Romualdo: Różnice pomiędzy wersjami
(→Paleofauna) |
|||
| Linia 453: | Linia 453: | ||
[[Plik:Santanachelys.jpg|200px]] | [[Plik:Santanachelys.jpg|200px]] | ||
|} | |} | ||
| + | |||
| + | ===Jaja=== | ||
| + | Abreu i współpracownicy (2020) opisali pierwsze jajo owodniowca z formacji Romualdo. Badacze na podstawie szczególnych analiz ustalili, iż należało one do krokodylomorfa. Jajo różni się od innych znanych jaj przypisywanych tej grupie niewielkimi rozmiarami oraz znacznie grubszą skorupką. W jego wnętrzu prawdopodobnie zachował się embrion, co czyni je pierwszym na świecie skamieniałym jajem krokodylomorfa z zachowanym śladem embriona. | ||
==Bibliografia== | ==Bibliografia== | ||
<small> | <small> | ||
| + | Abreu, D., Viana, M. S. S., Oliveira, P. D., Viana, G. F., & Borges-Nojosa, D. M. (2020). "First record of an amniotic egg from the Romualdo Formation (Lower Cretaceous, Araripe Basin, Brazil)". Revista Brasileira de Paleontologia, 23(3), 185-193. [[doi:10.4072/rbp.2020.3.03]] | ||
| + | |||
Arai, M., & Assine, M. L. (2020). "Chronostratigraphic constraints and paleoenvironmental interpretation of the Romualdo Formation (Santana Group, Araripe Basin, Northeastern Brazil) based on palynology". Cretaceous Research, 116, 104610. [[doi:10.1016/j.cretres.2020.104610]] | Arai, M., & Assine, M. L. (2020). "Chronostratigraphic constraints and paleoenvironmental interpretation of the Romualdo Formation (Santana Group, Araripe Basin, Northeastern Brazil) based on palynology". Cretaceous Research, 116, 104610. [[doi:10.1016/j.cretres.2020.104610]] | ||
Aktualna wersja na dzień 11:47, 15 lut 2026
Hasło w trakcie rozbudowy
| Autor: | Paweł Konarzewski |
| Formacja Romualdo | |
|---|---|
| Wiek |
ok. 115-113 (?110) Ma |
| Miejsce | Brazylia - Pernambuco, Piauí i Ceará |
| Leży pod | formacje Exu i Araripina |
| Leży nad | formacje Crato i Ipubi |
| Miąższość | 2-10 m (do 100 m) |
| Klimat | gorący i suchy klimat, z czasem bardziej wilgotny |
| Litologia | czarne łupki z konkrecjami węglanowymi, ławice muszlowe, wapienie muszlowe, piaskowce, mułowce |
| 350px Odsłonięcia skał formacji Romualdo oraz ich interpretacja. Źródło: Fabin i in., 2018 [4] | |
Wstęp
Formacja Romualdo to jednostka geologiczna, która osadziła się we wczesnej kredzie na terenie dzisiejszej Brazylii.
Wiek
W literaturze naukowej przeważnie wiek formacji Romualdo określa się na wczesną kredę, dokładniej na późny apt lub wczesny alb, choć niektóre badania sugerowały jej wiek na początek późnej kredy, czyli cenoman-turon (Arai i Assine, 2020).
Litologia
Osady formacji Romualdo powstały pod wpływem transgresji morskiej, w wyniku której morze wdzierało się w głąb basenu Araripe. Formacja składa się głównie z drobno laminowanych iłów i łupków ilastych o barwie zielonoszarej do czarnej, lokalnie beżowej lub pomarańczowej. W osadach występują liczne konkrecje węglanowe, w tym septariowe, często rozwinięte wokół koprolitów. W górnej części formacji pojawiają się cienkie warstwy wapieni ilastych, ławice muszlowe oraz poziomy ostrakodowe. W zależności od miejsca miąższość formacji Romualdo jest silnie zróżnicowana i waha się od kilku metrów (około 3–5 m w wielu klasycznych odsłonięciach) do około 100 m, np. w profilu Sobradinho. Warstwy formacji Romualdo zalegają niezgodnie z pokładami Ipubi i Crato, natomiast z młodszymi formacjami Exu i Araripina stykają się również niezgodnie. W osadach dolnych i górnych Romualdo występują poziomy bogate w faunę, w tym Sergipea variverrucata, a także liczne makro- i mikro-skamieniałości, m.in. ryby., pterozaury, żółwie, skorupiaki i mięczaki (Fara i in., 2005; Custódio i in., 2017; Arai i Assne, 2020).
