Anacleto

Z Encyklopedia Dinozaury.com
Wersja z dnia 12:05, 5 maj 2025 autorstwa Paweł (dyskusja | edycje) (→‎Bibliografia)
Skocz do: nawigacja, szukaj 
Hasło w trakcie rozbudowy

Autor: Paweł Konarzewski

Formacja Anacleto
Wiek
252 201,4 143,1
66

ok. 83,6-74 Ma
późna kreda (kampan)

Miejsce Argentyna - Neuquén, Río Negro i Mendoza
Leży pod formacja Allen (niezgodnie)
Leży nad formacja Bajo de la Carpa
Miąższość 35-100 m
Klimat silnie sezonowy, z naprzemiennymi okresami suchymi i wilgotnymi
Litologia piaskowce, mułowce, tufity, gipsy
Plik:Fm Anacleto Roca.jpg
Odsłonięcia skał osadowych formacji Anacleto w prowincji Río Negro. Fot. Damián H. Zanette [4]

Wstęp

Formacja Anacleto to najmłodsza jednostka geologiczna z grupy Neuquen znajdująca się na terenie dzisiejszej Argentyny. Osady tej formacji powstały w kampanie.

Litologia

Plik:Fm Anacleto Auca Mahuida 2.jpg
Odsłonięcia skał formacji Anacleto ze stanowiska Auca Mahuida w prowincji Neuquen. Fot. Damián H. Zanette [3]

Formacja Anacleto jest zbudowana osadów kontynentalych, głównie drobnoziarnistych pelitów oraz psamitów. Psamity tworzą głównie piaskowce kwarcytowych i kwarcowoe z domieszką żelaza zawierające zmienną ilość ilastej matrycy i słaby cement węglanowy. Ich czerwony kolor wynika z obecności tlenków żelazowa, choć miejscami występują też żółte piaskowce. Osady pelityczne składają się z naprzemiennych warstw mułowców oraz słabo zwięzłych piaszczystych mułowców. Nadają one formacji charakterystyczny pasmowy wygląd - czerwone i szaro-zielonkawe naprzemienne kolory. W niektórych miejscach znajdują się również warstwy gipsów oraz tufitów. Ich grubość jest niewielka i wynosi mniej niż 40 cm (gipsów do 35 cm, nastomiast tufitów - 20 cm). Częstym elementem tej formacji są też liczne konkrecje węglanowe oraz geody o średnicy od 5 do 35 cm. Osady omawianej jednostki geologicznej zawierają również liczne ślady bioturbacji. Dolna część formacji Anacleto styka się z Bajo de la Carpa. Natomiast od formacji Allen, omawiają jednostkę geologiczną oddziela niezgodność[1] Huantráiquica (Garrido, 2010). Armas i współpracownicy na postawie osadóe formacji Anacleto stwierdzili, że w czasie osadzania się skał panował silnie sezonowy klimat, z naprzemiennymi okresami suchymi i wilgotnymi.

Paleofauna

Fauna z formacji Anacleto była typowa na swoje czasy dla Ameryki Południowej. Cechowała się ona dużą różnorodnością zwierząt. Szczytowymi drapieżnikami w dawnych środowiskach były megaraptory jak Aerosteon. Zapewne mniejsze od nich abelizaurydy (np. Aucasaurus) musiały im ustępować, jednakże niewykluczone również, że obydwie grupy teropodów mogły ze sobą konkurować. Głównymi roślinożercami były zauropody z kladu Titanosauria, ale obok nich występowały również niewielkie ornitopody jak Gasparinisaura. Obok dinozaurów żyły pterozaury, krokodylomorfy, węże, żółwie, ssaki a w wodach ryby oraz mięczaki. Zapis kopalny tropów z formacji Anacleto jest bardzo bogaty, głównie dinozaurów, ptaków oraz pterozaurów.

Dinozaury

Dinozaury
Takson Materiał kopalny Komentarz Grafika

Abelisaurus comahuensis [2][3]

MPCA 11908 - niekompletna czaszka

Gatunek ten mógł zostać odnaleziony w omawianej formacji lub Allen.

200px

Aerosteon riocoloradensis [4]

3 okazy

Teropod charakteryzujący się silnie spneumatyzowanym szkieletem.

200px

Antarctosaurus wichmannianus [5]

wiele dysartykułowanych kości

Jedyny ważny gatunek z rodzaju Antarctosaurus.

200px

Aucasaurus garridoi [6][7]

MCF-PVPH-236 - bardzo kompletny szkielet

Potencjalny synonim Abelisaurus.

