Huincul: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Dinozaury.com
Skocz do: nawigacja, szukaj
m (→‎Dinozaury)
m
Linia 65: Linia 65:
 
''[[Bustingorrytitan|Bustingorrytitan shiva]]'' <ref>Simón, M. E. & Salgado, L. (2023). "A new gigantic titanosaurian sauropod from the early Late Cretaceous of Patagonia (Neuquén Province, Argentina)". Acta Palaeontologica Polonica 68 (4) [[doi:10.4202/app.01086.2023]]</ref>
 
''[[Bustingorrytitan|Bustingorrytitan shiva]]'' <ref>Simón, M. E. & Salgado, L. (2023). "A new gigantic titanosaurian sauropod from the early Late Cretaceous of Patagonia (Neuquén Province, Argentina)". Acta Palaeontologica Polonica 68 (4) [[doi:10.4202/app.01086.2023]]</ref>
 
|
 
|
−
Jest znany z czterech okazów (MMCH-Pv 59/1–40, MMCH-Pv 60/1–6, MMCH-Pv 61 i MMCH-Pv 62)
+
4 osobniki
 
|
 
|
 
Duży tytanozaur blisko spokrewniony z grupą [[Saltasauroidea]].
 
Duży tytanozaur blisko spokrewniony z grupą [[Saltasauroidea]].
Linia 83: Linia 83:
 
''[[Chakisaurus|Chakisaurus nekul]]'' <ref>Alvarez-Nogueira, R., Rozadilla, S., Agnolín, F.L., Garcia Marsà, J.A., Motta, M.J. & Novas, F.E. (2024). "A new ornithopod from the Upper Cretaceous (Huincul Formation) of Northwestern Patagonia, Argentina. Implications on elasmarian postcranial anatomy". Cretaceous Research. 105874 [[doi:10.1016/j.cretres.2024.105874]]</ref>
 
''[[Chakisaurus|Chakisaurus nekul]]'' <ref>Alvarez-Nogueira, R., Rozadilla, S., Agnolín, F.L., Garcia Marsà, J.A., Motta, M.J. & Novas, F.E. (2024). "A new ornithopod from the Upper Cretaceous (Huincul Formation) of Northwestern Patagonia, Argentina. Implications on elasmarian postcranial anatomy". Cretaceous Research. 105874 [[doi:10.1016/j.cretres.2024.105874]]</ref>
 
|
 
|
−
Jest znany z pięciu okazów (MPCA Pv 816, MPCA Pv 882, MPCA Pv 823, MPCA Pv 814 i MPCN Pv 846).
+
5 osobników
 
|
 
|
 
Pierwszy znany [[Ornithischia|dinozaur ptasiomiedniczny]] z formacji Huincul.
 
Pierwszy znany [[Ornithischia|dinozaur ptasiomiedniczny]] z formacji Huincul.
 
|
 
|
 
[[Plik:Chakisaurus UDL.png|200px]]
 
[[Plik:Chakisaurus UDL.png|200px]]
 +
|-
 +
|
 +
''[[Cienciargentina|Cienciargentina sanchezi]]'' <ref> Simón, M. E., & Salgado, L. (2025). "New rebbachisaurid (Dinosauria, Sauropoda) from the Huincul Formation (upper Cenomanian-Turonian) of Villa El Chocón (Neuquén Province, Argentina)". Cretaceous Research. 106137. [[doi:10.1016/j.cretres.2025.106137]]</ref>
 +
|
 +
MMCH-Pv 45 - 6 kręgów szyjnych
 
|-
 
|-
 
|
 
|
 
''[[Choconsaurus|Choconsaurus bayleywilisi]]'' <ref>Simón, E., Salgado, L., & Calvo, J. O. (2018). "A new titanosaur sauropod from the Upper Cretaceous of Patagonia, Neuquén Province, Argentina". Ameghiniana, 55(1), 1-29. [[doi:10.5710/AMGH.01.08.2017.3051]]</ref>
 
''[[Choconsaurus|Choconsaurus bayleywilisi]]'' <ref>Simón, E., Salgado, L., & Calvo, J. O. (2018). "A new titanosaur sauropod from the Upper Cretaceous of Patagonia, Neuquén Province, Argentina". Ameghiniana, 55(1), 1-29. [[doi:10.5710/AMGH.01.08.2017.3051]]</ref>
 
|
 
|
−
Jest znany z wielu fragmentarycznych okazów (MMCh-PV 44 i MMCh-PV 80-112).
+
wiele fragmentarycznych okazów  
 
|
 
|
 
Bazalny tytanozaur mający pośrednią morfologię zębów między tytanozaurymorfami a eutytanozaurami.
 
Bazalny tytanozaur mający pośrednią morfologię zębów między tytanozaurymorfami a eutytanozaurami.
Linia 101: Linia 106:
 
''[[Chucarosaurus|Chucarosaurus diripienda]]'' <ref>Agnolin, F.L., Gonzalez Riga, B.J., Aranciaga Rolando, A.M., Rozadilla, S., Motta, M.J., Chimento, N.R., Novas, F.E. (2023). "A new gigant titanosaur (Dinosauria, Sauropoda) from the Upper Cretaceous of Northwestern Patagonia, Argentina". Cretaceous Research, [[doi:10.1016/j.cretres.2023.105487]]</ref>
 
''[[Chucarosaurus|Chucarosaurus diripienda]]'' <ref>Agnolin, F.L., Gonzalez Riga, B.J., Aranciaga Rolando, A.M., Rozadilla, S., Motta, M.J., Chimento, N.R., Novas, F.E. (2023). "A new gigant titanosaur (Dinosauria, Sauropoda) from the Upper Cretaceous of Northwestern Patagonia, Argentina". Cretaceous Research, [[doi:10.1016/j.cretres.2023.105487]]</ref>
 
|
 
|
−
Jest znany głównie z kości szkieletu obwodowego (MPCA PV 820 i MPCA PV 821).
+
2 osobniki
 
|
 
|
 
Duży tytanozaur blisko spokrewniony z ''[[Notocolossus]]'' oraz grupą Lognkosauria.
 
