Lokiceratops

Autor:

Paweł Konarzewski

---

Lokiceratops (lokiceratops)
Długość	5,6 m
Masa	ok. 2,9 t
Dieta	roślinożerny
Miejsce	USA - Montana (formacja Judith River - ogniwo McClelland Ferry)
Czas	Trias 252 Jura 201,4 Kreda 143,1 66 ok. 78,1 Ma późna kreda (kampan)
Systematyka	Dinosauria Ornithischia Ceratopsia Ceratopsoidea Ceratopsidae Centrosaurinae Albertaceratopsini
Rekonstrukcja przyżyciowa. Autor: Ddinoan [4]

Wstęp

Lokiceratops to przedstawiciel Centrosaurinae blisko spokrewniony z Albertaceratops oraz Medusaceratops żyjący na terenie dzisiejszych Stanów Zjednoczonych w późnej kredzie. Jest to drugi ważny rodzaj centrozauryna opisanego z dolnej części formacji Judith River.

Historia taksonu

Szkielet Lokiceratops został odkryty późną wiosną 2019 roku przez Marka Eatmana na prywatnym terenie znajdującym się w hrabstwie Hill. Okaz został w pełni wydobyty jesienią tego samego roku. W 2021 roku szkielet lokiceratopsa trafił do Muzeum Ewolucji w Knuthenborg (Dania), gdzie jest dostępny dla naukowców. Trzy lata później, w 2024 roku, ten dinozaur został formalnie opisany przez zespół paleontologów pod przewodnictwem Marka Loewena.

Materiał kopalny

Rekonstrukcja szkieletu Lokiceratops. Na pomarańczowo zostały zaznaczone odnalezione kości. Źródło: Loewen i in., 2024 [1].

Holotyp o numerze katalogowym EMK 0012 ("Frederik" ) to dość kompletna, lecz rozczłonkowana czaszka, kręg szyjny, prawa łopatka i kość krucza, obydwie kości kulszowe, kość krzyżowa, przedni kręg ogonowy oraz jeden szewron. Szkielet należał do dorosłego osobnika.

Budowa

Rekonstrukcja czaszki. Źródło: Loewen i in., 2024 [2].

Lokiceratops był dość dużym dinozaurem rogatym większym o około 20% od dorosłych osobników Medusaceratops. Znany okaz miał asymetryczne ułożenie różków ciemieniowych. Lokiceratops miał niewielkie wcięcie w środkowej części tylnej krawędzi kryzy. Po obydwu stronach kości ciemieniowej znajdowało się sześć lub siedem po epiparietales, z czego drugi wyrostek ciemieniowy (ep 2) był przerośnięty. Ten różek był największy spośród wszystkich znanych centrozaurynów oraz przyjmował haczykowaty kształt. Wachlarzowata kość łuskowa miała 3 episquamosales. Różki na kości jarzmowej były krótkie oraz pokryte keratynową warstwą, podobnie jak rogi naodczne oraz wyrostki ciemieniowe i łuskowe. W przeciwieństwie do Albertaceratops i Medusaceratops, Lokiceratops nie miał żadnych ozdób na nosie. Rogi nadoczne opisywanego dinozaura były dość proste, skierowane na boki. Czaszka lokiceratopsa miała dużo przestrzeni pneumatycznych. Jej długość od dzioba do kłykcia potylicznego wynosiła prawie 95 cm, zaś całkowita długość - ok. 2 m. Lokiceratops od pozostałych centrozaurynów różnił się także budową kości kulszowej, która w dwóch trzecich długości trzonu miała wyraźne załamanie.

Synonim Medusaceratops?

Rekonstrukcja przyżyciowa lokiceratopsa broniącego się przed deinozuchem. Autor: Andrey Atuchin. Źródło: [3]

Mimo iż autorzy opisu uważają, że Lokiceratops jest ważnym taksonem, to jeden z recenzentów publikacji, Denver Fowler, ma co do tego wątpliwości. Badacz sądzi, że w rzeczywistości opisywany dinozaur może być jedynie kolejnym osobnikiem Medusaceratops lub mniej prawdopodobnie Albertaceratops. Jego zdaniem cechy diagnostyczne czaszki Lokiceratops są wątpliwe i mogą one wynikać ze zmienności osobniczej lub ontogenezy. Fowler wyraża również wątpliwości wobec budowy kości kulszowej. Naukowiec przypuszcza, że jej wygięcie może wynikać ze złamania lub błędnego zrekonstruowania. Biorąc pod uwagę zaawansowany wiek okazu typowego Lokiceratops, cechy wyróżniające mogą być jedynie skutkiem końcowej fazy ontogenezy. Jednakże potrzebne są dalsze badania, które pozwolą potwierdzić lub zaprzeczyć przypuszczeniom Denvera Fowlera.

Etymologia

Nazwa rodzajowa Lokiceratops nawiązuje Lokiego, boga osusztwa z mitologii nordyckiej oraz zawiera greckie wyrażenie ceratops (rogate oblicze lub rogata twarz). Epitet gatunkowy rangiformis odnosi się do dwustronnej asymetrii ozdób na kryzie, podobnej do asymetrii poroża renifera karibu.

Spis gatunków

Lokiceratops	Loewen, Sertich, Sampson, O'Connor, Carpenter, Sisson, Øhlenschlæger, Farke, Makovicky, Longrich i Evans, 2024	?= Medusaceratops
L. rangiformis	Loewen, Sertich, Sampson, O'Connor, Carpenter, Sisson, Øhlenschlæger, Farke, Makovicky, Longrich i Evans, 2024	?= Medusaceratops lokii

Bibliografia

Fowler, D. W. (2024). Peer Review #2 of "Lokiceratops rangiformis gen. et sp. nov. (Ceratopsidae: Centrosaurinae) from the Campanian Judith River Formation of Montana reveals rapid regional radiations and extreme endemism within centrosaurine dinosaurs (v0.1)". PeerJ [5]

Loewen, M. A., Sertich, J. J. W., Sampson, S., O’Connor, J. K., Carpenter, S., Sisson, B., Øhlenschlæger, A., Farke, A. A., Makovicky, P. J., Longrich, N. & Evans, D. C. (2024). "Lokiceratops rangiformis gen. et sp. nov. (Ceratopsidae: Centrosaurinae) from the Campanian Judith River Formation of Montana reveals rapid regional radiations and extreme endemism within centrosaurine dinosaurs". PeerJ 12:e17224 doi:10.7717/peerj.17224