Iani: Różnice pomiędzy wersjami
m |
|||
| Linia 22: | Linia 22: | ||
[[Iguanodontia]] | [[Iguanodontia]] | ||
| − | [[Rhabdodontomorpha]] | + | ?[[Rhabdodontomorpha]] |
| − | [[Tenontosauridae]] | + | ?[[Tenontosauridae]] |
|grafika = Iani UDL.png | |grafika = Iani UDL.png | ||
|podpis = Rekostrukcja ''Iani''. Autor: UnexpectedDinoLesson [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Iani_UDL.png] | |podpis = Rekostrukcja ''Iani''. Autor: UnexpectedDinoLesson [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Iani_UDL.png] | ||
| Linia 32: | Linia 32: | ||
}} | }} | ||
==Wstęp== | ==Wstęp== | ||
| − | ''Iani'' to [[rodzaj]] [[ornitopod]]a żyjącego w [[późna kreda|późnej kredzie]] na terenie dzisiejszych Stanów Zjednoczonych. Jest to pierwszy opisany przedstawiciel [[Rhabdodontomorpha]] pochodzący z górnych osadów formacji Cedar Mountain. Okaz typowy został odnaleziony w 2014 roku, a formalnie opisany 9 lat później przez [[Lindsay Zanno]] i wspólników. | + | ''Iani'' to [[rodzaj]] [[ornitopod]]a żyjącego w [[późna kreda|późnej kredzie]] na terenie dzisiejszych Stanów Zjednoczonych. Jest to pierwszy opisany przedstawiciel [[Rhabdodontomorpha]] (ale zob. dalej) pochodzący z górnych osadów formacji Cedar Mountain. Okaz typowy został odnaleziony w 2014 roku, a formalnie opisany 9 lat później przez [[Lindsay Zanno]] i wspólników. |
==Materiał kopalny== | ==Materiał kopalny== | ||
| Linia 41: | Linia 41: | ||
''Iani'' to średniej wielkości dwunożny [[iguanodont]] charakteryzujący się obecnością trzech zębów na kości przedszczękowej. Ogólne jego uzębienie było podobne jak u innych ornitopodów, w szczególności do ''[[Tenontosaurus]]'' oraz ''[[Qantassaurus]]''. Reszta jego unikatowych cech dotyczy kości czaszki, szczególnie czołowej, łuskowej, puszki mózgowej oraz wcześniej wspomnianej kości przedszczękowej. | ''Iani'' to średniej wielkości dwunożny [[iguanodont]] charakteryzujący się obecnością trzech zębów na kości przedszczękowej. Ogólne jego uzębienie było podobne jak u innych ornitopodów, w szczególności do ''[[Tenontosaurus]]'' oraz ''[[Qantassaurus]]''. Reszta jego unikatowych cech dotyczy kości czaszki, szczególnie czołowej, łuskowej, puszki mózgowej oraz wcześniej wspomnianej kości przedszczękowej. | ||
| − | Zanno i współpracownicy (2023) uznali, że ''Iani'' jest bazalnym [[iguanodont]]em. Ich zdaniem ten takson jest formą przejściową między ''Tenontosaurus'' a bardziej zaawansowanymi przedstawicielami [[Rhabdodontidae]]. Wg Fonsceci i współpracowników (2024) ornitopod ten należy do kladu [[Tenontosauridae]] w obrębie Rhabdodontomorpha, razem z tenontozaurem i [[Convolosaurus|konwolozaurem]]. | + | Zanno i współpracownicy (2023) uznali, że ''Iani'' jest bazalnym [[iguanodont]]em. Ich zdaniem ten takson jest formą przejściową między ''Tenontosaurus'' a bardziej zaawansowanymi przedstawicielami [[Rhabdodontidae]]. Wg Fonsceci i współpracowników (2024) ornitopod ten należy do kladu [[Tenontosauridae]] w obrębie Rhabdodontomorpha, razem z tenontozaurem i [[Convolosaurus|konwolozaurem]]. W analizie Dieudonne i in. (2026) okazał się przedstawicielem [[Thescelosauridae]] siostrzanym do tenontozaura, z którym z kolei tworzy klad siostrzany do ''[[Thescelosaurus]]''. |
==Etymologia== | ==Etymologia== | ||
Wersja z 09:15, 5 mar 2026
| Autor: | Paweł Konarzewski |
| Iani | |
|---|---|
| Długość | ok. 4,2 m [1] |
| Dieta | roślinożerny |
| Miejsce | USA - Utah
(formacja Cedar Mountain - ogniwo Mussentuchit) |
| Czas |
ok. 99,5 Ma |
| Systematyka | Dinosauria |
 Rekostrukcja Iani. Autor: UnexpectedDinoLesson [2] | |
Wstęp
Iani to rodzaj ornitopoda żyjącego w późnej kredzie na terenie dzisiejszych Stanów Zjednoczonych. Jest to pierwszy opisany przedstawiciel Rhabdodontomorpha (ale zob. dalej) pochodzący z górnych osadów formacji Cedar Mountain. Okaz typowy został odnaleziony w 2014 roku, a formalnie opisany 9 lat później przez Lindsay Zanno i wspólników.