200px

Barrosasaurus casamiquelai [8]

MCF-PVPH-447 - kręgi

Tytanozaur o niepewnej pozycji systematycznej.

Plik:Barrosasaurus.png

Chadititan calvoi [9]

8 okazów

Przedstawiciel grupy Rinconsauria.

Plik:Chadititan TD.png

Gasparinisaura cincosaltensis [10][11][12]

5 okazów

Jedyny opisany ornitopod z omawianej formacji.

200px

Laplatasaurus araukanicus [5]

MLP 26-306 - prawa kość piszczelowa i strzałkowa

Tytanozaur o niepewnej pozycji systematycznej.

200px

Narambuenatitan palomoi [13]

MAU-Pv-N-425 - niekompletny szkielet

Prymitywny przedstawiciel Lithostrotia.

Neuquensaurus australis [5]

kilka okazów

Przedstawiciel grupy Saltasaurinae.

200px

Pellegrinisaurus powelli [14]

MPCA 1500 - kręgi oraz kość udowa

Największy znany zauropod odnaleziony w omawianej formacji.

200px

Pitekunsaurus macayai [15] [5]

MAU-Pv-AG-446 - niekompletny szkielet

Tytanozaur mogący być blisko spokrewniony z grupą Colossosauria.

Niezidentyfikowany abelizauryd [3][16]

MPCN-PV-69 - częściowa kość przedszczękowa, dwa kręgi grzbietowe, zrośnięte kręgi krzyżowe, przedni i środkowy kręg ogonowy, fragment wyrostka kolczystego kręgu ogonowego, proksymalne połowy lewej i prawej kości ramiennej, niekompletna kość łonowa, dalszy koniec lewej kości śródstopia IV, trzy pierwsze paliczki lewego palca IV, drugi paliczek prawego palca IV oraz dwa niekompletne pazury stopy

Potencjalnie nowy takson.

Niezidentyfikowany abelizauryd [9]

MPCN-Pv 1033 - dysartykułowane dwa środkowe kręgi ogonowe, prawa kość śródstopia II, lewy pazur IV palca stopy. Szczątki prawdopodobnie pochodzą od tego samego osobnika.

Na chwilę obecną niediagnostyczny takson. Okaz ten rozmiarami jest zbliżony do Aucasaurus oraz MPCN-PV 69.

Niezidentyfikowany tytanozaur [17]

MCS‐Pv 183 - 16 kręgów ogonowych

Zachowane kręgi noszą ślady infekcji bakteryjnych.

Pterozaury

Pterozaury
Takson Materiał kopalny Komentarz

Niezidentyfikowany przedstawiciel Pterosauria [9]

MPCN-Pv 1037 - kość śródręcza

Pierwsza odnaleziona kość pterozaura z omawianej formacji.

Krokodylomorfy

Krokodylomorfy
Takson Materiał kopalny Komentarz

Gasparinisuchus peirosauroides [18]

PV-CRIDC-12 1750 - niekompletny szkielet

Gatunek ten pierwotnie był uznawany za jeden z okazów Peirosaurus torminni. Został odnaleziony również w formacji Bajo de la Carpa.

Niezidentyfikowany przedstawiciel Crocodyliformes [9]

MPCN-Pv 1032 - niekompletna osteoderma

Niediagnostyczny takson.

Żółwie

Żółwie
Takson Materiał kopalny Komentarz

Prochelidella palomoi [19]

niekompletny szkielet oraz elementy skorupy

Piąty ważny gatunek Prochelidella.

Yaminuechelys aff. maior [20]

elementy skorupy, kręgi, prawa kość ramienna oraz obręcz miedniczna

Żółw charakteryzujący się długą szyją.

cf. Yaminuechelys sp. [9]

elementy skorupy, łuk nerwowy kręgu szyjnego oraz niekompletna kość ramienna

Okazy te prawdopodobnie reprezentują rodzaj Yaminuechelys.

Niezidentyfikowany przedstawiciel Chelidae [9]

elementy skorupy

Prawdopodobnie niediagnostyczny takson.

Niezidentyfikowany przedstawiciel Hydromedusinae [9]

elementy skorupy

Prawdopodobnie niediagnostyczny takson.

Łuskonośne

Łuskonośne
Takson Materiał kopalny Komentarz Grafika

Dinilysia sp. [21]

UNC-CIP 1 - 24 artykułowanych kręgów grzbietowych

Nieokreślony gatunek z rodzaju Dinilysia będący jednocześnie jego najmłodszym przedstawicielem.

