Angolatitan: Różnice pomiędzy wersjami
m (uzupełnienia) |
|||
| (Nie pokazano 9 wersji utworzonych przez 4 użytkowników) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | + | {{DISPLAYTITLE:''Angolatitan''}} | |
| − | { | + | {{Opis |
| − | | Autor | + | |Autor = [[Marcin Szermański]] |
| − | + | |Korekta = [[Maciej Ziegler]], [[Paweł Konarzewski]] | |
| − | + | |nazwa = ''Angolatitan'' (angolatytan) | |
| − | + | |długość = 13,9 m <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R., & Larramendi, A. (2020). "Dinosaur Facts and Figures: The Sauropods and Other Sauropodomorphs". Princeton University Press. </ref> | |
| − | | [[Maciej Ziegler]] | + | |masa = 6 t <ref name="Molina-Larramendi"></ref> |
| − | | | + | |wysokość = ok. 3,3 m (w ramionach) <ref name="Molina-Larramendi"></ref> |
| − | </ | + | |dieta = roślinożerny |
| + | |miejsce = [[Angola]] - Bengo | ||
| − | + | <small>("warstwy Tadi", "formacja [[Itombe]]")</small> | |
| − | + | |czas ={{Występowanie|90|89.8}} | |
| − | + | ok. 90 [[Ma]]<br> | |
| − | + | <small>późna [[kreda]] (późny [[turon]])</small> | |
| − | + | |systematyka = | |
| − | + | [[Dinosauria]] | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | | | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | późna [[kreda]] (późny [[turon]]) | ||
| − | | | ||
| − | |||
| − | |||
[[Saurischia]] | [[Saurischia]] | ||
[[Sauropodomorpha]] | [[Sauropodomorpha]] | ||
| − | |||
| − | |||
[[Sauropoda]] | [[Sauropoda]] | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
[[Macronaria]] | [[Macronaria]] | ||
| Linia 50: | Linia 28: | ||
[[Somphospondyli]] | [[Somphospondyli]] | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| + | ? [[Titanosauria]] (??? [[Laurasiformes]]) | ||
| + | |||
| + | ? [[Andesauroidea]] / ?? [[Lithostrotia]] | ||
| + | |grafika = Angolatitan LM.png | ||
| + | |podpis = Tak mógł wyglądać ''Angolatitan''. Autor: Levi Martinez-Reza [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Angolatitan_LM.png] | ||
| + | |PorównanieGrupa = | ||
| + | |PorównanieDługość = | ||
| + | |mapa = | ||
| + | }} | ||
==Wstęp== | ==Wstęp== | ||
| − | ''Angolatitan'' to rodzaj zauropoda z grupy tytanozaurokształtnych, którego skamieniałości odnaleziono na terenach dzisiejszej południowo-zachodniej Afryki ([[Angola]]). | + | ''Angolatitan'' to [[rodzaj]] zauropoda z grupy tytanozaurokształtnych, którego skamieniałości odnaleziono na terenach dzisiejszej południowo-zachodniej Afryki ([[Angola]]). |
==Materiał kopalny== | ==Materiał kopalny== | ||
| − | Niekompletna prawa przednia kończyna, na którą składają się kości: łopatkowa (bez tylnego końca i proksymalnej części; 950 mm), | + | [[Plik:Angolatitan NMNH.jpg|thumb|Odlew kości ramiennej angolatitan. Fot. Jonathan Chen [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Angolatitan_NMNH.jpg]]] |
| + | Niekompletna prawa przednia kończyna, na którą składają się kości: łopatkowa (bez tylnego końca i proksymalnej części; 950 mm), ramienna (1100 mm), łokciowa (690 mm), promieniowa (630 mm), śródręcza I (300 mm), III (309 mm) i IV (285 mm). | ||
==Lokalizacja i pozycja systematyczna== | ==Lokalizacja i pozycja systematyczna== | ||
| − | + | Angolatytan jest nie tylko pierwszym znanym dinozaurem z Angoli, a także pierwszym znanym zwierzęciem lądowym z okresu kredy, jakiego odkryli paleontolodzy na terenie tego kraju. Żył jakieś 90 milionów lat temu (piętro [[turon]]), kiedy to wśród zauropodów istniała wyraźna dominacja [[takson]]ów z grupy tytanozaurów i ich krewniaków. ''Angolatitan'' wg [[Octávio Mateus|Mateusa]] i in. ([[2011]]) nie należy do tej grupy, jest natomiast jedynym znanym [[bazalny]]m przedstawicielem [[klad]]u [[Somphospondyli]] z czasu późnej kredy, przez co można go uznać reliktem wobec współczesnych mu form zauropodów. Z kolei [[Michael D'Emic]] ([[2012]]) uważa go za [[zaawansowany|zaawansowanego]] przedstawiciela tytanozaurów - członka [[klad]]u [[Lithostrotia]], przy czym niechcący zniekształca nazwę [[rodzaj]]ową na "Angolotitan". Wg analiz Manniona i in. (2013), jest to przedstawiciel [[Andesauroidea]]) (wg bardziej wiarygodnych metod - LCDM i LCSM z implied weighting) albo przedstawiciel [[Laurasiformes]] w kladzie siostrzanym do [[Euhelopodidae]] (zawierającym [[Lithostrotia]]), mieszczący się blisko podstawy tego kladu (LSCM) - podobny wynik uzyskano w opartej na tej ostaniej analizie Li i in. (2014), w której zabrakło ''[[Tastavinsaurus]]'' (wg wszystkich tych analiz bliskim krewnym ''Angolatitan'' jest ''[[Chubutisaurus]]'' i raczej nie jest reliktem). | |
