Elrhaz
Hasło w trakcie rozbudowy
| Autor: | Paweł Konarzewski |
| Formacja Elrhaz | |
|---|---|
| Wiek | |
| Miejsce | Niger - Pustynia Tenere |
| Leży pod | formacja Echkar |
| Leży nad | formacja Tazolé |
| Klimat | tropikalny przejściowy |
| Litologia | piaskowce |
| Plik:Gadoufaoua.png Mapa przedstawiająca lokalizację stanowiska Gadoufaoua w formacji Elrhaz. Źródło: Sereno i in., 2007 [2] | |
Wstęp
Formacja Elrhaz to jednostka geologiczna znajdująca się na terenie dzisiejszego Nigru. Jej osady są datowane na wczesną kredę.
Litologia
Formacja Elrhaz należy do grupy geologicznej Temaga. Najstarsze jej osady stykają się z formacją Tazolé, zaś najmłodsze - Echkar. Najbardziej znanym stanowiskiem z omawianej jednostki geologicznej jest Gadoufaoua, bogata w skamieniałości zwierząt. Znajduje się ona na południowy-wschód od miasta Agadez, ma długość ok. 180 km i szerokość ok. 10 km. Warstwy kościonośne ma taką samą długość, lecz szerokość wynoszącą jedynie 2 km. Stanowisko Gadoufaoua ma kształt wąskiego, lekko zakrzywionego pasa o zmiennej orientacji. Formacje Elrhaz tworzą piaskowce, które różnią się od siebie strukturą oraz barwą (Taquet, 1976).
Paleoekologia
Fauna odnaleziona w skałach formacji Elrhaz była typowa dla kontynentów tworzącą dawną Gondwanę. Głównymi drapieżnikami były ceratozaury (abelizaurydy i noazaurydy) oraz spinozaurydy. Być może żyjące tam grupy dinozaurów mięsożernych zajmowały różne nisze ekologiczne i nie stanowiły dla siebie konkurencji. Suchomimus mógł spokojnie poszukiwać ryb w rzekach, gdy Eocarcharia aktywnie polować na roślinożerców jak Nigersaurus czy Ouranosaurus. Z kolei Afromimus mógł odżywiać się mniejszymi ofiarami niż jego większy kuzyn Eocarcharia. Zauropody oraz iguanodonty spokojnie poszukiwały roślinnego pożywienia w celu zaspokojenia swojego głodu. Jednakże wszystkie dinozaury musiały bardzo uważać przy zbiórkach wodnych, gdyż mógł polować na nie groźny krokodylomorf Sarcosuchus. W przestworzach latały pterozaury, a w zbiornikach wodnych żyły ryby oraz żółwie. Taquet (1976) na podstawie skał osadowych formacji Elrhaz uważa, że występowały tam środowiska wilgotne (np. delty rzeczne). Z kolei klimat mógł być pomiędzy tropikalnym mokrym a tropikalnym suchym.
Dinozaury
| Dinozaury | |||
|---|---|---|---|
| Takson | Materiał kopalny | Komentarz | Grafika |
|
MNBH GAD112 - niekompletny szkielet pozaczaszkowy dorosłego osobnika |
Przedstawiciel Noasauridae. Pierwotnie opisany jako ornitomimozaur. |
||
|
fragmentaryczny szkielet |
Spinozauryd prawdopodobnie odrębny do Suchomimus. |
||
|
GDF 332 - niekompletna lewa kość udowa ?inne prawdopodobne kości kończyn |
Prymitywny iguanodont pierwotnie opisany jako Valdosaurus nigeriensis. |
||
|
elementy czaszki oraz zęby |
Prymitywny przedstawiciel Carcharodontosauria. |
| |
|
MNN GAD1-1 - niekompletna kość szczękowa |
Prymitywny przedstawiciel Abelisauridae. |
||
|
3 osobniki |
Duży iguanodont charakteryzujący się masywną budową ciała. |
| |
|
wiele osobników |
Rebbachizauryd mający się baterie zębowe w pysku. |
| |
|
5 osobników |
Iguanodont charakteryzujący się wysokimi wyrostkami kolczystymi kręgów. |