200px

Niezidentyfikowany przedstawiciel Scincomorpha [22]

MCS-Pv 41 - niekompletna lewa kość zębowa

Zachowana kość zębowa cechuje się masywną budową.

Ryby kostnoszkieletowe

Ryby kostnoszkieletowe
Takson Materiał kopalny Komentarz

Metaceratodus kaopen [23]

płyty zębowe

Gatunek ten był pierwotnie opisany jako Ceratodus kaopen.

Metaceratodus cf. M. kaopen [9]

8 płyt zębowych

Prawdopodobnie okaz ten reprezentuje gatunek M. kaopen.

Niezidentyfikowany przedstawiciel Lepisosteidae [9]

MPCN-Pv 1011 - podstawa czaszki oraz 5 kręgów

Prawdopodobnie niediagnostyczny takson.

Niezidentyfikowany przedstawiciel Percomorpha [9]

MPCN-Pv 1035 - niekompletna płytka gardłowa

Prawdopodobnie niediagnostyczny takson

Ssaki

Ssaki
Takson Materiał kopalny Komentarz

Niezidentyfikowany przedstawiciel Dryolestoidea [24][25]

fragment żuchwy

Pierwszy odkryty ssak omawianej formacji.

Niezidentyfikowany przedstawiciel Meridiolestida [9]

MPCN-Pv 1036 - fragment prawej kości zębowej

Stosunkowo duży przedstawiciel grupy Meridiolestida.

Bezkręgowce

Bezkregowce
Takson Materiał kopalny Komentarz

Allopeas sp. [9]

MPCN-Pi 1243 - muszla

Przedstawiciel Gastropoda (ślimaki).

Aperostoma sp. [9]

MPCN-Pi 1242 - 4 niekompletne muszle

Przedstawiciel Gastropoda (ślimaki).

Bulimulus sp. [9]

MPCN-Pi 1245 - muszla

Nieokreślony gatunek z rodzaju Bulimulus. Przedstawiciel Gastropoda (ślimaki).

Cyanocyclas dinosauriorum [9]

MPCN-Pi 1241 - 57 muszli

Przedstawiciel Bivalvia (małże).

Diplodon sp. [9]

MPCN-Pi 1240 - 6 muszli

Nieokreślony gatunek z rodzaju Diplodon. Przedstawiciel Bivalvia (małże).

Leptinaria sp. [9]

MPCN-Pi 1244 - muszla

Przedstawiciel Gastropoda (ślimaki).

Bibliografia

Armas, P., Moreno, C., Sánchez, M. L., & González, F. (2014). "Sedimentary palaeoenvironment, petrography, provenance and diagenetic inference of the Anacleto Formation in the Neuquén Basin, Late Cretaceous, Argentina". Journal of South American Earth Sciences, 53, 59-76. doi:10.1016/j.jsames.2014.03.004

Coria, R. A., Currie, P. J., Eberth, D., & Garrido, A. C. (2002). "Bird footprints from the Anacleto Formation (Late Cretaceous), Neuquén, Argentina". Ameghiniana, 39(4), 453-463. [5]

Díaz-Martínez, I., Cónsole-Gonella, C., de Valais, S., & Salgado, L. (2018). "Vertebrate tracks from the Paso Córdoba fossiliferous site (Anacleto and Allen formations, Upper Cretaceous), Northern Patagonia, Argentina: Preservational, environmental and palaeobiological implications". Cretaceous Research, 83, 207-220. doi:10.1016/j.cretres.2017.07.008

Díaz-Martínez, I., Heredia, A. M., González, S. N., Canale, N., de Valais, S., Cónsole-Gonella, C. A., Montes, R. M., Caratelli, M., Urzagasti-Torres, S., Fischer, G., Lecuona, A., Paniceres, P., Salgado, L., & Citton, P. (2022). "Pterosaur Tracks from the Upper Cretaceous Anacleto Formation (Neuquén Basin), Northern Patagonia, Argentina: Insights into Campanian Pterosaur Diversity in Gondwana". Diversity, 14(11), 1007. doi:10.3390/d14111007

Garrido, A. C. (2010). "Estratigrafía del Grupo Neuquén, Cretácico Superior de la Cuenca Neuquina (Argentina): nueva propuesta de ordenamiento litoestratigráfico". Revista del Museo Argentino de Ciencias Naturales, 12(2), 121-177.