Duży tytanozaur blisko spokrewniony z ''[[Notocolossus]]'' oraz grupą Lognkosauria.
Linia 110: Linia 115:
 
''[[Gualicho|Gualicho shinyae]]'' <ref>Apesteguía, S., Smith, N. D., Valieri, R. J., & Makovicky, P. J. (2016). "An unusual new theropod with a didactyl manus from the Upper Cretaceous of Patagonia, Argentina". PLoS One, 11(7), e0157793. [[doi:10.1371/journal.pone.0157793]]</ref>
 
''[[Gualicho|Gualicho shinyae]]'' <ref>Apesteguía, S., Smith, N. D., Valieri, R. J., & Makovicky, P. J. (2016). "An unusual new theropod with a didactyl manus from the Upper Cretaceous of Patagonia, Argentina". PLoS One, 11(7), e0157793. [[doi:10.1371/journal.pone.0157793]]</ref>
 
|
 
|
−
MPCN PV 0001 - kręgi grzbietowe oraz ogonowe, kości kończyn przednich oraz tylnych, żebra
+
MPCN PV 0001 - niekompletny szkielet pozaczaszkowy
 
|
 
|
 
Enigmatyczny [[teropod]] o niepewnej pozycji systematycznej.
 
Enigmatyczny [[teropod]] o niepewnej pozycji systematycznej.
Linia 119: Linia 124:
 
''[[Huinculsaurus|Huinculsaurus montesi]]'' <ref>Baiano, M.A., Coria, R.A. & Cau, A. (2020). "A new abelisauroid (Dinosauria: Theropoda) from the Huincul formation (lower upper Cretaceous, Neuquén Basin) of Patagonia, Argentina." Cretaceous Research, Article 104408. [[doi:10.1016/j.cretres.2020.104408]]</ref>
 
''[[Huinculsaurus|Huinculsaurus montesi]]'' <ref>Baiano, M.A., Coria, R.A. & Cau, A. (2020). "A new abelisauroid (Dinosauria: Theropoda) from the Huincul formation (lower upper Cretaceous, Neuquén Basin) of Patagonia, Argentina." Cretaceous Research, Article 104408. [[doi:10.1016/j.cretres.2020.104408]]</ref>
 
|
 
|
−
MCF-PVPH-36 - trzy ostatnie kręgi grzbietowe oraz pierwszy i drugi kręg krzyżowy
+
MCF-PVPH-36 - niekompletny szkielet pozaczaszkowy
 
|
 
|
 
Jeden z najmłodszych znanych przedstawicieli [[Elaphrosaurinae]].
 
Jeden z najmłodszych znanych przedstawicieli [[Elaphrosaurinae]].
Linia 128: Linia 133:
 
''[[Ilokelesia|Ilokelesia aguadagrandensis]]'' <ref>Coria, R.A., & Salgado, L. (2000) "A basal Abelisauria Novas 1992 (Theropoda-Ceratosauria) from the Cretaceous of Patagonia, Argentina" Gaia, 15, 89-102</ref>
 
''[[Ilokelesia|Ilokelesia aguadagrandensis]]'' <ref>Coria, R.A., & Salgado, L. (2000) "A basal Abelisauria Novas 1992 (Theropoda-Ceratosauria) from the Cretaceous of Patagonia, Argentina" Gaia, 15, 89-102</ref>
 
|
 
|
−
PVPH-35 - fragmentaryczna czaszka oraz szkielet pozaczaszkowy
+
PVPH-35 - niekompletny szkielet  
 
|
 
|
 
Średniej wielkości przedstawiciel [[Abelisauridae]].
 
Średniej wielkości przedstawiciel [[Abelisauridae]].
Linia 146: Linia 151:
 
''[[Mapusaurus|Mapusaurus roseae]]'' <ref>Coria, R.A. & Currie, P.J. (2006) "A new carcharodontosaurid (Dinosauria, Theropoda) from the Upper Cretaceous of Argentina" Geodiversitas, 28(1), 71-118</ref>
 
''[[Mapusaurus|Mapusaurus roseae]]'' <ref>Coria, R.A. & Currie, P.J. (2006) "A new carcharodontosaurid (Dinosauria, Theropoda) from the Upper Cretaceous of Argentina" Geodiversitas, 28(1), 71-118</ref>
 
|
 
|
−
Do ''Mapusaurus'' przypisuje się szczątki należące do najmniej 9 osobników.
+
co najmniej 9 osobników
 
|
 
|
 
Gigantyczny [[karcharodontozauryd]] blisko spokrewniony z ''[[Giganotosaurus]]''.
 