Paleośrodowisko
Na podstawie danych palinologicznych (pyłkach roślin) można odtworzyć paleośrodowisko formacji Romualdo. Obecność cyst bruzdnic, wyściółków otwornic oraz pyłku rodzaju Classopollis wskazują, że osady formacji Romualdo powstały w środowiskach płytkomorskich, znajdujących się blisko lądu, które dominowały w jej dolnej części. W górnych warstwach formacji odnaleziono więcej pyłków roślin lądowych niż morskich. Ta zmiana zapewne była spowodowana regresją morza w Basenie Araripe. Pyłki Classopollis oraz roślin podobnych do przęśli sugerują gorący i suchy klimat w trakcie osadzania się osadów dolnej części formacji. Z kolei w górnych pokładach było więcej pyłków drzew, które preferowały wilgotniejszy klimat. Obecność megaspor paproci oraz glonów słodkowodnych wskazuje dodatkowo na okresowy dopływ wód słodkich do środowiska, w którym gromadziły się osady (Arai i Assine, 2020).
Paleofauna
Paleofaunę formacji Romualdo stanowiły głównie zwierzęta zamieszkujące środowiska morskie. Ważnym elementem ekosystemu były również krokodylomorfy oraz pterozaury, prowadzące częściowo wodno-lądowy tryb życia. Część z tych zwierząt przystosowała się do rybożernej diety. Drapieżnikami szczytowymi w paleośrodowisku były spinozaurydy, które stanowiły zagrożenie dla ryb oraz mniejszych od siebie kręgowców. Co jest interesujące, w formacji Romualdo nie stwierdzono obecności innych grup teropodów jak karcharodontozaurydy czy abelizaurydy. Dzięki temu spinozaurydy nie miały poważnej konkurencji zagrażającej ich pozycji i mogły być szczytowymi drapieżnikami. To zjawisko mogło być związane z obecnością środowisk morskich, w której kluczową dietą zwierząt stanowiły ryby (Aureliano i in., 2018).
Dinozaury
| Dinozaury | |||
|---|---|---|---|
| Takson | Materiał kopalny | Komentarz | Grafika |
|
GP/2T-5 - fragmentaryczny pysk |
Potencjalny synonim Irritator. |
| |
|
MPSC R 2089 - niekompletna prawa nogą |
Jedyny znany czwórnóg odnaleziony w dolnej części omawianej formacji. |
| |
|
SMNS 58022 - niekompletna czaszka |
Pierwotnie był opisany jako maniraptor. |
| |
|
SMNK 2349 PAL - niekompletny szkielet pozaczaszkowy |
Przedstawiciel grupy Coelurosauria. |
||
|
MN 4802-V - niekompletny szkielet pozaczaszkowy |
Potencjalny przedstawiciel Megaraptora. |
| |
|
Niezidentyfikowany megaraptor [10] |
SMNS 58023 - częściowa kość krzyżowa połączona z dwoma przednimi kręgami ogonowymi oraz kość biodrowa |
Ten okaz wcześniej był uważany za owiraptorozaura. | |
|
Niezidentyfikowane spinozaurydy [11] |
LPP-PV-0042 - fragmentaryczna kość piszczelowa MN 7021-V - żebro |
Niediagnostyczne taksony. | |
|
Niezidentyfikowany spinozauryd [11] |
MN4819-V - niekompletna kość łonowa, miednica, kręgi grzbietowe, krzyżowe i ogonowe niekompletna prawa dłoń, fragmentaryczna prawa kość piszczelowa i kość udowa |
Być może ten okaz należy do nazwanego taksonu z omawianej formacji. |
|
|
Niezidentyfikowany spinozauryd [12] |
