Sidersaura

Z Encyklopedia Dinozaury.com
Skocz do: nawigacja, szukaj

Autor: Michał Siedlecki


Sidersaura (siderzaura)
Dieta roślinożerny
Miejsce Argentyna - Neuquén

(formacja Huincul)

Czas
252 201 145
66

ok. 97-93 Ma
późna kreda (późny cenoman - wczesny turon)

Systematyka Dinosauria

Saurischia

Sauropodomorpha

Sauropoda

Diplodocoidea

Rebbachisauridae

Demandasaurus NT.jpg
Rekonstrukcja przyżyciowa demandazaura. Być może siderzaura wyglądała podobnie. Autor: Nobu Tamura [1]
Mapa znalezisk
Wczytywanie mapy…

Wstęp

Sidersaura to nietypowy zauropod z grupy rebbachizaurydów żyjący na terenie dzisiejszej Argentyny na początku epoki późnej kredy. To już siódmy nazwany zauropod z formacji Huincul

Etymologia

Nazwa rodzajowa oznacza "gwiezdnego jaszczura" (od łacińskiego "sider" (gwiazda) i greckiego "saura" (jaszczur)), co odnosi się do budowy środkowych i tylnych łuków hemalnych, przypominających kształtem gwiazdy. Epitet gatunkowy upamiętnia panią Marę Ripoll, wieloletnią preparatorkę, a później dyrektorkę Miejskiego Muzeum "Ernesto Bachman".

Materiał kopalny

Siderzaura jest znana ze szczątków czterech osobników. Wszystkie pochodzą ze stanowiska "Barda Atrevesada de Las Campansa" formacji Huincul.

Holotyp (MMCh-PV 70) to mózgoczaszka ze zrośniętym dachem czaszki i boczną ścianą mózgoczaszki, środkowa i tylna część grzbietowego wyrostka kolczystegp i jego fragment, 14 kręgów ogonowych, 5 łuków hemalnych, część lewej łopatki, szypułka k. łonowej, obie k. piszczelowe, oba tylne końce k. strzałkowych, obie k. śródstopia I, przednie części lewych k. śródstopia II i III, tylne części prawych k. śródstopia II, III i IV, tylna część lewej k. śródstopia V, ba paliczki I-1, I-2, prawy paliczek I-3 oraz lewe paliczki pazurów 1 i 3. Należał do osobnika morfologicznie dorosłego.

Paratypy to :

MMCh-PV 236 - kręgi krzyżowe lub ogonowe, środkowa i tylna część żebra grzbietowego, k. śródręcza IV i V, fragment obszaru acetabulum k. biodrowej, obie k. kulszowe, lewa k. kulszowa i część prawej, lewa k. udowa oraz lewa k. strzałkowa. Ponadto okaz ten obejmuje elementy jeszcze niewypreparowane: 3 łuki nerwowe kręgów krzyżowych, 8 kręgów ogonowych, prawa k. udowa, lewa k. piszczelowa, prawa k. strzałkowa i prawa k. śródstopia IV? Szczątki te również należały do osobnika morfologicznie dorosłego;

MMCh-PV 307- fragmentaryczna lewa k. strzałkowa. Też osobnik morfologicznie dojrzały i

MMCh-PV 309 - trzon kręgu grzbietowego, należący do osobnika młodocianego. Został znaleziony w pobliżu okazu typowego meraksesa.

Budowa, systematyka i rozmiary

Siderzaura zapewne z grubsza przypominała inne rebbachizaurydy, takie jak demandazaur, czy żyjący w tym samym miejscu i czasie limajzaur. Odróżniała się od nich m.in. otworem przodoczołowym (obecnym u bardziej zaawansowanych od kaatedoka dikreozaurydów oraz młodocianych diplodocydów), wspomnianą budową łuków hemalnych, proceliczną budową tylnych kręgów ogonowych, półksiężycową k. piętową. Jej kręgi ogonowe miały położone z przodu wyrostki kolczyste, a u trzonów kręgów środkowych i tylnych występowała od strony brzusznej pustka ciągnąca się wzdłuż ogona. Cechy te były dotąd uznawane za synapomorfię tytanozaurów.

Analiza filogenetyczna umieściła siderzaurę jako takson siostrzany itapeuazaura oraz jako rodzaj blisko spokrewniony z zapalazaurem. Była taksonem bardziej bazalnym od zaawansowanych rebbachizaurydów, takich jak limajzaur, czy katartezaura, również współżyjąca z siderzaurą.

Lewa k. udowa siderzaury mierzy 155 cm długości i jest najdłuższa spośród zmierzonych k. udowych rebbachizaurydów. Dla porównania k. udowa limajzaura ma długość 144 cm. O ile nie siderzaura nie miała nietypowej dla rebbachizaurydów budowy ciała, może być jednym z roślejszych przedstawicieli tej grupy (Komentarz odautorski).

Paleośrodowisko

Zobacz: Meraxes#Paleośrodowisko

Spis gatunków

Sidersaura Lerzo, Gallina, Canale, Otero, Carballido, Apesteguía i Makovicky, 2024
S. marae Lerzo, Gallina, Canale, Otero, Carballido, Apesteguía i Makovicky, 2024

Bibliografia

Lerzo, L. N.; Gallina, P. A.; Canale, J. I.; Otero, A.; Carballido, J. L.; Apesteguía, S.; Makovicky, P. J. (2024-01-03). "The last of the oldies: a basal rebbachisaurid (Sauropoda, Diplodocoidea) from the early Late Cretaceous (Cenomanian–Turonian) of Patagonia, Argentina". Historical Biology: 1–26 [2]