Kayrasaurus

Autor:

Paweł Konarzewski

---

Kayrasaurus (kajrazaur)
Długość	ok. 3,6 m
Masa	ok. 120-270 kg
Dieta	roślinożerny
Miejsce	Chiny - Liaoning (formacja Yixian)
Czas	Trias 252 Jura 201,4 Kreda 143,1 66 ok. 125,76-124,1 Ma wczesna kreda (barrem)
Systematyka	Dinosauria Saurischia Theropoda Tetanurae Coelurosauria Therizinosauria
Rekonstrukcja przyżyciowa Kayrasaurus. Autor: Connor Ashbridge [1]

Wstęp

Kayrasaurus to wczesny przedstawiciel Therizinosauria żyjący we wczesnej kredzie na terenie dzisiejszych Chin. Jest to największy znany terizinozaur fauny Jehol.

Materiał kopalny

Holotyp (IVPP V 18597) to niemal kompletny szkielet pozbawiony kończyn tylnych, najdalszych kręgów ogonowych oraz części kończyn przednich (kości śródręcza oraz nadgarstka). Szkielet należał prawdopodobnie do dojrzewającego osobnika.

Budowa i systematyka

Kayrasaurus był średniej wielkości terizinozaurem, który mógł mierzyć 3,6 m długości oraz ważyć 120-270 kg. Zachowana czaszka Kayrasaurus była mocno spłaszczona w wyniku procesów tafonomicznych, a jej grubość wynosiła zaledwie 3-5 mm. Miał on duże i zaokrąglone oczodoły. Podobnie jak inne terizinozaury, kajrazaur miał bezzębny przód górnej szczęki (kość przedszczękowa). W kości szczękowej tkwiło około 32 zębodołów, które były małe i płytkie. Dodatkowo niektóre z nich miały niewyraźne granice, przez co liczba zębów mogła być większa. Zębodoły były również małe i gęsto upakowane, podobnie jak u innych terizinozaurów, jednak u omawianego rodzaju były jeszcze mniejsze (ok. 3,5-4 na centymetr). Jeden z zachowanych zębów szczękowych miał lancetowaty kształt. Kość zębowa liczyła co najmniej 45 zębodołów, a ich liczba była największa wśród terizinozaurów. Odcinek szyjny liczył 10 kręgów, podobnie jak u Jianchangosaurus. Trzony kręgów szyjnych były mocno wydłużone i każdy z nich przewyższał długością kręg grzbietowy. Niskie wyrostki kolczyste miały zaokrąglone brzegi. Kayrasaurus mógł mieć co najmniej 11 kręgów grzbietowych. Ich trzony były amficeliczne, a wyrostki kolczyste - wysokie i wąskie. Odcinek krzyżowy liczył 5 kręgów. Wyrostki kolczyste oraz łuki nerwowe były ze sobą zrośnięte, lecz czwarty trzon kręgu był oddzielony od poprzednich. Kręgi ogonowe były pozbawione otworów pneumatycznych. Kość ramienna była masywna, a jej trzon prosty. Dłoń kajrazaura była trójpalczasta, z czego drugi palec był najkrótszy. Pazury były silnie zakrzywione, a drugi z nich najmocniej. Według autorów Kayrasaurus był bardziej zaawansowany od Jianchangosaurus, lecz bardziej prymitywny od Beipiaosaurus.

Etymologia

Nazwa rodzajowa Kayrasaurus nawiązuje do Kayry, boga stworzenia w szamanizmie tureckim, który był ojcem boga śmierci Erlika oraz zawiera greckie zwrot sauros (jaszczur). Nawiązuje ona do bliskiego pokrewieństwia z Erlikosaurus. Epitet gatunkowy changliensis wywodzi się od Changli, historycznej nazwy regionu z okresu Trzech Królestw, odnoszącej się do miejsca pochodzenia skamieniałości.

Spis gatunków

Kayrasaurus	Liao, Freimuth, Zanno i Xu, 2026
K. changliensis	Liao, Freimuth, Zanno i Xu, 2026

Bibliografia

Liao, C.-C.; Freimuth, W. J.; Zanno, L. E.; Xu, X. (2026). "A new therizinosaur from the Early Cretaceous Jehol Biota and ecomorphological patterns among early therizinosaurians". Journal of Systematic Palaeontology. 24 (2) 2710287 doi:10.1080/14772019.2026.2710287