Gonzaléz Riga, B. J., David Ortiz, L. D., Tomaselli, M. B., dos Anjos Candeiro, C. R., Coria, J. P., & Prámparo, M. (2015). "Sauropod and theropod dinosaur tracks from the Upper Cretaceous of Mendoza (Argentina): trackmakers and anatomical evidences". Journal of South American Earth Sciences, 61, 134-141. doi:10.1016/j.jsames.2014.11.006

Musso, T. B., Pettinari, G., Pozo, M., Jalil, M. R., & Gonzaléz Gil-García, R. (2022). "A new deposit of Na-bentonite from the Upper Cretaceous Anacleto Formation (Neuquén Basin, Argentina): Characterization and properties". Applied Clay Science, 220, 106461. doi:10.1016/j.clay.2022.106461

  1. ↑ przerwa w osadzaniu się warstw skalych mogącą wynikać np. z erozji lub przyczyn geologicznych
  2. ↑ Bonaparte, J. F., & Novas, F. E. (1985). "Abelisaurus comahuensis, ng, n. sp., Carnosauria from the Late Cretaceous of Patagonia". Ameghiniana, 21(2-4), 259-265.
  3. ↑ 3,0 3,1 Gianechini, F. A., Apesteguía, S., Landini, W., Finotti, F., Valieri, R. J., & Zandonai, F. (2015). "New abelisaurid remains from the Anacleto Formation (Upper Cretaceous), Patagonia, Argentina". Cretaceous Research, 54, 1-16. doi:doi:10.1016/j.cretres.2014.11.009
  4. ↑ Aranciaga Rolando, A. M., Méndez, A., Canale, J., & Novas, F. E. (2021). "Osteology of Aerosteon riocoloradensis (Sereno et al. 2008) a large megaraptoran (Dinosauria: Theropoda) from the Upper Cretaceous of Argentina". Historical Biology, 34(2), 226-282. doi:10.1080/08912963.2021.1910816.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 Santucci, R. M., & Filippi, L. S. (2022). "Last Titans: Titanosaurs from the Campanian–Maastrichtian Age". [w:] Otero, A., Carballido, J. L., & Pol, D. (red.). "South American Sauropodomorph Dinosaurs". Springer Earth System Sciences. Springer. pp. 341-391 [1]
  6. ↑ Coria, R. A., Chiappe, L. M., & Dingus, L. (2002). "A new close relative of Carnotaurus sastrei Bonaparte 1985 (Theropoda: Abelisauridae) from the Late Cretaceous of Patagonia". Journal of Vertebrate Paleontology, 22(2), 460-465.
  7. ↑ Baiano, M. A., Coria, R., Chiappe, L. M., Zurriaguz, V., & Coria, L. (2023). "Osteology of the axial skeleton of Aucasaurus garridoi: phylogenetic and paleobiological inferences". PeerJ, 11, e16236. doi:10.7717/peerj.16236
  8. ↑ Salgado, L. & Coria, R.A. (2009) "Barrosasaurus casamiquelai gen. et sp. nov., a new titanosaur (Dinosauria, Sauropoda) from the Anacleto Formation (Late Cretaceous: early Campanian) of Sierra Barrosa (Neuquén, Argentina)". Zootaxa. 2222: 1-16
  9. ↑ 9,00 9,01 9,02 9,03 9,04 9,05 9,06 9,07 9,08 9,09 9,10 9,11 9,12 9,13 9,14 9,15 9,16 Agnolín, F. L., Motta, M. J., Garcia Marsà, J., Aranciaga Rolando, M. A., Álvarez-Herrera, G., Chimento, N. R., Rozadilla, S., Brissón-Egli, F., Cerroni, M. A., Panzeri, K. M., Bogan, S., Casadio, S., Sterli, J., Miquel, S. E., Martínez, S., Pérez, L. M., Pol, D., & Novas, F. E. (2025). "New fossiliferous locality from the Anacleto Formation (Late Cretaceous, Campanian) from northern Patagonia, with the description of a new titanosaur". Revista del Museo Argentino de Ciencias Naturales. 26 (2): 217–259
  10. ↑ Coria, R. A., & Salgado, L. (1996). "A basal iguanodontian (Ornithischia: Ornithopoda) from the Late Cretaceous of south America". Journal of Vertebrate Paleontology, 16(3), 445-457. doi:10.1080/02724634.1996.10011333
  11. ↑ Salgado, L., Coria, R. A., & Heredia, S. E. (1997). "New materials of Gasparinisaura cincosaltensis (Ornithischia, Ornithopoda) from the Upper Cretaceous of Argentina". Journal of Paleontology, 71(5), 933-940. doi:10.1017/S0022336000035861