| + | |||
| + | Jego szczątki odkryto w tzw. "warstwach Tadi", których miąższość wynosi ok. 50 m. W ich złożach znajdywano wcześniej jedynie przedstawicieli fauny morskiej, takich jak prarekiny, amonity, mozazaury, czy plezjozaury. | ||
==Etymologia== | ==Etymologia== | ||
| − | Nazwa | + | Nazwa [[rodzaj]]owa ''Angolatitan'' znaczy "tytan z Angoli". Z kolei epitet gatunkowy ''adamastor'' został został zaczerpnięty z imienia mitologicznego wodnego giganta – Adamastora – znanego z opowieści portugalskich żeglarzy i żyjącego wg nich w południowym Atlantyku. |
| − | |||
==Spis gatunków== | ==Spis gatunków== | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
| − | + | |{{V|''Angolatitan''}} | |
| − | | [[Mateus]], [[Jacobs]], [[Schulp]], [[Polcyn]], [[Tavares]], [[Neto]], [[Morais]] i [[Antunes]], [[2011]] | + | | {{Kpt|[[Octávio Mateus|Mateus]], [[Louis Jacobs|Jacobs]], [[Anne Schulp|Schulp]], [[Michael Polcyn|Polcyn]], [[Tatiana Tavares|Tavares]], [[André Neto|Neto]], [[Maria Morais|Morais]]}} i {{Kpt|[[Miguel Antunes|Antunes]]}}, [[2011]] |
| + | |- | ||
| + | | = "Angolotitan" | ||
| + | | {{Kpt|[[Michael D'Emic|D'Emic]]}}, [[2012]] | ||
| + | | ''[[nomen nudum]]'' | ||
| + | |- | ||
| + | |{{V| ''A. adamastor''}} | ||
| + | | {{Kpt|Mateus, Jacobs, Schulp, Polcyn, Tavares, Neto, Morais}} i {{Kpt|Antunes}}, [[2011]] | ||
|- | |- | ||
| − | + | | = "Angolotitan adamastor" | |
| − | | | + | | {{Kpt|D'Emic}}, [[2012]] |
| + | | ''[[nomen nudum]]'' | ||
|} | |} | ||
==Bibliografia== | ==Bibliografia== | ||
<small> | <small> | ||
| − | + | D’Emic, M. D. (2012). "The early evolution of titanosauriform sauropod dinosaurs." Zoological Journal of the Linnean Society, 166(4), 624-671. [[doi:10.1111/j.1096-3642.2012.00853.x]] | |
| − | </small> | + | |
| + | Li, L.-G., Li, D.-Q., You, H.-L., & Dodson, P. (2014). "A new titanosaurian sauropod from the Hekou Group (Lower Cretaceous) of the Lanzhou-Minhe Basin, Gansu Province, China". PLoS ONE, 9(1), e85979. [[doi:10.1371/journal.pone.0085979]] | ||
| + | |||
| + | Mannion, P. D., Upchurch, P., Barnes, R. N., & Mateus, O. (2013). "Osteology of the Late Jurassic Portuguese sauropod dinosaur ''Lusotitan atalaiensis'' (Macronaria) and the evolutionary history of basal titanosauriforms". Zoological Journal of the Linnean Society, 168(1), 98-206. [[doi:10.1111/zoj.12029]] | ||
| + | |||
| + | Mateus, O., Jacobs, L. L., Schulp, A. S., Polcyn, M. J., Tavares, T. S., Neto, A. B., Morais, M. L., & Antunes, M. T. (2011). "''Angolatitan adamastor'', a new sauropod dinosaur and the first record from Angola". Anais da Academia Brasileira de Ciências, 83(1), 1–13. | ||
| + | <references/></small> | ||
[[Kategoria:Dinosauria]] | [[Kategoria:Dinosauria]] | ||
[[Kategoria:Saurischia]] | [[Kategoria:Saurischia]] | ||
| + | [[Kategoria:Sauropodomorpha]] | ||
[[Kategoria:Sauropoda]] | [[Kategoria:Sauropoda]] | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Macronaria]] |
| + | [[Kategoria:Somphospondyli]] | ||
[[Kategoria:Afryka]] | [[Kategoria:Afryka]] | ||
[[Kategoria:Angola]] | [[Kategoria:Angola]] | ||
Aktualna wersja na dzień 09:28, 1 mar 2026
| Autor: | Marcin Szermański |
| Korekta: | Maciej Ziegler, Paweł Konarzewski |
| Angolatitan (angolatytan) | |
|---|---|
| Długość | 13,9 m [1] |
| Wysokość | ok. 3,3 m (w ramionach) [1] |
| Masa | 6 t [1] |
| Dieta | roślinożerny |
| Miejsce | Angola - Bengo
("warstwy Tadi", "formacja Itombe") |
| Czas | |
| Systematyka | Dinosauria
? Titanosauria (??? Laurasiformes) ? Andesauroidea / ?? Lithostrotia |
 Tak mógł wyglądać Angolatitan. Autor: Levi Martinez-Reza [2] | |
Wstęp
Angolatitan to rodzaj zauropoda z grupy tytanozaurokształtnych, którego skamieniałości odnaleziono na terenach dzisiejszej południowo-zachodniej Afryki (Angola).