MN 4743-V - 9 artykułowanych kręgów (3 krzyżowe i 6 ogonowych) |
Być może niediagnostyczny takson. | |
Pterozaury
| Pterozaury | |||
|---|---|---|---|
| Takson | Materiał kopalny | Komentarz | Grafika |
|
BSP 1982 I 89 - niekompletna czaszka oraz elementy prawego skrzydła |
Ten takson jest uważany za nomen dubium. Według Piazentina i in. (2025) powinien być on traktowany jako nieokreślony gatunek Anhanguera. | ||
|
MN 4805-V - kompletna czaszka; SMNK PAL 2302 - fragmenty dzioba; NHMUK R11978 - kompletna czaszka |
Gatunek typowy rodzaju Anhanguera. |
||
|
NSM-PV 19892 - niemal kompletny szkielet |
Jedyny gatunek Anhanguera, u którego kości kończyn są diagnostyczne. |
||
|
BSP 1987 I 47 - niekompletna żuchwa; MZSP-PV 368 i SAO 200602 - żuchwy |
Ten gatunek dawnej był uważany za nomen dubium. | ||
|
BSP 1982 I 90 - niekompletna czaszka oraz elementy skrzydeł |
Ten takson jest uważany za nomen dubium. Według Piazentina i in. (2025) powinien być on traktowany jako nieokreślony gatunek Anhanguera. | ||
|
RGM 401 880 - niemal kompletny szkielet |
Ten gatunek cechuje się niespotykaną budową żuchwy. |
||
|
AMNH 22555 - niekompletny szkielet wraz z czaszką |
Ten okaz był dawnej przypisywany do "Anhanguera" santanae. |
||
|
MN 4735-V - kompletna czaszka SAO 16494 - kompletna czaszka |
Te okazy były dawniej przypisywane do "Anhanguera" araripensis. | ||
|
DGEO-CTG-UFPE 8283 - fragmenty pyska |
Ten okaz należał do młodocianego osobnika. | ||
|
Araripedactylus dehmi [15] |
BSPG 1975 I 166 - pierwszy paliczek skrzydła |
Ten takson jest uważany za nomen dubium. | |
|
Araripesaurus castilhoi [15] |
DGM 529-R - częściowe prawe skrzydło |
Ten takson jest uważany za nomen dubium. | |
|
Bakiribu waridza [16] |
MCC1271.1-V i MCC1271.2-V - fragmenty szczęk |
Pterozaur blisko spokrewniony z Pterodaustro. | |
|
NMSG SAO 251093 - niekompletna żuchwa |
Takson mogący reprezentować drugi gatunek Thalassodromeus. |
||
|
Barbosania gracilirostris [15] |
MHNS/00/85 - kompletna, lecz uszkodona czaszka, kręg szyjny, 13 kręgów grzbietowych, kręg krzyżowy oraz 4 kręgi ogonowe z końca ogona |
Przedstawiciel grupy Targaryendraconidae. | |
|
Brasileodactylus araripensis [15] |
MN 4804-V - niekompletna żuchwa; SMNS 55414 - niekompletna żuchwa oraz 3 kręgi szyjne |
Przedstawiciel grupy Anhangueridae. | |
|
Caupedactylus ybaka [15] |
MN 4726-V - niemal kompletna czaszka z żuchwą wraz z elementami pozaczaszkowymi |
Przedstawiciel grupy Tapejaridae. |
|
|
Cearadactylus atrox [15] |
MN 7019-V - kompletna czaszka wraz z żuchwą |
Przedstawiciel grupy Anhangueridae. |
|
|
"Cearadactylus" ligabuei [15] |
CSRL 12692/12713 - niekompletna czaszka |
Ten gatunek prawdopodobnie reprezentuje odrębny takson od Cearadactylus. | |
|
Kariridraco dianae [15] |
MPSC R 1056 - niemal kompletna czaszka z żuchwą i 4 kręgi szyjne |
Przedstawiciel grupy Thalassodromidae. |
|
|
Maaradactylus kellneri [15] |
MPSC R 2357 - niemal kompletna czaszka oraz 2 kręgi szyjne |