Gigantyczny [[karcharodontozauryd]] blisko spokrewniony z ''[[Giganotosaurus]]''.
Linia 155: Linia 160:
 
''[[Meraxes|Meraxes gigas]]'' <ref>Canale, J.I., Apesteguía, S., Gallina, P.A., Mitchell, J., Smith, N.D., Cullen, T.M., Shinya, A., Haluza, A., Gianechini, F.A., Makovicky, P.J. (2022). "New giant carnivorous dinosaur reveals convergent evolutionary trends in theropod arm reduction". Current Biology [[doi:10.1016/j.cub.2022.05.057]]</ref>
 
''[[Meraxes|Meraxes gigas]]'' <ref>Canale, J.I., Apesteguía, S., Gallina, P.A., Mitchell, J., Smith, N.D., Cullen, T.M., Shinya, A., Haluza, A., Gianechini, F.A., Makovicky, P.J. (2022). "New giant carnivorous dinosaur reveals convergent evolutionary trends in theropod arm reduction". Current Biology [[doi:10.1016/j.cub.2022.05.057]]</ref>
 
|
 
|
−
MMCh-PV 65 - niemalże kompletna czaszka oraz dość dobrze zachowany szkielet pozaczaszkowy
+
MMCh-PV 65 - niekompletny szkielet  
 
|
 
|
 
Najbardziej prymitywny przedstawiciel [[Giganotosaurini]].
 
Najbardziej prymitywny przedstawiciel [[Giganotosaurini]].
Linia 164: Linia 169:
 
''[[Overoraptor|Overoraptor chimentoi]]'' <ref>Motta, M.J., Agnolín, F.L., Brissón Egli, F., & Novas, F.E. (2020). "New theropod dinosaur from the Upper Cretaceous of Patagonia sheds light on the paravian radiation in Gondwana". The Science of Nature. 107 (3): Article number 24. [[doi:10.1007/s00114-020-01682-1.]]</ref>
 
''[[Overoraptor|Overoraptor chimentoi]]'' <ref>Motta, M.J., Agnolín, F.L., Brissón Egli, F., & Novas, F.E. (2020). "New theropod dinosaur from the Upper Cretaceous of Patagonia sheds light on the paravian radiation in Gondwana". The Science of Nature. 107 (3): Article number 24. [[doi:10.1007/s00114-020-01682-1.]]</ref>
 
|
 
|
−
Jest znany z dwóch niekompletnych szkieletów pozaczaszkowych (MPCA-Pv 805 i MPCA-Pv 818).
+
2 osobniki
 
|
 
|
 
Niewielki przedstawiciel [[Paraves]] blisko spokrewniony z ''[[Rahonavis]]''.
 
Niewielki przedstawiciel [[Paraves]] blisko spokrewniony z ''[[Rahonavis]]''.
Linia 173: Linia 178:
 
''[[Sidersaura|Sidersaura marae]]'' <ref> Lerzo, L. N., Gallina, P. A., Canale, J. I., Otero, A., Carballido, J. L., Apesteguía, S. & Makovicky, P. J. (2024). "The last of the oldies: a basal rebbachisaurid (Sauropoda, Diplodocoidea) from the early Late Cretaceous (Cenomanian–Turonian) of Patagonia, Argentina". Historical Biology: 1–26 [[doi:10.1080/08912963.2023.2297914]]</ref>
 
''[[Sidersaura|Sidersaura marae]]'' <ref> Lerzo, L. N., Gallina, P. A., Canale, J. I., Otero, A., Carballido, J. L., Apesteguía, S. & Makovicky, P. J. (2024). "The last of the oldies: a basal rebbachisaurid (Sauropoda, Diplodocoidea) from the early Late Cretaceous (Cenomanian–Turonian) of Patagonia, Argentina". Historical Biology: 1–26 [[doi:10.1080/08912963.2023.2297914]]</ref>
 
|
 
|
−
Jest znana z czterech okazów (MMCh-PV 70, MMCh-PV 236, MMCh-PV 307 i MMCh-PV 309).
+
4 osobniki
 
|
 
|
 
Jeden z większych przedstawicieli [[Rebbachisauridae]].
 
Jeden z większych przedstawicieli [[Rebbachisauridae]].
Linia 182: Linia 187:
 
''[[Skorpiovenator|Skorpiovenator bustingorryi]]'' <ref>Canale, J.I., Scanferla, C.A., Agnolin, F.L. & Novas, F.E. (2009) "New carnivorous dinosaur from the Late Cretaceous of NW Patagonia and the evolution of abelisaurid theropods" Naturwissenschaften, 96, 409-414</ref><ref>Cerroni, M. A., Baiano, M. A., Canale, J. I., Agnolín, F. L., Otero, A., & Novas, F. E. (2022). "Appendicular osteology of ''Skorpiovenator bustingorryi'' (Theropoda, Abelisauridae) with comments on phylogenetic features of abelisaurids". Journal of Systematic Palaeontology, 20(1), 2093661. [[doi:10.1080/14772019.2022.2093661]]</ref>
 
''[[Skorpiovenator|Skorpiovenator bustingorryi]]'' <ref>Canale, J.I., Scanferla, C.A., Agnolin, F.L. & Novas, F.E. (2009) "New carnivorous dinosaur from the Late Cretaceous of NW Patagonia and the evolution of abelisaurid theropods" Naturwissenschaften, 96, 409-414</ref><ref>Cerroni, M. A., Baiano, M. A., Canale, J. I., Agnolín, F. L., Otero, A., & Novas, F. E. (2022). "Appendicular osteology of ''Skorpiovenator bustingorryi'' (Theropoda, Abelisauridae) with comments on phylogenetic features of abelisaurids". Journal of Systematic Palaeontology, 20(1), 2093661. [[doi:10.1080/14772019.2022.2093661]]</ref>
 
|
 
|
−
Jest znany z niemalże całego szkieletu oraz niekompletnej kości piszczelowej (MMCH-PV 48 i MMCh-PV 255).
+
2 osobniki
 
|
 
|
 
Jeden z najbardziej kompletnych przedstawicieli [[Abelisauridae]].
 