||
|
wiele szczątków |
Gatunek ten nie należy do Rebbachisaurus i prawdopodobnie jest tytanozaurymorfem. | ||
|
kilka osobników |
Spinozauryd prawdopodobnie odrębny od Cristatusaurus |
||
|
Niezidentyfikowany abelizauryd [14] |
zęby |
Niediagnostyczny takson. | |
Pterozaury
| Pterozaury | |||
|---|---|---|---|
| Takson | Materiał kopalny | Komentarz | Grafika |
|
Niezidentyfikowany przedstawiciel Anhangueridae [15] |
niekompletne prawe skrzydło |
Potencjalnie nowy takson |
|
|
Niezidentyfikowany przedstawiciel Pterodactyloidea [15] |
dość kompletna lewa kość ramienna |
Kość ramienna tego okazu przypomina Quetzalcoatlus, Tapejara i Bennettazhia. | |
Krokodylomorfy
| Krokodylomorfy | |||
|---|---|---|---|
| Takson | Materiał kopalny | Komentarz | Grafika |
|
Anatosuchus minor [16] |
MNN GDF603 - niemalże kompletna czaszka z żuchwą |
Przedstawiciel grupy Uruguaysuchidae. |
|
|
Araripesuchus wegeneri [17] |
GDF 700 - niemalże kompletna czaszka |
Drugi ważny gatunek Araripesuchus. Przedstawiciel grupy Uruguaysuchidae. |
|
|
Sarcosuchus imperator [18] |
wiele osobników |
Szczytowy drapieżnik swojego środowiska. Znany również pod pseudonimem "SuperCroc". |
|
|
Stolokrosuchus lapparenti [19] |
3 osobniki |
Bazalny przedstawiciel Neosuchia. |
|
Żółwie
| Żółwie | ||
|---|---|---|
| Takson | Materiał kopalny | Komentarz |
|
Francemys gadoufaouaensis [20] |
elementy skorupy |
Przedstawiciel grupy Pleurodira. |
|
Taquetochelys decorata [21] |
elementy skorupy oraz niemalże kompletny szkielet (holotyp "Lagaremys tenerensis") |
Jedyny znany przedstawiciel grupy Araripemydidae z Afryki. Żółw ten charakteryzował się długą szyją. |
|
Teneremys lapparenti [22] |
elementy skorupy |
Przedstawiciel grupy Pleurodira. |
Bibliografia
Taquet, P. (1976). "Géologie et Paléontologie du Gisement de Gadoufaoua (Aptien du Niger)". Cahiers de Paléontologie. Éditions du Centre National de la Recherche Scientifique, Paris: 1–191
- ↑ Sereno, P. (2017). "Early Cretaceous ornithomimosaurs (Dinosauria: Coelurosauria) from Africa". Ameghiniana. 54 (5): 576–616. doi:10.5710/AMGH.23.10.2017.315
- ↑ Cerroni, M. A., Agnolin, F. L., Egli, F. B., & Novas, F. E. (2019). "The phylogenetic position of Afromimus tenerensis Sereno, 2017 and its paleobiogeographical implications. Journal of African Earth Sciences, 159, 103572. doi:10.1016/j.jafrearsci.2019.103572
- ↑ Baiano, M. A., Coria, R. A. & Cau, A. (2020). "A new abelisauroid (Dinosauria: Theropoda) from the Huincul formation (lower upper Cretaceous, Neuquén Basin) of Patagonia, Argentina." Cretaceous Research, Article 104408. doi:10.1016/j.cretres.2020.104408
- ↑ Taquet, P., & Russell, D. A. (1998). "New data on spinosaurid dinosaurs from the early cretaceous of the Sahara". Comptes Rendus de l'Académie des Sciences, Série IIA. 327 (5): 347–353 doi:10.1016/S1251-8050(98)80054-2
- ↑ 5,0 5,1 Lacerda, M. B. S., Grillo, O. N., & Romano, P. S. R. (2021). "Rostral morphology of Spinosauridae (Theropoda, Megalosauroidea): premaxilla shape variation and a new phylogenetic inference". Historical Biology doi:10.1080/08912963.2021.2000974.
