Kategoria:Hadrosauridae

Z Encyklopedia Dinozaury.com
(Przekierowano z Hadrosauridae)
Skocz do: nawigacja, szukaj

Opracowanie: Korekta:
Maciej Ziegler Łukasz Czepiński


Hadrosauridae (hadrozaurydy)
Czas występowania
252 201 145
66

86 - 66 Ma
późna kreda (santon - mastrycht)

Dieta roślinożerne
Rozmiary do 18 m długości
Występowanie Ameryka Południowa
Ameryka Północna
Azja
Europa
Systematyka Dinosauria

Ornithischia

Genasauria

Neornithischia

Clypeodonta

Cerapoda

Ornithopoda

Iguanodontia

Dryomorpha

Ankylopollexia

Styracosterna

Hadrosauriformes

Hadrosauroidea

Hadrosauromorpha

Hadrosauridae Cope, 1869

Eotrachodon
Hadrosaurus
Lapampasaurus
Nanningosaurus
Euhadrosauria
Lambeosaurinae
Saurolophinae

Dinozaury kaczodziobe.

Artykuł przedstawia nomenklaturę i filogenezę Hadrosauridae. Jest to zalążek przyszłego artykułu (jeśli możesz - napisz go!).

Jak korzystać z hasła: zob. Spisy kladogramów.

Nomenklatura

<Lambeosaurus lambei & Hadrosaurus foulkii (zmodyfikowano z Forster, 1997)
Klad Hadrosauridae był definiowany rozmaicie (np. Horner i in., 2004 dodają do definicji dość bazalnego Telmatosaurus). Klad Hadrosauridae został po raz pierwszy zdefiniowany przez Forster (1997) jako <Lambeosaurinae & Hadrosaurinae. Hadrosaurus foulkii, który powinien należeć do Hadrosauridae, ma niepewną pozycję filogenetyczną, był rzadko umieszczany w analizach a jego pozycję w ramach obszernego kladu siostrzanego do Lambeosaurinae (nazywanego przeważnie Hadrosaurinae) przyjmowano a priori. Nowe, obszerne badania Prieto-Márqueza (2010) wskazują, że Hadrosaurus jest bardziej bazalny.
<Saurolophus osborni & Lambeosaurus lambei (Prieto-Márquez, 2010; zmodyfikowano z Wagner, 2001)
Jako rodzina jest to młodszy synonim Hadrosauridae. Jeśli Hadrosaurus należy do Saurolophinae (zob. niżej), to także jako nazwa kladu jest to młodszy synonim Hadrosauridae. Saurolophidae to starszy synonim Euhadrosauria (Saurolophus & Parasaurolophus - Norman, 2014).
>Lambeosaurus lambei ~ Hadrosaurus foulkii v Saurolophus osborni v Edmontosaurus regalis (Prieto-Márquez, 2010; zmodyfikowano z Wagner, 2001; zmodyfikowano z Sereno, 1998)
  • Aralosaurini (Prieto-Márquez, Dalla Vecchia, Gaete, Galobart, 2013)
<Aralosaurus tuberiferus & Canardia garonnensis (Prieto-Márquez, Dalla Vecchia, Gaete i Galobart, 2013)
  • Tsintaosaurini (Prieto-Márquez, Dalla Vecchia, Gaete, Galobart, 2013)
<Tsintaosaurus spinorhinus & Pararhabdodon isonensis (Prieto-Márquez, Dalla Vecchia, Gaete i Galobart, 2013)
>Corythosaurus casuarius ~ Parasaurolophus walkeri (Evans i Reisz, 2007)
>Lambeosaurus lambei ~ Parasaurolophus walkeri v Tsintaosaurus spinorhinus v Aralosaurus tuberiferus (Prieto-Márquez, Dalla Vecchia, Gaete i Galobart, 2013)
Jako nazwa plemienia ma pierwszeństwo przed Corythosaurini, jako klad nazwa została zdefiniowana później.
>Parasaurolophus walkeri ~ Corythosaurus casuarius (Evans i Reisz, 2007)
>Saurolophus osborni ~ Lambeosaurus lambei v Hadrosaurus foulkii (Prieto-Márquez, 2010; zmodyfikowano z Wagner, 2001)
Definicja Prieto-Márqueza (2010) wyłącza Hadrosaurus, jako nazwa kladu nie jest to więc młodszy synonim Hadrosaurinae, lecz może nim być jako podrodzina.
>Brachylophosaurus canadensis & Maiasaura peeblesorum & Acristavus gagslarsoni ~ Gryposaurus notabilis v Saurolophus osborni (zmodyfikowano z Gates, Horner, Hanna i Nelson, 2011)
<Kritosaurus navajovius & Gryposaurus notabilis & Naashoibitosaurus ostromi (Prieto-Márquez, 2013)
  • Saurolophini (Brown, 1914 sensu Prieto-Márquez, Wagner, Bell i Chiappe, 2014)
>Saurolophus osborni ~ Kritosaurus navajovius v Edmontosaurus regalis v Brachylophosaurus canadensis v Lambeosaurus lambei (Prieto-Márquez, Wagner, Bell i Chiappe, 2014)