Jeden z najbardziej kompletnych przedstawicieli [[Abelisauridae]].
Linia 189: Linia 194:
 
|-
 
|-
 
|
 
|
−
''[[Taurovenator|Taurovenator violantei]]'' <ref name="Motta2016">Motta, M. J., Aranciaga Rolando, A. M., Rozadilla, S., Agnolín, F. E., Chimento, N. R., Egli, F. B., & Novas, F.E. (2016). "New theropod fauna from the Upper Cretaceous (Huincul Formation) of northwestern Patagonia, Argentina". New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin. 71: 231–253.[https://www.researchgate.net/publication/304013683_NEW_THEROPOD_FAUNA_FROM_THE_UPPER_CRETACEOUS_HUINCUL_FORMATION_OF_NORTHWESTERN_PATAGONIA_ARGENTINA]</ref><ref>Coria, R. A., Currie, P. J., Ortega, F., & Baiano, M. A. (2020). "An Early Cretaceous, medium-sized carcharodontosaurid theropod (Dinosauria, Saurischia) from the Mulichinco Formation (upper Valanginian), Neuquén Province, Patagonia, Argentina". Cretaceous Research, 111, 104319. [[doi:10.1016/j.cretres.2019.104319]]</ref><ref>Rolando, Alexis M. Aranciaga; Motta, Matías J.; Agnolín, Federico L.; Tsuihiji, Takanobu; Miner, Santiago; Brissón-Egli, Federico; Novas, Fernando E. (2024). "A new carcharodontosaurid specimen sheds light on the anatomy of South American giant predatory dinosaurs". The Science of Nature. 111 (6): 56. doi:10.1007/s00114-024-01942-4</ref>
+
''[[Taurovenator|Taurovenator violantei]]'' <ref name="Motta2016">Motta, M. J., Aranciaga Rolando, A. M., Rozadilla, S., Agnolín, F. E., Chimento, N. R., Egli, F. B., & Novas, F.E. (2016). "New theropod fauna from the Upper Cretaceous (Huincul Formation) of northwestern Patagonia, Argentina". New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin. 71: 231–253.[https://www.researchgate.net/publication/304013683_NEW_THEROPOD_FAUNA_FROM_THE_UPPER_CRETACEOUS_HUINCUL_FORMATION_OF_NORTHWESTERN_PATAGONIA_ARGENTINA]</ref><ref>Coria, R. A., Currie, P. J., Ortega, F., & Baiano, M. A. (2020). "An Early Cretaceous, medium-sized carcharodontosaurid theropod (Dinosauria, Saurischia) from the Mulichinco Formation (upper Valanginian), Neuquén Province, Patagonia, Argentina". Cretaceous Research, 111, 104319. [[doi:10.1016/j.cretres.2019.104319]]</ref><ref>Rolando, Alexis M. Aranciaga; Motta, Matías J.; Agnolín, Federico L.; Tsuihiji, Takanobu; Miner, Santiago; Brissón-Egli, Federico; Novas, Fernando E. (2024). "A new carcharodontosaurid specimen sheds light on the anatomy of South American giant predatory dinosaurs". The Science of Nature. 111 (6): 56. [[doi:10.1007/s00114-024-01942-4]]</ref>
 
|
 
|
−
elementy czaszki oraz szkieletu pozaczaszkowego (MPCA PV 802 i MPCA PV 803)
+
2 osobniki
 
|
 
|
 
[[Karcharodontozauryd]] uważany wcześniej za synonim ''[[Mapusaurus]]''.
 
[[Karcharodontozauryd]] uważany wcześniej za synonim ''[[Mapusaurus]]''.
Linia 200: Linia 205:
 
''[[Tralkasaurus|Tralkasaurus cuyi]]'' <ref>Cerroni, M.A., Motta, M.J., Agnolín, F.L., Aranciaga Rolando, A.M., Brissón Egli, F., & Novas, F.E. (2020). "A new abelisaurid from the Huincul Formation (Cenomanian-Turonian; Upper Cretaceous) of Río Negro province, Argentina". Journal of South American Earth Sciences. [[doi:10.1016/j.jsames.2019.102445]]</ref>
 
''[[Tralkasaurus|Tralkasaurus cuyi]]'' <ref>Cerroni, M.A., Motta, M.J., Agnolín, F.L., Aranciaga Rolando, A.M., Brissón Egli, F., & Novas, F.E. (2020). "A new abelisaurid from the Huincul Formation (Cenomanian-Turonian; Upper Cretaceous) of Río Negro province, Argentina". Journal of South American Earth Sciences. [[doi:10.1016/j.jsames.2019.102445]]</ref>
 
|
 
|
−
MPCA-Pv 815 - fragmentaryczna czaszka oraz niekompletny szkielet pozaczaszkowy  
+
MPCA-Pv 815 - niekompletny szkielet pozaczaszkowy
 
|
 
|
 
Trzeci ważny rodzaj [[Abelisauridae|abelizauryda]] z formacji Huincul.
 
