Nazwa rodzajowa Alaskacephale pochodzi z łaciny i znaczy "głowa z Alaski". Epitet gatunkowy ganglofii honoruje Rolanda Gangloffa, który jako jeden z kilku naukowców opisał skamieniałości tego dinozaura ptasiomiednicznego i który przyczynił się znacznie do badań nad arktycznymi dinozaurami z Ameryki Płn.
Spis gatunków
| Alaskacephale | Sullivan, 2006 |
| A. gangloffi | Sullivan, 2006 |
Bibliografia
Evans D. C., Schott R. K., Larson D. W., Brown C. M. & Ryan M. J. (2013). "The oldest North American pachycephalosaurid and the hidden diversity of small-bodied ornithischian dinosaurs" Nature Communications 4:1828 doi: 10.1038/ncomms2749
Fiorillo, A.R. & Tykoski, R.S. (2012). "A new species of the centrosaurine ceratopsid Pachyrhinosaurus from the North Slope (Prince Creek Formation: Maastrichtian) of Alaska" Acta Palaeontologica Polonica, doi:10.4202/app.2011.0033
Gangloff, R. A., Fiorillo, A. R. & Norton, D. W. (2005). "The first pachycephalosaurine (Dinosauria) from the paleo-Arctic of Alaska and its paleogeographic implications" Journal of Paleontology, 79, 997-1001.
Longrich, N.R., Sankey, J., & Tanke, D. (2010). "Texacephale langstoni, a new genus of pachycephalosaurid (Dinosauria: Ornithischia) from the upper Campanian Aguja Formation, southern Texas, USA". Cretaceous Research 31 (2): 274–284. doi:10.1016/j.cretres.2009.12.002
Sullivan, R. M. (2006). "A taxonomic review of the Pachycephalosauridae (Dinosauria: Ornithischia)". New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin 35: 347-365.
http://en.wikipedia.org/wiki/Prince_Creek_Formation
- ↑ Gangloff i in. (2005), s. 998. Wg ryc. 5 z Evans i in. (2013) 71-69 Ma
![[1]](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Alaskacephale_gangloffi.png){kind=link}