Przedstawiciel grupy Anhangueridae |
|
|
"Pricesaurus megalodon" [15] |
CPCA 3591 i CPCA 3592 - niekompletne czaszki |
Ten takson jest uważany za nomen nudum. | |
|
Santanadactylus brasilensis [15] |
M 4894 - niekompletna kość łopatkowo-krucza oraz ramienna; M 4895 - seria niekompletnych kręgów szyjnych |
Ten takson jest uważany za nomen dubium. | |
|
Santanadactylus pricei [15] |
BSPG 1980 I 122 - niekompletne lewe skrzydło; BSPG 1980 I 43 - lewa kość ramienna; BSPG 1980 I 120 - fragmentaryczna kość łokciowa i promieniowa, fragmentaryczna kość śródręcza IV; MZ A/III 522 - paliczki IV palca |
Ten takson jest uważany za nomen dubium. |
|
|
"Santanadactylus" spixi [15] |
BSPG 1980 I 121 - niekompletne lewe skrzydło |
Ten takson jest uważany za nomen dubium. | |
|
Tapejara wellnhoferi [15] |
MN 6595-V - niekompletna czaszka; AMNH 24440 - niemal kompletna czaszka i żuchwa wraz z kilkoma kręgami szyjnymi; NMSG SAO 12891 - przednia część czaszki; MCT 1500-R - niekompletna czaszka; SMNK PAL 1137 - częściowa czaszka wraz z elementami pozaczaszkowymi co najmniej dwóch osobników; SMNK PAL 3986 -niepołączone elementy czaszkowe i pozaczaszkowe; IMNH 1053 - fragmentaryczna, nieopisana dotąd czaszka |
Przedstawiciel grupy Tapejaridae. |
|
|
Thalassodromeus sethi [15] |
DGM 1476-R - niemal kompletna czaszka z żuchwą |
Pterozaur charakteryzujący się dużym grzebieniem na głowie oraz szczękami przypominającymi nożyce. |
|
|
Tropeognathus mesembrinus [15] |
BSPG 1987 I 46 - kompletna czaszka z żuchwą; SMNS 56994 - kompletna żuchwa; MN 6594-V - częściowy szkielet |
Jeden z największych pterozaurów zamieszkujących tereny dawnej Gondwany. |
|
|
Tupuxuara deliradamus [15] |
SMNK PAL 6410 i KPMNH DL 84 - fragmentaryczna czaszka |
Ten takson jest uważany za nomen dubium. | |
|
Tupuxuara leonardii [15] Tupuxuara longicristatus [15] |
MCT 1495-R - fragmentyczna czaszka; IMNH 1052 - niemal kompletny szkielet MN 6591-V - niekompletna czaszka oraz elementy pozaczaszkowe |
Przedstawiciele grupy Thalassodromidae. |
|
|
Unwindia trigonus [15] |
SMNK PAL 6597 - częściowy pysk |
Potencjalny przedstawiciel grupy Ctenochasmatoidea. | |
Krokodylomorfy
| Krokodylomorfy | ||
|---|---|---|
| Takson | Materiał kopalny | Komentarz |
|
Araripesuchus gomesii [18] |
423-R - czaszka z niekompletną żuchwą; AMNH 24450 - czaszka bardziej kompletna niż holotyp (423-R) |
Gatunek typowy rodzaju Araripesuchus. |
|
Caririsuchus camposi [19] |
CD-R-041 i DGM-DNPM 1468 R - czaszka oraz fragmentaryczny szkielet pozaczaszkowy |
Duża część skamieniałości Caririsuchus została wywieziona nielegalnie z Brazylii do Europy, a ich miejsce pobytu jest nieznane. Szczątki, które pozostały w Brazylii uległy zniszczeniu w pożarze w 2018 roku. |
Żółwie
| Żółwie | |||
|---|---|---|---|
| Takson | Materiał kopalny | Komentarz | Grafika |
|
DGM 765-R - niekompletna skorupa oraz 14 innych okazów |
Przedstawiciel grupy Araripemydidae. Holotyp (MN 6945-V) uległ zniszczeniu w pożarze w 2018 roku. |