Trzeci ważny rodzaj [[Abelisauridae|abelizauryda]] z formacji Huincul.
 
|-
 
|-
 
|
 
|
−
Niezidentyfikowany [[Abelisauroidea|abelizauroidy]] <ref name="Motta2016"></ref>
+
Niezidentyfikowane [[Abelisauroidea|abelizauroidy]] <ref name="Motta2016"></ref>
 
|
 
|
 
MPCA-Pv 800 - dalszy koniec lewej kości kwadratowej (takson pierwszy)
 
MPCA-Pv 800 - dalszy koniec lewej kości kwadratowej (takson pierwszy)
Linia 246: Linia 251:
 
|
 
|
 
[[Rebbachizauryd]] prawdopodobnie blisko spokrewniony z ''[[Cathartesaura]]''.
 
[[Rebbachizauryd]] prawdopodobnie blisko spokrewniony z ''[[Cathartesaura]]''.
−
|-
 
 
|}
 
|}
  

Wersja z 13:23, 9 kwi 2025

Autor: Paweł Konarzewski
Korekta: Michał Siedlecki

Formacja Huincul
Wiek
252 201,4 143,1
66

ok. 97-93 Ma
późna kreda (cenoman-turon)

Miejsce Argentyna - Mendoza, Neuquén i Río Negro
Leży pod formacja Cerro Lisandro
Leży nad formacja Candeleros
Miąższość do 250 m
Klimat suchy i półsuchy z sezonowymi opadami
Litologia piaskowce, mułowce, zlepieńce i iłowce
Huincul Formation Fauna.jpg
Dinozaury z formacji Huincul. Grupa Mapusaurus znajduje się między osobnikami Argentinosaurus. W lewym dolnym rogu jest widoczna para Ilokelesia przyglądająca się samicy Skorpiovenator z młodymi. Autor: ABelov2014 [3]

Wstęp

Formacja Huincul to późnokredowa jednostka geologiczna położona na terenie Argentyny. Jej osady datuje się na cenoman oraz turon.

Etymologia

Nazwa formacji pochodzi od miasta Plaza Huincul znajdującego się w prowincji Neuquén.

Litologia

Formację Huincul tworzą głównie piaskowce o żółtym kolorze. Takie zabarwienie jest spowodowane obecnością tlenku żelaza. Maksymalna miąższość osadów wynosi 250 m. Najniższe warstwy stykają się z formacją Candeleros, zaś najwyższe - Cerro Lisandro. Oprócz piaskowców w omawianej formacji są również obecne mułowce, zlepieńce i iłowce (Garrido, 2010).

Paleośrodowisko

W dawnych szerokościach geograficznych (między 10 a 45º południowym) gdzie znajdowała się północna Patagonia w cenomannie panował jałowy i gorący klimat. Poniżej 60º szerokości geograficznej obszar południowej Patagonii miał subtropikalny klimat wraz z sezonowymi opadami. W tym miejscu średnia temperatura roczna mieściła się w przedziale ok. 10,9 do 11,2 ± 2,1 °C, a opady ok. 911,8 do 976 ± 182 mm/rok. Osady znajdujące się w formacji Huincul sugerują występowanie środowisk rzecznych. Na tych terenach przeważały rośliny okrytozalążkowe, Cupressaceae i Araucariaceae. Ogólny klimat w formacji Huincul był bardziej wilgotny niż z Candeleros (Lizzoli i in., 2021).

Paleofauna

Plik:Huincul Formation Dinosauria Scale.svg
Porównanie wymiarów wybranych dinozaurów z formacji Huincul. Autor: Slate Weasel [2]

Fauna z formacji Huincul charakteryzowała się niezwykle dużą różnorodnością dinozaurów. Występowały w niej typowe grupy dinozaurów dla Argentyny na początku późnej kredy: karcharodontozaurydy, abelizaurydy, noazaurydy, megaraptory, rebbachizaurydy, tytanozaury, oraz dinozaury ptasiomiedniczne. Najliczniejszą grupą roślinożernych zauropodów były rebbachizaurydy. Zapewne szczytowym drapieżnikiem w środowisku był Mapusaurus, jednakże niewykluczone, że musiał on konkurować ze swoimi kuzynami Meraxes oraz Taurovenator. Abelizaurydy prawdopodobnie musiały ustępować większym karcharodontozaurydom i polowały na mniejsze ofiary. Możliwe, że jedynymi roślinożercami niezagrożonymi na ataki drapieżników były dorosłe osobniki Argentinosaurus. Oprócz dinozaurów odnaleziono również szczątki krokodylomorfów, lepidozaurów oraz żółwi (Canale i in., 2023).

Dinozaury

Dinozaury
Takson Materiał kopalny Komentarz Grafika

Aoniraptor libertatem [1][2]

MPCA-Pv 804/1-25 - kręgi

Prymitywny przedstawiciel Megaraptora uważany wcześniej za prawdopodobny synonim Gualicho.

Argentinosaurus huinculensis [3]

MCF-PVPH-1 - fragmentaryczny szkielet pozaczaszkowy

? MLP-DP 46-VIII-21-3 i MCF-PVPH# – fragmenty trzonu kości udowej [4][5][6]

Obecnie jest uważany za największego znanego nauce dinozaura jakikolwiek żył na Ziemi.

200px

Bustingorrytitan shiva [7]

4 osobniki

Duży tytanozaur blisko spokrewniony z grupą Saltasauroidea.

200px

Cathartesaura anaerobica [8]

MPCA-232 - fragmentaryczny szkielet pozaczaszkowy

Rebbachizauryd prawdopodobnie blisko spokrewniony z Limaysaurus.