  12. ↑ Cerda, I. A. (2008). "Gastroliths in an ornithopod dinosaur". Acta Palaeontologica Polonica, 53(2), 351-355. doi:10.4202/app.2008.0213
  13. ↑ Filippi, L. S., García, R. A., & Garrido, A. C. (2011). "A new titanosaur sauropod dinosaur from the Upper Cretaceous of North Patagonia, Argentina". Acta Palaeontologica Polonica, 56(3), 505-520. doi:10.4202/app.2010.0019
  14. ↑ Cerda, I., Zurriaguz, V. L., Carballido, J. L., González, R., & Salgado, L. (2021). "Osteology, paleohistology and phylogenetic relationships of Pellegrinisaurus powelli (Dinosauria: Sauropoda) from the Upper Cretaceous of Argentinean Patagonia". Cretaceous Research, 128, 104957. doi:10.1016/j.cretres.2021.104957
  15. ↑ Filippi, L. S., & Garrido, A. C. (2008). "Pitekunsaurus macayai gen. et sp. nov., new titanosaur (Saurischia, Sauropoda) from Upper Cretaceous Neuquén Basin, Argentina". Ameghiniana 45 (3): 575-590 [2]
  16. ↑ Baiano, M. A., Coria, R. A., Canale, J. I., & Gianechini, F. A. (2021). "New abelisaurid material from the Anacleto Formation (Campanian, Upper Cretaceous) of Patagonia, Argentina, shed light on the diagnosis of the Abelisauridae (Theropoda, Ceratosauria)". Journal of South American Earth Sciences, 110, 103402. doi:10.1016/j.jsames.2021.103402
  17. ↑ García, R. A., Cerda, I. A., Heller, M., Rothschild, B. M., & Zurriaguz, V. (2017). "The first evidence of osteomyelitis in a sauropod dinosaur". Lethaia, 50(2), 227-236. doi:10.1111/let.12189
  18. ↑ Martinelli, A. G., Sertich, J. J. W., Garrido, A. C., & Praderio, Á. M. (2012). "A new peirosaurid from the Upper Cretaceous of Argentina: Implications for specimens referred to Peirosaurus torminni Price (Crocodyliformes: Peirosauridae)". Cretaceous Research, 37, 191-200. doi:10.1016/j.cretres.2012.03.017
  19. ↑ Maniel, I. J., de la Fuente, M. S., & Filippi, L. F. (2023). "A new chelid turtle, Prochelidella palomoi sp. nov., from campanian Anacleto Formation, Neuquén Basin, North‐Western Patagonia, Argentina". The Anatomical Record, 306(6), 1365-1376. doi:10.1002/ar.25074
  20. ↑ de la Fuente, M. S., Maniel, I. J., Jannello, J. M., Filippi, L. S., & Cerda, I. (2015). "Long-necked chelid turtles from the Campanian of northwestern Patagonia with comments on K/P survivorship of the genus Yaminuechelys". Comptes Rendus Palevol, 14(6-7), 563-576. doi:10.1016/j.crpv.2015.04.008
  21. ↑ Scanferla, C. A., & Canale, J. I. (2007). "The youngest record of the Cretaceous snake genus Dinilysia (Squamata, Serpentes)". South American Journal of Herpetology, 2(1), 76-81. [76:TYROTC2.0.CO;2.short]
  22. ↑ Brizuela, S., & Albino, A. (2011). A "Scincomorpha lizard from the Campanian of Patagonia". Cretaceous Research, 32(6), 781-785. doi:10.1016/j.cretres.2011.05.006
  23. ↑ Cione, A. L., & Gouiric-Cavalli, S. (2012). "Metaceratodus kaopen comb. nov. and M. wichmanni comb. nov., two Late Cretaceous South American species of an austral lungfish genus (Dipnoi)". Alcheringa: An Australasian Journal of Palaeontology, 36(2), 203-216. doi:10.1080/03115518.2012.621804
  24. ↑ Goin, F. J., Carlini, A. A., & Pascual, R. (1986). "Un probable marsupial del Cretácico Tardío del norte de Patagonia, Argentina". IV Congreso Argentino de Paleontología y Bioestratigrafía (Mendoza), Actas 2: 401-410
  25. ↑ Forasiepi, A. M., Coria, R. A., Hurum, J., & Currie, P. J. (2012). "First Dryolestoid (Mammalia, Dryolestoidea, Meridiolestida) from the Coniacian of Patagonia and new evidence on their early radiation in South America". Ameghiniana, 49(4), 497-504. doi:10.5710/AMGH.8.8.2012.581
Źródło: „https://encyklopedia.dinozaury.com/index.php?title=Anacleto&oldid=36270”