Kladogramy

Zob. Iguanodontia#Hadrosauroidea

Lambeosaurinae i Saurolophinae

Analizy obejmujące zarówno przedstawicieli Lambeosaurinae, jak i Saurolophinae

Weishampel i Horner 1990

Weishampel i Horner 1990.PNG

Kladogram z Weishampel i Horner, 1990 (brak analizy numerycznej)

Weishampel i in. 1993

Weishampel i in. 1993.PNG

Kladogram z Weishampel i in., 1993

Prieto-Márquez i in., 2006

Prieto-Marquez i in 2006B.PNG

Kladogramy z Prieto-Márquez i in., 2006 (cechy za Horner i in., 2004 z usunięciem 15 z nich i zmianą niektórych taksonów). Na górze ścisły konsensus, na dole 50 % majority rule.

Godefroit i in., 2008

Godefroit i in 2008.PNG

Kladogram z Godefroit i in., 2008

Pereda-Suberbiola i in. 2009

Pereda-Suberbiola i in. 2009.PNG

Kladogram z Pereda-Suberbiola i in., 2009 (na podstawie Godefroit i in., 2008 z dadanymi Arenysaurus i Telmatosaurus, usuniętym Sahaliyania i dodatkową cechą).

Lambeosaurinae

Analizy skupione na Lambeosaurinae.

Casanovas i in. 1999

Casanovas i in. 1999b.PNG

Kladogram z Casanovas i in., 1999


Godefroit i in. 2000

Godefroit i in 2000.PNG

Kladogram z Godefroit i in., 2000

Godefroit i in. 2003

Godefroit i in 2001.PNG

Skalbrowany stratygraficznie kladogram z Godefroit i in., 2003

Godefroit i in. 2004A

Godefroit i in 2004.PNG

Kladogram z Godefroit i in., 2004A

Godefroit i in. 2004B

Godefroit i in. 2004B.PNG

Kladogram z Godefroit i in., 2004B.

Plik .tnt pobrany z Lloyd, online analizowany w TNT 1.1 (Goloboff i in., 2008). Space for 10000 trees in memory, New Technology Search, ‘Driven search’ stabilizing consensus twice with a factor of 75 using Sectorial Search, pozostałe ustawienia domyślne. Best score: 45. 2 trees retained.

Suzuki i in. 2004

Suzuki i in. 2004.gif

Kladogram z Suzuki i in., 2004

Evans i Reisz 2007

Evans i Reisz 2007.PNG

Kladogram z Evans i Reisz, 2007

Gates i in. 2007

Gates i in. 2007.PNG

Kladogram z Gates i in., 2007 - 50% majority rule (na podstawie Evans i Reisz, 2007 z dodanym Velafrons).

Evans 2010

Evans 2010.PNG

Kladogram z Evans, 2010 (na podstawie Evans i Reisz, 2007 z zmienioną 1 cechą). U góry drzewo największej parsymonii, na dole drzewo bayenesowskie.

Godefroit i in. 2012A

Godefroit i in 2012.PNG

Kladogram z Godefroit i in., 2012A (na podstawie Evans i Reisz, 2007 z dodamymi wieloma cechami, rewizją kilku z nich i dodaniem Pararhabdodon i Arenysaurus).

Prieto-Márquez i in. 2012

Prieto-Márquez et al 2012 Magnapauliana.PNG

Skalibrowany stratygraficznie i względem miejsca kladogenezy kladogram z Prieto-Márquez i in., 2012 (na podstawie Prieto-Márquez, 2010A z usuniętymi wieloma taksonami i jedną cechą oraz rewizją Magnapaulia i Olorotitan). Liczby w nawiasach oznaczają niepewność datowania - wybrano środek zakresu.