200px

Chakisaurus nekul [9]

5 osobników

Pierwszy znany dinozaur ptasiomiedniczny z formacji Huincul.

200px

Cienciargentina sanchezi [10]

MMCH-Pv 45 - 6 kręgów szyjnych

Choconsaurus bayleywilisi [11]

wiele fragmentarycznych okazów

Bazalny tytanozaur mający pośrednią morfologię zębów między tytanozaurymorfami a eutytanozaurami.

Choconsaurus bayleywilisi Skeletal.png

Chucarosaurus diripienda [12]

2 osobniki

Duży tytanozaur blisko spokrewniony z Notocolossus oraz grupą Lognkosauria.

Plik:Chucarosaurus TD.png

Gualicho shinyae [13]

MPCN PV 0001 - niekompletny szkielet pozaczaszkowy

Enigmatyczny teropod o niepewnej pozycji systematycznej.

200px

Huinculsaurus montesi [14]

MCF-PVPH-36 - niekompletny szkielet pozaczaszkowy

Jeden z najmłodszych znanych przedstawicieli Elaphrosaurinae.

200px

Ilokelesia aguadagrandensis [15]

PVPH-35 - niekompletny szkielet

Średniej wielkości przedstawiciel Abelisauridae.

200px

Limaysaurus tessonei [16][17]

MUCPv-153 - niekompletny szkielet pozaczaszkowy

Jego skamieniałości odnaleziono również w formacji Candeleros (okazy MUCPv-205 i MUCPv-206)

200px

Mapusaurus roseae [18]

co najmniej 9 osobników

Gigantyczny karcharodontozauryd blisko spokrewniony z Giganotosaurus.

Mapusaurus Edyta Felcyn.jpg

Meraxes gigas [19]

MMCh-PV 65 - niekompletny szkielet

Najbardziej prymitywny przedstawiciel Giganotosaurini.

Plik:Life reconstruction of Meraxes gigas.png

Overoraptor chimentoi [20]

2 osobniki

Niewielki przedstawiciel Paraves blisko spokrewniony z Rahonavis.

200px

Sidersaura marae [21]

4 osobniki

Jeden z większych przedstawicieli Rebbachisauridae.

200px

Skorpiovenator bustingorryi [22][23]

2 osobniki

Jeden z najbardziej kompletnych przedstawicieli Abelisauridae.

Plik:Skorpiovenator bustingorryi.jpg

Taurovenator violantei [1][24][25]

2 osobniki

Karcharodontozauryd uważany wcześniej za synonim Mapusaurus.

200px

Tralkasaurus cuyi [26]

MPCA-Pv 815 - niekompletny szkielet pozaczaszkowy

Trzeci ważny rodzaj abelizauryda z formacji Huincul.

Niezidentyfikowane abelizauroidy [1]

MPCA-Pv 800 - dalszy koniec lewej kości kwadratowej (takson pierwszy)

MPCA-Pv 801 - prawie kompletna prawa czwarta kość śródstopia bez grzbietowego marginesu dalszego końca).

Taksony niediagnostyczne.

Niezidentyfikowany celurozaur [1]

MPCA-Pv 806/1-806/11 - stowarzyszone ze sobą trzy niekompletne trzony kręgów ogonowych (1-3), niekompletny przedni kręg ogonowy (4), niekompletny dalszy kręg ogonowy (5), niekompletna dalsza część kość śródstopia oraz niekompletne bliższe końce paliczków pazurów kończyny przedniej (7-8)

Takson niediagnostyczny, nie należący do Paraves.

Niezidentyfikowany rebbachizauryd [27]

MAU-Pv-EO-629 - niemalże kompletne obydwie kończyny tylne, niekompletna miednica, 17 kręgów ogonowych i 8 szewronów

Jeden z najmłodszych przedstawicieli Rebbachisauridae.

Niezidentyfikowane rebbachizaurydy

MAU-PV-EO-633 - częściowy przedni lub środkowy kręg grzbietowy [28]

MAU-PV-EO-634 - częściowy przedni lub środkowy kręg grzbietowy [28]

MAU-PV-EO-666 - przedni kręg ogonowy [28]

MCF-PVPH-633 - izolowany łuk neuralny [8]

Prawdopodobnie niediagnostyczne taksony.

Niezidentyfikowany rebbachizauryd [29]

MMCH-Pv-49 - 7 artykułowanych kręgów szyjnych, 11 kręgów grzbietowych, fragmentyczne żebra grzbietowe, niemalże kompletna prawa kość krucza i łopatka oraz kompletna prawa kość ramienna

Rebbachizauryd prawdopodobnie blisko spokrewniony z Cathartesaura.

Lepidozaury

Lepidozaury
Takson Materiał kopalny Komentarz

Patagosphenos watuku [30]

MPCA-Pv 809 - niekompletna czaszka oraz fragmentaryczny szkielet pozaczaszkowy

Pierwszy nazwany przedstawiciel Sphenodontia z formacji Huincul.