||
|
Brasilemys josai [23] |
MGB 37911 - karapaks, częściowa czaszka, lewa żuchwa, dwa wyrostki gnykowe oraz kilka kręgów szyjnych |
Przedstawiciel grupy Podocnemidoidae. | |
|
MPSC (nieskatalagowany) - niekompletna czaszka, skorupa, kręgi szyjne oraz kończyny; TUTg 1798 - niemal kompletny szkielet; MN-6760-V, DGEO-CTG-UFPE 8471, DGEO-CTG-UFPE 8932 i UFRPE 5600- skorupa |
Przedstawiciel grupy Bothremydidae. |
||
|
Euraxemys essweini [27] |
FR 4922 - niemal kompletny szkielet |
Przedstawiciel grupy Euraxemydidae. | |
|
Santanachelys gaffneyi [22] |
THUg1386 - niemal kompletny szkielet; UFRPE 5061 - niekompletny szkielet |
Przedstawiciel grupy Protostegidae. |
|
Jaja
Abreu i współpracownicy (2020) opisali pierwsze jajo owodniowca z formacji Romualdo. Badacze na podstawie szczególnych analiz ustalili, iż należało one do krokodylomorfa. Jajo różni się od innych znanych jaj przypisywanych tej grupie niewielkimi rozmiarami oraz znacznie grubszą skorupką. W jego wnętrzu prawdopodobnie zachował się embrion, co czyni je pierwszym na świecie skamieniałym jajem krokodylomorfa z zachowanym śladem embriona.
Bibliografia
Abreu, D., Viana, M. S. S., Oliveira, P. D., Viana, G. F., & Borges-Nojosa, D. M. (2020). "First record of an amniotic egg from the Romualdo Formation (Lower Cretaceous, Araripe Basin, Brazil)". Revista Brasileira de Paleontologia, 23(3), 185-193. doi:10.4072/rbp.2020.3.03
Arai, M., & Assine, M. L. (2020). "Chronostratigraphic constraints and paleoenvironmental interpretation of the Romualdo Formation (Santana Group, Araripe Basin, Northeastern Brazil) based on palynology". Cretaceous Research, 116, 104610. doi:10.1016/j.cretres.2020.104610
Custódio, M. A., Quaglio, F., Warren, L. V., Simões, M. G., Fürsich, F. T., Perinotto, J. A. J., & Assine, M. L. (2017). "The transgressive-regressive cycle of the Romualdo Formation (Araripe Basin): Sedimentary archive of the Early Cretaceous marine ingression in the interior of Northeast Brazil". Sedimentary geology, 359, 1-15. doi:10.1016/j.sedgeo.2017.07.010
Fara, E., Saraiva, A. Á., de Almeida Campos, D., Moreira, J. K., de Carvalho Siebra, D., & Kellner, A. W. A. (2005). "Controlled excavations in the Romualdo Member of the Santana Formation (Early Cretaceous, Araripe Basin, northeastern Brazil): stratigraphic, palaeoenvironmental and palaeoecological implications". Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 218(1-2), 145-160. doi:10.1016/j.palaeo.2004.12.012
- ↑ Kellner, A. W. A., & Campos, D. A. (1996). "First Early Cretaceous theropod dinosaur from Brazil with comments on Spinosauridae". Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie, Abhandlungen, 199(2), 151–166. doi:10.1127/njgpa/199/1996/151
- ↑ Sales, M. A. F., & Schultz, C. L. (2017). "Spinosaur taxonomy and evolution of craniodental features: Evidence from Brazil". PLoS ONE. 12 (11): e0187070. doi:10.1371/journal.pone.0187070.