Prieto-Márquez i in. 2013

Prieto-Márquez i in. 2013 Canardia.png

Kladogram z Prieto-Márquez i in., 2013.

Cruzado-Caballero i in. 2013

Cruzado-Caballero i in. 2013 Arenysaurus.PNG

Kladogram z Cruzado-Caballero i in., 2013 (na podstawie Godefroit i in, 2012A, z dodaniem jednej cechy i zmianami Arenysaurus i Blasisaurus).


Saurolophinae

Analizy skupione na Saurolophinae.

Horner 1992

Horner 1992.PNG

Kladogram z Horner, 1992 (brak analizy numerycznej).

Bolotsky i Godefroit 2004

Bolotsky i Godefroit 2004.PNG

Kladogram z Bolotsky i Godefroit, 2004.

Prieto-Márquez 2005

Prieto-Marquez 2005.PNG

Kladogram z Prieto-Márquez, 2005 (na podstawie Horner i in., 2004 z 4 nowymi cechami i innymi taksonami).

Gates i Sampson 2007

Gates i Sampson 2007.PNG

Kladogram z Gates i Sampson, 2007 (na podstawie Horner i in., 2004 z nowymi taksonami i cechami).

Bell i Evans 2010

Bell i Evans 2010.PNG

Kladogram z Bell i Evans, 2010 (na podstawie Godefroit i in., 2008 z dodanym Saurolophus morrisi LACM/CIT 2852).

Bell 2011A

Bell 2011 Saurolophus osborni redescr.PNG

Kladogram z Bell, 2011A. Praktycznie identyczny wynik ma oparte na tej analizie badanie Bella (2011B).

Gates i in. 2011

Gates i in 2011.PNG

Kladogram z Gates i in., 2011.

Godefroit i in. 2012B

Godefroit i in. 2012B Kundurosaurus.png

Kladogram z Godefroit i in., 2012B (na podstawie Prieto-Márquez, 2010 z dodanym Kundurosaurus, usuniętymi: taksonami nienazwanymi, Shantungosaurus, wieloma bazalnymi hadrozauroidami i lambeozaurynami i wieloma cechami).

McGarrity i in. 2013

McGarrity i in. 2013 Prosaurolophus.PNG

Kladogram z McGarrity i in. 2013 (na podstawie Godefroit i in., 2012B z rewizją Prosaurolophus maximus i dodaniem Prosaurolophus blackfeetensis).

Prieto-Márquez 2014

Prieto-Márquez, 2013 Kritosaurini.PNG

Kladogram z Prieto-Márquez, 2013 (na podstawie Prieto-Márquez, 2010A, ze zmianami)

Prieto-Márquez i in. 2014
Saurolophidae

Lambeosaurinae


Saurolophinae
Brachylophosaurini

Brachylophosaurus canadensis




Maiasaura peeblesorum



Acristavus gagsiarsoni






Kerberosaurus manakini




Wulagasaurus dongi





Shantungosaurus giganteus




Edmontosaurus annectens



Edmontosaurus regalis






zaurolofyn z Sabinas (PASAC-1)



Kritosaurini

Naashoibitosaurus ostromi





Kritosaurus navajovius



Kritosaurus horneri (=Anasazisaurus horneri)






Gryposaurus latidens




Gryposaurus notabilis



Gryposaurus monumentensis






zaurolofyn z Big Bend (UTEP 37.7)




Secernosaurus koerneri



Willinakaqe salitralensis







Saurolophini

Prosaurolophus maximus




Augustynolophus morrisi




Saurolophus osborni



Saurolophus angustirostris












Uproszczony kladogram z Prieto-Márquez i in., 2014 (na podstawie Prieto-Márquez, 2014, z dodaniem 6 cech).

Bibliografia

Bell, P.R. (2011A) "Redescription of the skull of Saurolophus osborni Brown 1912 (Ornithischia: Hadrosauridae)" Cretaceous Research, 32, 30-44.

Bell, P.R. (2011B) "Cranial osteology and ontogeny of Saurolophus angustirostris from the Late Cretaceous of Mongolia with comments on Saurolophus osborni from Canada" Acta Palaeontologica Polonica, 56(4), 703–722.

Bell, P.R. & Evans, D.C. (2010) "Revision of the status of Saurolophus (Hadrosauridae) from California, USA" Canadian Journal of Earth Sciences, 47(11), 1417-1426.