Materiał kopalny
Niekompletna prawa przednia kończyna, na którą składają się kości: łopatkowa (bez tylnego końca i proksymalnej części; 950 mm), ramienna (1100 mm), łokciowa (690 mm), promieniowa (630 mm), śródręcza I (300 mm), III (309 mm) i IV (285 mm).
Lokalizacja i pozycja systematyczna
Angolatytan jest nie tylko pierwszym znanym dinozaurem z Angoli, a także pierwszym znanym zwierzęciem lądowym z okresu kredy, jakiego odkryli paleontolodzy na terenie tego kraju. Żył jakieś 90 milionów lat temu (piętro turon), kiedy to wśród zauropodów istniała wyraźna dominacja taksonów z grupy tytanozaurów i ich krewniaków. Angolatitan wg Mateusa i in. (2011) nie należy do tej grupy, jest natomiast jedynym znanym bazalnym przedstawicielem kladu Somphospondyli z czasu późnej kredy, przez co można go uznać reliktem wobec współczesnych mu form zauropodów. Z kolei Michael D'Emic (2012) uważa go za zaawansowanego przedstawiciela tytanozaurów - członka kladu Lithostrotia, przy czym niechcący zniekształca nazwę rodzajową na "Angolotitan". Wg analiz Manniona i in. (2013), jest to przedstawiciel Andesauroidea) (wg bardziej wiarygodnych metod - LCDM i LCSM z implied weighting) albo przedstawiciel Laurasiformes w kladzie siostrzanym do Euhelopodidae (zawierającym Lithostrotia), mieszczący się blisko podstawy tego kladu (LSCM) - podobny wynik uzyskano w opartej na tej ostaniej analizie Li i in. (2014), w której zabrakło Tastavinsaurus (wg wszystkich tych analiz bliskim krewnym Angolatitan jest Chubutisaurus i raczej nie jest reliktem).
Jego szczątki odkryto w tzw. "warstwach Tadi", których miąższość wynosi ok. 50 m. W ich złożach znajdywano wcześniej jedynie przedstawicieli fauny morskiej, takich jak prarekiny, amonity, mozazaury, czy plezjozaury.
Etymologia
Nazwa rodzajowa Angolatitan znaczy "tytan z Angoli". Z kolei epitet gatunkowy adamastor został został zaczerpnięty z imienia mitologicznego wodnego giganta – Adamastora – znanego z opowieści portugalskich żeglarzy i żyjącego wg nich w południowym Atlantyku.
Spis gatunków
| Angolatitan | Mateus, Jacobs, Schulp, Polcyn, Tavares, Neto, Morais i Antunes, 2011 | |
| = "Angolotitan" | D'Emic, 2012 | nomen nudum |
| A. adamastor | Mateus, Jacobs, Schulp, Polcyn, Tavares, Neto, Morais i Antunes, 2011 | |
| = "Angolotitan adamastor" | D'Emic, 2012 | nomen nudum |
Bibliografia
D’Emic, M. D. (2012). "The early evolution of titanosauriform sauropod dinosaurs." Zoological Journal of the Linnean Society, 166(4), 624-671. doi:10.1111/j.1096-3642.2012.00853.x
Li, L.-G., Li, D.-Q., You, H.-L., & Dodson, P. (2014). "A new titanosaurian sauropod from the Hekou Group (Lower Cretaceous) of the Lanzhou-Minhe Basin, Gansu Province, China". PLoS ONE, 9(1), e85979. doi:10.1371/journal.pone.0085979
Mannion, P. D., Upchurch, P., Barnes, R. N., & Mateus, O. (2013). "Osteology of the Late Jurassic Portuguese sauropod dinosaur Lusotitan atalaiensis (Macronaria) and the evolutionary history of basal titanosauriforms". Zoological Journal of the Linnean Society, 168(1), 98-206. doi:10.1111/zoj.12029
Mateus, O., Jacobs, L. L., Schulp, A. S., Polcyn, M. J., Tavares, T. S., Neto, A. B., Morais, M. L., & Antunes, M. T. (2011). "Angolatitan adamastor, a new sauropod dinosaur and the first record from Angola". Anais da Academia Brasileira de Ciências, 83(1), 1–13.
![[2]](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Angolatitan_LM.png){kind=link}
![[1]](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Angolatitan_NMNH.jpg){kind=link}