Bibliografia

Canale, J. I., Garrido, A. C., Citton, P., de Valais, S., Baiano, M. A., Palombi, D., Caratelli, M., Apesteguía, S., Maniel, I., & Fernández Dumont, M. L. (2023). "New records of vertebrate and traces fossils from the Huincul Formation (Cenomanian-Turonian, Upper Cretaceous) in the vicinity of El Chocón, Neuquén province, Argentina". Reunión de Comunicaciones de la Asociación Paleontológica Argentina

Garrido, A. C. (2010). "Estratigrafía del Grupo Neuquén, Cretácico Superior de la Cuenca Neuquina (Argentina): nueva propuesta de ordenamiento litoestratigráfico". Revista del Museo Argentino de Ciencias Naturales, 12(2), 121-177

Lizzoli, S., Raigemborn, M. S., & Varela, A. N. (2021). "Controls of pedogenesis in a fluvial-eolian succession of Cenomanian age in northern Patagonia". Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 577, 110549. doi:10.1016/j.palaeo.2021.110549

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Motta, M. J., Aranciaga Rolando, A. M., Rozadilla, S., Agnolín, F. E., Chimento, N. R., Egli, F. B., & Novas, F.E. (2016). "New theropod fauna from the Upper Cretaceous (Huincul Formation) of northwestern Patagonia, Argentina". New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin. 71: 231–253.[1]
  2. ↑ Aranciaga Rolando, A. M., Motta, M. J., Agnolín, F. L., Manabe, M., Tsuihiji, T., & Novas, F. E. (2022). "A large Megaraptoridae (Theropoda: Coelurosauria) from Upper Cretaceous (Maastrichtian) of Patagonia, Argentina". Scientific reports, 12(1), 1-29. doi: 10.1038/s41598-022-09272-z
  3. ↑ Bonaparte, J. F., & Coria, R. A. (1993). "Un nuevo y gigantesco saurópodo titanosaurio de la Formación Río Limay (Albiano-Cenomaniano) de la Provincia del Neuquén, Argentina". Ameghiniana, 30(3), 271-282
  4. ↑ Mazzetta, G.V., Christiansen, P. & Fariña, R.A. (2004) "Giants and Bizarres: Body Size of Some Southern South American Cretaceous Dinosaurs" Historical Biology 65 (2-4): 1–13
  5. ↑ Carballido, J.L., Pol, D., Otero, A., Cerda, I.A., Salgado, L., Garrido, A.C., Ramezani, J., Cúneo, N.R. & Krause, J.M. (2017). "A new giant titanosaur sheds light on body mass evolution among sauropod dinosaurs". Proceedings of the Royal Society B, t. 284, nr art. 20171219. doi:10.1098/rspb.2017.1219
  6. ↑ Molina-Pérez, R., & Larramendi, A. (2020). "Dinosaur Facts and Figures: The Sauropods and Other Sauropodomorphs". Princeton University Press.
  7. ↑ Simón, M. E. & Salgado, L. (2023). "A new gigantic titanosaurian sauropod from the early Late Cretaceous of Patagonia (Neuquén Province, Argentina)". Acta Palaeontologica Polonica 68 (4) doi:10.4202/app.01086.2023
  8. ↑ 8,0 8,1 Gallina, P., & Apesteguía, S. (2005). "Cathartesaura anaerobica gen. et sp. nov., a new rebbachisaurid (Dinosauria, Sauropoda) from the Huincul Formation (Upper Cretaceous), Río Negro, Argentina". Revista del Museo Argentino de Ciencias Naturales Nueva Serie, 7(2), 153-166.
  9. ↑ Alvarez-Nogueira, R., Rozadilla, S., Agnolín, F.L., Garcia Marsà, J.A., Motta, M.J. & Novas, F.E. (2024). "A new ornithopod from the Upper Cretaceous (Huincul Formation) of Northwestern Patagonia, Argentina. Implications on elasmarian postcranial anatomy". Cretaceous Research. 105874 doi:10.1016/j.cretres.2024.105874
  10. ↑ Simón, M. E., & Salgado, L. (2025). "New rebbachisaurid (Dinosauria, Sauropoda) from the Huincul Formation (upper Cenomanian-Turonian) of Villa El Chocón (Neuquén Province, Argentina)". Cretaceous Research. 106137. doi:10.1016/j.cretres.2025.106137
  11. ↑ Simón, E., Salgado, L., & Calvo, J. O. (2018). "A new titanosaur sauropod from the Upper Cretaceous of Patagonia, Neuquén Province, Argentina". Ameghiniana, 55(1), 1-29. doi:10.5710/AMGH.01.08.2017.3051
  12. ↑ Agnolin, F.L., Gonzalez Riga, B.J., Aranciaga Rolando, A.M., Rozadilla, S., Motta, M.J., Chimento, N.R., Novas, F.E. (2023). "A new gigant titanosaur (Dinosauria, Sauropoda) from the Upper Cretaceous of Northwestern Patagonia, Argentina". Cretaceous Research, doi:10.1016/j.cretres.2023.105487
  13. ↑ Apesteguía, S., Smith, N. D., Valieri, R. J., & Makovicky, P. J. (2016). "An unusual new theropod with a didactyl manus from the Upper Cretaceous of Patagonia, Argentina". PLoS One, 11(7), e0157793. doi:10.1371/journal.pone.0157793
  14. ↑ Baiano, M.A., Coria, R.A. & Cau, A. (2020). "A new abelisauroid (Dinosauria: Theropoda) from the Huincul formation (lower upper Cretaceous, Neuquén Basin) of Patagonia, Argentina." Cretaceous Research, Article 104408. doi:10.1016/j.cretres.2020.104408
