Angolatitan

Autor:	Marcin Szermański
Korekta:	Maciej Ziegler, Paweł Konarzewski

---

Angolatitan (angolatytan)
Długość	13,9 m
Wysokość	ok. 3,3 m (w ramionach)
Masa	6 t
Dieta	roślinożerny
Miejsce	Angola - Bengo ("warstwy Tadi", "formacja Itombe")
Czas	Trias 252 Jura 201,4 Kreda 143,1 66 ok. 90 Ma późna kreda (późny turon)
Systematyka	Dinosauria Saurischia Sauropodomorpha Sauropoda Macronaria Titanosauriformes Somphospondyli ? Titanosauria (??? Laurasiformes) ? Andesauroidea / ?? Lithostrotia
Tak mógł wyglądać Angolatitan. Autor: Levi Martinez-Reza [2]

Wstęp

Angolatitan to rodzaj zauropoda z grupy tytanozaurokształtnych, którego skamieniałości odnaleziono na terenach dzisiejszej południowo-zachodniej Afryki (Angola).

Materiał kopalny

Odlew kości ramiennej angolatitan. Fot. Jonathan Chen [1]

Niekompletna prawa przednia kończyna, na którą składają się kości: łopatkowa (bez tylnego końca i proksymalnej części; 950 mm), ramienna (1100 mm), łokciowa (690 mm), promieniowa (630 mm), śródręcza I (300 mm), III (309 mm) i IV (285 mm).

Lokalizacja i pozycja systematyczna

Angolatytan jest nie tylko pierwszym znanym dinozaurem z Angoli, a także pierwszym znanym zwierzęciem lądowym z okresu kredy, jakiego odkryli paleontolodzy na terenie tego kraju. Żył jakieś 90 milionów lat temu (piętro turon), kiedy to wśród zauropodów istniała wyraźna dominacja taksonów z grupy tytanozaurów i ich krewniaków. Angolatitan wg Mateusa i in. (2011) nie należy do tej grupy, jest natomiast jedynym znanym bazalnym przedstawicielem kladu Somphospondyli z czasu późnej kredy, przez co można go uznać reliktem wobec współczesnych mu form zauropodów. Z kolei Michael D'Emic (2012) uważa go za zaawansowanego przedstawiciela tytanozaurów - członka kladu Lithostrotia, przy czym niechcący zniekształca nazwę rodzajową na "Angolotitan". Wg analiz Manniona i in. (2013), jest to przedstawiciel Andesauroidea) (wg bardziej wiarygodnych metod - LCDM i LCSM z implied weighting) albo przedstawiciel Laurasiformes w kladzie siostrzanym do Euhelopodidae (zawierającym Lithostrotia), mieszczący się blisko podstawy tego kladu (LSCM) - podobny wynik uzyskano w opartej na tej ostaniej analizie Li i in. (2014), w której zabrakło Tastavinsaurus (wg wszystkich tych analiz bliskim krewnym Angolatitan jest Chubutisaurus i raczej nie jest reliktem).

Jego szczątki odkryto w tzw. "warstwach Tadi", których miąższość wynosi ok. 50 m. W ich złożach znajdywano wcześniej jedynie przedstawicieli fauny morskiej, takich jak prarekiny, amonity, mozazaury, czy plezjozaury.

Etymologia

Nazwa rodzajowa Angolatitan znaczy "tytan z Angoli". Z kolei epitet gatunkowy adamastor został został zaczerpnięty z imienia mitologicznego wodnego giganta – Adamastora – znanego z opowieści portugalskich żeglarzy i żyjącego wg nich w południowym Atlantyku.

Spis gatunków

Angolatitan	Mateus, Jacobs, Schulp, Polcyn, Tavares, Neto, Morais i Antunes, 2011
= "Angolotitan"	D'Emic, 2012	nomen nudum
A. adamastor	Mateus, Jacobs, Schulp, Polcyn, Tavares, Neto, Morais i Antunes, 2011
= "Angolotitan adamastor"	D'Emic, 2012	nomen nudum

Bibliografia

D’Emic, M. D. (2012). "The early evolution of titanosauriform sauropod dinosaurs." Zoological Journal of the Linnean Society, 166(4), 624-671. doi:10.1111/j.1096-3642.2012.00853.x

Li, L.-G., Li, D.-Q., You, H.-L., & Dodson, P. (2014). "A new titanosaurian sauropod from the Hekou Group (Lower Cretaceous) of the Lanzhou-Minhe Basin, Gansu Province, China". PLoS ONE, 9(1), e85979. doi:10.1371/journal.pone.0085979

Mannion, P. D., Upchurch, P., Barnes, R. N., & Mateus, O. (2013). "Osteology of the Late Jurassic Portuguese sauropod dinosaur Lusotitan atalaiensis (Macronaria) and the evolutionary history of basal titanosauriforms". Zoological Journal of the Linnean Society, 168(1), 98-206. doi:10.1111/zoj.12029

Mateus, O., Jacobs, L. L., Schulp, A. S., Polcyn, M. J., Tavares, T. S., Neto, A. B., Morais, M. L., & Antunes, M. T. (2011). "Angolatitan adamastor, a new sauropod dinosaur and the first record from Angola". Anais da Academia Brasileira de Ciências, 83(1), 1–13.