Minotaurasaurus
| Autor: | Maciej Ziegler, Daniel Madzia |
| Korekta: | Tomasz Sokołowski, Kamil Kamiński, Paweł Konarzewski |
| Minotaurasaurus (minotaurazaur) | |
|---|---|
| Długość | 4,2 m (osobnik nie w pełni wyrośnięty) |
| Masa | 300-400 kg |
| Dieta | roślinożerny |
| Miejsce | Mongolia - Ajmak południowogobijski |
| Czas | |
| Systematyka | Dinosauria |
 Rekonstrukcja przyżyciowa Minotaurasaurus. Autor: Nobu Tamura [3] | |
Wstęp
Minotaurasaurus to rodzaj ankylozauryda żyjącego w późnej kredzie na terenie dzisiejszej Mongolii.
Etymologia i kontrowersyjne pochodzenie skamieniałości
Nazwa Minotaurasaurus znaczy "jaszczur-Minotaur", co odnosi się do wyglądu czaszki, która skojarzyła się autorom nazwy z pół-człowiekiem pół-bykiem z greckiej mitologii - Minotaurem. Epitet gatunkowy (ramachandrani) jest uhonorowaniem Vilayanura S. Ramachandrana, dzięki któremu czaszka dinozaura stała się dostępna dla nauki i została opisana. Ramachandran kupił czaszkę pochodzącą z nielegalnych wykopalisk i wystawioną na aukcji, po tym jak towarzyszący mu paleontolog zaproponował, że w zamian za wykupienie okazu nazwie dinozaura na jego cześć. Ramachandran zapłacił 10.000 dolarów za skamieniałość. Wielu paleontologów uważa publikację tego okazu za zachowanie niezgodne z etyką zawodową.
Materiał kopalny
Holotyp (INBR 21004) to świetnie zachowana czaszka wraz z żuchwą. Materiał przypisany o numerze katalogowym IGM 100/ 3695 (wcześniej MAE 98-179) to czaszka, kręg szyjny oraz półpierścień pochodzący ze stanowiska Ukhaa Tolgod (Penkalski, 2026).
Budowa
Długość czaszki Minotaurasaurus wynosiła 30 cm a szerokość 43 cm. Była ona równoboczna, w kształcie trójkąta (w widoku z góry) i zawiera duże, bogato zdobione nosowe osteodermy, które dają czaszce wygląd kojarzący się z bykiem z rozdętymi nozdrzami. Puszka mózgowa miała bardziej prymitywną budowę w porównaniu z innymi ankylozaurami z Gobi (Miles i Miles, 2009).
Ważność taksonu
Czaszka ta może należeć do innego ankylozauryda z Gobi - Saichania chulsanensis (lub drugiego gatunku sajchanii) a różnice są spowodowane zniekształceniami. Arbour i in. (2014) stwierdzili jednak, że diagnostyczne cechy minotaurazaura nie były efektem deformacji czaszki. Mimo to nie przesądzali, czy reprezentują one cechy unikalne dla tego rodzaju, czy też wewnątrzgatunkową zmienność w ramach innego taksonu. Minotaurasaurus jest także podobny do Pinacosaurus mephistocephalus, a jedyną znaczącą różnicą jest szerokość dzioba - u Minotaurasaurus on jest szerszy. Co dziwne, Miles i Miles (2009) nie odnieśli się do opisu P. mephistocephalus autorstwa Godefroita i współpracowników (1999). Wg obszernej analizy Thompsona i in. (2012) Minotaurasaurus to takson siostrzany Pinacosaurus grangeri natomiast P. mephistocephalus jest dalej spokrewniony.
Arbour i Currie (2016) uznali Minotaurasaurus za młodszy synonim Tarchia kielanae. Dopatrzyli się tylko jednej różnicy w budowie czaszki, którą uznali za możliwy efekt zmienności ontogenetycznej. Jednak rok później Penkalski i Tumanova (2017) ponownie uznali Minotaurasaurus za ważny takson. Ich zdaniem różnił się on od tarchii m.in. proporcjonalnie niższą i szerszą czaszką oraz szeregiem innych cech budowy czaszki. Czaszce Minotaurasaurus przyjrzał się również Penkalski (2026). Naukowiec podtrzymał odrębność omawianego dinozaura od Tarchia, sugerując również jego odmienność od Pinacosaurus. Jego zdaniem Minotaurasaurus różnił się od pinakozaura większą ornamentacją czaszki, większą liczbą otworów nosowych, innym ukształtowaniem okolic nozdrzy oraz rogów łuskowych.
Spis gatunków
| Minotaurasaurus | Miles i Miles, 2009 |
| M. ramachandrani | Miles i Miles, 2009 |
Bibliografia
Arbour, V. M., & Currie, P. J. (2016). "Systematics, phylogeny and palaeobiogeography of the ankylosaurid dinosaurs". Journal of Systematic Palaeontology, 14(5), 385-444. doi:10.1080/14772019.2015.1059985
Arbour, V. M., Currie, P. J., & Badamgarav, D. (2014). "The ankylosaurid dinosaurs of the Upper Cretaceous Baruungoyot and Nemegt formations of Mongolia". Zoological Journal of the Linnean Society, 172(3), 631-652. doi:10.1111/zoj.12185
Carpenter, K., Hayashi, S., Kobayashi, Y., Maryańska, T., Barsbold, R., Sato, K., & Obata, I. (2011). "Saichania chulsanensis (Ornithischia, Ankylosauridae) from the Upper Cretaceous of Mongolia". Palaeontographica Abteilung A, 294(1-3), 1-61.
Miles, C. A., & Miles, C. J. (2009) "Skull of Minotaurasaurus ramachandrani, a new Cretaceous ankylosaur from the Gobi Desert". Current Science, 96 (1), 65-70.
Penkalski, P. (2026). "The morphology and systematics of Pinacosaurus". Historical Biology, 1-42. doi:10.1080/08912963.2026.2633178
Penkalski, P. & Tumanova, T. (2017). "The cranial morphology and taxonomic status of Tarchia (Dinosauria: Ankylosauridae) from the Upper Cretaceous of Mongolia". Cretaceous Research. 70. 117-127. doi:10.1016/j.cretres.2016.10.004.
Thompson, R. S., Parish, J. C., Maidment, S. C. R., & Barrett, P. M. (2012). "Phylogeny of the ankylosaurian dinosaurs (Ornithischia: Thyreophora)". Journal of Systematic Palaeontology, 10(2), 301-312. doi:10.1080/14772019.2011.569091
http://www.nature.com/news/2009/090202/full/news.2009.60.html?s=news_rss
http://dml.cmnh.org/2009Jan/msg00156.html
http://scienceblogs.com/tetrapodzoology/2009/02/month_in_dinosaurs_part_iii.php
![[3]](http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Minotaurasaurus_BW.jpg){kind=link}
![[1]](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Minotaurasaurus_Skull.png){kind=link}
![[2]](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Minotaurasaurus_skull.jpg){kind=link}