- ↑ Sayão, J. M., Saraiva, A. Á. F., Brum, A. S., Bantim, R. A. M., de Andrade, R. C. L. P., Cheng, X., de Lima, F. J., de Paula Silva, H., & Kellner, A. W. A. (2020a). "The first theropod dinosaur (Coelurosauria, Theropoda) from the base of the Romualdo Formation (Albian), Araripe Basin, Northeast Brazil". Scientific Reports, 10, Article 10892. doi:10.1038/s41598-020-67822-9
- ↑ Sayão, J. M., Saraiva, A. Á. F., Brum, A. S., Bantim, R. A. M., de Andrade, R. C. L. P., Cheng, X., de Lima, F. J., de Paula Silva, H., & Kellner, A. W. A. (2020b). "Author Correction: The first theropod dinosaur (Coelurosauria, Theropoda) from the base of the Romualdo Formation (Albian), Araripe Basin, Northeast Brazil". Scientific Reports, 10(1), 13464. doi:10.1038/s41598-020-70349-8
- ↑ Martill, D. M., Cruickshank, A. R. I., Frey, E., Small, P. G., & Clarke, M. A. (1996). "A new crested maniraptoran dinosaur from the Santana Formation (Lower Cretaceous) of Brazil". Journal of the Geological Society, 153(1), 5-8. doi:10.1144/gsjgs.153.1.0005
- ↑ Sues, H. D., Frey, E., Martill, D. M., & Scott, D. M. (2002). "Irritator challengeri, a spinosaurid (Dinosauria: Theropoda) from the Lower Cretaceous of Brazil. Journal of Vertebrate Paleontology, 22(3), 535-547.
- ↑ Naish, D., Martill, D. M., & Frey, E. (2004). "Ecology, systematics and biogeographical relationships of dinosaurs, including a new theropod, from the Santana Formation (? Albian, Early Cretaceous) of Brazil". Historical Biology, 16(2-4), 57-70. doi:10.1080/08912960410001674200
- ↑ 8,0 8,1 Delcourt, R., Grillo, O. N., Hendrickx, C., Kellermann, M., & Langer, M. C. (2025). "The coelurosaur theropods of the Romualdo formation, Early Cretaceous (Aptian) of Brazil: Santanaraptor placidus meets Mirischia asymmetrica". The Anatomical Record. 1-38 doi:10.1002/ar.70085
- ↑ Kellner, A. W. A. (1999). "Short Note on a new dinosaur (Theropoda, Coelurosauria) from the Santana Formation (Romualdo Member, Albian), northeastern Brazil". Boletim do Museu Nacional (Serie Geologia). 49: 1-8.
- ↑ Aranciaga Rolando, A. M., Brissón Egli, F., Sales, M. A. F., Martinelli, A. G., Canale, J. I., & Ezcurra, M. D. (2018). "A supposed Gondwanan oviraptorosaur from the Albian of Brazil represents the oldest South American megaraptoran". Cretaceous Research, 84, 107-119. doi:10.1016/j.cretres.2017.10.019
- ↑ 11,0 11,1 Aureliano, T., Ghilardi, A. M., Buck, P. V., Fabbri, M., Samathi, A., Delcourt, R., Fernandes, M. A., & Sander, M. (2018). "Semi-aquatic adaptations in a spinosaur from the Lower Cretaceous of Brazil". Cretaceous Research, 90, 283-295. doi:10.1016/j.cretres.2018.04.024
- ↑ de Souza Bittencourt, J., & Kellner, A. W. A. (2004). "On a sequence of sacrocaudal theropod dinosaur vertebrae from the Lower Cretaceous Santana Formation, Northeastern Brazil". Arquivos do Museu Nacional, 62(3).