- ↑ Galton, P.M. (2009). "Notes on Neocomian (Late Cretaceous) ornithopod dinosaurs from England – Hypsilophodon, Valdosaurus, Camptosaurus, Iguanodon – and referred specimens from Romania and elsewhere". Revue de Paléobiologie. 28 (1): 211–273
- ↑ 7,0 7,1 Sereno, P. C., & Brusatte, S. L. (2008). "Basal abelisaurid and carcharodontosaurid theropods from the Lower Cretaceous Elrhaz Formation of Niger". Acta Palaeontologica Polonica, 53, 15-46. doi:10.4202/app.2008.0102
- ↑ Taquet, P., & Russell, D. A. (1999). "A massively-constructed iguanodont from Gadoufaoua, Lower Cretaceous of Niger". Annales de Paléontologie. 85 (1): 85–96 doi:10.1016/S0753-3969(99)80009-3
- ↑ Sereno, P. C., Beck, A. L., Dutheil, D. B., Larsson, H. C. E., Lyon, G. H., Moussa, B., Sadleir, R. W., Sidor, C. A., Varricchio, D. J., Wilson, G. P., & Wilson, J. A. (1999). "Cretaceous Sauropods from the Sahara and the Uneven Rate of Skeletal Evolution Among Dinosaurs" Science, 286(5443), 1342-1347
- ↑ Bertozzo, F., Dalla Vecchia, F. M., & Fabbri, M. (2017). "The Venice specimen of Ouranosaurus nigeriensis (Dinosauria, Ornithopoda)." PeerJ. 5: e3403. doi:10.7717/peerj.3403
- ↑ Wilson, J. A., & Allain, R. (2015). "Osteology of Rebbachisaurus garasbae Lavocat, 1954, a diplodocoid (Dinosauria, Sauropoda) from the early Late Cretaceous–aged Kem Kem beds of southeastern Morocco". Journal of Vertebrate Paleontology, 35(4), e1000701. doi:10.1080/02724634.2014.1000701
- ↑ Molina-Pérez, R., & Larramendi, A. (2020). "Dinosaur Facts and Figures: The Sauropods and Other Sauropodomorphs". Princeton University Press.
- ↑ Sereno P. C., Beck A. L, Dutheil D. B., Gado B., Larsson H. C. E., Lyon G. H., Marcot J. D., Rauhut O. W. M, Sadleir R. W., Sidor C. A., Varricchio D. D., Wilson G. P., & Wilson J. A. (1998). "A long–snouted predatory dinosaur from Africa and the evolution of Spinosaurids". Science 282: 1298–1302 doi:10.1126/science.282.5392.1298
- ↑ Pochat-Cottilloux, Y., Allain, R., & Lasseron, M. (2022). "Microvertebrate fauna from Gadoufaoua (Niger, Aptian, Early Cretaceous)". Comptes Rendus. Palevol, 21(41), 901-926. doi:10.5852/cr-palevol2022v21a41
- ↑ 15,0 15,1 Blackburn, D. (2002). "Two Early Cretaceous pterosaurs from. Africa". J. Vert. Paleontol. 22, 37A
- ↑ Sereno, P. C., Sidor, C. A., Larsson, H. C. E., & Gado, B. (2003). "A new notosuchian from the Early Cretaceous of Niger". Journal of Vertebrate Paleontology, 23(2), 477-482.
- ↑ Buffetaut, E. (1981). "Die biogeographische Geschichte der Krokodilier, mit Beschreibung einer neuen Art, Araripesuchus wegeneri". Geologische Rundschau. 70 (2): 611–624. doi:10.1007/BF01822139
- ↑ Sereno, P. C., Larsson, H. C., Sidor, C. A., & Gado, B. (2001). "The giant crocodyliform Sarcosuchus from the Cretaceous of Africa". Science, 294(5546), 1516-1519. doi:10.1126/science.1066521
- ↑ Larsson, H. C., & Gado, B. (2000). "A new Early Cretaceous crocodyliform from Niger". Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie-Abhandlungen, 131-141. doi:10.1127/njgpa/217/2000/131
- ↑ Pérez-García, A. (2019a). "The African Aptian Francemys gadoufaouaensis gen. et sp. nov.: new data on the early diversification of Pelomedusoides (Testudines, Pleurodira) in northern Gondwana". Cretaceous Research, 102, 112-126. doi:10.1016/j.cretres.2019.06.003
- ↑ Pérez-García, A. (2019b). "Identification of the Lower Cretaceous pleurodiran turtle Taquetochelys decorata as the only African araripemydid species". Comptes Rendus Palevol, 18(1), 24-32. doi:10.1016/j.crpv.2018.04.004
- ↑ Broin, F. D. (1980). "Les Tortues de Gadoufaoua (Aptien du Niger); aperçu sur la paléobiogéographie des Pelomedusidae (Pleurodira)". Mémoires de la Société géologique de France, 139, 39-46.