Materiał kopalny
Holotyp o numerze katalogowym NCSM 29373 to niekompletny szkielet młodocianego osobnika, u którego zachowała się dość duża, lecz rozczłonkowana czaszka, kręgi szyjne, grzbietowe wraz z żebrami, krzyżowe i ogonowe z szewronami (u części kręgów zachowały się również wyrostki kolczyste) obydwie łopatki, prawa kość ramienna, lewa kość łokciowa, kość promieniowa, kości prawej dłoni oraz lewa kość kulszowa. (zob. rys.obok)
Budowa i systematyka
Iani to średniej wielkości dwunożny iguanodont charakteryzujący się obecnością trzech zębów na kości przedszczękowej. Ogólne jego uzębienie było podobne jak u innych ornitopodów, w szczególności do Tenontosaurus oraz Qantassaurus. Reszta jego unikatowych cech dotyczy kości czaszki, szczególnie czołowej, łuskowej, puszki mózgowej oraz wcześniej wspomnianej kości przedszczękowej.
Zanno i współpracownicy (2023) uznali, że Iani jest bazalnym iguanodontem. Ich zdaniem ten takson jest formą przejściową między Tenontosaurus a bardziej zaawansowanymi przedstawicielami Rhabdodontidae. Wg Fonsceci i współpracowników (2024) ornitopod ten należy do kladu Tenontosauridae w obrębie Rhabdodontomorpha, razem z tenontozaurem i konwolozaurem. W analizie Dieudonne i in. (2026) okazał się przedstawicielem Thescelosauridae siostrzanym do tenontozaura, z którym z kolei tworzy klad siostrzany do Thescelosaurus.
Etymologia
Nazwa rodzajowa Iani nawiązuje do rzymskiego boga Janusa, który przewodniczy przemianom i odnosi się do zmieniającej się fauny i flory w połowie kredy w zachodniej Ameryce Północnej. Epitet gatunkowy smithi honoruje Joshuę Aarona Smitha za jego wkład w rozwój paleontologii.
Spis gatunków
| Iani | Zanno, Gates, Terry, Ayrahami, Tucker i Makovicky, 2023 |
| I. smithi | Zanno, Gates, Terry, Ayrahami, Tucker i Makovicky, 2023 |
Bibliografia
Fonseca, A.O., Reid, I.J., Venner, A., Duncan, R.J., Garcia, M.S., Müller, R.T. (2024). "A comprehensive phylogenetic analysis on early ornithischian evolution". Journal of Systematic Palaeontology. 22 (1). 2346577. [3]
Zanno, L.E., Gates, T.A., Avrahami, H.M., Tucker, R.T. & Makovicky, P.J. (2023) "An early-diverging iguanodontian (Dinosauria: Rhabdodontomorpha) from the Late Cretaceous of North America". PLoS ONE 18(6): e0286042. doi:10.1371/journal.pone.0286042
- ↑ Oszacowanie własne (PK) na podstawie ryc. 1 w Zanno i in., 2023
![[2]](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Iani_UDL.png){kind=link}