Bolotsky, Y.L. & Godefroit, P. (2004) "A new hadrosaurine dinosaur from the Late Cretaceous of Far Eastern Russia" Journal of Vertebrate Paleontology, 24(2), 351-365.

Casanovas, M.L. Pereda Suberbiola, X., Satnafe, J.V. & Weishampel, D.B. (1999) "First lambeosaurine hadrosaurid from Europe; palaeobiogeographical implications" Geological Magazine, 136(2), 205-211.

Cruzado-Caballero, P., Canudo, J.I., Moreno-Azanza, M. & Ruiz-Omeñaca, J.I. (2013) "New material and phylogenetic position of Arenysaurus ardevoli, a lambeosaurine dinosaur from the late Maastrichtian of Arén (northern Spain)" Journal of Vertebrate Paleontology, 33(6), 1367-1384/ doi:10.1080/02724634.2013.772061

Evans, D.C. (2010) "Cranial anatomy and systematics of Hypacrosaurus altispinus, and a comparative analysis of skull growth in lambeosaurine hadrosaurids (Dinosauria: Ornithischia)" Zoological Journal of the Linnean Society, 159, 398–434. doi: 10.1111/j.1096-3642.2009.00611.x

Evans, D.C. & Reisz, R.R. (2007) "Anatomy and relationships of Lambeosaurus magnicristatus, a crested hadrosaurid dinosaur (Ornithischia) from the Dinosaur Park Formation, Alberta" Journal of Vertebrate Paleontology, 27(2), 373-393.

Gates, T.A., Sampson, S.D., Delgado de Jesus, C.R., Zanno, L.E., Eberth,D., Hernandez-Rivera, R., Martinez, M.C.A. & Kirkland, J.I. (2007) "Velafrons coahuilensis, a new lambeosaurine hadrosaurid (Dinosauria: Ornithopoda) from the late Campanian Cerro del Pueblo Formation, Coahuila, Mexico" Journal of Vertebrate Paleontology, 27, 917-930.

Gates, T.A., Horner, J. R., Hanna, R. R. and Nelson, C. R., 2011. New unadorned hadrosaurine hadrosaurid (Dinosauria, Ornithopoda) from the Campanian of North America. Journal of Vertebrate Paleontology, 31(4), 798-811.

Gates, T.A. & Sampson, S.D. (2007) "A new species of Gryposaurus (Dinosauria: Hadrosauridae) from the late Campanian Kaiparowits Formation, southern Utah, USA" Zoological Journal of the Linnean Society, 151(2), 351-376.

Godefroit, P., Zan, S. & Jin, L. (2000) ""Charonosaurus jiayinensis n. g., n. sp., a lambeosaurine dinosaur from the Late Maastrichtian of northeastern China" Comptes Rendus de l'Academie des Sciences Series IIA Earth and Planetary Science, 330, 875-882.

Godefroit, P., Bolotsky, Y. & Alifanov, V. (2003) "A remarkable hollow-crested hadrosaur from Russia: an Asian origin for lambeosaurines" Comptes Rendus Palevol, 2, 143-151.

Godefroit, P., Bolotsky, Y.L. & Itterbeeck, J. (2004A) "The lambeosaurine dinosaur Amurosaurus riabinini, from the Maastrichtian of Far Eastern Russia" Acta Palaeontologica Polonica, 49(4), 585-618.

Godefroit, P., Alifanov, V. & Bolotsky, Y. (2004B) "A re-appraisal of Aralosaurus tuberiferus (Dinosauria, Hadrosauridae) from the Late Cretaceous of Kazakhstan" Bulletin Institut royal des sciences naturelles de Belgique: Sciences de la terre, 74 (supp.), 139-154.

Godefroit, P., Hai, S., Yu, T. & Lauters, P. (2008) "New hadrosaurid dinosaurs from the uppermost Cretaceous of north-eastern China" Acta Palaeontologica Polonica, 53(1), 47–74.

Godefroit, P., Bolotsky, Y.L. & Bolotsky, I.Y. (2012A) "Osteology and relationships of Olorotitan arharensis, a hollow-crested hadrosaurid dinosaur from the latest Cretaceous of Far Eastern Russia" Acta Palaeontologica Polonica, doi:10.4202/app.2011.0051

Godefroit, P., Bolotsky, Y.L. & Lauters, P. (2012B) "A New Saurolophine Dinosaur from the Latest Cretaceous of Far Eastern Russia" PLoS ONE 7(5): e36849. doi:10.1371/journal.pone.0036849

Goloboff, P.A., Farris, J.S. & Nixon, K.C. (2008) "TNT, a free program for phylogenetic analysis" Cladistics, 24, 774-786. doi:10.1111/j.1096-0031.2008.00217.x.