  15. ↑ Coria, R.A., & Salgado, L. (2000) "A basal Abelisauria Novas 1992 (Theropoda-Ceratosauria) from the Cretaceous of Patagonia, Argentina" Gaia, 15, 89-102
  16. ↑ Calvo, J. O., & Salgado, L. (1995). "Rebbachisaurus tessonei sp. nov. a new Sauropoda from the Albian-Cenomanian of Argentina; new evidence on the origin of the Diplodocidae". Gaia, 11, 13-33.
  17. ↑ Salgado, L., Garrido, A., Cocca, S. E., & Cocca, J. R. (2004) "Lower Cretaceous rebbachisaurid sauropods from Cerro Aguada Del León, Neuquén Province, northwestern Patagonia, Argentina." Journal of Vertebrate Paleontology, 24(4): 903-912
  18. ↑ Coria, R.A. & Currie, P.J. (2006) "A new carcharodontosaurid (Dinosauria, Theropoda) from the Upper Cretaceous of Argentina" Geodiversitas, 28(1), 71-118
  19. ↑ Canale, J.I., Apesteguía, S., Gallina, P.A., Mitchell, J., Smith, N.D., Cullen, T.M., Shinya, A., Haluza, A., Gianechini, F.A., Makovicky, P.J. (2022). "New giant carnivorous dinosaur reveals convergent evolutionary trends in theropod arm reduction". Current Biology doi:10.1016/j.cub.2022.05.057
  20. ↑ Motta, M.J., Agnolín, F.L., Brissón Egli, F., & Novas, F.E. (2020). "New theropod dinosaur from the Upper Cretaceous of Patagonia sheds light on the paravian radiation in Gondwana". The Science of Nature. 107 (3): Article number 24. doi:10.1007/s00114-020-01682-1.
  21. ↑ Lerzo, L. N., Gallina, P. A., Canale, J. I., Otero, A., Carballido, J. L., Apesteguía, S. & Makovicky, P. J. (2024). "The last of the oldies: a basal rebbachisaurid (Sauropoda, Diplodocoidea) from the early Late Cretaceous (Cenomanian–Turonian) of Patagonia, Argentina". Historical Biology: 1–26 doi:10.1080/08912963.2023.2297914
  22. ↑ Canale, J.I., Scanferla, C.A., Agnolin, F.L. & Novas, F.E. (2009) "New carnivorous dinosaur from the Late Cretaceous of NW Patagonia and the evolution of abelisaurid theropods" Naturwissenschaften, 96, 409-414
  23. ↑ Cerroni, M. A., Baiano, M. A., Canale, J. I., Agnolín, F. L., Otero, A., & Novas, F. E. (2022). "Appendicular osteology of Skorpiovenator bustingorryi (Theropoda, Abelisauridae) with comments on phylogenetic features of abelisaurids". Journal of Systematic Palaeontology, 20(1), 2093661. doi:10.1080/14772019.2022.2093661
  24. ↑ Coria, R. A., Currie, P. J., Ortega, F., & Baiano, M. A. (2020). "An Early Cretaceous, medium-sized carcharodontosaurid theropod (Dinosauria, Saurischia) from the Mulichinco Formation (upper Valanginian), Neuquén Province, Patagonia, Argentina". Cretaceous Research, 111, 104319. doi:10.1016/j.cretres.2019.104319
  25. ↑ Rolando, Alexis M. Aranciaga; Motta, Matías J.; Agnolín, Federico L.; Tsuihiji, Takanobu; Miner, Santiago; Brissón-Egli, Federico; Novas, Fernando E. (2024). "A new carcharodontosaurid specimen sheds light on the anatomy of South American giant predatory dinosaurs". The Science of Nature. 111 (6): 56. doi:10.1007/s00114-024-01942-4
  26. ↑ Cerroni, M.A., Motta, M.J., Agnolín, F.L., Aranciaga Rolando, A.M., Brissón Egli, F., & Novas, F.E. (2020). "A new abelisaurid from the Huincul Formation (Cenomanian-Turonian; Upper Cretaceous) of Río Negro province, Argentina". Journal of South American Earth Sciences. doi:10.1016/j.jsames.2019.102445
  27. ↑ Bellardini, F., Filippi, L. S., Carballido, J. L., Garrido, A. C., & Baiano, M. A. (2023). "Exploring rebbachisaurid hind-limb anatomy on the basis of a new articulated specimen from the Huincul Formation (upper Cenomanian) of Neuquén Basin, Patagonia, Argentina". Historical Biology, 1-17. doi:10.1080/08912963.2023.2268638
  28. ↑ 28,0 28,1 28,2 Bellardini, F., Carballido, J. L., Filippi, L. S., Baiano, M. A., & Garrido, A. C. (2022). "New rebbachisaurid remains from the Huincul Formation (middle Cenomanian–early Turonian) of the central Neuquén Basin, Patagonia, Argentina". Publicación Electrónica de la Asociación Paleontológica Argentina 22 (2): 1–24. doi:10.5710/PEAPA.22.04.2022.4
  29. ↑ Haluza, A., Canale, J. I., Otero, A., Pérez, L. M., & Scanferla, C. A. (2012). "Changes in vertebral laminae across the cervicodorsal transition of a well-preserved rebbachisaurid (Dinosauria, Sauropoda) from the Cenomanian of Patagonia, Argentina". Journal of Vertebrate Paleontology, 32(1), 219–224. doi:10.1080/02724634.2012.620674
  30. ↑ Gentil, A. R., Agnolin, F. L., Marsà, J. A. G., Motta, M. J., & Novas, F. E. (2019). "Bridging the gap: Sphenodont remains from the Turonian (Upper Cretaceous) of Patagonia". Palaeobiological inferences. Cretaceous Research, 98, 72-83. doi:10.1016/j.cretres.2019.01.016
Źródło: „https://encyklopedia.dinozaury.com/index.php?title=Huincul&oldid=36064”