- ↑ 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 Pinheiro, F. L., & Rodrigues, T. (2017). "Anhanguera taxonomy revisited: is our understanding of Santana Group pterosaur diversity biased by poor biological and stratigraphic control?". PeerJ, 5, e3285. doi:10.7717/peerj.3285
- ↑ 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 14,5 14,6 14,7 14,8 Piazentin, L. C., Navarro, B. A., Pêgas, R. V., Carvalho, A. B., & Zaher, H. (2025). "A new pterosaur mandible from the Lower Cretaceous of Brazil, and its implications on the taxonomy of the genus Anhanguera (Pterosauria, Anhangueridae)". Journal of South American Earth Sciences, 105684. doi:10.1016/j.jsames.2025.105684
- ↑ 15,00 15,01 15,02 15,03 15,04 15,05 15,06 15,07 15,08 15,09 15,10 15,11 15,12 15,13 15,14 15,15 15,16 15,17 15,18 15,19 15,20 Pinheiro, F. L., Kellner, A. W. A., da Silva, J. L., Duque, R. R. C., Sayão, J. M., de Araújo, E. V., Costa, F. R., Buchmann, R., Cerqueira, G. M., Canejo, L., Beccari, V., Bantim, R. A. M., Holgado, B., & Pêgas, R. V. (2025). "Cretaceous pterosaurs of the Araripe Basin: A comprehensive taxonomic update and paleobiological insights". Anais da Academia Brasileira de Ciências, 97(Suppl. 1), e20250622. doi:10.1590/0001-3765202520250622
- ↑ Pêgas, R. V., Aureliano, T., Holgado, B., Almeida, W. B., Santos, C. L., & Ghilardi, A. M. (2025). "A regurgitalite reveals a new filter-feeding pterosaur from the Santana Group". Scientific Reports, 15(1), 37336 doi:10.1038/s41598-025-22983-3
- ↑ Headden, J. A., & Campos, H. B. (2015). "An unusual edentulous pterosaur from the Early Cretaceous Romualdo Formation of Brazil". Historical Biology, 27(7), 815-826. doi:10.1080/08912963.2014.904302
- ↑ Price, L. I. (1959). "Sobre um crocodilideo notossuquio do Cretacico Brasileiro". Boletim Divisao de Geolgia e Mineralogia Rio de Janeiro. 118: 1-55.
- ↑ Ford, T. (online) [1]
- ↑ 20,0 20,1 de Araújo Carvalho, A. R., Oliveira, G. R., & Barreto, A. M. F. (2019). "New occurrences of fossil Testudines of the Romualdo Formation, Aptian-Albian of the Araripe Basin, Pernambuco, Northeast Brazil". Journal of South American Earth Sciences, 94, 102211. doi:10.1016/j.jsames.2019.102211
- ↑ Limaverde, S., Pêgas, R. V., Damasceno, R., Villa, C., Oliveira, G. R., Bonde, N., & Leal, M. E. (2020). "Interpreting character variation in turtles: Araripemys barretoi (Pleurodira: Pelomedusoides) from the Araripe Basin, Early Cretaceous of Northeastern Brazil". PeerJ, 8, e9840. doi:10.7717/peerj.9840
- ↑ 22,0 22,1 Scheyer, T. M., Oliveira, G. R., Romano, P. S., Bastiaans, D., Falco, L., Ferreira, G. S., & Rabi, M. (2023). "A forged ‘chimera’ including the second specimen of the protostegid sea turtle Santanachelys gaffneyi and shell parts of the pleurodire Araripemys from the Lower Cretaceous Santana Group of Brazil. Swiss Journal of Palaeontology, 142(1), 6. doi:10.1186/s13358-023-00271-9
- ↑ de Broin, F. D. L. (2000). "The oldest pre-Podocnemidid turtle (Chelonii, Pleurodira), from the Early Cretaceous, Ceará state, Brasil, and its environment". Treballs del Museu de Geologia de Barcelona, 43-95.
- ↑ Gaffney, E. S., Campos, D. de A., & Hirayama, R. (2001). "Cearachelys, a new side-necked turtle (Pelomedusoides: Bothremydidae) from the Early Cretaceous of Brazil". American Museum Novitates, 3319, 1-20 [2]
- ↑ de Oliveira, G. R. (2007). "Taphonomical Aspects of Testudines from Santana Formation (Lower Cretaceous), Araripe Basin, Northeastern Brazil". Anuário do Instituto de Geociências - UFRJ. 30 (1). Brazil: 83-93
- ↑ Sena, M. V. D. A., Bantim, R. A. M., Saraiva, A. Á. F., Sayao, J. M., & Oliveira, G. R. (2021). "Osteohistology and microanatomy of a new specimen of Cearachelys placidoi (Testudines: Pleurodira) a side‐necked turtle from the Lower Cretaceous of Brazil". The Anatomical Record, 304(6), 1294-1304. [[doi:10.1002/ar.24556]
- ↑ Gaffney, E. S., Tong, H., & Meylan, P. A. (2006). "Evolution of the side-necked turtles: the families Bothremydidae, Euraxemydidae, and Araripemydidae". Bulletin of the American Museum of Natural History, 2006(300), 1-698.