Horner, J.R., Weishampel, D.B. & Forster, C.A. (2004) "Hadrosauridae" [w:] Weishampel, D.B., Dodson, P. & Osmólska, H. "The Dinosauria" Bwyd. University of California - Berkeley i Los Angeles, 438–463.

Lloyd, online: http://www.graemetlloyd.com/matrdino.html

McGarrity, C.T., Campione, N.E. & Evans, D.C. (2013) "Cranial anatomy and variation in Prosaurolophus maximus (Dinosauria: Hadrosauridae)" Zoological Journal of the Linnean Society, 167(4), 531-568. doi:10.1111/zoj.12009

Norman, D.B. (2014) "Basal Neoiguanodontians from the Wealden of England: Do they contribute to the discussion concerning hadrosaur origins?" [w:] Eberth, D.A. & Evans, D.C. (red.) "Hadrosaurs" Indiana University Press, 10-43.

Pereda-Suberbiola, X., Canudo, J.I., Cruzado-Caballero, P., Barco, J.L., Lopez-Martinez, N., Oms, O. & Ruiz-Omenaca, J.I. (2009) "The last hadrosaurid dinosaurs of Europe: A new lambeosaurine from the Uppermost Cretaceous of Aren (Huesca, Spain)" Comptes Rendus Palevol, 8, 559-572.

Prieto-Márquez, A. (2005) "New information on the cranium of Brachylophosaurus canadensis (Dinosauria, Hadrosauridae), with a revision of it's phylogenetic position" Journal of Vertebrate Paleontology, 25(1), 144-156.

Prieto-Márquez, A., Weishampel, D. B. & Horner, J. R. (2006) "The dinosaur Hadrosaurus foulkii, from the Campanian of the East Coast of North America, with a review of the genus" Acta Palaeontologica Polonica 51: 77-98.

Prieto-Márquez, A., Chiappe, L.M. & Joshi, S.H. (2012) "The Lambeosaurine Dinosaur Magnapaulia laticaudus from the Late Cretaceous of Baja California, Northwestern Mexico" PLoS ONE 7(6), e38207. doi:10.1371/journal.pone.0038207

Prieto-Márquez, A., Dalla Vecchia, F.M., Gaete, R. & Galobart, À. (2013) "Diversity, Relationships, and Biogeography of the Lambeosaurine Dinosaurs from the European Archipelago, with Description of the New Aralosaurin Canardia garonnensis" PLoS ONE 8(7), e69835. doi:10.1371/journal.pone.0069835

Prieto-Márquez, A. (2014) "Skeletal morphology of Kritosaurus navajovius (Dinosauria: Hadrosauridae) from the Late Cretaceous of the North American south-west, with an evaluation of the phylogenetic systematics and biogeography of Kritosaurini" Journal of Systematic Palaeontology, 12(2), 133-175. doi:10.1080/14772019.2013.770417

Prieto-Márquez, A., Wagner, J.R., Bell, P.R. & Chiappe, L.M. (2014) "The late-surviving ‘duck-billed’ dinosaur Augustynolophus from the upper Maastrichtian of western North America and crest evolution in Saurolophini" Geological Magazine. doi:10.1017/S0016756814000284

Suzuki, D., Weishampel, D.B. & Minoura, N. (2004) "Nipponosaurus sachalinensis (Dinosauria; Ornithopoda): Anatomy and systematic position within Hadrosauridae" Journal of Vertebrate Paleontology, 24(1), 145-164.

Weishampel, D.B., Norman, D.B. & Grigorescu, D. (1993) "Telmatosaurus transsylvanicus from the Late Cretaceous of Romania: the most basal hadrosaurid dinosaur" Palaeontology, 36, 361-385.

Weishampel, D.B. & Horner, J.R. (1990) "Hadrosauridae" [w:] Weishampel, D.B., Dodson, P. & Osmólska, H. [red.] "The dinosauria" Berkeley, University of California Press, 534–561.

Braki

Brak kladogramów z:

Hu C, Zhengwu C, Qiqing P, Xiaosi F. 2001. Shantungosaurus giganteus. 135 pp. Beijing, China: Hauyu Nature Trade

Zan & Jin, 2000 [tytuł nieznany]